Home သတင္း ၂၀၂၀ ပဒိုမန္းရွာလူငယ္ေခါင္းေဆာင္ဆုရွင္ ေစာမင္းခလိန္းႏွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

၂၀၂၀ ပဒိုမန္းရွာလူငယ္ေခါင္းေဆာင္ဆုရွင္ ေစာမင္းခလိန္းႏွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

239

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

၂၀၂၀ ပဒိုမန္းရွာလူငယ္ေခါင္းေဆာင္ဆုရွင္ ေစာမင္းခလိန္းႏွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

“က်ေနာ္တို႔လူငယ္ေတြ အခ်ိန္မျဖဳန္းဖို႔ အႀကံျပဳခ်င္တယ္။ ရည္မွန္းခ်က္ထားဖို႔ အႀကံျပဳခ်င္တယ္။ ၿပီးရင္ ဘာမဆို ကိုယ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ တကယ္လုပ္ပါ။ တကယ္ကိုျဖစ္ရမယ္။
အဲ့ဒါကို အားေပးခ်င္တယ္”

၁) အခုလို ဖန္းေဖာင္ေဒးရွင္းက ေ႐ြးခ်ယ္ေပးအပ္တဲ့ဆုကို ရရွိတဲ့အေပၚ ကိုယ္ပိုင္ခံစားခ်က္ေလး ေျပာျပေပးပါလား။
ကိုယ္ပိုင္ခံစားခ်က္ကေတာ့ နံပါတ္တစ္အခ်က္ကေတာ့ ေပ်ာ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ေပ်ာ္ရတဲ့အေၾကာင္းအရင္းက လည္း အဲ့ဒါက ကိုယ့္ရဲ႕လူမ်ိဳးအတြက္၊ ကိုယ့္ရဲ႕ေဒသအတြက္ ႀကိဳးစားတဲ့အေပၚမွာ အလုပ္လုပ္ေပးတဲ့အေပၚမွာ အသိ အမွတ္ျပဳ မွတ္တိုင္တစ္ခုေပးတာကို ေပ်ာ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီအေပၚမွာ ဒီဆုကို ေပးတာကလည္းပဲ ဒါ ကိုယ့္ရဲ႕ေဒသအ တြက္၊ ကိုယ့္ရဲ႕အမ်ိဳးသားေရးအတြက္ ကိုယ့္ရဲ႕လူမ်ိဳးအတြက္ေပါ့ေလ ဒီထက္ ပိုလုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ အသိစိတ္တစ္ခုက ထပ္ၿပီးေတာ့ ေပၚလာတယ္ေပါ့ေနာ္။

တာဝန္တစ္ခုရလိုက္တယ္လို႔ပဲ စိတ္ထဲမွာ ခံယူထားတယ္။ ခံစားခ်က္ကေတာ့ မ်ားမ်ားစားစားမရွိပါဘူး။ ဒါလည္း ဘယ္လိုေျပာရမလဲ ဒီထက္ေတာ္တဲ့ လူငယ္ေခါင္းေဆာင္ေတြလည္း အမ်ားႀကီး ရွိေသးတယ္။ ေနာက္လာ မယ့္ မ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္ေတြလည္း အမ်ားႀကီးေပၚထြက္လာမယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီအေပၚမွာ ကိုယ္ေတြက role ေမာ္ဒယ္ ေပါ့ေလ။ စံျပတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ အလုပ္ေတြအမ်ားႀကီး ႀကိဳးစားရဦးမယ္။

၂) ပဒိုမန္းရွာလူငယ္ေခါင္းေဆာင္ဆု ေ႐ြးခ်ယ္ခံရဖို႔အတြက္က အဆိုျပဳသူနဲ႔ေထာက္ခံသူေတြက ရွိရတယ္ဆိုေတာ့ အဲ့ဒီျဖစ္စဥ္ေလး နည္းနည္း ေျပာျပေပးလို႔ရမလား။
အဆိုတင္သြင္းတဲ့လူက ဆရာမနန္းျမင့္ေအာင္ေပါ့ေနာ္။ သူက လက္ရွိ LRC ကရင္ျပည္နယ္တာဝန္ခံေပါ့ေနာ္။ ေထာက္ခံတဲ့လူက ဆရာစရႈိင္းရယ္၊ ေနာက္တစ္ေယာက္က ေကာလာေဖာင္ေဒးရွင္းက ဆရာအယ္ထူးကေနၿပီးေတာ့ ေထာက္ခံတယ္။ သူတို႔ဘယ္လိုေျပာထားလဲဆိုလို႔ရွိရင္ ကြၽန္ေတာ္က ေဒသအတြင္းမွာ ဒီလူငယ့္ေခါင္းေဆာင္၊ ေဒသအ က်ိဳး၊ ကရင္လူမ်ိဳးအတြက္ ထည္ထည္ဝင္ဝင္လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ ျဖစ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ကရင္လူ ငယ္ေတြအတြက္ စံျပထိုက္ေလာက္တဲ့ လူငယ္ေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ျဖစ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕လုပ္ ေဆာင္ခ်က္ေတြက ဘာေတြလဲဆိုတာကေတာ့ သူတို႔ေရးသားေဖာ္ျပထားတယ္ေပါ့ သူတို႔ေရးတဲ့အခ်ိန္မွာေပါ့။ ၿပီးေတာ့ ဒီလူငယ္က ဒီဆုကို ရထိုက္တယ္ေပါ့ေနာ္။ အဓိကကေတာ့ အဲ့ဒါပါပဲ။

သူကေတာ့ ပုံမွန္တစ္ႏွစ္တစ္ႀကိမ္ေခၚတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒါကို အဆိုတင္သြင္းတဲ့လူေတြကေနၿပီးေတာ့ တင္ရ တယ္။ ေထာက္ခံသူကေတာ့ ႏွစ္ေယာက္ေပါ့။ တစ္ေယာက္လည္းရတယ္။ ႏွစ္ေယာက္လည္း ရတယ္ထင္တယ္။ လက္ ရွိလုပ္တဲ့ organization ရယ္၊ သူတို႔ရဲ႕နာမည္ရယ္၊ ရာထူးရယ္၊ ဖုန္းနံပါတ္ အီးေမးလ္ေပါ့ေနာ္။ ေထာက္ခံတဲ့သူေတြက အဲ့ဒါပါမယ္။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ အဆိုတင္သြင္းတဲ့သူလည္း ထိုနည္းလည္းေကာင္းပဲ ဆက္သြယ္ရမယ့္ လိပ္စာရယ္ေတြ ဘာေတြလည္း ပါတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီလူက ဘာေၾကာင့္ ဒီဆုကို ရသင့္သလဲ၊ ရထိုက္သလဲဆိုတဲ့ဟာေလးကို ေပၚလြင္ ေအာင္ ေရးရတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့လိုမ်ိဳး ကိုယ့္ရဲ႕ေအာင္ျမင္မႈေတြကိုလည္း ေဖာ္ျပရတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕အေၾကာင္းကိုလည္း ေဖာ္ျပရတယ္။ ဥပမာ ဆိုပါစို႔ အဲ့ဒီမွာလည္း ဘာလုပ္ခဲ့သလဲ။ ၿပီးေတာ့ ဒီလူငယ္တစ္ေယာက္က ဘာေၾကာင့္ ေပးသင့္ တာလဲ။ ဘာေၾကာင့္ ဒီဆုကို ရသင့္သလဲ၊ ဒီလူငယ္တစ္ေယာက္က သူ႔ရဲ႕ေဒသအေပၚ ဒီကရင္လူမ်ိဳးအေပၚ သူဘာေတြ လုပ္ေဆာင္သလဲ။ ဘာေတြေအာင္ျမင္မႈရရွိသလဲ၊ ဘာေတြအက်ိဳး ျပဳခဲ့သလဲဆိုတာကိုေတာ့ ေဖာ္ျပရတာေပါ့ ဟုတ္။

၃) ေဖာင္ေဒးရွင္းက ေပးအပ္တဲ့ ဆုေၾကးေငြကို ဘယ္လိုေနရာေတြမွာ ျပန္လည္အသုံးခ်မယ္လို႔ စဥ္းစားထားပါသလဲ။
စဥ္းစားထားတာကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ကရင္လူငယ္ေတြအတြက္ေပါ့ေလ။ အထူးသျဖင့္ ပညာေရးက႑၊ က်န္းမာေရးက႑၊ ၿပီးေတာ့ လက္ရွိျဖစ္ေနတဲ့ ဒီျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္းပဲ အခုလိုအပ္ခ်က္ေတြက အမ်ားႀကီးေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီလိုမ်ိဳးလုပ္ႏိုင္သေလာက္ေပါ့။ ဒီအေရးေပၚကယ္ဆယ္ေရးအပိုင္း အဲ့ဒီဟာေတြကို လုပ္မယ္လို႔ေတာ့ စဥ္းစား ထားတယ္။ အဲ့ဒါက တစ္ပိုင္းေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီဘက္က်ေနာ္ရဲ႕ organization မွာ ေရရွည္ရပ္တည္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ လည္း စဥ္းစားတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီဆုေငြေလးကို ဟိုအက်ိဳးရွိရွိ ဘယ္လိုမ်ိဳး စီမံေဆာင္႐ြက္ရမလဲဆိုတဲ့ အပိုင္းေလးကို ေတာ့ ဒီဘက္က်ေနာ္အဖြဲ႕ရဲ႕ team member ေတြနဲ႔ေျပာဖို႔ တိုင္ပင္ရဦးမယ္ေပါ့ေနာ္။

ဆိုလိုခ်င္တာက ဒီဆုကို ေအာင္ျမင္ဖို႔က က်ေနာ္တစ္ေယာက္ထဲ ေအာင္ျမင္တာေတာ့မဟုတ္ဘူးလို႔ေတာ့ ေျပာလို႔ရတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီ organization ရဲ႕ တစ္ဖြဲ႕လုံးရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈပဲေပါ့ေနာ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ကာ ဒီဟာေလးကို က်ေနာ္တစ္ေယာက္ထဲ မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ ဒီအစုအဖြဲ႕နဲ႔ လုပ္ေနရတယ္။ က်ေနာ္ကေတာ့ ဦးေဆာင္တဲ့ လူတစ္ေယာက္ေပါ့။ အဲ့ဒီအေပၚမွာ အဖြဲ႕ေတြအားလုံးရဲ႕ ပံ့ပိုးမႈအမ်ားႀကီးပါတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီအေပၚမွာ က်ေနာ္တို႔ ဒီ organization ရဲ႕ ေဒသအက်ိဳး၊ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္တဲ့အလုပ္ေပၚမွာ ဒီထက္ပိုၿပီးလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ဖို႔ဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီ organization ရဲ႕ ေရရွည္ရပ္တည္ႏိုင္ဖို႔ကလည္း အဓိကအေျခခံက်တယ္ ျဖစ္တယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ organization က က်ေနာ္တို႔ ေရရွည္ရပ္တည္ႏိုင္မွ ျပည္သူလူထုအတြက္ကို အမ်ားႀကီး ပိုလုပ္ႏိုင္မွာမို႔လို႔ပဲ။

၄) ေဒသအေျချပဳ ကရင္လူငယ္တစ္ဦးအေနနဲ႔ ကိုယ့္ေဒသ၊ ကိုယ့္ျပည္သူေတြအတြက္ ေနာက္ထပ္ ဘယ္လိုတီထြင္ႀကံ ဆဖန္တီးလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ တိုးခ်ဲ႕ေဆာင္႐ြက္ခ်င္တာ ရွိပါသလဲ။
ဘယ္လိုတီထြင္ႀကံဆမလဲဆိုေတာ့ ကရင္ျပည္သူလူထုအတြက္ ဒီ social business ေပါ့ေလ။ အဲ့ဒါကိုေတာ့ တစ္ခ်က္စဥ္းစားတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ခုဏေျပာတဲ့ လက္ရွိျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းမွာ reform ေပါ့ ေနာ္။ reform ဆိုတာက က်ေနာ္တို႔ျပန္လည္ၿပီးေတာ့ ျပင္ဆင္ရမယ္၊ ျပဳျပင္ရမယ္ အမ်ားႀကီးပဲ။ အဲ့ဒီထဲမွာမွ ႏိုင္ငံ ေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ပညာေရးေပါ့ အမ်ားႀကီးပဲေပါ့ေနာ္။ ဒီထဲမွာမွ ကိုယ္က ဘယ္လိုမ်ိဳး၊ ဘယ္အပိုင္းမွာ လုပ္ႏိုင္ သလဲဆိုေတာ့ဟာေလးကိုေတာ့ အရင္ဆုံးစဥ္းစားရမွာေပါ့။ ဒီ social enterprise ေပါ့ေလ။ ဟို လူမႈစီးပြားေရးတစ္ခုကို ေတာ့ စဥ္းစားတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီဘက္ ပညာေရးပိုင္းမွာေတာ့လည္းပဲ စဥ္းစားထားတာရွိတယ္။

ဥပမာ ဆိုပါစို႔ ဒီေဒသကရင္လူငယ္ေတြ ခေလးေတြေပါ့ေနာ္။ ဒီထက္ပိုၿပီးေတာ့ သူတို႔ေတြ ပညာေရး အခြင့္အ လမ္းရရွိလာေအာင္ ေရွ႕ဆက္ေဆာင္႐ြက္ေပးဖို႔ ဖန္တီးေပးဖို႔ စိတ္ကူးထားတာရွိတယ္။ ခုဏကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးရဲ႕ အခင္း အက်င္း အေျပာင္းအလဲေပၚမွာလည္းပဲ က်ေနာ္တို႔လုပ္ရမယ့္ လုပ္ငန္းေတြလည္း ေျပာင္းရမယ့္အပိုင္းေတြေတာ့ အမ်ားႀကီးရွိမွာေပါ့။ အဲ့ဒီဟာေတြက်ေတာ့ ႀကိဳေျပာလို႔ေတာ့ မရတဲ့အပိုင္းေတာ့ ရွိတယ္။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ဒီဘက္ ကိုယ့္ရဲ႕အမ်ိဳးသားေရး ၿပီးေတာ့ ကရင့္အေရးကိုေတာ့ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္ လုပ္လို႔ရတဲ့အပိုင္းကိုေတာ့ ေဒသခံျပည္သူ လူထုေတြနဲ႔ ဒီသက္ဆိုင္ရာ ကရင္အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ ေပါင္းစပ္ညႇိႏႈိင္းၿပီးေတာ့ သြားမယ္လို႔ေတာ့ အဲ့လိုမ်ိဳးလမ္းေၾကာင္း ေတာ့ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။

၅) ကရင္လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းမွာက ေစာမင္းခလိန္းလို ပါဝင္လုပ္ေဆာင္ေနသူေတြလည္း ရွိေနၾကတယ္ဆိုေတာ့ ကရင္ ေဒသအသီးသီးက လူငယ္ေမာင္မယ္ေတြကိုေရာ ဘယ္လိုအားေပးတိုက္တြန္းစကားေတြ ေျပာခ်င္တာရွိရင္ ေျပာေပးပါ။
အားေပးခ်င္တာကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕လူငယ္ေတြက အဆန္းအသစ္ တီထြင္ႏိုင္တဲ့အစြမ္းေတြရွိတယ္။ ၿပီး ေတာ့ က်ေနာ္တို႔လူငယ္ေတြက လုပ္ႏိုင္စြမ္းရွိတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေနာက္တစ္ခုက က်ေနာ္တို႔လူငယ္ေတြက အမွားလုပ္မွာ ကို မေၾကာက္ၾကဘူး။ အဲ့ဒီအေပၚမွာ က်ေနာ္တို႔ေတြရဲ႕ အားသာခ်က္ျဖစ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ၿပီးေတာ့ ေနာက္တစ္ခုက လူငယ္ေတြဟာ တစ္ခုခုလုပ္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ စိတ္အားျပင္းျပဖို႔လိုတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဘယ္အရာမဆို က်ေနာ္တို႔ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးဆိုတာက တို႔လူငယ္ေတြအတြက္ကေတာ့ သဘာဝ သိပ္မက်ဘူးေပါ့။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ စိတ္ ျပင္းျပတယ္။ တစ္ခုခုလုပ္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ တကယ္လုပ္ခ်င္စိတ္ရွိတယ္။ တကယ္ကိုပဲ အစီအစဥ္တက်နဲ႔ ႀကိဳတင္ျပင္ ဆင္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ အဲ့ဒီအရာကိုေတာ့ ေအာင္ျမင္မွာပဲ။

ဆိုလိုခ်င္တာက က်ေနာ္တို႔လူငယ္ေတြ အမွားလုပ္မိမွာကိုလည္း မေၾကာက္နဲ႔။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ လူတိုင္း အဲ့ဒီအမွားကေနၿပီးေတာ့ ေအာင္ျမင္မႈရလာတာ မ်ားတယ္။ အမွားကေနၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔အမွားကို မေၾကာက္တဲ့ လူကပဲ ေအာင္ျမင္မႈကို ရတာမ်ားတယ္ေပါ့ေနာ္။ ၿပီးေတာ့ ေနာက္တစ္ခုက က်ေနာ္တို႔လူငယ္ေတြက အိပ္မက္ရွိရမယ္။ ဘာလို႔အိပ္မက္ရွိရမယ္ဆိုေတာ့က က်ေနာ္တို႔ အိပ္မက္မရွိဘူးဆိုလို႔ရွိရင္ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕အနာဂတ္က အဓိပၸါယ္မဲ့သြားသ လို ျဖစ္သြားမွာေပါ့။ ဆိုလိုခ်င္တာက ဥပမာဆိုပါစို႔ က်ေနာ္တို႔ အခုဆိုလို႔ရွိရင္ ကိုယ့္ရဲ႕ႏိုင္ငံကို ကိုယ္ ဘယ္လိုမ်ိဳးျပဳျပင္ သလဲ၊ အႀကီးႀကီးစဥ္းစားလိုက္ရင္ေတာ့ ကိုယ့္ႏိုင္ငံကို ဘယ္လိုျမင္ခ်င္သလဲ။ ကိုယ့္ရဲ႕၊ ကရင့္ရဲ႕တစ္မ်ိဳးသားလုံးကို ဘယ္လိုမ်ိဳးျမင္ခ်င္သလဲ။ ၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕ျပည္နယ္ ကိုယ္ဘယ္လိုျမင္ခ်င္သလဲ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕ရပ္႐ြာ၊ ပတ္ ဝန္းက်င္ဘယ္လိုျမင္ခ်င္သလဲ။ ကိုယ့္မိသားစုကို ကိုယ္ဘယ္လိုျမင္ခ်င္သလဲ။ ဒီအေပၚမွာ အဲ့ဒီျမင္ခ်င္တဲ့အေပၚမွာ နံပါတ္တစ္အခ်က္ကေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အရင္ဆုံးေျပာင္းလဲရမယ္။

အရင္ဆုံးေျပာင္းလဲဖို႔အတြက္က ကိုယ္ဘာေတြေျပာင္းလဲရမလဲဆိုတဲ့ဟာကို အဓိက ကိုယ့္ရဲ႕စဥ္းစားေတြးေခၚ မႈ တစ္အခ်က္က ကိုယ့္ရဲ႕စဥ္းစားေတြးေခၚမႈကို ေျပာင္းလဲရမယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ကိုယ့္ရဲ႕ယုံၾကည္မႈ၊ ေနာက္တစ္ခုက ကိုယ့္ရဲ႕ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈေပါ့ေနာ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေျပာင္းလဲႏိုင္မွပဲ ခုဏေျပာတဲ့ကိုယ့္ရဲ႕မိသားစုကို ေျပာင္းလဲႏိုင္ တယ္။ ကိုယ့္မိသားစုကို ေျပာင္းလဲႏိုင္မွပဲ ကိုယ့္ရဲ႕ေဒသ၊ ကိုယ့္ရဲ႕ ရပ္႐ြာ၊ ကိုယ့္ရဲ႕တိုင္းျပည္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီအဆင့္ ဆင့္ ေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ က်ေနာ္တို႔ ဘာပဲလုပ္လုပ္၊ ဘာပဲလုပ္ေနလုပ္ေနေပါ့ေနာ္။ အဓိပၸါယ္ရွိတဲ့ အလုပ္လုပ္ဖို႔ အေရးႀကီးတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ က်ေနာ္တို႔ လူငယ္ေတြကို အားေပးခ်င္တာက ကြၽန္ေတာ္တို႔မွာ တာဝန္ေတြ အမ်ား ႀကီးရွိေသးတယ္။

မေန႔ကလည္းပဲ အာဇာနည္ေန႔ေပါ့ေနာ္။ အာဇာနည္ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ ေပးအပ္ထားတဲ့ လက္ဆင့္ကမ္းေပး ထားတဲ့ တာဝန္ေတြ အမ်ားႀကီးပဲ။ အဲ့ဒီအမ်ားႀကီးထဲမွာမွ က်ေနာ္တို႔ ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ တာဝန္ယူရမွာက က်ေနာ္တို႔ လူငယ္တာဝန္ရွိတယ္။ တဆက္ထဲမွာပဲ ထပ္ေျပာခ်င္တာက က်ေနာ္တို႔လူငယ္ေတြ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈ၊ က်ေနာ္တို႔ လူငယ္ေတြရဲ႕ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈ၊ ကြၽန္ေတာ္တို႔လူငယ္ေတြရဲ႕ အစြမ္းအစကိုေတာ့ လူႀကီးေတြ လက္ခံေပးဖို႔ လိုတယ္။ ၿပီးေတာ့ လူႀကီးနဲ႔ လူငယ္နဲ႔က ဟန္ခ်က္ညီဖို႔လိုတယ္။ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈလိုတယ္။ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ကရင္လူငယ္အမ်ားစုက လမ္းေၾကာင္းေပ်ာက္ေနၾကတယ္။ ဆိုလိုခ်င္တာက အခုဆိုလို႔ရွိရင္ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ႏိုင္ငံ ေရးျဖစ္စဥ္အရဆိုလို႔ရွိရင္ ၾကည့္လိုက္တာနဲ႔ သိသာတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဟိုဘက္အဖြဲ႕ဆြယ္လိုက္ ပါလိုက္၊ ဒီဘက္အဖြဲ႕ဆြယ္ လိုက္ ပါလိုက္၊ ဟိုခိုင္းလိုက္လုပ္လိုက္နဲ႔ ဒီခိုင္းလိုက္လုပ္လိုက္နဲ႔ သူတို႔အတြက္ အနာဂတ္က ဘာမွန္းကိုမသိဘူး။ အမ်ားအားျဖင့္ေပါ့။ တကယ့္ကို ဒီပညာေရးအသင့္အတင့္၊ အေတြ႕အႀကဳံ အသင့္အတင့္ရွိတဲ့သူေတြေလာက္ပဲ စဥ္းစား ေတြးေခၚႏိုင္တယ္။ က်ေနာ္တို႔ စဥ္းစားမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ ကရင့္လူငယ္စဥ္းစားၿပီးေဟ့ ဆိုလို႔ရွိရင္ ကိုယ့္ရပ္႐ြာက လူငယ္ ေတြကိုပါ က်ေနာ္တို႔စဥ္းစားရမယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ဒီလူငယ္ေတြကလည္းပဲ သူတို႔႐ြာအတြက္ေတာ့ သူတို႔လုပ္ ႏိုင္လိမ့္ မယ္။

ၿပီးလို႔ရွိရင္ သူ႔ရဲ႕ပညာက သူ႔ေနရာနဲ႔သူ၊ သူ႔အခန္းက႑နဲ႔သူ၊ သူ႔အစြမ္းအဆနဲ႔သူ အခန္းက႑မွာ လုပ္ႏိုင္ တယ္။ အားလုံးက လုပ္ႏိုင္ၾကတယ္။ အဲ့ဒီအေပၚမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လူငယ္ေတြကို ဒီအမ်ိဳးသားေရး ပိုၿပီးေတာ့ သူ႔ရဲ႕ ႏွလုံးထဲမွာပိုၿပီးေတာ့ စိမ့္ဝင္လာေအာင္ရယ္၊ နားလည္ေအာင္ရယ္ ၿပီးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ကရင့္သမိုင္း ဒီထက္ပိုၿပီး ေတာ့ နားလည္လာေအာင္ရယ္ ၿပီးေတာ့ ကမာၻ႔သမိုင္းေပါ့ေနာ္။ အခုျဖစ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္း ႏိုင္ငံေရး၊ ပညာ ေရး ၿပီးေတာ့ စီးပြားေရး ဒီထက္ပိုၿပီးေတာ့ စဥ္းစားေတြးေခၚရမယ္။ လုပ္ရမယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ လူငယ္ေတြ လုပ္ရမွာက အမ်ားႀကီးပဲ။ အမ်ားႀကီးမွာမွ က်ေနာ္တို႔လူငယ္ေတြ အခ်ိန္မျဖဳန္းဖို႔ အႀကံျပဳခ်င္တယ္။ ရည္မွန္းခ်က္ထား ဖို႔ အႀကံျပဳခ်င္တယ္။ ၿပီးရင္ ဘာမဆို ကိုယ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ တကယ္လုပ္ပါ။ တကယ္ကိုျဖစ္ ရမယ္။ အဲ့ဒါကို အားေပးခ်င္တယ္။ ၿပီးရင္လည္း ဘာပဲလုပ္လုပ္ စိတ္ဓာတ္မက် နဲ႔။ က်ေနာ္တို႔မွာ လုပ္စရာေတြ အမ်ား ႀကီးပဲ။ ခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္႐ြက္ရမယ္ေပါ့ေနာ္။ အခုေခတ္မွာ media ေခတ္ေပါ့ေနာ္။ social media က အရမ္းမ်ား တယ္။ က်ေနာ္တို႔ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ဆက္သြယ္ခ်ိတ္ဆက္ရတဲ့အခ်ိန္မွာ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ေဒသအ တြက္ ကိုယ့္ရဲ႕အမ်ိဳးသားအတြက္ ဘယ္လိုတာဝန္ယူၾကမလဲ၊ ဘယ္လိုလုပ္ေဆာင္ၾကမလဲဆိုတာကို က်ေနာ္တို႔အတူတူ လုပ္ၾကဖို႔ လိုတယ္ဆိုတာ အားေပး တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။

၆) အျခားထပ္ျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္တာမ်ားရွိရင္ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။
အခုက အားလုံးအၾကပ္အတည္းမွာ ေရာက္ေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕အခင္းအက်င္းက တစ္ကမာၻလုံးရဲ႕ အေျခအေနေကာ အၾကပ္အတည္းမွာေရာက္ေနတယ္။ နံပါတ္တစ္အခ်က္ကေတာ့ covid-19 ေပါ့။ covid-19 ရဲ႕ အခက္အခဲက အရမ္းၾကပ္တည္းတယ္။ ၿပီးေတာ့ သြားလာကူးသန္းေရာင္းဝယ္လို႔မရဘူး။ လူတိုင္းမွာ စားဝတ္ေနေရး အခက္အခဲႀကဳံေနရတယ္။ ဒီအေပၚမွာ အားတင္းထားပါ။ ၿပီးေတာ့ က်န္းမာေရး ဂ႐ုစိုက္ၾကပါလို႔ ေျပာခ်င္တယ္။ ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ အခုလိုမ်ိဳး က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ဒီဘက္ႏိုင္ငံေရး အမ်ိဳးသားေရး လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ကိုယ့္ရဲ႕ KNU ဆို တာရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီ KNU ေတြကိုလည္းပဲ က်ေနာ္တို႔ျပည္သူေတြ ဒီထက္ပိုၿပီးေတာ့ေကာင္းေအာင္ ဘယ္လိုမ်ိဳး ပံ့ပိုးေပးရမလဲဆိုတာေလးကို ျပည္သူတစ္ရပ္လုံးအေနနဲ႔ ပံ့ပိုးဖို႔လိုတယ္။ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေပးဖို႔လိုတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကူညီဖို႔လိုတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက က်ေနာ္တို႔ ကရင္က စည္းလုံးညီၫြတ္ဖို႔လိုတယ္။ အခုက က်ေနာ္တို႔က စည္းလုံးညီၫြတ္မႈ အားနည္းတယ္။ အားနည္းလို႔ပဲ က်ေနာ္တို႔သေဘာထားေတြ ကြဲလြဲတယ္။ အဲ့ဒီအေပၚမွာ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ကရင္တိုင္းရင္း သား လက္နက္ကိုင္အားလုံး စုစည္းေစခ်င္တယ္။ ၿပီးရင္ ကိုယ့္ရဲ႕ေစာဘဦးႀကီး ခ်မွတ္ထားတဲ့ လမ္းစဥ္၊ မူေတြအားလုံး အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ တို႔ကရင္စည္းလုံးညီၫြတ္မွ ပန္းတိုင္ေရာက္တာေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ ကရင္ေတြအားလုံး စည္းလုံးညီၫြတ္ေစခ်င္တယ္လို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ကရင့္အေရး၊ အမ်ိဳးသားအေရးက က်ေနာ္တို႔ ကရင္လူထုေတြအားလုံး တာဝန္ရွိတယ္။

က်ေနာ္တို႔ ကရင္လူထုေတြကပဲ တာဝန္ယူၿပီးေတာ့ ေဆာင္႐ြက္ရ မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အျခားသူေတြက ကရင္ကို ခ်စ္ပါတယ္။ ကရင္ကို လုပ္ေပးမယ္ဆိုတာကေတာ့ ဒါကေတာ့ မိတ္ေဆြအ ဆင့္ေလာက္ပဲ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏိုင္တယ္ေပါ့ေနာ္။ တခ်ိဳ႕လူေတြက်ေတာ့ သူတို႔အက်ိဳးအျမတ္ကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့ လုပ္ ေကာင္းလုပ္လိမ့္မယ္ေပါ့ေနာ္။ သူတို႔အဆင့္ကေတာ့ မိတ္ေဆြအဆင့္ပဲရွိတယ္။ က်ေနာ္တို႔ မိသားစုအဆင့္က ကိုယ့္ ကရင္အေရးကို ကိုယ္လုပ္ရမွာက ဒါကိုယ့္ရဲ႕မိသားစုအေရးပုံစံလိုမ်ိဳးပဲ ျဖစ္ပါတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေၾကာင့္ တို႔လူငယ္ေတြ အားလုံး စည္းလုံးညီၫြတ္ၾကပါ။ အတူတူ အခက္အခဲကို ျဖတ္ေက်ာ္ၾကမယ္လို႔ ေျပာလိုပါတယ္။