Home သတင္း အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ ေျမယာျပႆနာကို ဦးစားေပးေျဖရွင္းရမည့္က႑တြင္ထည့္သြင္းရန္ လူ႔အခြင့္အေရးဆုရ ေစာအယ္ေစးတိုက္တြန္း

အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ ေျမယာျပႆနာကို ဦးစားေပးေျဖရွင္းရမည့္က႑တြင္ထည့္သြင္းရန္ လူ႔အခြင့္အေရးဆုရ ေစာအယ္ေစးတိုက္တြန္း

1144

ဒီဇင္ဘာ ၁၅ ရက္၊ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္။ ေစာထြန္းလင္း

အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ ေျမယာျပႆနာမ်ားကို ပထမဦးစားေပးေျဖရွင္းရမည့္က႑တြင္ ထည့္ သြင္းထားရန္လိုေၾကာင္း နယ္သာလန္အစိုးရ၏ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္၊ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ က်ဴး လစ္ဆု (2020 Human Rights Tulip Award) ခ်ီးျမႇင့္ခံသူ ကယားျပည္ ကမာၻ႔အခြင့္ အေရး လႈပ္ရွားေဆာင္႐ြက္မႈကြန္ရက္ (Kayah Earthrights Action Network – KEAN) မွ ေစာ အယ္ေစးက ေျပာသည္။

လက္ရွိအစိုးရ ငါးႏွစ္သက္တမ္းတြင္ ေျမယာက႑ႏွင့္ပတ္သက္၍ သိသားထင္ရွားၿပီး အႏွစ္ သာရရွိသည့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ိဳးမေတြ႕ေသာ္လည္း ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္၊ ႏွစ္လည္ပိုင္းတြင္ အမ်ိဳးသားေျမယာ ဥပေဒကိုျပင္ဆင္ရန္ ႀကိဳးစားလာသည္ကိုေတြ႕ရေၾကာင္းႏွင့္ သို႔ေသာ္ လက္ရွိ ေျမယာမ်ားကို ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္သည့္ ပုံစံမ်ိဳးျဖစ္ေနကာ ဖက္ဒရယ္ေျမယာ ဥပေဒမ်ိဳးျဖစ္ ရန္ အလွမ္းေဝးသည့္ အေျခအေနျဖစ္ေနေၾကာင္း ေစာအယ္ေစးက ေျပာသည္။

“ဌာေနတိုင္းရင္းသားေတြရဲ႕ ေျမယာအခြင့္အေရးကို ဗဟိုကေနပဲ အားလုံး လိုက္စီမံခန႔္ခြဲ တဲ့စ နစ္က ဒါဖက္ဒရယ္သြားေနတဲ့ လမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ဆန႔္က်င္ဘက္လို႔ ပထမ အခ်က္အေနနဲ႔ သုံးသပ္တယ္။ ေနာက္ က်ေနာ္တို႔ ေျမယာအခြင့္အေရး ေတာင္းဆိုတယ္ဆိုတာက အခြင့္အ ေရးအသစ္ကို ေတာင္းဆိုေနတာမဟုတ္ဘူး။ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ ရွိၿပီးသားအခြင့္အေရးဘဲ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးတရပ္ျဖစ္တယ္”ဟု ေစာအယ္ေစးက ေျပာသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ေျမယာ အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားေျပာဆိုမႈမ်ားကို နားေထာင္အသိအမွတ္ျပဳရန္လိုၿပီး အစိုးရအေနျဖင့္ ေပးသမွ်သာယူဆိုသည့္ ျဖစ္စဥ္မ်ိဳး ေနာင္လာမည့္ သက္တမ္းတြင္ ဆက္လုပ္မည္ဆိုပါက ေျမယာက႑ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးသည္ အျပဳသေဘာေဆာင္သည့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ျဖစ္လာမည္မဟုတ္ဟု ဌာေနတိုင္း ရင္းသားမ်ား၏ ေျမယာအခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားက ေျပာသည္။

လက္ရွိ တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ အစိုးရထုတ္ေပးသည့္ ေျမပိုင္ဆိုင္ခြင့္အသိအမွတ္ျပဳ လက္မွတ္မ်ားမရွိေသာ္လည္း ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ားက မိ႐ိုးဖလာေျမပိုင္ဆိုင္သည္ဟု မွတ္ယူထားျခင္းမ်ားရွိေနၿပီး ယင္းေျမမ်ားကို အစိုးရက ေျမလြတ္၊ ေျမလပ္၊ ေျမ႐ိုင္း သတ္မွတ္သည့္အတြက္ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား မိ႐ိုးဖလာ ေျမယာပိုင္ဆိုင္ခြင့္ဆုံးရႈံးမည့္ အေျခအေနမ်ား ျဖစ္ေပၚေနေၾကာင္းသိရသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေျမယာအေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားက ေျမလြတ္၊ ေျမလပ္၊ ေျမ႐ိုင္း ဥပေဒအပါအဝင္ ေျမယာဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္ကာ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ မိ႐ိုးဖလာေျမယာပိုင္ဆိုင္ခြင့္ကို အသိအမွတ္ျပဳရန္ တိုက္တြန္း ႏႈိးေဆာ္မႈမ်ား လြန္ခဲ့သည့္ႏွစ္မ်ားက ဆက္တိုက္ ထြက္ေပၚလာခဲ့သည္။

“ေနာက္လာမယ့္အစိုးရသက္တမ္းမွာ ႏိုင္ငံရဲ႕ေျဖရွင္းရမယ့္ ျပႆနာေတြထဲမွာ က်ေနာ္တို႔ အမ်ိဳးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရး၊ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္တဲ့အထဲမွာ ေျမယာ က႑ကိုလည္း ပထမဦးစားေပးထဲမွာ ထည့္သြင္း စဥ္းစားဖို႔ လိုအပ္မယ္။ ဒီလိုမွ မဟုတ္ရင္ က်ေနာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ ဖက္ဒရယ္အေရးဟာ ဆက္ၿပီးေတာ့ အလွမ္းေဝး ေနဦးမယ္ဆိုတာ ေျပာလိုတယ္”ဟု ေစာအယ္ေစးက ေျပာသည္။

ေစာအယ္ေစး ခ်ီးျမႇင့္ခံရသည့္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္၊ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာက်ဴးလစ္ဆု (2020 Human Rights Tulip Award)ဆုသည္ နယ္သာလန္အစိုးရ၏ ကမာၻတစ္ဝွမ္းရွိ လူ႔အခြင့္ အေရးကိစၥမ်ားကို ၿငိမ္းခ်မ္းေသာနည္းျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္ေနသည့္ အဖြဲ႕အစည္းေသာ္လည္း ေကာင္း၊ လူပုဂၢိဳလ္ေသာ္လည္းေကာင္း ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွစ၍ ႏွစ္စဥ္ ေ႐ြးခ်ယ္ေပးအပ္သည့္ဆု ျဖစ္ေၾကာင္းသိရသည္။

ကယားျပည္ ကမာၻ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားေဆာင္႐ြက္မႈကြန္ရက္ (Kayah Earthrights Action Network – KEAN) ကို ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး အဖြဲ႕အေနျဖင့္ ေျမယာအခြင့္ အေရးက႑၊ သဘာဝအရင္းအျမစ္က႑၊ သတၱဳဆိုင္ရာ အခြင့္အေရးက႑ႏွင့္ အႀကီးစား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈက႑မ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ အသိပညာေပးေရးတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ေနသည့္အဖြဲ႕ ျဖစ္သည္။