Home ေဆာင္းပါး ၆လအတြင္း ၿငိမ္သက္သြားသည့္ ျပည္တြင္းကရင့္အေရးအရာမ်ား

၆လအတြင္း ၿငိမ္သက္သြားသည့္ ျပည္တြင္းကရင့္အေရးအရာမ်ား

1295

၆လအတြင္း ၿငိမ္သက္သြားသည့္ ျပည္တြင္းကရင့္အေရးအရာမ်ား

ထူးကေပၚ

(၅ ဩဂုတ္ ၂၀၂၁)

ယခင္ႏွစ္ ယခုလိုကာလမ်ိဳးတြင္ ကရင္လူငယ္အခ်ိဳ႕ ကရင့္အာဇာနည္ေန႔က်င္းပေရးအတြက္ သိုသိုသိပ္သိပ္ လက္တို႔ လႈပ္ရွားေနၾကသည္။ ကိုဗစ္-၁၉ ကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး စည္းကမ္းခ်က္မ်ားႏွင့္အညီ မူေဘာင္အတြင္းမွ ကရင့္အမ်ိဳး သားအာဇာနည္ေန႔ကို ရန္ကုန္တြင္ က်င္းပႏိုင္ေရး စီစဥ္ေနၾကသည္။

“၇၁ႏွစ္ေျမာက္ ကရင့္အာဇာနည္ေန႔ကို ျပည္တြင္းမွာေတာ့လုပ္ဖို႔ တိုင္ပင္ေနၾကတာ ၾကားရတာပဲ။ အရင္ႏွစ္လိုေတာ့ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူးေပါ့”ဟု ျပည္တြင္းရွိ ကရင္လူငယ္တစ္ဦးက ေျပာသည္။

၂၀၂၀ျပည့္ႏွစ္၊ ဩဂုတ္လ ၁၂ရက္ေန႔က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕လယ္၊ မဟာဗႏၶဳလပန္းၿခံေရွ႕၌ ႏွစ္ ၇၀ျပည့္ ကရင္အမ်ိဳးသား အာဇာနည္ေန႔ကို အခမ္းအနားအသြင္ျဖင့္ က်င္းပႏိုင္ခဲ့ၿပီး ထိုစဥ္က ရန္ကုန္တြင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲဝင္မည့္ ကရင္ေရးရာ အမတ္မ်ား တက္ေရာက္ဂါရဝျပဳခဲ့သည့္ ဓါတ္ပုံမ်ား အင္တာနက္ လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ ပ်ံ႕ႏွံ႔စြာ ေပၚထြက္ လာခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရသည္။

သို႔ေသာ္ အခမ္းအနားမွာ မေခ်ာေမြ႕ခဲ့။ ကနဦး စီစဥ္ထားခ်က္အရ မြန္းလြဲ ၂နာရီတြင္ အခမ္းအနား႐ုပ္သိမ္းမည္ျဖစ္ ေသာ္လည္း အာဏာပိုင္မ်ားက မြန္းလြဲ ၁၂နာရီတြင္ အခမ္းအနားကို ႐ုပ္သိမ္းခိုင္းခဲ့သည့္ အေခ်အတင္ျဖစ္ပြားမႈမ်ား ရွိခဲ့ သည္။ ေနာက္ဆက္တြဲအေနျဖင့္ ကရင္လူငယ္ ၂ဦးတို႔ ေထာင္ ၁၅ရက္စီ ခ်မွတ္ခံခဲ့ရကာ ယင္းအခမ္းအနားႏွင့္ဆက္စပ္ သည့္ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးလည္း အေရးယူခံခဲ့ရသည္။

ယင္းက ျပည္တြင္းကရင့္အေရးအရာမ်ားထဲမွ ကရင္အာဇာနည္ေန႔ က်င္းပမႈအေျခအေနတစ္ခုသာျဖစ္ၿပီး ယခင္ အေျခ အေနမ်ားကို သတိထားၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ ကရင္စာေပႏွင့္ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီ အစည္းအေဝးမ်ား၊ ကရင္အမ်ိဳးသား ေန႔အခမ္းအနား၊ ကရင္သင္႐ိုးၫႊန္းတမ္း ေရးဆြဲေရးေကာ္မတီအစည္းအေဝးမ်ား၊ ေနရာေဒသစုံ ကရင့္႐ိုးရာခ်ည္ျဖဴဖြဲ႕ မဂၤလာအခမ္းအနားမ်ား၊ ကရင္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္အသင္း၊ ကရင္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ား၏ လႈပ္ရွား မႈမ်ား စသည္တို႔ျဖင့္ က႑စုံ ကရင့္အေရးအရာ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို သတင္းမီဒီယာမ်ားႏွင့္ အင္တာနက္ လူမႈကြန္ရက္စာ မ်က္ႏွာမ်ားတြင္ ေတြ႕ခဲ့ရစၿမဲပင္။

သို႔ေသာ္ ၂၀၂၁ခု၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁ရက္ေန႔တြင္ စစ္တပ္က ႏိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ဖမ္းဆီးၿပီး အာဏာသိမ္းယူလိုက္ ၿပီးေနာက္တြင္မူ တစ္ႏိုင္ငံလုံး ေႏြဦးေတာ္လွန္ေရးႏွင့္ အျခားႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရးဂယက္မ်ား ႐ိုက္ခတ္ခဲ့သည့္နည္းတူ ကရင့္ေရးရာလႈပ္ရွားမႈမ်ားလည္း အားနည္းသြားၿပီး အာဏာသိမ္း ေျခာက္လျပည့္ခ်ိန္တြင္မႈ လႈပ္ရွားမႈမ်ား ေျခာက္ကပ္ သြားသည္။

အမွန္စင္စစ္ ေစာဘဦးႀကီးကို ကရင့္အာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္ ေကအဲန္ယူ-ကရင္အမ်ိဳးသားအစည္းအ႐ုံးႏွင့္ ကရင္တစ္ မ်ိဳးသားလုံးက တရားဝင္ သတ္မွတ္ထားၿပီးျဖစ္သည္။ ျပည္တြင္းလူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကလည္း ကရင္အာဇာနည္ေန႔ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ စာတမ္းဖတ္ပြဲတစ္ရပ္ကို ၂၀၁၉ စက္တင္ဘာ ၁ရက္ေန႔တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ေအာက္ၾကည့္ျမင္တိုင္လမ္းရွိ အမွတ္ ၅၂၄ ၌ က်င္းပခဲ့ၾကေသးသည္။

အဆိုပါအခမ္းအနားတြင္ ေစာဘဦးႀကီးကို ကရင့္အာဇာနည္ ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္သတ္မွတ္ခဲ့ၿပီး အာဇာနည္ေန႔သည္ ကရင္လူ မ်ိဳးတို႔၏ ေန႔ထူးေန႔ျမတ္ျဖစ္သည္ဟု အခမ္းအနားအၿပီးတြင္ သေဘာထားထုတ္ျပန္ခ်က္တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

“ေစာဘဦးႀကီးက ကရင္အမ်ိဳးသားတန္းတူေရးနဲ႔ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္အတြက္ တိုက္ပြဲဝင္ရင္း က်ဆုံးခဲ့လို႔ ကရင္တစ္မ်ိဳး သားလုံးရဲ႕ အာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္တယ္လို႔ စာတမ္းဖတ္ပြဲအၿပီး ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာေတြ႕တယ္။ အခမ္းအနားကို အခု စစ္ ေကာင္စီရဲ႕ ျပည္ေထာင္စု တိုင္းရင္းသားေရးရာဝန္ႀကီးျဖစ္ေနတဲ့ ေစာထြန္းေအာင္ျမင့္လည္း တက္ေရာက္ၿပီး သေဘာ တူခဲ့ေတာ့ အခု သူတို႔ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ ေစာင့္ၾကည့္မယ္။”ဟု ကရင္လူငယ္တဦးက ေျပာသည္။

ထို႔အျပင္ အာဏာသိမ္းမႈေၾကာင့္ ကရင့္ေရးရာ အခမ္းအနားမ်ား က်င္းပရန္ အခက္ႀကဳံေနရသည့္နည္းတူ၊ ကိုဗစ္တတိ ယလႈိင္း ႐ိုက္ခတ္မႈေၾကာင့္ ဝါေခါင္လတြင္လုပ္ၿမဲျဖစ္သည့္ ခ်ည္ျဖဴဖြဲ႕မဂၤလာအခမ္းအနားမ်ားကို လူစုလူေဝးျဖင့္ျပဳလုပ္ ရန္ မလြယ္ကူသည့္ အေျခအေနျဖစ္ေနေၾကာင္း ရန္ကုန္၊ ဧရာဝတီႏွင့္ ကရင္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ေဒသခံမ်ားက ဆိုသည္။

“ကိုဗစ္က ျပင္းထန္ေနေတာ့ လူစုလူေဝးလုပ္ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ ကိုယ့္အစီအစဥ္နဲ႔ကိုယ္ ကိုယ့္မိသားစုနဲ႔ကိုယ္ လက္ခ်ည္ပြဲ (ခ်ည္ျဖဴဖြဲ႕မဂၤလာ)လုပ္ၾကဖို႔ တိုက္တြန္းပါတယ္။”ဟု စာေပႏွင့္ယဥ္ေက်းမႈ ေကာ္မတီဝင္တဦးက ေျပာသည္။

အာဏာသိမ္းမႈျဖစ္ၿပီးေနာက္ ကရင္စာေပႏွင့္သက္ဆိုင္သည့္ က႑မ်ားတြင္လည္း လႈပ္ရွားမႈနည္းပါးသြားေၾကာင္း စာေပႏွင့္ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီ အသိုင္းအဝိုင္းက ဆိုသည္။

“အခု နစကရဲ႕လက္ေအာက္မွာ စာေပ၊ ယဥ္ေက်းမႈ မလုပ္ဖူး ဆိုတဲ့လူေတြရွိလာတယ္။ ဥပမာ ေျပာရရင္ စာေပ၊ ယဥ္ ေက်းမႈေကာ္မတီ အစည္းအေဝးေခၚတယ္။ မလာဘူး။ တခ်ိဳ႕ၿမိဳ႕နယ္ဆို အစည္းအေဝးမလာသလို ဘာမွလုပ္လို႔ မရ တာေတြရွိတယ္။”ဟု ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး ကရင္စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီ တာဝန္ရွိသူတဦးက ေျပာသည္။

ရန္ကုန္တိုင္းစာယဥ္အေနျဖင့္ အာဏာသိမ္းထားစဥ္ကာလ ယခင္ မၿပီးျပတ္ခဲ့သည့္ လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခုျဖစ္သည့္ ပိုး-စေကာ-အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓါန္စာအုပ္ကို ၿပီးခဲ့သည့္ ဇြန္လအတြင္းက ထုတ္ေဝျဖန႔္ခ်ိခဲ့ေသာ္လည္း ကရင္လူမႈအ သိုင္းအဝိုင္းတြင္ စိတ္ဝင္စားမႈနည္းပါးသည္ကို ေတြ႕ရသည္ဟု ျဖန႔္ခ်ိသူမ်ားထံမွ သိရသည္။

အလားတူ အစိုးရေက်ာင္းမ်ား၌ ကရင္စာသင္ၾကားေရး အစီအစဥ္တြင္ အခ်ိဳ႕ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ား မသင္ၾကားေတာ့ျခင္း၊ အလုပ္ထြက္သြားျခင္း စသည့္ အခက္အခဲမ်ိဳးစုံႏွင့္အတူ ယခင္ႏွစ္မ်ားကဲ့သို႔ သင္ၾကားႏိုင္ျခင္းမရွိသလို လက္ရွိ ကိုဗစ္ ေၾကာင့္ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား ပိတ္ထားလိုက္ရၿပီး ျဖစ္သည္။

အာဏာသိမ္း စစ္ေကာင္စီ၏ ဦးတည္ခ်က္ ၉ရပ္တြင္ လူမႈေရး ဦးတည္ခ်က္၌ “တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးအေပါင္းတို႔၏ ဓေလ့ထုံးတမ္းအစဥ္အလာမ်ားကို ေလးစားလိုက္နာၿပီး အမ်ိဳးသားယဥ္ေက်းမႈ စ႐ိုက္လကၡဏာမ်ား မေပ်ာက္ပ်က္ ေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး”ဟု ေဖာ္ျပထားသည္ကို ေတြ႕ရၿပီး တိုင္းရင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ စာေပ၊ ယဥ္ေက်းမႈ မေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္သလို ဓေလ့ထုံးတမ္းမ်ားကို ေလးစားလိုက္နာမည့္သေဘာဟု မွတ္ယူႏိုင္သည္။

သို႔ေသာ္ အဆိုပါဦးတည္ခ်က္တြင္ “ေန႔ထူး၊ ေန႔ျမတ္” မပါရွိသည့္အတြက္ ဥပမာအားျဖင့္ ကရင္အမ်ိဳးသား အာဇာနည္ ေန႔၊ ကရင္အမ်ိဳးသားေန႔မ်ား တရားဝင္ က်င္းပခြင့္ရွိသည့္ အေျခအေနမဟုတ္ဟု မွတ္ယူ၍ရသည္။

လက္ရွိ စစ္ေကာင္စီ လက္ေအာက္တြင္ ကရင့္ေရးရာလႈပ္ရွားမႈမ်ားမွာ ယခင္ လူထုအစိုးရလက္ထက္ကထက္ အဖက္ ဖက္မွ အားနည္းေျခာက္ကပ္သြားေသာ္လည္း ကရင္လူငယ္မ်ားမွာ ၎တို႔တတ္ႏိုင္သည့္ဘက္မွ နည္းလမ္းရွာ လုပ္ ကိုင္သြားရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ဧရာဝတီတိုင္း၊ ကရင္လူငယ္တဦးက မွတ္ခ်က္ျပဳေျပာသည္။

သူက “အာဏာသိမ္းလိုက္တာေရာ၊ ကိုဗစ္ေၾကာင့္ေရာ ဘာလုပ္လုပ္ အခက္အခဲရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တို႔ ဒီႏွစ္မွာ က်ေရာက္မဲ့ ၇၁ႏွစ္ေျမာက္ ကရင္အာဇာနည္ေန႔ကို ေစာဘဦးႀကီး ဇာတိ႐ြာ ဘဲဂရက္မွာ အခမ္းအနားမလုပ္ဘဲ လာၿပီး အေလးျပဳ ပန္းေခြခ်၊ ျပန္ေပါ့ေနာ္။ လုပ္ၾကမယ္။ တျခားေနရာတစ္ခုမွာလည္း စီစဥ္ထားတာေတာ့ ရွိတယ္။ အြန္လိုင္း ကေနလည္း လုပ္ဖို႔ ျပင္ဆင္ထားတယ္။ လုပ္စရာရွိတာ၊ လုပ္လို႔ရတာလုပ္သြားမယ္။”ဟု အဆိုပါလူငယ္က ေျပာသည္။

အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ တိုင္းသူျပည္သားမ်ား၏ လူ႔အခြင့္အေရး အဆင့္အတန္း သုညသာက်န္ေတာ့သည့္ ျမန္မာျပည္ တြင္ မိမိတို႔ကရင္တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ကရင့္အေရးအရာ လႈပ္ရွားေဆာင္႐ြက္မႈမ်ားသည္လည္း မတိက် မေသခ်ာျခင္း မ်ား ႀကဳံေတြ႕ေနရသည့္ၾကားက တတ္ႏိုင္သမွ် ထိုးထြင္းႀကံဆ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ အတူတကြ ပါဝင္ရင္ဆိုင္ ေက်ာ္ လႊားသြားၾကရမည္သာ ျဖစ္ေပသည္။