Home သတင္း ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

357

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

“ပူးေပါင္းပါဝင္ေဆာင္႐ြက္မႈက အရမ္းအေရးႀကီးတယ္”
ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္ရွိ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ား၌ ကိုဗစ္ေရာဂါကာကြယ္ေဆး Sinopharm ထိုးႏွံေပးေနမႈ အေျခအေနမ်ား ႏွင့္ပတ္သက္၍ ဒုကၡသည္က်န္းမာေရးကူညီေပးေရးအဖြဲ႕(IRC)မွ က်န္းမာေရးႀကီးၾကပ္သူ အႀကီးတန္းတာဝန္ခံ ေဒါက္တာေဒၚေအးေအးမိုးအား ေကအိုင္စီက စက္တင္ဘာလ ၂၁ရက္ေန႔တြင္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားျခင္းျဖစ္သည္။

ေကအိုင္စီ – မယ္လမွာ မေန႔က Zoom-C မွာရွိတဲ့ ရပ္ကြက္ေတြကို ကာကြယ္ေဆးထိုးေပးတယ္။ ဒီေန႔ဆိုရင္ Z-B လို႔ ေျပာတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ဒီတစ္ပတ္လုံး ကာကြယ္ေဆး ထိုးသြားမွာလား။ ဘယ္လိုစီစဥ္ထားလဲဆိုတာ သိခ်င္ပါ တယ္။
ေဒါက္တာ – ကာကြယ္ေဆးထိုးတာက ဇုန္တစ္ခုထဲေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဇုန္ A, B, C သုံးခုစလုံးကို Section ေတြခြဲၿပီး ေတာ့ ထိုးသြားမယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံရဲ႕ princess ရဲ႕ project ေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ သူတို႔က သူတို႔ထိုင္းႏိုင္ငံရဲ႕ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရးဌာန (ministry of public health) ကေန တာဝန္ယူၿပီးေတာ့ ထိုးႏွံသြားတယ္။ မယ္ရမာ့ေဆး႐ုံနဲ႔ ထာ့ေဆာင္ယန္းရဲ႕ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း သူတို႔ကေတာ့ ေဆးထိုးတယ္ေပါ့ေနာ္။

က်မတို႔ IRC ကေတာ့ စာရင္းျပဳစုေပးတာ၊ လူအမ်ားကို ေဆးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ရွင္းျပ၊ ေျပာျပတာ အကူအညီေပး ၿပီးေတာ့ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ရတာေပါ့။ ေမးခြန္းကို ေျဖရမယ္ဆိုရင္ က်မတို႔အကုန္လုံး criteria ခြဲထားတယ္။ အသက္ ၆၀၊ ၆၀ႏွစ္ အထက္လူေတြတို႔ ေနာက္ အသက္ ၁၈ႏွစ္အထက္ေပါ့ေနာ္။ ၿပီးတဲ့အခါ မနာမက်န္းတဲ့လူ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ေတြ အဲ့လိုမ်ိဳးေတြ က်မတို႔ ခြဲထားတယ္။ အကုန္လုံးကို ထိုးႏွံေပးသြားမွာပါ။

ေကအိုင္စီ – သိထားသေလာက္က စခန္းမွာ ေဆး ၈၀၀၀ ရွိတယ္။ ပထမ အသုတ္အေနနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ထိုးေပးမွာ လဲ။
ေဒါက္တာ – ေဆး ၄၀၀၀စီကို ႏွစ္ခါ ထိုးသြားမွာပါ။ ပထမ တစ္ေခါက္မွာ ၄၀၀၀ ထိုးတယ္။ ဒုတိယ တစ္ေခါက္မွာ ၄၀၀၀ ထိုးတယ္။ ႏွစ္ေခါက္ ထိုးသြားမွာပါ။

ေကအိုင္စီ – ဒီေဆးထိုးတဲ့အခု လူအုပ္စုေပါ့ေနာ္။ ေဒါက္တာေျပာတဲ့ ၃အုပ္စုေတြမကဘဲနဲ႔ တခ်ိဳ႕စိတ္အားထက္ သန္တဲ့ စခန္းသူ၊ စခန္းသားေတြလည္း ထိုးေပးတဲ့အေပၚ အဲ့ဒီအေျခအေနက ဘယ္လိုရွိလဲ။
ေဒါက္တာ – အဲ့ဒါက တခ်ိဳ႕ကို က်မတို႔က ရွင္းျပတယ္။ vaccine ကေတာ့ ကိုဗစ္အေျခအေနက သိတဲ့အတိုင္းပဲ။ resistance ဆြဲစရာလည္း ေပၚလာေတာ့ က်မတို႔က ထိုးထားတာေတာ့ အေကာင္းဆုံးပဲ။ တစ္ေခါက္ထိုးလည္း ကိုယ္ခံ အား (immune) က ရလာတယ္။ ႏွစ္ေခါက္ထိုးတဲ့အခါက်ရင္ ဘယ္ေလာက္ရတယ္ေပါ့ေနာ္။ ကိုယ္ခံအား (immune) တက္တယ္။ antibody တက္တယ္။ data ကေတာ့ မတူဘူးေပါ့။ အဲ့လိုတက္လာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ က်မတို႔ ထိုးဖို႔ တိုက္တြန္းတယ္။

သို႔ေသာ္ ရွင္းျပေသာ္လည္း တခ်ိဳ႕က မထိုးဘူးေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒါမ်ိဳးေတြ ရွိပါတယ္။ မထိုးခ်င္ဘူး ျငင္းတယ္။ ဒါက် ေတာ့ က်မတို႔ ထိုးဖို႔ခ်ိန္းေသာ္လည္း မထိုးခ်င္တဲ့လူေတြအတြက္ အတင္းႀကီး ထိုးခိုင္းဖို႔ အဆင္မေျပဘူး။ လာတဲ့သူမွန္ သမွ်၊ ထိုးခ်င္တဲ့သူ၊ ဆႏၵရွိတဲ့သူမွန္သမွ် အကုန္ထိုးေပးေနပါတယ္။ ဟိုဟာ criteria နဲ႔ေတာင္ မဟုတ္ေတာ့ဘူးေပါ့။ တခ်ိဳ႕က မထိုးခ်င္ဘူး ျငင္းတယ္။ အဓိက က မ်ားမ်ားထိုးထားေလေလ immune က ျမန္ျမန္တက္ေလေလေပါ့ေနာ္။

အဲ့ေတာ့ camp community တစ္ခုလုံးက ကာကြယ္ရာက်မယ္။
ထိုးေပးေနတဲ့ အေတာအတြင္းမွာလည္း ရွင္းျပေျပာျပေနပါတယ္။ ဒါဟာ ေကာင္းပါတယ္။ ေရာဂါမကူးစက္ ေအာင္ ကာကြယ္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ Mask တပ္တာတို႔ လက္ေဆးတာတို႔ Social distancing တို႔ ဆက္လုပ္ရမယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရာဂါေၾကာင့္ လူေသဆုံးႏႈန္းက်သြားမယ္။ ေနာက္ ေရာဂါကူးစက္ခံရရင္ေတာင္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ျဖစ္တာေတြ မျဖစ္ေတာ့ဘူး။ ရွင္းျပပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း တခ်ိဳ႕က ဆႏၵမရွိတဲ့သူေတြ အတင္းအၾကပ္ထိုးခိုင္းလို႔ မရတဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ ေနာက္ဆုံး မေန႔ကေကာ ဒီေန႔ေကာ တစ္ခ်ိဳ႕ Section (ရပ္ကြက္)ေတြမွာ ဆႏၵရွိတဲ့သူအကုန္ ထိုးေပးေနပါ တယ္။

ေကအိုင္စီ – ေနာက္တစ္ခုက ဒီမယ္ရာမို၊ မယ္လအူး camp (စခန္း)ေတြမွာ တခ်ိဳ႕ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြရယ္၊ ေနာက္ camp(စခန္း)ေကာ္မတီဝင္ေတြကို ကာကြယ္ေဆးထိုးေပးၿပီးလို႔ သိရပါတယ္။ ေနာက္တျခား camp ေတြအ တြက္ ေဒါက္တာတို႔ ဘယ္လိုမ်ိဳး plan(အစီအစဥ္)ေတြရွိလဲ။
ေဒါက္တာ – က်မတို႔ကေတာ့ စခန္း (၉)ခုစလုံးမွာ IRC အေနနဲ႔ကေတာ့ vaccine ကရွိရင္ လူႀကီးပိုင္းေတြေပါ့ေနာ္။ က်မတို႔ အပါအဝင္ က်မတို႔ country director ေတြ ဝိုင္းၿပီးေတာ့ ေဆာင္႐ြက္ေနတယ္။ အလားအလာ အမ်ားႀကီး ရွိပါ တယ္။ က်န္တဲ့ camp ဆိုတာ၊ camp ကိုးခုစလုံးကို target camp တစ္ခုထဲေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ အဲ့ေတာ့ princess project ကို ေျပာရမယ္ဆိုရင္ သူတို႔က ဘယ္ေတာ့ျဖစ္မယ္လို႔ အတိအက် ေျပာလို႔မရေသးဘူး။ မယ္လကိုေတာ့ သူတို႔ အရင္ထိုးဖို႔ လုပ္လိုက္တယ္။

ၿပီးေတာ့ ႏို႔ဖိုး၊ အုန္းဖ်န္ပိုင္းကိုလည္း ဆက္တိုးခ်ဲ႕ၿပီး ထိုးႏွံဖို႔အတြက္ ရွိတယ္။ အဲ့ဒါအျပင္ကို က်မတို႔က ကာကြယ္ေဆး (vaccine) ရရွိေရးအတြက္ ေဆာင္႐ြက္ေနတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ရွိတယ္။ အလားအလာကလည္း ေကာင္းသထက္ေကာင္းလာေအာင္ က်မတို႔ဆက္ၿပီးေတာ့ ထိုးသြားဖို႔ရွိတယ္။ IRC အေနနဲ႔ကေတာ့ စြမ္းေဆာင္ႀကိဳးပမ္း ေနတယ္။ အခုကေတာ့ ministry of public health နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္တဲ့ project တစ္ခုေပါ့ေနာ္။ တျခား camp ကို ထိုးဖို႔ရွိလားဆိုေတာ့ ရွိတယ္။ တိုးခ်ဲ႕ၿပီး လုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔ အစီအစဥ္ ရွိပါတယ္။

မယ္ေဟာင္ေဆာင္ဆိုလို႔ရွိရင္လည္း PHO ကေနၿပီးေတာ့ ထိုးေပးၿပီးသြားၿပီ။ က်မတို႔ဝန္ထမ္းေတြအားလုံး ကရင္နီဆိုက္(စခန္း) 1, 2 တို႔မွာ ထိုးေပးတာေတြရွိတယ္။ မယ္လအူးကလည္း (MI)က ဦးေဆာင္ထိုးႏွံသြားတာေပါ့ ေနာ္။ အဲ့ဒါလည္း ရရွိသြားတာေတြ ရွိတယ္။ ဒီေကာင္ကလည္း ဒီ project ကေတာ့ မယ္လၿပီးရင္ ႏို႔ဖိုးနဲ႔ အုန္းဖ်န္ကို ဆက္ၿပီး တိုးခ်ဲ႕ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ ရွိပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ၿပီးေတာ့ project အျပင္ vaccine နဲ႔ ပတ္သက္တာဆို လို႔ရွိရင္ ေပးဖို႔ရေအာင္ လုပ္ဖို႔အတြက္လည္း ready(အဆင္သင့္)ပဲ စြမ္းေဆာင္ေနၾကတယ္။ side 1,2 ရဲ႕ လူဦးေရစာ ရင္းကို အတိအက်ျပန္ၿပီး ၾကည့္ရမွာမို႔လို႔ camp ေကာ္မတီေတာ့ ေသခ်ာေတာ့မသိဘူး။ IRC ရဲ႕ camp bases assistant ေတြအားလုံးကိုေတာ့ သူတို႔ဆႏၵရွိတဲ့သူမွန္သမွ်ကို ထိုးေပးထားတယ္။ အခုဆိုရင္ေတာ့ မယ္လမွာ အကုန္ ထိုးေနတယ္။ က်မတို႔ ၾကာသပေတးေန႔အထိ ဆက္ၿပီးရပ္ကြက္လိုက္ CBA ေတြက ရပ္ကြက္အလိုက္ လိုက္ၿပီးေတာ့ ထိုးရတယ္ေပါ့ေနာ္။

ေကအိုင္စီ – တျခားေသာ camp ေတြကေကာ ဒီ process က အုန္းဖ်န္နဲ႔ ႏို႔ဖိုးကိုေတာ့ သြားမယ္။ ထမ္းဟင္တို႔၊ ဘန႔္ဒုံယန္းစခန္းတို႔ကေရာ။
ေဒါက္တာ – ထမ္းဟင္နဲ႔ ဘန္႔ဒုံယန္းတို႔က ခုနက က်မေျပာတဲ့ another project ကို က်မတို႔က ဆက္ၿပီး ႀကိဳးစား ေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အေျခအေနက ေတာ္ေတာ္ေလး ရႏိုင္တဲ့ သတင္းေကာင္းေလးလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ရဖို႔ လမ္းေၾကာင္းကလည္း ေတာ္ေတာ္ေလးကို ေကာင္းပါတယ္။ က်မတို႔ကလည္း ႀကိဳးစားေနပါတယ္။

ေကအိုင္စီ – ေနာက္ဆုံးအေနနဲ႔ ဒီကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးကို camp ထဲမွာထိုးေပးတဲ့ process အားလုံးေပၚမွာ ေဒါက္တာအေနနဲ႔ ဘာမ်ားျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္တာရွိလဲ။
ေဒါက္တာ – အခု ဒီရတဲ့ princess process ကက်ေတာ့ မယ္လအေျခအေနလည္း သိမွာပါ။ က်မတို႔က ကိုယ္စြမ္း ေကာ၊ ဉာဏ္စြမ္းေကာ အတူႀကိဳးစားၿပီး ေဆာင္႐ြက္ေနပါတယ္။ ေဆာင္႐ြက္ေနေပမယ့္ positive ျဖစ္ေနတဲ့ လူနာဟာ ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို မ်ားလာၿပီးေပါ့ေနာ္။ အဲ့အခါက်ေတာ့ လူေတြရဲ႕ community ဟို vaccine ကေတာ့ မဆိုင္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ က်မ ေျပာပါရေစ။

Community နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ Community ကေတာ့ Awareness ေပါ့ေနာ္။ Community ရဲ႕ Awareness က အရမ္းကို အေရးႀကီးတယ္ေပါ့ေနာ္။ Community ကပါမွ က်မတို႔ဝိုင္းၿပီး အကုန္လုံးလႈပ္ရွားမွ ေအာင္ျမင္မွာေပါ့ ေနာ္။ ဒီ ကိုဗစ္သည္ က်မတို႔အတြက္ Challenge ျဖစ္တဲ့အတြက္ စိန္ေခၚမႈက ႀကီးတယ္။ ကူးစက္ႏႈန္းလည္း ျမန္တယ္။ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ကူးစက္ႏႈန္းကကလည္း တအားကို ျမန္တယ္။ အဲ့အခါက်ေတာ့ health program တစ္ခု ထဲ႐ုန္းလို႔ ဘယ္လိုမွမရဘူး။ Health program ကေတာ့ ေဆာင္႐ြက္ေနတာပဲ။

ဥပမာဆိုလို႔ရွိရင္ မယ္လ Camp မွာ ျမင္ေနတာဆိုလို႔ရွိရင္ Mask တပ္တဲ့ကိစၥေပါ့။ က်မတို႔က Mask တပ္ဖို႔ Mask ေတြ ေဝေပးေပမယ့္ Community ထဲကို ေျမျပင္ကို ဆင္းၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ Mask မတပ္ဘဲ သြားလာေနၾက တာေတြ၊ ေဈးဆိုင္ေတြမွာတိုးၿပီး ေဈးဝယ္ေနတာေတြ၊ အဲ့ဒါေတြအားလုံးက က်မတို႔အားလုံးက က်န္းမာေရး ပညာေပး ေတြ Mask တပ္ရမယ္။ လူစုလူေဝး ေရွာင္ရမယ္။ လက္ေဆးရမယ္ဆိုတာ သိတယ္။ ဒါေပမယ့္ လိုက္နာေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ ျခင္း မရွိဘူးေပါ့ေနာ္။

အဲ့အခါက်ေတာ့ ကိုဗစ္ေဆးလာထိုးတဲ့အခါ က်မတို႔ဘက္က တတ္ႏိုင္သေလာက္ Mask ေတြကို ခ်ိတ္ေပးထား တယ္။ Social distancing နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း Control the crow ကို တတ္ႏိုင္သေလာက္ Control လုပ္ရ တယ္။ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ခပ္ခြာခြာေနဖို႔ ေျပာရတယ္။ အဲ့ေတာ့ Community ရဲ႕ Awareness ကေတာ့ အေရး ႀကီးပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက ကိုဗစ္သည္ ကာကြယ္ေဆးထိုးလိုက္လို႔ ေရာဂါမျဖစ္မွာမဟုတ္ဘူး။ ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္း အားျဖင့္ ေရာဂါရဲ႕ျပင္းထန္မႈကို ေလွ်ာ့က်သြားေစတယ္။ ႏွစ္ေခါက္ေတာ့ ထိုးရမယ္ေနာ္။ တစ္ေခါက္ထိုးၿပီးဆိုရင္ ေတာင္ က်မတို႔ရာခိုင္ႏႈန္းေတြ ရွိတာေပါ့ေနာ္။ Antibody က တက္လာၿပီး ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းကို ကာကြယ္ႏိုင္ျခင္းရွိရ မယ္။

ေနာက္တစ္ခုကက်ေတာ့ ေသဆုံးမႈေပါ့ေနာ္။ ဒီကိုဗစ္ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆုံးမႈက က်သြားမယ္။ အဲ့ဒါေတြ ရွိ တယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ပူးေပါင္းပါဝင္ေဆာင္႐ြက္မႈက အရမ္းအေရးႀကီးတယ္။ အဲ့ေတာ့ သူတို႔က ဒီအတိုင္းဆက္ၿပီး ေတာ့ က်န္းမာေရးအဖြဲ႕အစည္း IRC ရဲ႕ တာဝန္ရွိတယ္ဆိုေပမယ့္ IRC ကေနၿပီးေတာ့ လိုက္ၿပီးေဆာင္႐ြက္လို႔မရတဲ့ ကိစၥေတြရွိတယ္။ တစ္ဦးခ်င္း တစ္ေယာက္ခ်င္းကို လိုက္ၿပီး ေဆာင္႐ြက္ေပးလို႔ မရတာေတြေတာ့ ရွိတယ္ေပါ့။ အဲ့ဒါ ေလးေတာ့ ေျပာခ်င္ပါတယ္။