Home သတင္း ၃၃ႏွစ္ေျမာက္ ၈ေလးလုံး ႏွစ္ပတ္လည္ေန႔ အမွတ္တရစကားမ်ား

၃၃ႏွစ္ေျမာက္ ၈ေလးလုံး ႏွစ္ပတ္လည္ေန႔ အမွတ္တရစကားမ်ား

1493

ဩဂုတ္ ၈ရက္၊ ၂၀၂၁ခုႏွစ္။

၂၀၂၁ခု၊ ဩဂုတ္လ ၈ရက္ေန႔သည္ ၈ေလးလုံး လူထုအေရးေတာ္ပုံႀကီး ၃၃ႏွစ္ေျမာက္ေန႔ ျဖစ္သည္။ ၈ေလးလုံး လူထု အေရးေတာ္ပုံႏွင့္ ၂၀၂၁ခုႏွစ္ လူထုအေရးေတာ္ပုံ ကြာျခားမႈအေျခအေနႏွင့္ပတ္သက္၍ ၁၉၈၈ အေရးေတာ္ပုံတြင္ ပါဝင္ ခဲ့သူအခ်ိဳ႕၏ မွတ္ခ်က္ျပဳ အမွတ္တရစကားမ်ားကို ေကအိုင္စီက စုစည္းေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

ေဒါက္တာစင္သီယာေမာင္ (မယ္ေတာ္ေဆးခန္း တာဝန္ခံ)
အဲဒီတုန္းက လူထုေတြ၊ လူငယ္ေတြ၊ အစိုးရဝန္ထမ္းေတြ အားလုံးစုေပါင္းၿပီး စစ္အာဏာရွင္ကို ေတာ္လွန္ၾက တာပဲ။ အဲ့ဒီကာလမွာေတာ့ စစ္တပ္ရဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈေတြကို ႏိုင္ငံတာကာကိုခ်ျပဖို႔ အခုလို မပြင့္လင္းဘူး။ မီဒီယာေတြကို အေမွာင္ခ်ထားတယ္။ ၂၀၂၁နဲ႔ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ေတာ့ အားနည္းမႈရွိတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ၈၈ေနာက္ပိုင္းမွာပဲ နယ္စပ္ေဒသ မွာေရာက္လာတဲ့ေက်ာင္းသားေတြ၊ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အသီးသီးနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ ဆက္ လက္ေတာ္လွန္ၾကတယ္။ ဒီ၂၀၂၁ရဲ႕ ကြာျခားခ်က္ကိုေတြ႕ရွိရတာေတာ့ ဒီစုစည္းမႈ၊ စုဖြဲ႕မႈေတြ ပိုမိုအားေကာင္းလာ တယ္။ ေနာက္ အစုအဖြဲ႕လုပ္လာတဲ့ပုံစံေတြ ဥပမာ-က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြ၊ ဌာနဆိုင္ရာအသီးသီးေပါ့ေနာ္။ အစုလိုက္ အဖြဲ႕လိုက္၊ စနစ္က်မႈလို႔လည္း ေျပာလို႔ရတယ္။ စုစည္းလာတာကို ပိုၿပီးေတြ႕လာရတယ္။

တစ္ဆက္ထဲမွာပဲ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းေတြ ပိုၿပီးသိလာတယ္။ ေနာက္တစ္ဖြဲ႕နဲ႔တစ္ဖြဲ႕ ခ်ိတ္ဆက္မႈေတြ ပိုၿပီး အားေကာင္းလာတယ္။ တစ္ပိုင္းမွာ စစ္အစိုးရဘက္မွဆက္ၿပီး သတ္ျဖတ္၊ ညႇင္းပမ္းမႈေတြရွိလာမယ္ဆိုရင္လည္း တိုင္းရင္းသားေတြ၊ ဌာနဆိုင္ရာဝန္ထမ္းမ်ားနဲ႔ လူငယ္ေတြလည္း ပိုစုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ႏိုင္မယ့္အခြင့္အလမ္းေတြ ပိုမ်ား လာတယ္။ ေနာက္ ျဖတ္သန္းလာခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရးေတြ႕ႀကဳံမႈအရ၊ လက္ရွိခံစားေနရတဲ့စစ္ေဘး၊ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈ ကိစၥေတြ နဲ႔ တိုင္းရင္းသားကိစၥရပ္မ်ားကို နားလည္သေဘာေပါက္ၿပီး အခ်င္းခ်င္းဖလွယ္မႈေတြ လုပ္ေဆာင္ၾကၿပီး နားလည္မႈေတြ တည္ေဆာက္ႏိုင္ဖို႔ အားေကာင္းလာတယ္။ ဒီမိုကေရစီၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ ဖက္ဒရယ္တည္ေဆာက္ေရး ကိစၥရပ္ေတြမွာျဖစ္ ေစ အားေကာင္းလာႏိုင္ဖို႔ က်မတို႔ ေတြ႕ရွိလာရတယ္။

ပဒိုေစာလွထြန္း (တြဲဘက္အေထြေထြအတြင္းေရးမႉး -၂၊ ေကအဲန္ယူ)
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၁၉၈၈ တုန္းက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တစ္ခါမွမရွိဖူးတဲ့ တစ္ႏိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာေဆာင္တဲ့ ဒီမိုက ေရစီ အေထြေထြသပိတ္ႀကီး ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ျဖစ္ခဲ့တဲ့အေၾကာင္းရင္းကလည္း ဒီႏိုင္ငံကို အုပ္စိုးတဲ့ စစ္အာဏာရွင္နဲ႔ မဟာ လူမ်ိဳးႀကီးကို အေျခခံတဲ့ အုပ္စိုးခဲ့တဲ့အတြက္ တိုင္းျပည္ခြၽတ္ၿခဳံက်ခဲ့တယ္။ တိုင္းျပည္ဆင္းရဲမြဲေတမႈအဆင့္ ေရာက္ခဲ့ တယ္။ ေနာက္ ဒီမိုကေရစီအခြင့္အေရးေတြကို ဆိတ္သုဥ္းၿပီးေတာ့ တိုင္းရင္းသားတန္းတူအခြင့္အေရးေတြ ဆုံးရႈံးခဲ့တဲ့အ ေပၚမွာ တစ္ႏိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာေဆာင္တဲ့ အေထြေထြ သပိတ္ႀကီးျဖစ္ခဲ့တာေပါ့ေနာ္။

အဲဒီတုန္းက Generation X,Y လို႔ ေခၚတဲ့သူေတြ ပါဝင္ခဲ့ၾကတယ္။ သို႔ေသာ္ စက္တင္ဘာလ ၁၈ရက္ေန႔မွာ စစ္တပ္ကပဲ အာဏာထပ္ၿပီးေတာ့ သိမ္း လိုက္တဲ့အတြက္ ၁၉၉၈ရဲ႕ ၈ေလးလုံး အေရးေတာ္ပုံႀကီးဟာ ေအာင္ျမင္မႈမရဘဲနဲ႔ ဆႏၵျပ ေတာ္လွန္တိုက္ပြဲဝင္ခဲ့တဲ့သူ ေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးနယ္ေျမထဲကို ထြက္ေျပးရတဲ့သူေတြရွိသလို အခ်ိဳ႕ အဖမ္းခံရတဲ့သူေတြ ရွိခဲ့တယ္ေပါ့ေနာ္။ အခု ဆို ၃၃ႏွစ္ျပည့္ခဲ့ၿပီျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ ၈၈မ်ိဳးဆက္ေတြအေနနဲ႔ရွိေနတယ္။ ဆက္ၿပီးေတာ့လည္း ဒီႏိုင္ငံ ဒီမိုကေရစီရရွိဖို႔ အတြက္ ႀကိဳးစားၿပီးေတာ့ တိုက္ပြဲဝင္တာရွိသလို ေတာ္လွန္ေရးနယ္ေျမမွာ ေရာက္ခဲ့တဲ့ ABSDFလို႔ ဖြဲ႕လိုက္တဲ့ ေက်ာင္း သားတပ္မေတာ္ေတြလည္း ဒီျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဒီမိုကေရစီရရွိေရးနဲ႔ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုရရွိေရးကို ႀကိဳးစားပါဝင္ခဲ့တာ ေပါ့ေနာ္။ ဒါက ၈၈ အေထြေထြသပိတ္ရဲ႕ ျဖတ္သန္းမႈေပါ့ေနာ္။

ၿပီးေတာ့ ၂၀၂၁မွာ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁ရက္ေန႔မွာ အာဏာသိမ္းၿပီးေတာ့ စစ္တပ္ရဲ႕ အာဏာသိမ္းမႈကို ထပ္ၿပီး ေတာ့ ႀကဳံရတယ္။ ဒါကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အေထြေထြဆႏၵျပမႈေတြ ဒုတိယအႀကိမ္ ေပၚလာခဲ့တယ္။ ၁၉၈၈နဲ႔ မတူ တာကေတာ့ ၂၀၂၁ စစ္တပ္ရဲ႕အာဏာသိမ္းမႈကို လက္မခံတဲ့၊ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကိုေရာက္ရွိဖို႔ လက္ခံလို႔မရတဲ့ ၊ ေနာက္ ဒီမိုကေရစီဆိတ္သုန္းသြားမွာကို လက္ခံလို႔မရတဲ့၊ တိုင္းရင္းသားတန္း တူအခြင့္အေရးေတြ ဆုံးရႈံးသြားမွာကို လက္ခံလို႔မရတဲ့ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းရင္းသားျပည္သူလူထုေတြအားလုံးဟာ လမ္းမေပၚထြက္ၿပီးေတာ့ Non Violence ကို အေျခခံတဲ့ ေတာင္းဆိုမႈေတြကို ျပဳလုပ္တာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီအတြက္ Generation Z ေတြက ပါဝင္လာတယ္။ လာမယ့္ အနာဂတ္မ်ိဳးဆက္ေတြအတြက္ ဒီႏိုင္ငံႀကီးကို ေကာင္းမြန္တဲ့၊ သာယာဝေျပာတဲ့၊ ၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ ႏိုင္ငံသစ္ကို တည္ ေဆာက္ဖို႔ လိုလားၾကတယ္။ ဘယ္အာဏာရွင္စနစ္ေအာက္မွာမွ ရွိေနဖို႔မလိုဘူးဆိုတဲ့ ခံယူခ်က္၊ ခံစားခ်က္ေတြနဲ႔ ပါဝင္ၿပီးေတာ့ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္မႈ ေတြရွိလာၾကတယ္။ ဒီထဲမွာ မတူတာက အာဏာသိမ္းမႈ အုပ္စိုးလာတဲ့ စစ္ေကာင္စီရဲ႕ အမိန႔္ေပးေစခိုင္းမႈေတြ ေဆာင္႐ြက္ရမယ့္ လုပ္ငန္းကိစၥေတြကို လက္ခံလို႔မရတဲ့ ႏိုင္ငံ့ဝန္ထမ္းေတြ စီဒီအမ္မွာ ပါဝင္ လာတယ္။ ဒါကလည္း အားေကာင္းတဲ့ လုပ္ေဆာင္မႈ၊ လႈပ္ရွားမႈျဖစ္လာတယ္ေပါ့ေနာ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ၁၉၈၈ရဲ႕ ၈ေလးလုံးအေရးေတာ္ပုံနဲ႔ ၂၀၂၁ရဲ႕ အာဏာသိမ္းမႈအလြန္ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အေထြ ေထြ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္မႈႀကီးဟာ တူညီတဲ့ ေနာက္ခံဘက္ဂေရာင္းနဲ႔ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့အတြက္ တူညီတဲ့ ခံစားမႈေတြ၊ ေတာင္း ဆိုမႈေတြ ရွိေနတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ေတာ့ ၁၉၈၈ က မေအာင္ျမင္တဲ့ အေထြေထြ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ မႈႀကီးကေန အခု ဒီကေန႔ လက္ရွိေတာင္းဆိုတဲ့ ေတာင္းဆိုတိုက္ပြဲဝင္မႈေတြက ပိုၿပီးေတာ့ လႈပ္ရွားမႈေတြျဖစ္လာတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို႔အားလုံးရဲ႕ တူညီမႈတဲ့ေတာင္းဆိုမႈေတြက တစ္ထပ္တည္း ျဖစ္လာတယ္။ အထူးသျဖင့္က ျပည္မ မွာေနသူ ဗမာလူမ်ိဳးေတြကိုယ္၌ကိုက တိုင္းရင္းသားေတြအေပၚ ပိုၿပီးနားလည္လာသလို ဒီႏိုင္ငံအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ တည္ေဆာက္မႈျဖစ္တဲ့ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုႀကီးကို ဦးတည္ၿပီးေတာ့ တည္ေဆာက္မယ္ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးခံယူခ်က္ သေဘာထားေတြလည္း တူညီမႈရွိလာတဲ့အတြက္ အားေကာင္းမႈေတြ ပိုၿပီးေတာ့ ေတြ႕လာရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါက ဒီႏိုင္ငံ ရဲ႕အနာဂတ္ကို တည္ေဆာက္ဖို႔အတြက္၊ ေကာင္းမြန္တဲ့ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္မႈေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ ေအာင္ျမင္မယ္လို႔လည္း က်ေနာ္တို႔ယုံၾကည္ပါတယ္။

မိဆူးပြင့္ (ဗဟိုဦးေဆာင္ေကာ္မတီဝင္-ABSDF)
၈ေလးလုံးအေရးေတာ္ပုံကို သာမန္ေက်ာင္းသားလူငယ္တဦးအျဖစ္ပဲ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က အျခား သက္တူ႐ြယ္တူေက်ာင္းသားမ်ားထက္ ပိုၿပီး ႏိုင္ငံေရးတက္ႂကြျခင္း မရွိခဲ့ပါဘူး။ ရန္ကုန္ဝိဇၨာသိပၸံတကၠသိုလ္မွာ ေက်ာင္းတက္ေနရာကေန မတ္လ ဖုန္းေမာ္အေရးအခင္းျဖစ္ေတာ့ စက္မႈတကၠသိုလ္ကို ခ်ီတက္ရာမွာ ပါဝင္ခဲ့တယ္။ တားဆီးပိတ္ဆို႔တာေတြ၊ ဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္တာေတြ မ်က္ဝါးထင္ထင္ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတယ္။ ကိုယ္လြတ္ေျမာက္ခဲ့ေပမယ့္ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူေတြ အဖမ္းခံရတာ၊ အၾကမ္းဖက္ခံရတာေတြကို လက္မခံႏိုင္ဘူး။ နက္နက္ရႈိင္းရႈိင္း နာက်င္မိ တယ္။ ဖုန္းေမာ္တို႔ျဖစ္တဲ့ ကိစၥတုန္းကလည္း ျဖစ္စဥ္ကို အမွန္အတိုင္း မခ်ျပဘဲ လိမ္ညာၿပီး ျပည္သူလူထုကို သတင္း စာေတြ၊ တီဗြီေတြကေန ဝါဒျဖန႔္တာမ်ိဳးေတြေပါ့။ အစိုးရတစ္ရပ္အေနနဲ႔ မလုပ္သင့္မလုပ္ထိုက္တာေတြကို ဆိုးဆိုးဝါး ဝါး လုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္လို႔ ယူဆတယ္။ အခဲမေက်ႏိုင္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ က်မဇာတိ ကယားျပည္နယ္၊ လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ကို ျပန္ေရာက္ခဲ့ခ်ိန္မွာ ၈ေလးလုံးအေရးေတာ္ပုံႀကီးမွာ တစ္ႏိုင္ငံလုံး တခဲနက္ပါဝင္ႏိုင္ေအာင္ အျခားေက်ာင္းသားလူငယ္ ေတြနဲ႔အတူ ပါဝင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္။

စက္တင္ဘာလအာဏာသိမ္းလိုက္ေတာ့ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္အခ်ိဳ႕လည္း အဖမ္းခံရတယ္။ က်မတို႔အေနနဲ႔ ေ႐ြး ခ်ယ္စရာက လက္နက္ကိုင္လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္သြားတယ္။ နယ္စပ္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြ အေျခစိုက္ရာကို ထြက္ခြာခဲ့ၾကတယ္။ ဒီမိုကေရစီရဲ႕က်ယ္ျပန႔္မႈေတြကို ေလ့လာသင္ယူခဲ့ရသလို အဓိကေတာ့ တိုင္းရင္းသားေတြ ဘာ ေၾကာင့္ စစ္တိုက္ေနၾကသလဲဆိုတာကို သိရွိနားလည္ခဲ့ရတယ္။ ABSDF မွာစဖြဲ႕စဥ္ကတည္းက ယေန႔အထိ တိုင္းရင္း သားေဒသပညာေရးပိုင္း၊ မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးပိုင္း၊ ျပန္ၾကားေရးအပိုင္း။ အမ်ိဳးသမီး လူငယ္ႏိုင္ငံေရး စြမ္းရည္ျမႇင့္ တင္ေရးအပိုင္းေတြမွာ တာဝန္ယူခဲ့တယ္။ ၁၉၉၅-၉၆ ခုႏွစ္ေလာက္မွာ ABSDF ရဲ႕ တာဝန္ေပးမႈနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး အျခားတိုင္းရင္းသူအမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ေတြနဲ႔ လက္တြဲ အလုပ္လုပ္ခဲ့တယ္။ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲနဲ႔ ဟန္ခ်က္ ညီလႈပ္ရွားႏိုင္မယ့္ လူထုတိုက္ပြဲ၊ ႏိုင္ငံတကာ (သံတမန္ေရးတိုက္ပြဲ)ေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးလူငယ္ေတြ ပါဝင္မႈျမႇင့္တင္ေရး အစီအစဥ္ေတြ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ ႏွစ္ရွည္ၾကာလာေတာ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ရဲေဘာ္ေတြ တတိယႏိုင္ငံေတြကို ထြက္ခြာ ကုန္ၾကတာရွိတယ္။ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆေတြ ေျပာင္းလဲလာတာရွိတယ္။ လူအင္အားေလ်ာ့နည္းလာေပမယ့္ အဆုံးအထိ ဆက္ေလွ်ာက္ဖို႔ဆုံးျဖတ္ၿပီး ဆက္ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၂ခုႏွစ္ေလာက္ မွာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရတို႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ NCA စာခ်ဳပ္ျဖစ္စဥ္မွာ ABSDF အေနနဲ႔ အနီးကပ္ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာခဲ့ၿပီး ၂၀၁၅ မွာ NCA လက္မွတ္ထိုးခဲ့တယ္။ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာကို ႏိုင္ငံ ေရးနည္းနဲ႔ အေျဖရွာဖို႔ရည္႐ြယ္တယ္။ အခက္အခဲအမ်ိဳးမ်ိဳး ေတြ႕ခဲ့ေပမယ့္၊ အခ်ိန္ေတြ အမ်ားႀကီးယူခဲ့ရေပမယ့္ ႏိုင္ငံ ေရးေဆြးေႏြးပြဲစကားဝိုင္း ယဥ္ေက်းမႈကို ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ေအာင္ အမ်ားႀကီးအားထုတ္ခဲ့ရတယ္။ ဒီလိုကာလမွာ ၂၀၂၁ စကစက အာဏာသိမ္းတဲ့ျဖစ္စဥ္ ထပ္မံေပၚေပါက္လာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

စစ္အာဏာရွင္စနစ္ဆိုတာ မညီၫြတ္တဲ့ႏိုင္ငံေရးအုပ္စုေတြၾကားမွာပဲ ရွင္သန္ႏိုင္တာပါ။ ညီၫြတ္မႈရွိတဲ့ ႏိုင္ငံ ေရးအုပ္စုေတြ တိုင္းျပည္ရဲ႕ျပႆနာအလုံးစုံကို ေသခ်ာသိျမင္ ခြဲျခမ္းစိပ္ျဖာကိုင္တြယ္ႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အားေကာင္းတဲ့ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ ခိုင္ခိုင္မာမာရွိရင္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို ေခါင္းေထာင္လာလို႔မရေအာင္ လုပ္ႏိုင္ပါ တယ္။ က်မတို႔တိုင္းျပည္မွာေတာ့ ဒီမိုကရက္တစ္ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုႀကီး တည္ေဆာက္မယ္လို႔ ရည္မွန္းေနၾက ေပမယ့္ တပ္မေတာ္ အပါအဝင္ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုမ်ားရဲ႕စဥ္းစားခ်က္ေတြ ေတြးဆခ်က္ေတြဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ လြတ္လပ္ေရးႀကိဳးပမ္းစဥ္ကာလေလာက္မွာ က်န္ေနတာေတြ႕ရပါတယ္။ သမိုင္းေၾကာင္းအရ အသိအမွတ္ျပဳမႈေတြ၊ တန္ဖိုးထားမႈေတြ အားနည္းခဲ့သလို မတူညီတဲ့အေတြးအျမင္ေတြကို ေလးစားမႈအပိုင္းမွာလည္း အင္မတန္ဝမ္းနည္း စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ နိမ့္က်ေနပါတယ္။

၈ေလးလုံးနဲ႔ ၂၀၂၁ ေတာ္လွန္ေရးအခင္းအက်င္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လူငယ္ေတြဟာလူငယ္ပီပီ စြန႔္လႊတ္ဖို႔၊ေပးဆပ္ ဖို႔ ျပတ္ျပတ္သားသား ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့တာတူညီပါတယ္။ ၂၀၂၁ မွာေတာ့ နည္းပညာထြန္းကားမႈေၾကာင့္ ကမာၻႀကီးတစ္ခုလုံး က ျမန္မာျပည္မွာ ဘာျဖစ္ေနသလဲဆိုတာ အခ်ိန္နဲ႔တေျပးညီ သိခြင့္ျမင္ခြင့္ရၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မႈအပိုင္းမွာ လည္း ၈ေလးလုံးနဲ႔မတူတဲ့ပုံစံမွာ ရွိေနေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုနဲ႔ တိုင္းရင္းသားအင္အားစု (ဖက္ဒရယ္ေရး လႈပ္ ရွားမႈ) တစ္သားထဲမျဖစ္ေသးတဲ့အတြက္ ေအာင္ပြဲကို ခက္ခက္ခဲခဲ လွမ္းၾကရဦးမွာပါလို႔ပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ လူငယ္ေတြ ရဲ႕ စြန႔္လႊတ္မႈ၊ ေပးဆပ္မႈေတြကို အခ်ည္းႏွီးမျဖစ္ေစဖို႔ ႏိုင္ငံေရးအရ ဦးေဆာင္ေနသူေတြမွာ တာဝန္အျပည့္အဝ ရွိေနပါ တယ္။

ဦးျမင့္ေအာင္ (၈၈ မ်ိဳးဆက္ေက်ာင္းသားႏွင့္ ပြင့္လင္းလူ႔အဖြဲ႕အစည္း-ဖားအံ)
လြန္ခဲ့တဲ့ ၃၃ႏွစ္က က်ေနာ္တို႔ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားကတည္းက အာဏာရွင္ကို စတင္ တြန္းလွန္ခဲ့တယ္။ အခု တစ္ေက်ာ့ျပန္ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းျဖစ္စဥ္ကေန ေသြဖယ္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ သက္တမ္းတစ္ေလွ်ာက္ မွာ ဒုတိယအႀကိမ္ အာဏာရွင္ကို ျပန္တြန္းလွန္ရတာေပါ့။ အိမ္ေစာင့္အစိုးရဆင့္ထိ ျပန္ေရာက္တယ္ဆိုေတာ့ က်ေနာ္ တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအေျခအေနက အႏုတ္လကၡဏာအဆင့္ ျပန္ျပသြားၿပီး။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀ေက်ာ္က အေျခအေန ေတြကို ျပန္ဆုတ္သြားၿပီးေပါ့။ ဒီအခ်ိန္မွာ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြနဲ႔အတူ မ်ိဳးဆက္အားလုံးျပန္ေပါင္းၿပီးေတာ့ အာဏာရွင္ စနစ္ကို အျမစ္ျဖတ္မယ္ ေခ်မႈန္းဖို႔ပဲရွိေတာ့တာေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံေရးနည္းလမ္းနဲ႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးႀကိဳးပမ္းေဆာင္႐ြက္ခဲ့ တယ္။ မရေတာ့တဲ့အေျခအေန ျဖစ္ခဲ့တာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔လုပ္ရမွာတစ္ခုပဲရွိတယ္။ ျမန္မာ့လြတ္လပ္ေရးအ တြက္ တစ္ႏိုင္ငံလုံး ေတာေရာ၊ ၿမိဳ႕ပါ အကုန္လုံးပူးေပါင္းလက္တြဲၿပီး အာဏာရွင္ကို အျမစ္ျပတ္ေခ်မႈန္းဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ တယ္။ မ်ိဳးဆက္သစ္ကိုလည္း က်ေနာ္တို႔အားကိုးပါတယ္။

က်ေနာ္တို႔ အေတြ႕ႀကဳံေတြနဲ႔ ႏိုင္တဲ့ဘက္ကေန ပူးေပါင္းပါ ဝင္ေဆာင္႐ြက္သြားမယ္လို႔ သႏၷိဌာန္ခ်ထားပါတယ္။
အာဏာရွင္ကေတာ့ အာဏာရွင္တို႔ရဲ႕ထုံးစံအတိုင္း သူတို႔ရဲ႕ ဒီမိုကေရစီနည္းက်က် ေဆာင္႐ြက္လာလို႔ရွိရင္ သူတို႔ရဲ႕အားနည္းခ်က္ေတြကို ေထာက္တာေတြရွိတယ္။ သူတို႔ရဲ႕အက်ိဳးစီးပြားေတြ ထိခိုက္တာေတြရွိတယ္ဗ်။ အဲဒါ ေၾကာင့္ အာဏာရွင္ေတြက လက္မခံႏိုင္တဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းတဲ့ ျဖစ္စဥ္ကေနၿပီး ေတာ့ အႏုတ္ဘက္ျပန္ဆင္းသြားေတာ့ ဒီေန႔လိုအခင္းအက်င္းမ်ိဳး ႀကဳံလာတာေပါ့။ ႀကဳံလာတဲ့အခါမွာ တက္တက္ႂကြ ႂကြနဲ႔ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့တဲ့ Generation (Z) ေတြကို က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ အရမ္းလည္းေလးစားတယ္။ ဒီေန႔ ေတာ္လွန္ေရး အသြင္ကူးေျပာင္းမႈျဖစ္စဥ္မွာ ကိုယ္က်ိဳးမဖက္ဘဲနဲ႔ ပါဝင္ၾကတဲ့ CDM ဝန္ထမ္းေတြကိုေလးစားတယ္ဗ်။ အဓိကေတာ့ က်န္းမာေရးဌာနကေနစၿပီး CDM ဝင္ၾကတယ္။ ေနာက္ၿပီး တစ္ႏိုင္ငံလုံး က်န္တဲ့ဌာနေတြပါ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တာ ေတြကို ညီညီၫြတ္ၫြတ္လုပ္တာေပါ့။

အဲဒီေတာ့ လက္ရွိ စစ္အာဏာရွင္က အာဏာသိမ္းကာလ (၆)လေက်ာ္ေပမယ့္လည္း ဘာမွေဆာင္႐ြက္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳး က်ေနာ္တို႔မေတြ႕ရဘူး။ အာဏာနဲ႔သာ မည္သို႔အႏိုင္က်င့္ၿပီး ေဆာင္႐ြက္ေနေပမယ့္လည္း အစိုးရ ယႏၲရားလည္ပတ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမရွိေသးပါဘူး။ အဲဒီေတာ့ အတိုင္းအတာ အေသးစိပ္ အေျခအေန က်ေရာက္တဲ့အ ခါက်ရင္ က်ေနာ္တို႔ တညီတၫြတ္တည္း အလႊာစုံ CDM ဝန္ထမ္းေတြအားလုံး ၿမိဳ႕႐ြာ နယ္ပယ္မွာရွိတဲ့လူေတြအားလုံး အာဏာရွင္စနစ္ကို အၿပီးသတ္ေခ်မႈန္းၿပီးေတာ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္သြားႏိုင္ဖို႔ အမ်ိဳးသားၫႊန႔္ေပါင္းအစိုးရနဲ႔ က်န္တဲ့ပါတီ ေတြ၊ အဖြဲ႕ေတြ၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြ အားလုံး တညီတၫြတ္နဲ႔ ေဆာင္႐ြက္သြားမယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး ေတာ္လွန္ေရးကိုေအာင္ျမင္သြားႏိုင္မယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ယုံၾကည္တယ္။ (၈၈)ထက္ အားသာတာက NUG ၫႊန႔္ေပါင္းအစိုးရတို႔လို၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားျပဳေကာ္မတီေတြကလည္း ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ အသိအ မွတ္ျပဳမႈ ျပည္သူေတြရဲ႕ Mandate ေတြကို ရထားတာျဖစ္တယ္။ (၈၈)တုန္းကထက္စာရင္ေတာ့ အမ်ားႀကီး အခြင့္အ လမ္းသာတာကို က်ေနာ္တို႔ ေတြ႕ရွိရတယ္။ အဲဒါက က်ေနာ္တို႔ရဲ႕အားျဖစ္ေစတာေပါ့။ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ အသိမွတ္ျပဳမႈမွာ လည္း စစ္အာဏာရွင္ကို မည္သည့္ႏိုင္ငံမွ အသိအမွတ္မျပဳတဲ့အတြက္ ျပည္သူေတြကို လက္နက္နဲ႔ ၿခိမ္းေျခာက္တဲ့ နည္းလမ္းနဲ႔ပဲ သြားေနတာေပါ့။

ေစာဝင္းေက်ာ္ (ဒါ႐ိုက္တာ၊ နယ္လွည့္ေက်ာပိုးအိတ္က်န္းမာေရးလုပ္သားမ်ားအဖြဲ႕-BPHWT)
၁၉၈၈ ကေနၿပီးေတာ့ အခုႏွစ္အခ်ိန္ထိ အေျခအေန အမ်ားႀကီး ေျပာင္းလဲသြားတဲ့အေပၚမွာ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ စစ္အာဏာထပ္သိမ္းလို႔ ၂၀၂၁ နဲ႔ ျပန္ေျပာင္းစဥ္းစားရင္ေတာ့ ကြာဟမႈေတြေတာ့အမ်ားႀကီးေပါ့။ မီဒီယာပိုင္းလည္း အခုေခတ္လို သိပ္အားေကာင္းတာေတြ မရွိဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ Social မီဒီယာကလည္း ေတာ္ေတာ္မရွိသေလာက္ ျဖစ္တဲ့အေျခအေနျဖစ္ၿပီးေတာ့ တကယ္တမ္း လက္ေတြ႕အေျခအေနမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့အေျခအေန က်ေနာ္တို႔လည္း ေနာက္ ေတာ္ေတာ္ၾကာၾကာ ျဖစ္ၿပီးေတာ့မွ ျပန္သိရတဲ့အေျခအေနရွိတယ္။ ရန္ကုန္မွာျဖစ္တဲ့အေျခအေနေတြ၊ ေမာ္လၿမိဳင္မွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့အေျခအေနေတြ ျပန္ဆက္စပ္ႏိုင္ဖို႔က ေတာ္ေတာ္ ခက္တာေပါ့ေနာ္။ အခုေခတ္ေရာက္ေတာ့ ျဖစ္တဲ့အေျခအ ေနေတြကို ခ်က္ခ်င္းေျပာႏိုင္တယ္။ ခ်က္ခ်င္းတင္ျပႏိုင္တယ္။ အဲဒီအေျခအေနေတြေတာ့ က်ေနာ္တို႔ျမင္ရပါတယ္။ ၁၉၈၈ ကဆိုရင္ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ တန္ျပန္ဆန႔္က်င္မႈေတြ လုပ္တဲ့ကိစၥေတြကိုလည္း ဂ်ာနယ္အပိုင္းမွာတို႔ ႐ုပ္ရွင္ဗီဒီယိုမွာ တို႔ ျပန္တင္ျပတာေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဒါကလူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေတာ့ ႐ုပ္ရွင္မၾကည့္ရ၊ ဗီဒီယိုမၾကည့္ရ ဒီဆိုရွယ္မီဒီယာေတြ မရွိတဲ့ေခတ္ေပၚမွာေတာ့ အားလုံးမယုံေတာင္မွ ေအာက္ေျခလူထုေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေတာ့ ဟို ဘက္ဒီဘက္ ယုံၾကည္မႈေတြ အမ်ားႀကီးႀကဳံရတာေပါ့။ အဲဒီေပၚမွာလည္း ကြာတယ္ေပါ့။ အခုေခတ္ကေတာ့ စစ္အစိုးရ ရဲ႕ ဘယ္လိုပဲ ဝါဒျဖန႔္ျဖန႔္ ခ်က္ခ်င္း ျပန္တုန႔္ျပန္ႏိုင္တဲ့အေျခအေနေပါ့။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရင္ ဆိုရွယ္မီဒီယာဆိုတာ က သတင္းကို ခ်က္ခ်င္း အတည္မျပဳႏိုင္တာေတာင္မွ အခုေခတ္အေျခအေနနဲ႔က ရႈေထာင့္ေပါင္းစုံ ၾကည့္ၿပီးေတာ့ ျပန္ ၿပီး သုံးသပ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ဒါက ဘယ္ကအမွန္၊ ဘယ္ဟာကအမွားဆိုတာ လူတိုင္းသိၾကတာမ်ားတယ္။

ေနာက္တစ္ဆက္ထဲမွာပဲ ဟိုဘက္ေခတ္နဲ႔ ဒီဘက္ေခတ္က ဘာကြာလဲဆိုရင္ လက္နက္ကိုင္ တိုက္ပြဲဝင္တဲ့ အေျခအေနမွာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဆိုရင္ ေတာထဲကေနၿပီးေတာ့မွပဲ တတ္ႏိုင္သမွ် အင္အားကိုစုဖြဲ႕ၿပီးေတာ့ စစ္အစိုးရ ကို တိုက္ခိုက္ဖို႔က အနီးစပ္ဆုံးၿမိဳ႕႐ြာ နယ္စပ္ၿမိဳ႕ေတြကိုပဲ တိုက္ခိုက္ႏိုင္တယ္ေပါ့။ အခုေခတ္က အဲလိုမဟုတ္ဘဲနဲ႔ လူေတြက ဒီဆိုရွယ္မီဒီယာေတြကိုၾကည့္ၿပီး ၁၉၉၈တုန္းက အေျခအေန၊ ၁၉၉၇ အေျခအေနေတြကို ျပန္သုံးသပ္ၿပီး ေတာ့မွ ၿမိဳ႕ထဲကေနၿပီးေတာ့မွပဲ ျပန္ၿပီးေတာ့ တိုက္ခိုက္ႏိုင္တဲ့အေျခအေန လုပ္ႏိုင္တာေပါ့။ တခ်ိဳ႕က နယ္စပ္မွာ စစ္သင္တန္းသြားတဲ့လူေတြရွိသလို အထဲကေနၿပီးေတာ့မွပဲ ဆက္စပ္လုပ္ေပးႏိုင္မယ့္အေျခအေနနဲ႔ PDF လိုဟာမ်ိဳးဆို ရင္ အရမ္း သိသာထင္ရွား ေပၚလြင္တာေပါ့။

ေနာက္တစ္ခုက ႏိုင္ငံတကာအေျခအေနနဲ႔ၾကည့္ရင္ ဦးေက်ာ္မိုးထြန္းတို႔လို၊ ေဒါက္တာဆာဆာတို႔ တင္ျပေျပာ ဆိုတဲ့ကိစၥအျပင္ ဒီဘက္က CRPH၊ NUG လိုဟာမ်ိဳး ႏိုင္ငံတကာကို ထိုးေဖာက္ၿပီးေတာ့ တင္ျပေဆြးေႏြးႏိုင္တဲ့ အေျခ အေနမ်ိဳး လက္ေတြ႕အေျခအေနမွာ က်ေနာ္တို႔ ျမင္ေတြ႕ေနရတယ္။ ၈၈တုန္းကေတာ့ ႏိုင္ငံတကာမွာ တင္ျပႏိုင္မႈ အေျခအေနနဲ႔ ေျပာဆိုႏိုင္မႈ အေျခအေနက တကယ္တမ္း စင္ၿပိဳင္အစိုးရလိုဟာမ်ိဳး ဘယ္ေတာ့မွ လက္ေတြ႕အေျခအ ေနမွာ မေရာက္ခဲ့တာ က်ေနာ္တို႔ေတြ႕ရတယ္ေပါ့။ ဒီ၂၀၂၁မွာ စစ္အစိုးရကို စင္ၿပိဳင္အစိုးရျဖစ္တဲ့ NUG တို႔၊ CRPH တို႔ လိုမ်ိဳး အေသခ်ာတည္ေဆာက္ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံတကာမွာေကာ ျပည္တြင္းနဲ႔ေကာ နယ္စပ္ေဒသမွာ အလုပ္ဆက္လုပ္ေန တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းနဲ႔ေကာ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး အေကာင္းဆုံး လုပ္ႏိုင္တယ္လို႔ လက္ေတြ႕အေျခအေနမွာ က်ေနာ္ တို႔ ျမင္ေနရတာေပါ့။

ဒီအေျခအေနနဲ႔ ၈၈အေျခအေနနဲ႔ ယွဥ္ၿပီး ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ၈၈မွာက ေတာကေနၿပီးေတာ့မွပဲ ၿမိဳ႕ကို တတ္ႏိုင္ သမွ် ခ်ဥ္းကပ္ၿပီးေတာ့ ေတာ္လွန္တိုက္ခိုက္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ၿပီး ၿမိဳ႕ထဲမွာရွိတဲ့ ျပည္သူလူထုေတြကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ ဘက္ကရွိတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ တကယ္လိုအပ္တဲ့ အေျခအေန သတင္းစကားေတြကို ေရာက္ေအာင္ မပို႔ေပးႏိုင္ ဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံတကာခ်ဥ္းကပ္မႈလည္း အားနည္းခဲ့တာေပါ့။ ၂၀၂၁ မွာ ဟန္ခ်က္ညီ ေတာ္လွန္တိုက္ခိုက္ႏိုင္ မႈက PDF ေတြက နယ္စပ္ေဒသမွာေကာ၊ အျခားေဒသမွာေကာ လက္ေတြ႕ေတာ္လွန္တိုက္ခိုက္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ နည္းပ ညာ၊ စစ္ပညာ သင္ယူရတဲ့အေျခအေနက ဟန္ခ်က္ညီ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္တယ္လို႔ က်ေနာ္ျမင္တယ္။

ေနာက္ အဲဒါအျပင္ အခုအေျခအေနကိုလည္း မီဒီယာကတစ္ဆင့္ ေျပာလို႔ရတယ္။ တစ္ႏိုင္ငံလုံးျဖစ္တဲ့ အေျခ အေနကို စစ္အစိုးရ ဘယ္လိုလုပ္လဲ အားလုံးျမင္ေနတယ္။ ေနာက္ဆုံး က်ေနာ္ေျပာခ်င္တာက ႏိုင္ငံတကာအထိ ထိုး ေဖာက္ႏိုင္တဲ့ CRPH၊ NUG၊ ဒီတိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕ေတြက ဆက္စပ္ၿပီးေတာ့ ဟန္ခ်က္ညီညီ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့အပိုင္း က်ေနာ္ ျမင္တယ္။ ျမင္တဲ့အေပၚမွာ လာမယ့္အေျခအေနမွာလည္း ေတာ္လွန္ေရးဟာ ေအာင္ျမင္မယ္လို႔ စိတ္ထဲမွာ တကယ္ယုံၾကည္ပါတယ္။