Home သတင္း ကိုဗစ္ ကာကြယ္ေဆးဆိုင္ရာ ျပည္သူအမ်ား သိေကာင္းစရာ

ကိုဗစ္ ကာကြယ္ေဆးဆိုင္ရာ ျပည္သူအမ်ား သိေကာင္းစရာ

509
Photo: Internet

ကိုဗစ္ ကာကြယ္ေဆးဆိုင္ရာ ျပည္သူအမ်ား သိေကာင္းစရာ

ေဒါက္ပိုင္ဟိန္

ကိုဗစ္-၁၉ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျပင္းထန္အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ကမာၻေပၚတြင္ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့သည္မွာ ယခုဆိုလ်င္ ၂ႏွစ္ဝန္းက်င္သို႔ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ လူအမ်ား အလြယ္တကူေခၚဆိုသည့္ ကိုဗစ္ေရာဂါေၾကာင့္ မိမိတို႔အားလုံး လူမႈစီးပြားဘဝမ်ားအေပၚ မ်ားစြာ အက်ိဳးသက္ေရာက္ခဲ့သည္ကို ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရၿပီး ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ကိုဗစ္-၁၉ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံရလွ်င္ အသက္ႀကီး႐ြယ္အိုမ်ားႏွင့္ ေရာဂါအခံရွိသူမ်ား ပိုမိုကူးစက္ႏိုင္သလို အသက္ဆုံးရႈံးမႈမ်ားလည္း ရွိခဲ့ သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကိုဗစ္-၁၉ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံရမႈကို ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္၊ မတ္ ၂၃ ရက္ေန႔တြင္ စတင္ေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး ယခုဆိုလွ်င္ တစ္ႏွစ္ခြဲခန႔္ထိ ရွိၿပီးသည္။ တႏွစ္ခြဲကာလအတြင္း ကိုဗစ္ ပထမလႈိင္း၊ ဒုတိယလႈိင္းႏွင့္ တတိယလႈိင္း ကူး စက္မႈဒဏ္ကို ယေန႔ခ်ိန္ထိ ခံစားေနရၿပီး စက္တင္ဘာ ၁၅ရက္ေန႔ထိ တရားဝင္စာရင္းမ်ားအရ ကူးစက္ခံရသူ ၄၃၈,၉၅၁ဦးရွိကာ ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆုံးသူ ၁၆,၇၈၄ဦး ရွိၿပီးျဖစ္သည္။ (အဆိုပါစာရင္းသည္ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာန က တရားဝင္ထုတ္ျပန္ခ်က္ျဖစ္ၿပီး ယခု ကိုဗစ္တတိယလႈိင္းတြင္ ကူးစက္ခံရမႈႏွင့္ ေသဆုံးမႈမ်ားမွာ ယခုထက္ ပိုႏိုင္ သည္။)

ထို႔အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ကိုဗစ္တတိယလႈိင္းကာလတြင္ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနက Stay at Home သတ္ မွတ္ထားေသာ ၿမိဳ႕နယ္ ၁၁၉ၿမိဳ႕နယ္ရွိၿပီး ယင္းတို႔အနက္ စက္တင္ဘာ ဒုတိယပတ္ထိ စာရင္းမ်ားအရ ၆၅ၿမိဳ႕နယ္မွာ ပိုးေတြ႕ရွိမႈ သိသားစြာ က်ဆင္းသြားျခင္းမရွိေသးသည့္အျပင္ ၄ၿမိဳ႕နယ္၌မူ ပိုးေတြ႕ရွိမႈ တိုးလာၿပီး ၉ၿမိဳ႕နယ္မွာ ပိုးေတြ႕ရွိမႈ က်ဆင္းသြားေၾကာင္း က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနက ဆိုသည္။

ကမာၻေပၚတြင္ ကိုဗစ္-၁၉ ကူးစက္မႈ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာအခ်ိန္တြင္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးမ်ားထြက္ေပၚလာခဲ့ၿပီး လက္ရွိကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕(World Health Organization-WHO)က အေရးေပၚသုံးစြဲရန္ ခြင့္ျပဳထားသည့္ ကာကြယ္ ေဆးမ်ားမွာ –
• အက္စထရာ ဇီနီကာ/ေအာက္စ္ဖို႔ (AstraZeneca/Oxford Vaccine) အဂၤလန္ႏိုင္ငံမွ ထုတ္လုပ္သည္။
• ဂြၽန္ဆင္ႏွင့္ ဂြၽန္ဆင္ (Johnson and Johnson) အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွ ထုတ္လုပ္သည္။
• မိုဒါးနား (Moderna) အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွ ထုတ္လုပ္သည္။
• ဖိုင္ဇာ/ဗိုင္အိုတက္ခ္ (Pfizer/BionTech) အေမရိကန္ႏွင့္ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံမ်ားမွ ထုတ္လုပ္သည္။
• ဆိုင္ႏိုဖန္း (Sinopharm) တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွ ထုတ္လုပ္သည္။
• ဆိုင္ႏိုဗက္ (Sinovac) တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွ ထုတ္လုပ္သည္။

ကိုဗစ္ ကာကြယ္ေဆးထိုးသင့္သည့္ အေၾကာင္းရင္း
ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ အသိအမွတ္ျပဳ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးမ်ားသည္ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈကို အျပည့္ အဝ မကာကြယ္ေပးႏိုင္ေသာ္လည္း ကူးစက္မႈခံရပါက ေရာဂါလက္ကၡဏာ ျပင္းထန္စြာ မခံစားရေစရန္ ကာကြယ္ေပး ၿပီး ေဆး႐ုံတက္ေရာက္ကုသမႈ ခံယူရျခင္းတို႔ကို ေလ်ာ့နည္းေစၿပီး အသက္ေသဆုံးမႈကိုလည္း ေလ်ာ့က်ေစသည္။ ထို႔အ ျပင္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးမ်ားသည္ ကိုဗစ္ဗိုင္းရပ္စ္ Delta မ်ိဳးကြဲ ကူးစက္မႈကိုလည္း ေလ်ာ့နည္းေစသည္။ ထိုအခ်က္ ေၾကာင့္ပင္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆး ထိုးခြင့္ရမည္ဆိုလွ်င္ အျမန္ဆုံး ထိုးထားသင့္ေပသည္။

ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးမ်ားသည္ ေရာဂါကာကြယ္မႈ ကိုယ္ခံအား ရရွိေစရန္ လုပ္ေဆာင္ေပးသည့္အတြက္ ကာ ကြယ္ေဆးကို သက္ဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးဌာနမ်ားက လမ္းၫႊန္ခ်က္အတိုင္း သတ္မွတ္အႀကိမ္ေရ အျပည့္ထိုးရန္ လို သည္။ ပထမအႀကိမ္ ေဆးထိုးၿပီးပါက ေရာဂါခုခံအား အျပည့္အဝ မရရွိေသးသည့္အတြက္ ဒုတိယအႀကိမ္ ကာကြယ္ ေဆးကို သတ္မွတ္ရက္တြင္ မျဖစ္မေန ထပ္ထိုးရမည္ျဖစ္သည္။

ကမာၻ႔ႏိုင္ငံအသီးသီးတြင္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးမ်ား ထိုးႏွံေပးလ်က္ရွိသည့္နည္းတူ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း ၿပီးခဲ့ သည့္ ေဖေဖာ္ဝါရီလမွ စတင္ကာ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးမ်ား ထိုးေပးလ်က္ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီး ဌာန၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ စက္တင္ဘာ ၁၄ရက္ေန႔ထိ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးထိုးၿပီးသူ ၄.၉၉သန္း ရွိၿပီးျဖစ္သည္။ ထိုအ ထဲတြင္ ကာကြယ္ေဆး ႏွစ္ႀကိမ္ အျပည့္ထိုးၿပီးသူ ၃.၃၆၅သန္းႏွင့္ တစ္ႀကိမ္ထိုးၿပီးသူ ၁.၆၂သန္း ရွိသည္။

ႏိုင္ငံေတာ္ဘတ္ဂ်က္ျဖင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွ ဝယ္ယူထားသည့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ားမွာ စက္တင္ဘာလ ၁၂ရက္တြင္ ၄သန္း ေရာက္ရွိလာၿပီး စက္တင္ဘာလအတြင္း ၁၀သန္း၊ ေအာက္တိုဘာလအတြင္း ၁၀သန္း၊ ႏိုဝင္ဘာလတြင္ ၄သန္း ေရာက္ရွိလာမည္ျဖစ္ရာ ထိုးခြင့္ရသည့္အခ်ိန္တြင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးထားသင့္ပါသည္။

ကာကြယ္ေဆးထိုးရသူ၊ မထိုးရသူမ်ား
ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆး ထိုးႏွံရမည့္သူမ်ားမွာ လတ္တေလာတြင္ သတ္မွတ္ထားခ်က္အရ အသက္ ၁၈ႏွစ္ႏွင့္အ ထက္အ႐ြယ္မ်ား၊ ဆီးခ်ိဳႏွင့္ ေသြးတိုး ေရာဂါအခံရွိသူမ်ား၊ အသက္ ၅၅ႏွစ္အထက္ ေရာဂါအခံရွိသူမ်ား၊ နာတာရွည္ေရာ ဂါရွိသူႏွင့္ မသန္စြမ္းသူမ်ားကို ဦးစားေပး ထိုးႏွံေပးျခင္းျဖစ္သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ား၊ ႏို႔တိုက္မိခင္မ်ားကို ကိုဗစ္ ကာကြယ္ေဆး မထိုးေပးေသးေၾကာင္း ထုတ္ ျပန္အသိေပးထားၿပီး အလားတူ ကူးစက္မႈႏႈန္း နည္းပါးသည့္ ၁၈ႏွစ္ေအာက္အ႐ြယ္မ်ားမွာလည္း ကာကြယ္ေဆးထိုးခြင့္ မရေသးေပ။

ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆး ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား
ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးထိုးၿပီးသူ လူအမ်ားစုသည္ ကာကြယ္ေဆး ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးကို လုံးဝ မခံစားရသည္မ်ား ရွိေၾကာင္း သိရသည္။ သို႔ေသာ္ အနည္းငယ္ေသာ လူအခ်ိဳ႕တြင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးၿပီးေနာက္ ပုံမွန္အားျဖင့္ ႀကဳံေတြ႕ရ ႏိုင္သည့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားမွာ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ကိုယ္ပူဖ်ားျခင္းႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္ကိုက္ခဲျခင္းမ်ား ႀကဳံရတတ္ၿပီး ၎ တို႔သည္ ႏွစ္ရက္အတြင္း ေပ်ာက္ကင္းသြားတတ္သည္။

ကာကြယ္ေဆးထိုးၿပီးေနာက္ ျပင္းထန္ေသာ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး ခံစားရႏိုင္ေျခ အလြန္ နည္းပါးေသာ္လည္း သင့္အေနျဖင့္ အကယ္၍ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ စိုးရိမ္မႈမ်ားရွိလာပါက ကိုဗစ္ကူးစက္မႈကို က်န္းမာ ေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေပးသည့္ ဆရာဝန္ႏွင့္ ျပသရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆးထိုးၿပီးပါက ေဆးထိုးေပး သည့္ဌာနအတြင္းမွ အိမ္သို႔ခ်က္ခ်င္းမျပန္ေသးဘဲ ေခတၱ အနားယူၿပီးမွ ျပန္လာသင့္သည္။ ထို႔အျပင္ ကိုယ္လက္ကိုက္ ခဲပါကလည္း အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးတမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေသာက္သုံးသင့္ေၾကာင္း ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားက အႀကံျပဳထားသည္။

ကိုဗစ္ ကူးစက္ခံရၿပီးသူမ်ား ကာကြယ္ေဆးထိုးသင့္မသင့္
ကိုဗစ္ကူးစက္မႈခံရၿပီးေနာက္ ျပန္လည္က်န္းမာလာသူမ်ားအေနျဖင့္ အဆိုပါကိုဗစ္ပိုးကို ခုခံႏိုင္သည့္ ကိုယ္ခံ အားထြက္ရွိၿပီးျဖစ္သည့္အတြက္ ေရာဂါျဖစ္ၿပီးသက္သာလာသည္ႏွင့္ ကာကြယ္ေဆးထိုးရန္မလိုအပ္ေသးဟု ေဆးပညာ ရွင္မ်ားက ဆိုသည္။ သို႔ေသာ္ အဆိုပါခုခံအားစနစ္သည္ အခ်ိန္မည္မွ်ထိ ခံႏိုင္မည္ကိုမႈ တိက်ေသခ်ာသည့္ သုေတသန မ်ား မထြက္ရွိလာေသးသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ထို႔အျပင္ လူတိုင္း တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ေရာဂါအခံရွိမႈ မတူႏိုင္သလို ကိုယ္ခံ အားစနစ္မွာလည္း မတူႏိုင္သည့္အတြက္ ေရာဂါသက္သာေပ်ာက္ကင္းၿပီး လအနည္းငယ္အၾကာတြင္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ ေဆးထိုးရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။

ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးထိုးၿပီးေနာက္ ဘယ္လိုေနထိုင္မလဲ
ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆး ထိုးၿပီးသြားသူမ်ားသည္ မိသားစုအတြင္းတြင္ျဖစ္ေစ၊ ေနထိုင္ရာ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ျဖစ္ ေစ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေရး နည္းလမ္းမ်ားအတိုင္း ဆက္လက္ေနထိုင္သြားရန္လိုသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ကိုဗစ္ ကာကြယ္ေဆးသည္ အလြန္ေဆးစြမ္းထက္ေသာ္လည္း ရာခိုင္ႏႈန္းအနည္းငယ္ေသာ လူမ်ားတြင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးၿပီး ေနာက္ ဖ်ားနာျခင္းရွိႏိုင္ေသးသည္။

ထို႔အျပင္ ကာကြယ္ေဆးမထိုးထားေသာ အျခားသူမ်ားသို႔ မိမိထံမွ ဗိုင္းရပ္စ္ သယ္ေဆာင္ ပ်ံ႕ႏွံႏိုင္ေသးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မည္သူမဆို ကာကြယ္ေရးနည္းလမ္းမ်ားျဖစ္သည့္ လူတဦးႏွင့္တစ္ဦး ခပ္ခြာခြာေနျခင္း၊ အျပင္ထြက္ပါက ပါးစပ္ႏွင့္ ႏွာေခါင္းစည္းကို မျဖစ္မေန တပ္ဆင္ျခင္း၊ မည္သည့္အရာ ထိေတြ႕မိသည္ျဖစ္ေစ လက္ကို မၾကာခဏ ေဆး ေၾကာျခင္း၊ ႏွာေခ်၊ ေခ်ာင္းဆိုးသည့္အခါတိုင္း ကာကြယ္ေရးပစၥည္းမ်ားကို စနစ္တက်သုံးစြဲရန္ႏွင့္ စနစ္တက်စြန႔္ပစ္ရန္ လိုသည္။ ေလဝင္ေလထြက္မေကာင္းသည့္ ေနရာမ်ားသို႔ သြားေရာက္ျခင္းကိုလည္း အတတ္ႏိုင္ဆုံး ေရွာင္ရွားရမည္ျဖစ္ သည္။

လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကိုဗစ္တတိယလႈိင္း ျပင္းထန္ေနသည့္ ဇူလိုင္လအတြင္း ပိုးရွိမရွိ စစ္ေဆးသူမ်ားထဲမွ ၄၀ရာခိုင္ႏႈန္းခန႔္မွာ ပိုးေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး လက္ရွိ စက္တင္ဘာလ ဒုတိယပတ္အထိ ပိုးရွိမရွိ စစ္ေဆးသူမ်ားထဲမွ ၈ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ေရာဂါပိုးေတြ႕ရွိေနေသးသည့္အတြက္ ေရာဂါကူးစက္မႈ အရွိန္ရွိေနေသးသည္ကိုေတြ႕ရမည္ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းအရ ကူးစက္မႈ ၅ရာခိုင္ႏႈန္းေအာက္ေရာက္ရွိမွသာ ကူးစက္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္သည့္ အေျခအေနျဖစ္သည့္အတြက္ အထူး သတိျပဳၾကၿပီး ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္(ကိုဗစ္) ကာကြယ္ေဆးကို မျဖစ္မေန ထိုးႏွံပါရန္ တိုက္တြန္းလိုပါသည္။