Home အျမင္သေဘာထား “အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈ ပေပ်ာက္ေရးေန႔”အေပၚ ေျပာစကား

“အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈ ပေပ်ာက္ေရးေန႔”အေပၚ ေျပာစကား

1611

“အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈ ပေပ်ာက္ေရးေန႔”အေပၚ ေျပာစကား

ယေန႔ ႏုိဝင္ဘာ ၂၅ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္သည့္ “အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈ ပေပ်ာက္ေရးေန႔”ႏွင့္ပတ္သက္၍ နယ္စပ္ေဒသရွိ အလႊာအသီးသီးမွ ကရင္ေခါင္းေဆာင္အခ်ဳိ႕၏ ေျပာစကား မ်ားကို စုစည္းေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။

ပဒိုေနာ္စီဖိုးရာစိန္ (ဒုဥကၠ႒ေဟာင္း၊ KNU-ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ုံး)
က်မတို႔ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းထဲမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈက တျခားေသာ ႏိုင္ငံေတြထက္ စာရင္အဲ့ေလာက္ထိ ဆိုးရြာတာ မရွိဘူး။ ဒါေပမယ့္ ျမင္ေတ႔ြရတာက အိမ္တြင္း အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ေတြ႕ရ တယ္။ ေနာက္ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းထဲမွာ အဓမၼျပဳက်င့္ခံရတာရွိမယ္။ ေနာက္ၿပီး အမ်ဳိးသမီးေတြ အေပၚ ေလွာင္ ေျပာင္ ေျပာဆိုတာမ်ဳိး ကိုယ္ထိလက္ေရာက္မဟုတ္ဘဲနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အျမင္သေဘာထားေတြနဲ႔ အၾကမ္း ဖက္တာမ်ဳိးေတြကို ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာေကာ ဥပေဒ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းအားနည္းတဲ့ၿပီး အမ်ဳိးသမီးေတြ အခြင့္ ေနရာေပးမႈအားနည္းတဲ့ ေနရာေတြမွာ ဒီလိုမ်ဳိးအၾကမ္းဖက္ခံရမႈေတြကိုေတြ႕ရတုန္းပဲ။

အမ်ဳိးသမီးေတြကို ဒီ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာသာမက စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြမ်ဳိးက အမ်ဳိးသမီး ေတြ အတြက္ လုံၿခဳံေရးကို ထိခိုက္ေစတာပဲ။ ဆိုလိုတာက အမ်ဳိးသမီးေတြအေနနဲ႔ စိုးရိမ္ေၾကာက္ၾကရတဲ့ အေျခ အေနေအာက္မွာ ေနေနၾကရတာပဲ။ အၾကမ္းဖက္မႈ တစ္ရပ္ ရင္ဆိုင္းခဲ့ရဖူးတာနဲ႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယုံၾကည္မႈ ေလ်ာ႔နည္း သြားေစတဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္မႈေတြ ရွိလာတယ္။ တခါတေလ အလုပ္ထဲမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ေနအိမ္ မွာေနၿပီးပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဒီလို ျဖစ္ရပ္မ်ဳိးတစ္ခု ႀကဳံခဲ့ရရင္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လုံၿခဳံမႈက မရွိေတာ့ဘူးျဖစ္သြားတယ္။

က်မတို႔ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းထဲမွာ ဒီအရပ္သားအကာကြယ္ေပးမႈ နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒေတြကို လူ တိုင္းအေသအခ်ာ မသိၾကတာက အဓိက ျပႆနာပဲ။ ဒီလို ဥပေဒကို မသိတဲ့အတြက္ အမွားက်ဴးလြန္မႈေတြ ကရွိေနတာပဲ။ ဥပမာ ႐ိုး႐ိုးအရပ္သားတစ္ဦးက ဒီစည္းကမ္းဥပေဒေတြကို မသိတဲ့အခါ ဒီလိုလုပ္ရင္ ဒီလို အ ေရးယူခံရႏိုင္ပါလားဆိုတာမ်ဳိးကို မသိၾကဘူး။ အလားတူပဲ အမ်ဳိးသမီးေတြအေနနဲ႔ကလည္း ဒီလိုက်ဴးလြန္ ခံရၿပီးဆိုရင္ ဘယ္လို အေရးယူေဆာင္ရြက္လို႔ရလဲဆိုတာကို သိထားရမယ္။ ဒီလိုမ်ဳိးႏွစ္ဖက္စလုံး သိႏိုင္ဖို႔က အသိပညာေပးမႈေတြက ေအာက္ေျခအထိ ေရာက္ရွိဖို႔လိုအပ္တယ္။

အရပ္သားျပည္သူေတြအေနနဲ႔ က ဒီအမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဥပေဒ ထုတ္ ျပန္မႈေတြ ရွိေနတယ္ဆိုတာကို သိေအာင္ လုပ္ရမွာျဖစ္သလို ဒီဥပေဒကေန တဆင့္အေရးယူေဆာင္ရြက္ႏိုင္ တာမ်ဳိးကို သိလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔လိုအပ္လိမ့္မယ္။ အခုေတြ႕ျမင္ေနရတာက အမႈကိစၥေတြကို လိုက္ လံ ဖုံးအုပ္ကာကြယ္ခ်င္တဲ့ မွန္ကန္ေျဖာင့္မတ္မႈေတြ မရွိတာေပါ့။ ျဖစ္ရပ္တစ္ခုျဖစ္လာရင္ တိုက္တြန္းအားေပး မႈ မလုပ္ဘဲ ဖုံးဖိပေပ်ာက္ေစခ်င္တာမ်ဳိးလုပ္ခ်င္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီျပဌာန္းထားတဲ့ ဥပေဒေတြကို လူထုေတြ သိေအာင္ လုပ္ေပးရမွာျဖစ္သလို ေက်ာင္းစာသင္ခန္းေတြမွာလည္း ဒီအမ်ဳိးသမီးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အၾကမ္းဖက္မႈ ပုံစံေတြက ဘယ္လိုရွိလဲ ဒါကက်ဴးလြန္ရင္ ျပစ္မႈေျမာက္တယ္ဆိုတာမ်ဳိးကို ျပဌာန္းသင္ၾကားေပးဖို႔လိုတယ္။

ေနာ္ဝါးခူရွီး (ကရင္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အေထာက္အကူျပဳကြန္ယက္-KPSN)
ယခုလက္ရွိအခ်ိန္မွာဆိုရင္ ဒီဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာဆိုလို႔ရွိရင္ မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲတာေတြပိုမ်ားလာ တယ္လို႔ၾကားရတယ္။ ေနာက္ဒီအၾကမ္းဖက္မႈေတြလည္းရွိေသးတယ္လို႔ေတာ့ သိရတယ္။ ျပည္တြင္း ဖက္မွာ ျပန္ၾကည့္လိုက္ရင္လည္း ဒီဟာေတြကရွိေနေသးပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ႀကီးစိုးမႈေတြရွိေနေသးတယ္။ အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈပိုင္းေတြမွာေတာ့ ေတြ႕ေနရေသးတယ္။ အၾကမ္းမႈလိုေျပာတဲ့ေနရာမွာေတာ့ ႐ုပ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈတစ္ခုထဲကိုဆိုလိုတာမဟုတ္ဘူးေပါ့၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေတြမွာလဲပါတာေပါ့ေနာ္။

အၾကမ္းဖက္မႈပိုင္းမွာ ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ သက္ေရာက္မႈဆိုးက်ိဳးေတြကအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ႏိုင္ငံတစ္ ႏိုင္ငံရဲ႕ တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈ အပိုင္းမွာျပန္ၾကည့္ရင္လည္း မိန္းကေလးေတြက ေနာက္က်က်န္ေနတာကို ေတြ႕ ရ တယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ဒီအၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ အသက္ဆံုးရႈံးသြားတဲ့အထိျဖစ္သြားတာေတြအမ်ားႀကီးရွိ တယ္။ ေနာက္အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ အိမ္ေထာင္ေရးၿပိဳကြဲသြားတာတို႔၊ တစ္ခ်ိဳ႕ဆိုရင္ မသန္စြမ္းျဖစ္သြားတာ တို႔၊ တခ်ဳိ႕အမ်ိဳးသမီးေတြဆိုရင္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာထိခိုက္ၿပီး၊ မျဖစ္သင့္တဲ့ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ိဳးခ်မိၿပီးကိုယ့္ကိုယ္ ကို အဆံုးစီရင္တာတို႔၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာထိခိုက္ၿပီး စိတ္ေရာဂါေဝဒနာ ခံစားရတာမ်ိဳးတို႔ေတြရွိပါတယ္။ ေနာက္ တစ္ခုက တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈအေပၚ သူတို႔ကအဖက္ဖက္က ထိခိုက္တာမ်ိဳးေတြရွိပါတယ္။ အိမ္တြင္းေရး ေပ်ာ္ရႊင္မႈ ေတြမရွိေတာ့တာေၾကာင့္ သူတို႔ကိုအမ်ားႀကီးထိခိုက္သြားတာေပါ့။

အခုဆိုရင္ ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကရင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအရံုးကလည္း လုပ္ေဆာင္တာေတြရွိပါတယ္။ ဥပေဒေတြ ထိထိေရာက္ေရာက္ခ်မွတ္ဖို႔၊ ေနာက္တစ္ခုက က်မတို႔ႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ အိမ္တြင္းေရးအၾကမ္းဖက္မႈကို မိသားစု ျပႆနာလိုျမင္ၾကတယ္။ ဒီအၾကမ္းဖက္မႈေတြကို က်မတို႔ျဖစ္ေနက် ျပႆနာလိုျမင္တဲ့အေပၚမွာ အ သက္ဆံုး႐ႉံးရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးေတြအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဒီအၾကမ္းဖက္မႈကို က်မတို႔ကမိသားစု ျပႆနာ၊ လင္မယားခ်င္းျပႆနာလို႔ျမင္ၾကၿပီး က်မတို႔ဝင္စြက္ဖက္တာမ်ိဳးမရွိဘူး။ အဲ့အတြက္ေၾကာင့္အသက္ဆံုးရႈံးရတဲ့ အထိ ျဖစ္သြားတယ္၊ အဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီကိစၥေတြကို က်မတို႔ ဥပေဒႏွင့္အညီ ထိေရာက္စြာအေရးယူရမယ္။ ဒီဥပေဒဟာဆိုရင္ ၾသဇာအာဏာရွိတဲ့လူေတြအတြက္တစ္ခုထဲမဟုတ္ပဲနဲ႔ ေအာက္ ေျခလူတန္းစားေတြျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ကေလးေတြအားလံုးအတြက္ ထိေရာက္မႈရွိေနရမယ္။

ဒီအၾကမ္းဖက္မႈေတြပေပ်ာက္ဖို႔အတြက္ဆိုရင္ က်မတို႔ပညာေပးမႈေတြအမ်ားႀကီးလိုအပ္တယ္။ ပညာ ေပးေတြလုပ္တဲ့ေနရာမွာလည္း ေအာက္ေျခအေနနဲ႔ အေျခခံအထက္တန္းေက်ာင္းေတြမွာစတင္ၿပီး သင္ၾကားပို႔ခ် ေပးရမယ္။ ကေလးေတြကအစ သိထားဖို႔လိုအပ္ပါတယ္၊ ဒီအရာေတြကမေကာင္းတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ မျပဳ လုပ္မိေအာင္ ေစာင့္ထိန္းရမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ဒီအၾကမ္းဖက္မႈက ေပါ့ေသးေသးကိစၥ တစ္ခုလိုသက္မွတ္မ ထားသင့္ဘူး။ ဒီကိစၥက လူထုေတြအထဲမွာ ဆိုးက်ိဳးရွိတဲ့ျပႆနာတစ္ရပ္ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ပညာေပး သင္တန္းေတြအမ်ားႀကီးပို႔ခ်ဖို႔လိုတယ္၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ဒီကိစၥက လူထုတစ္ ရပ္လုံုးနဲ႔ဆိုင္တဲ့ အရာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မလို႔၊ အမ်ိဳးသမီးျဖစ္ေစ၊ အမ်ိဳးသားမ်ားျဖစ္ေစအတူတကြ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္ကေတာ့ က်မတို႔ ဥပေဒႏွင့္အညီအေရးယူေဆာင္ ရြက္သြားဖို႔လိုပါတယ္။

ေဒါက္တာ ေစာေနဆဲ (မ်က္စိခြဲစိတ္ဆရာဝန္)
ဒီအၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးအရင္က က်ေနာ္ဒုကၡသည္စခန္းထဲမွာလုပ္တုန္းကေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေတြ႕ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ LAC အဖြဲ႔အစည္းေတြက ပညာေပးသင္တန္းေတြကိုပို႔ခ်လာတဲ့ ေနာက္ပိုင္း မွာ ေတာ္ေတာ္ေလးကိုနည္းလာတာေတြ႕ရတယ္။ အရင္ကနဲ႔အခုအခ်ိန္မွာျပန္ႏိႈင္းယွဥ္မယ္ဆိုရင္ ဒီအၾကမ္း ဖက္မႈေတြက အနည္းအက်င္းပဲက်န္တာကိုေတြ႕ရတယ္။ ေျပာခ်င္တာကေတာ့ လူထုေတြကပိုၿပီးနားလည္ လာတယ္၊ ပညာေပးသင္တန္းေတြပို႔ခ်မႈမ်ားလာေတာ့ ပိုနားလည္လာတယ္လို႔ေျပာလို႔ရတာေပါ့။ ယခုလက္ ရွိအခ်ိန္မွာဆိုရင္ တစ္ကမာၻလံုးက ဒီအၾကမ္းဖက္မႈကို ပိုမိုတားဆီးလာတာေၾကာင့္ ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မွာ သိပ္မရွိေတာ့ပါဘူး၊ တကယ္လို႔ရွိတယ္ဆိုေပမဲ့လည္း အနည္းအက်င္းပဲက်န္ရွိတာပါ။

က်ေနာ္တို႔ျပန္ၾကည့္ရမယ္ဆိုရင္ အရင္ကဆို မိန္းကေလးေတြရဲ႕ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာအၾကမ္းဖက္မႈက ဆိုး က်ိဳး သက္ေရာက္မႈကပိုမ်ားတယ္။ ဒီအိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈတို႔ ရန္ျဖစ္တာတို႔က ဆိုးက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ပိုနည္းတယ္။ မိန္းကေလးေတြရဲ႕႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈကေတာ့ ဆိုးက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ အရမ္းမ်ားတယ္လို႔ေတာ့ က်ေနာ္ျမင္ပါတယ္။

ဒီကိစၥကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိ္ုရင္ ဒီအၾကမ္းဖက္မႈေတြဟာ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္၊ က်ေနာ္တို႔ ရဲ႕ျပည္သူလူထုေတြၾကားမွာ မရွိဖို႔ဆိုရင္ ပထမ တစ္ခ်က္အေနနဲ႔ အရင္တုန္းက က်ေနာ္တို႔ ဒုကၡ သည္စခန္းထဲမွာေနတုန္းက က်ေနာ္တို႔ စခန္းေကာ္မတီေတြ၊ အမ်ိဳးသမီအသင္းအဖြဲ႔ေတြ၊ လူငယ္အဖြဲ႔အစည္း ေတြ၊ ေနာက္က်န္းမာေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြ အားလံုးနဲ႔က်ေနာ္တို႔ပူေပါင္း၊ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ၿပီး က်ေနာ္တို႔ သင္ တန္းပို႔ခ်မႈေတြ ျပဳလုပ္ေပးေလ့ရွိတယ္။ ဒီလုပ္ေဆာင္မႈေတြအေပၚမွာမွ ဒီအၾကမ္းဖက္မႈႀကီးကို က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ၊ လူထုေတြၾကားထဲမွာ မရွိေတာ့ေအာင္ က်ေနာ္တို႔အတူတကြ တိုက္ထုတ္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

ေနာ္ကေညာေဖာ ။ ။ အေထြေထြအတြင္းေရးမႉး (ကရင္အမ်ဳိးသမီးအစည္းအ႐ုံး-KWO )
က်မတို႔ပတ္ဝန္းက်င္မွာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကေတာ့မ်ားေသာအားျဖင့္ ႐ိုက္ႏွက္ထိုးႀကိတ္တာေတြ အခု ဆို ပိုဆိုးလာတယ္ ကိုဗစ္ေၾကာင့္။ ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့သြားရလာရ၊ အလုပ္ရွာရခက္ခဲတယ္ဆိုေတာ့ အေၾကာင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ စကားမ်ားၾကတယ္။ လင္ေယာက္်ားေတြက သားမယားေပၚမွာ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္း ဖက္မႈေတြမ်ား လာတယ္လို႔ေတြ႕ရတယ္။ ၿပီးေတာ့လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြလည္းရွိတယ္။ အဓမၼျပဳ က်င့္မႈေတြ ကရင္အသိုင္းအဝိုင္းထဲမွာ မိသားစုေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းအရင္းေတာင္မွ အဲဒီလိုအၾကမ္း ဖက္မႈေတြရွိ တယ္။ ကရင္ျပည္နယ္ထဲမွာလည္း လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြလည္းရွိတယ္။ သမီး ၊ မယားေတြကိုထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး အျပင္ေပးမထြက္တာမ်ိဳး။ ပညာသင္ခြင့္လည္း မေပးဘူး။ အဲဒါလည္း အၾကမ္းဖက္မႈ တစ္ခုပဲ။ ႐ိုးရာဓေလ့အၾကမ္းဖက္မႈလည္း ရွိတယ္။ အမ်ိဳးသမီေတြကိုအထင္ေသးၿပီး အဖြဲ႕အစည္းထဲမွာ အလုပ္ေပးမလုပ္တာမ်ိဳး၊ အမ်ိဳးသမီးေတြ ဦးစီးဦးေဆာင္လုပ္ဖို႔အတြက္ အားမေပးတာမ်ိဳး က်မတို႔အသိုင္းအဝိုင္းထဲမွာလည္း ရွိတယ္။

ဒီလုိ အၾကမ္းဖက္မႈေတြေၾကာင့္ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာအၾကမ္းဖက္မႈက်ေတာ့ ခႏၶာကိုယ္ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရတာမ်ိဳးခံစားရၿပီး စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာက်ေတာ့ စိတ္ဒဏ္ရာရၿပီး အသိစိတ္ေတြကိုပါထိခိုက္ေစတာေပါ့။ ကိုယ့္ ကိုယ္ကို အားငယ္စိတ္ဝင္ၿပီး ေၾကာက္စိတ္ေတြဝင္လာတယ္။ အေတြးစိတ္ေတြ အရမ္းမ်ားၿပီး စိတ္က်ေရာဂါလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆိုးဆံုးမွာ ကိုယ့္ ကိုယ္ကိုေသေၾကာင္းႀကံ တဲ့အထိျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဒါ့အျပင္ကေလးေတြမွာ ေၾကာက္စိတ္ေတြ လႊမ္းမိုးသြားႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြကလည္း သူတို႔အိမ္ထဲမွာ အၾကမ္းဖက္မႈရွိေတာ့ အဲဒါေတြကို အတုယူၾကေတာ့ အဲဒီအၾကမ္းဖက္မႈက အဲဒီမွာပဲသံသရာလည္ေနတယ္။

က်မတို႔ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဒုကၡသည္စခန္းမွာဆိုရင္ထိုင္းႏိုင္ငံရဲ႕ ဥပေဒ ရွိသလို စခန္းတခုရဲ႕ စည္းကမ္းခ်က္လည္း ရွိတယ္။ ေကာ္သူးေလမွာဆိုရင္လည္း ေကာ္သူးေလဥပေဒရွိတယ္။ ေကာ္သူးေလ ဥပေဒမွာေတာ့ သီးသန္႔ကေလးငယ္ေတြနဲ႔မ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ မရွိဘူး။ ဒါေပမယ့္ အမ်ိဳးသမီးေတြ ကာကြယ္ေပးမဲ့ ဥပေဒေတာ့ရွိတယ္။ အဲဒီဥပေဒအတိုင္းေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ အတြက္အကာကြယ္တခုျဖစ္မယ္။ ဒါေပမယ့္တခါတရံမွာ အထူးသျဖင့္ အရပ္သားေတြ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ရင္ အေရးယူရတာ အဆင္ေျပေပမဲ့ အာဏာရွိေခါင္းေဆာင္ေတြပဲျဖစ္ျဖစ္၊ စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ခဲ့ရင္ အေရးယူမႈကမရွိေတာ့ဘူး။ ဥပေဒစိုးမိုးမႈကမရွိေတာ့ဘူး။ ဒုကၡသည္စခန္းအတြင္းမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ကရင္အသိုင္းအဝိုင္းထဲမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူတို႔အေရးယူေဆာင္ရြက္ဖို႔ အတြက္ ခက္ခက္ခဲခဲေျပာေပး ရတယ္။ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ဟာ သူတို႔ရဲ႕ခံစားခ်က္ေတြကိုေျပာထြက္လာဖို႔ အတြက္ သူတို႔မွာ အင္မတန္ႀကဳိးစား ယူရတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ခံစားခ်က္ေတြေျပာထြက္လာတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ သူတို႔တႀကိမ္ထဲ အၾကမ္းဖက္မႈကိုခံခဲ့ရတာေတာ့ဟုတ္မွာမဟုတ္ဘူး။ မခံႏိုင္ေတာ့လို႔ လာေျပာၾကတာ။ မိသားစု စည္းလံုး ေရးကိုၿပဳိကြဲမလား၊ မိဘကဘယ္လိုျမင္မလဲ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ကေကာ ဘယ္လိုျမင္မလဲ။ သူတို႔အဖက္ဖက္ကို ၾကည့္ၿပီး လာေျပာၾကတယ္။

အၾကမ္းဖက္မႈပတ္ေပ်ာက္ဖို႔ဆိုရင္ အၾကမ္းဖက္မႈက်ဴးလြန္တာဟာ ရာဇဝတ္မႈက်ဴးလြန္တာနဲ႔ အတူတူ ပဲလို႔ ျမင္မွ အၾကမ္းဖက္မႈက ပေပ်ာက္ႏိုင္မယ္။ ဥပမာ လူတစ္ေယာက္က သူ႔သားမယားကို ထိုးႀကိတ္ ႐ိုက္ႏွက္ေနတယ္။ အဲဒါမိသားစုျပႆနာလို႔ပဲျမင္ရင္ ဒီအၾကမ္းဖက္မႈက ဘယ္ေတာ့မွ မဆံုးႏိုင္ဘူး။ လူအ ေယာက္ဆီတိုင္းမွာ လူတန္စား အလႊာတိုင္းမွာတာဝန္ရွိတယ္။ အထူးသျဖင့္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး နဲ႔အမ်ိဳးသားေတြအတြက္အသိပညာေပးျခင္းေပါ့ေနာ္၊ ဒါေတြ လုပ္ေဆာင္ဖို႔လိုအပ္တယ္။

ေနာ္ထူးထူး (ဒါ႐ုိက္တာ၊ ကရင္လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔-KHRG)
လက္ရွိ အေျခအေနထိက က်မတို႔ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈက ရွိေနတုန္းပဲ။ ေနာက္ၿပီး ဥပေဒ အရ ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္တာမ်ဳိး မလုပ္ႏိုင္တာလည္း ရွိေနတုန္းပဲ။ ေနာက္ၿပီး အမ်ဳိးသမီးေတြက သူတို႔အေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံတာကေန သူတို႔ အေပၚ အၾကမ္းဖက္ တာေတြကို သူတို႔ အေနနဲ႔ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းနဲ႔ ေျပာျပလာဖို႔ ေတာင္းဆိုလာဖို႔ တိုင္တန္းတာဖို႔ဆိုတာက သူတို႔မွာ အားနည္းခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ သူတို႔ အားနည္ခ်က္ဆိုတာက ၿခိမ္းေျခာက္ခံရ တာေတြရွိ တယ္။ မိသားစုရဲ႕ ဖိအားေပးမႈေၾကာင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ရဲ႕ အသိပညာအားနည္းမႈေတြေၾကာင့္ အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ ယေန႔အခ်ိန္ထိ အၾကမ္းဖက္မႈကို ႀကဳံေတြ႕ေနရတာကို က်မတို႔ KHRG လႈပ္ရွားတဲ့ ေနရာေတြမွာ ျမင္ေတြ႕ ၾကားသိေနရတုန္းပဲ။ အမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ အခက္အခဲေတြ အတားအဆီးေတြ စိန္ေခၚမႈေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေနတုန္းပဲ။

ဒီလို အၾကမ္ဖက္မႈခံလိုက္ရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ သူတို႔အေနနဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲ ဘာကို ရင္ဆိုင္ ရလဲဆိုရင္ သူတို႔ရဲ႕ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းမွာ ပစ္ပယ္ခံရတာေတြ ရွိတယ္။ သူတို႔ အေပၚ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာႏွစ္ သက္ အားေပး တာမ်ဳိးေတြ အရမ္းအားနည္းတယ္။ ဒီလို ပစ္မႈ က်ဴးလြန္ခံလိုက္ရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြဆိုရင္လည္း သူတို႔အတြက္ တရားမွ်တမႈ ရရွိဖို႔အတြက္ ႀကဳိးစားလုပ္ေဆာင္တဲ့ ေနရာမွာလည္း အဟန္႔အတားေတြ အမ်ားႀကီးႀကဳံေတြ႕ေန ရတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ရဲ႕ ပစ္ပယ္ျခင္းခံရၿပီးဆိုရင္လည္း သူတို႔မွာ ေၾကာက္ရြံ႕မႈကို ခံစားၾကရတယ္။ တိုင္တာမ်ဳိး လုပ္ရင္လည္း ၿခိမ္းေျခာက္ခံရတာမ်ဳိးလည္း ႀကဳံေတြ႕ၾကရတယ္။ ေနာက္တစ္ခု က ႐ိုးရာဓေလ့အရ ႀကဳံေတြ႕ရ တာက မတရားက်ဴးလြန္ခံရၿပီး အတင္းအဓမၼ လက္ထပ္ခိုင္းခံရတာမ်ဳိးလည္း ရွိတယ္။

ဒီအမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈ ပေပ်ာက္ဖို႔ဆိုရင္ ဥပေဒေတြကို လက္ခံက်င့္သုံးဖို႔လိုတယ္။ ေနာက္ၿပီး အမ်ဳိးသမီးေတြ အေပၚအကာကြယ္ေပးတဲ့ ဥပေဒေတြ ပိုမိုအားေကာင္းလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔ လိုတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာဆိုလည္း လက္ခံက်င့္သုံးမႈေတြ ရွိေနေပမယ့္လည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ ပိုင္းမွာ အားနည္းေနေသးတယ္။ အစိုးရအေနနဲ႔ ဒီဥပေဒေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ကိုလည္း တိုက္ တြန္းခ်င္တယ္။ ေနာက္ၿပီး လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြအတြက္ ျပဌာန္းထားတဲ့ ဥပေဒေတြအရ လည္း အမ်ဳိးသမီးေတြ အမ်ဳိးသမီးငယ္ေတြအေပၚ ထိေရာက္တဲ့ အကာကြယ္ေပးမႈေတြရွိဖို႔ တိုက္တြန္းခ်င္တယ္။

နန္႕ဂ်ဴလိုင္မိုး ( ဥကၠ႒၊ ကရင္ေက်ာင္းသားကြန္ယက္အဖြဲ႔-KSNG)
က်မတို႔ အသိုင္းအဝိုင္းထဲမွာဆိုရင္ ျမင္ေတြ႕ရတာက အမ်ဳိးသားေတြက အရက္ေသစာ ေသာက္စားမူး ယစ္ၿပီး အိမ္ျပန္ေရာက္ရင္ ဇနီးသည္ကေလးေတြကို အႏိုင္က်င့္တာမ်ဳိးေတြ၊ ေနာက္တစ္ခုက ေငြေရး၊ ေၾကး ေရး အခက္အခဲ ျပႆနာေတြေၾကာင့္ အဲ့လို မိန္းမ၊ ကေလးေတြကို ျပန္အႏိုင္က်င့္တာမ်ဳိး ရွိတာေပါ့။ ေနာက္ၿပီး သက္ႀကီး အမ်ဳိးသားေတြက မိန္းကေလးငယ္ေတြကို အဓမၼျပဳက်င့္တာမ်ဳိးကိုလည္း ျမင္ေတြ႕ ၾကားသိ ေနရတာပဲ။

႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈမ်ဳိးဆိုရင္ေတာ့ အနာဒဏ္ရာ ရရွိခဲ့ရင္ေတာင္ ျပန္ေပ်ာက္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ က်ေတာ့ ေတာ္႐ုံ မေပ်ာက္ႏိုင္ဘူး။ တခါတရံမွာက်ေတာ့လည္း ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္ခံရ ေပမဲ့ စိတ္ပိုင္းပါ ထိခိုက္သြားတာမ်ဳိးလည္းရွိတယ္။ အဲ့လို အၾကမ္းဖက္ခံရသူ တစ္ေယာက္အ ေနနဲ႔ သူ႔ရဲ႕လူမႈ ပတ္ဝန္က်င္ထဲမွာ ပူေပါင္းပါဝင္ဖို႔ဆိုရင္လည္း စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အားငယ္ၿပီး စိတ္ဒဏ္ရာ ေတြေၾကာင့္ ရွက္ေၾကာက္သြားတာမ်ဳိး ခံစားရၿပီး မဝင္ဆံ့ႏိုင္ ေတာ့ဘူးျဖစ္သြားမယ္။

က်မတို႔ ကရင္ေဒသေတြမွာဆိုရင္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း ဥပေဒေတြ လိုက္နာက်င့္သုံးမႈက တအား အားနည္းတယ္။ တခ်ဳိ႕ကိစၥေတြမွာ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ကိုယ္တိုင္ ပါဝင္ပတ္သက္တာမ်ဳိးဆိုရင္ ခံရတဲ့ သူေတြအတြက္ ျပဌာန္းသတ္မွတ္ထားတဲ့ ဥပေဒေတြ စိုးမိုးဖို႔ကို လိုအပ္ၿပီးေတာ့ လိုက္နာေဆာင္ရြက္သြားဖို႔ လိုလိမ့္မယ္။ စီမံအုပ္ ခ်ဳပ္မႈေပးေနတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြကလည္း ဥပေဒ စည္မ်ဥ္း စည္းကမ္းအတိုင္းပဲ ရပ္တည္သြားဖို႔ လိုလိမ့္မယ္။ ကိုယ္ခ်မွတ္ထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္းဥပေဒေတြ ရွိေပမယ့္ ကိုယ္တိုင္ မလိုက္နာေဆာင္ ရြက္ရင္ ဘာမွ အဓိပၸာယ္မရွိဘူး။ တခါတေလ ျမင္ေတြ႕ဖူးတာက ေခါင္းေဆာင္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဆြမ်ဳိးတစ္ဦး ဦးက ဒီလိုမ်ဳိး အၾကမ္းဖက္မႈမ်ဳိးက်ဴးလြန္မိရင္ အေရးယူေဆာင္ရြက္တာမ်ဳိးမရွိဘဲ၊ ကင္းလြတ္ခြင့္ ရေနတာမ်ဳိး လည္း ရွိတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဒီအမ်ဳိးသမီးေတြကို အကာကြယ္ေပးတဲ့ ဥပေဒေတြ ရွိေနတယ္ဆိုတာမ်ဳိးကို ေက်းရြာေတြထဲအထိ ဆင္းၿပီး အသိပညာေပး လုပ္ေဆာင္ေပးတာမ်ဳိး ေဆာင္ရြက္သင့္တယ္။

ဒီေန႔ အမ်ဳိးသမီး အေပၚအၾကမ္းဖက္မႈ ပေပ်ာက္ေရး နဲ႔ အခြင့္အေရး တန္းတူညီမွ်မႈ ရရွိေရးအတြက္ ၁၆ရက္ တာလႈပ္ရွားမႈမ်ဳိး ေန႔ရက္သတ္မွတ္ထားတဲ့အတြက္ ဒါကအင္မတန္ေကာင္းတယ္။ အိမ္တြင္း အၾကမ္း ဖက္မႈကေနစၿပီး စိတ္ပိုင္း႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ လုံးဝမရွိေအာင္ဆိုရင္ ဒီလႈပ္ရွားမႈ အစီအစဥ္ ကေန အမ်ားႀကီး အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိမယ္လို႔ ျမင္တယ္။ ဒီအစီအစဥ္အေပၚမွာလည္း အားလုံးပါဝင္သြားဖို႔ လိုလိမ့္မယ္။ အမ်ဳိးသားေတြအေနနဲ႔လည္း အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးနဲ႔ တန္ဖိုးကို သိျမင္နားလည္ဖို႔ ပညာေပးမႈေတြလည္း မ်ားမ်ားလုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔လိုပါလိမ့္မယ္။