Home အျမင္သေဘာထား ၂၀၂၀ အလြန္ အစိုးရသစ္ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလားရာကို ေတြးဆၾကည့္ၾကျခင္း

၂၀၂၀ အလြန္ အစိုးရသစ္ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလားရာကို ေတြးဆၾကည့္ၾကျခင္း

918

ဒီဇင္ဘာ ၂၉ ရက္၊ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္

လတ္တေလာက္ တစ္ႏိုင္ငံလုံးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္(NCA) လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ KNU -ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ုံးႏွင့္ တပ္မေတာ္အၾကား ဖာပြန္ခ႐ိုင္ မဲေဝေဒသမွာ ထိေတြ႕မႈ တိုက္ပြဲေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၂၀ျပည့္ႏွစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမတိုင္ခင္အထိ တိုက္ပြဲမ်ားျပင္း ထန္ခဲ့ေသာ္လည္း ႐ုတ္တရက္ဆိုသလို တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္အၾကား တိုက္ပြဲမ်ား ရပ္တန႔္သြားခဲ့ၿပီး ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈမ်ားပင္ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ ကရင္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ သက္ဆိုင္ရာနယ္ပယ္အလိုက္ ဦးေဆာင္သူေတြရဲ႕ ၂၀၂၀ အလြန္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လားရာ ေတြးဆေမွ်ာ္ရည္မႈေတြကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းစုစည္းေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။

မန္းေအာင္ျပည္စိုး (ကရင္အမ်ိဳးသားဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ (KNDP)-ဥကၠ႒)
အခုက ၂၀၂၀အၿပီးမွာ မတ္လ ေလာက္မွာ အစိုးရသစ္တက္လာမယ္။ ဒီအစိုးရသစ္မွာလည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ အႏိုင္ရတဲ့ NLD ပါတီက အရင္အစိုးရလူေတြပဲ ျဖစ္ဖို႔မ်ားတယ္။ ျဖစ္ဖို႔မ်ားတဲ့အတြက္ တစ္ခု နည္းနည္းေလး ေမွ်ာ္လင့္မိၾကည့္တာက တိုင္းရင္းသား ႏိုင္ငံေရး ပါတီမ်ားကို အမ်ိဳးသားညီၫြတ္ေရး အစိုးရဖြဲ႕ေစတဲ့ ေနရာမွာ ပူးေပါင္းပါဝင္ဖို႔ ကမ္းလွမ္းတဲ့ေနရာမွာ တစ္ဖက္ကလည္း ဒီဖက္လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ သေဘာ ဆႏၵေတြကိုေကာ နည္းနည္းေလး ေမးျမန္းၾကည့္မလားဆိုတဲ့သေဘာေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရး ပါတီမ်ားကလည္း သေဘာထားေတြေပးမယ္။ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကလည္း သေဘာ ထားေတြေပးမယ္။ ဒီကိစၥေတြကို ေဆြးေႏြးသြားႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ တစ္စုံတစ္ခုေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အလားအ လာေကာင္းမ်ား ေတြ႕ရမလားဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကေလးေတာ့ နည္းနည္းေလး ျမင္ၾကည့္ခ်င္တယ္။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္ တစ္ဦးတည္းအေနနဲ႔ေတာ့ သိပ္မ်ားမ်ားႀကီး မေမွ်ာ္လင့္ရဲဘူး။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို တကယ္တမ္းလိုလားတယ္၊ ျမင္ခ်င္ၾကတယ္ဆိုရင္ေတာ့ တစ္ေယာက္နည္းနည္းစီေတာ့ ေလွ်ာ့ၾကဖို႔ေတာ့ လိုတယ္။ ေနာက္ၿပီး ကိုယ္ပါဝင္သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ ကတိကဝတ္ေတြ NCA မွာ ပါတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကိုလည္း အတတ္ႏိုင္ဆုံး အတိအက်ေလး လိုက္နာဖို႔လိုတယ္။ အဲ့လို လိုက္နာ မႈမရွိဘဲ ကိုယ္ထင္ရာ ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္ရာကိုပဲ ေစာင္းေပးၿပီး ေဆာင္႐ြက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေရွ႕ဆက္ ၿငိမ္းခ်မ္း ေရးက အလားအလာမေကာင္းဘူး။ KNU ရဲ႕ ဦးစီးဦးေဆာင္မႈ ေအာက္မွာရွိတဲ့ KNLA အေနနဲ႔ ဘက္ကေရာ ဘယ္ေလာက္ထိ သည္းခံေစာင့္ထိန္းႏိုင္မလဲ၊ ဒီဘက္ အစိုးရ စစ္တပ္ဘက္ကေကာ ဘယ္ေလာက္ထိ ေလွ်ာ့ ေပါ့ေပးႏိုင္မလဲ၊ ကိုယ္က အင္အားႀကီးပါတယ္ဆိုၿပီး နင္းကန္အႏိုင္ယူၿပီးေတာ့ တိုက္မယ္ ခိုက္မယ္ဆို တိုင္း အႏိုင္ရခ်င္မွ ရမယ္။ အႏိုင္မရဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေရွ႕ဆက္ သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ ျဖစ္ပ်က္လာတဲ့ အေမြ ဆိုးႀကီးျဖစ္တဲ့ ျပည္တြင္းဆူပူေသာင္းက်န္းမႈက ဆက္လက္ၿပီးေတ့ာ သြားေနအုံးမွာျဖစ္တယ္။ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းရင္းသားပါတီေတြေကာ အစိုးရ တပ္မေတာ္နဲ႔ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းအားလုံးပါဝင္တဲ့ ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္ရွိတဲ့ ညႇိႏႈိင္းေဆာင္႐ြက္မႈကို လုပ္ေပးၾကဖို႔ လိုတဲ့အေၾကာင္းကိုေတာ့ ေျပာလိုပါတယ္။

မန္းေက်ာ္ၿငိမ္း (ကရင္အမ်ိဳးသားပါတီ (KNP)- အေထြေထြအတြင္းေရးမႉး)
က်ေနာ္တို႔ တိုင္းရင္းသားေတြ နဲ႔ပတ္သက္လို႔ အခုလက္ရွိ လုပ္ေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ခရီစဥ္ကလည္း ၿပီးခဲ့တဲ့ ၅ ႏွစ္သက္တမ္းကို ျပန္ၾကည့္ရင္ ဘာမွ မယ္မယ္ရရ တိုးတက္ မႈမရွိဘူး။ အဲ့ဒါကို သူတို႔ျပန္သုံးသပ္ၿပီးေတာ့မွ သြားမွျဖစ္မယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္တယ္။ အစိုးရသစ္အေနနဲ႔က တပ္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးကို ဘယ္လို ဆက္ သြားၾကမလဲ။ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ တင္းတင္းမာမာ ျဖစ္ၿပီး တစ္ေယာက္က ဒီလိုလုပ္ရင္ တစ္ေယာက္က ဒီလိုျပန္လုပ္တယ္ဆိုတဲ့ ပုံစံမ်ိဳးကလည္း ေရရွည္ဆက္သြားလို႔ ဘယ္ရမလဲ။ တပ္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးကိစၥကို စဥ္းစားသင့္သလို တိုင္းရင္းသား အေရးကိစၥကိုလည္း စဥ္းစားသင့္တယ္လို႔ က်ေနာ္ေတာ့ ျမင္တယ္။ ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းရင္းသားေတြ ေ႐ြးေကာက္ပြဲဝင္ က်ေနာ္တို႔ အခြင့္အေရးကို ေတာင္းဆိုမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။

အဲ့ေတာ့ တိုင္းရင္းသား အေရးကိစၥက အေရးႀကီးတဲ့ အတြက္ အခုလက္ရွိသြားေနတဲ့ တိုင္းရင္းသား ကိစၥေတြမွာ လႊတ္ေတာ္ထဲသြားဖို႔ ေရာက္ဖို႔ဆိုတာက အဆင္ေျပတဲ့ နည္းလမ္းမ်ိဳး ေ႐ြးေကာက္ပြဲ စနစ္မ်ိဳးမ လုပ္ေပးႏိုင္ရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဘယ္ေတာ့မွ ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္ ႏိုင္မွာမဟုတ္ဘူး။ တိုင္းရင္းသားေတြဘက္ကလည္း ဘယ္ေတာ့မွ ႏိုင္ငံေရးအရ ဝင္ေျပာဆိုလို႔မရရင္ေတာ့ လက္ညိဳးအားကိုးတဲ့ ေခတ္ကိုပဲ ျပန္ေရာက္သြားမယ္လို႔ ျမင္တယ္။ အဲ့ေတာ့ အသစ္တက္လာမဲ့ အစိုးရအေနနဲ႔ က ျပည္တြင္းၿငိမ္း ခ်မ္းေရး ကိစၥေတြမွာ တိုင္းရင္းသားကိစၥေတြရယ္ ေနာက္ေတာ့ လက္ရွိ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ ေအာက္က ရွိေနတဲ့ တပ္နဲ႔ဆက္ဆံေရးမွာလည္း သူအေျပလည္ဆုံးနဲ႔ အေကာင္းဆုံး ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုတယ္။

NCA မွာပါတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကလည္း ေသခ်ာညႇိႏႈိင္းမႈမရွိဘဲ လက္မွတ္ထိုးခဲ့ၾကတာေတြ ရွိတယ္။ လက္မွတ္ ထိုးထားတာ ေတာင္မွ အခုထိ ခိုင္ခိုင္မာမာမျဖစ္ဘဲ တိုက္ပြဲေတြ ျပန္ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ က်န္တဲ့ လက္မွတ္မထိုးရေသးတဲ့ သူေတြက ဘယ္လိုလုပ္ ထိုးေတာ့မလဲ။ သူတို႔အတြက္ အရမ္းကို သံသယ ႀကီးေနၿပီးဆိုေတာ့ ဒီေရွ႕ဆက္သြားရမယ့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ခရီးစဥ္က အားလုံးပါဝင္ဖို႔ လက္မွတ္ထိုးဖို႔ ကိစၥက ေတာ္ေတာ္ေလးေတာ့ အခက္အခဲ ျဖစ္မယ္လို႔ ထင္တယ္။

နန႔္ခင္ေအးဦး (ကရင္ျပည္သူ႔ပါတီ(KPP)- တြဲဖက္အတြင္းေရးမႉး)
အစိုးရသစ္အေနနဲ႔ ဘယ္လိုေတြ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲထားမလဲေတာ့ မသိဘူး။ ႐ုပ္လုံးမေပၚလာေသးဘူးေလ။ အရင္သက္တမ္း ၅ ႏွစ္တုန္းကေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြက မေအာင္ျမင္ဘူး။ မေအာင္ျမင္တဲ့ဟာကို အခု ဒီနည္းနည္းေလးေျပာင္းလဲလာတာတစ္ခုကေတာ့ က်မတို႔တိုင္းရင္းသားပါတီေတြကို ဖိတ္ေခၚတာ မ်ိဳးေတြရွိတယ္။ ဖိတ္ေခၚတယ္ဆိုတာ ပါတီကေနပဲဖိတ္္ေခၚထားတာေပါ့ေနာ္။ ဆိုလိုတာက ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အတြက္ရယ္ မဟုတ္ပါဘူး။ တိုင္းျပည္အနာဂတ္အတြက္ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ၾကမယ္ဆိုတဲ့ သေဘာမ်ိဳးေလး ေျပာတာေပါ့။

တကယ္တမ္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို သူတို႔ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ျဖစ္ေစခ်င္တယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လမ္းေၾကာင္းကို တကယ္တမ္းျဖစ္ေစခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဒီလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြက အဓိက ေပါ့။ ၿပီးရင္ အစိုးရေပါ့။ Stakeholder ေတြလည္းပါတာေပါ့။ Stakeholder ေတြကလည္း ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို တကယ္ေကာ လိုခ်င္သ လား၊ ဘယ္သူ႔အက်ိဳးအတြက္ကိုလိုခ်င္သလဲ။ ကိုယ့္အဖြဲ႕အစည္းအက်ိဳးလား၊ တကယ္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလိုခ်င္တဲ့ သူဟာ ကိုယ့္တိုင္းျပည္အက်ိဳးအတြက္ တကယ္စဥ္းစားရမယ္မဟုတ္လား။ အဲဒီလိုမဟုတ္ဘဲ ကိုယ့္ရဲ႕အဖြဲ႕ အစည္းအက်ိဳးေက်းဇူးအတြက္ပဲ စဥ္းစားေနၾကလို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးက တန႔္ေနတယ္လို႔က်မတို႔ ယူဆတယ္။ အဓိက ၿပီးခဲ့တဲ့ ၅ ႏွစ္က ျပႆနာက ဒါပါပဲ။ သက္ဆိုင္ရာ Stakeholder ေတြက ကိုယ့္အဖြဲ႕အစည္း ေတြအ တြက္ကို မရႈံးခ်င္ဘူးေပါ့။ win-win ဆိုတာ ပါးစပ္ကသာ win-win ေနတာ။ တကယ္တမ္းက်ေတာ သူရႈံး၊ ငါႏိုင္ အဲဒီလိုစဥ္းစားၾကလို႔ အဲဒီလိုျဖစ္ေနတာ။

ၿပီးေတာ့အဖြဲ႕အစည္း ေတြမွာ အခု ျဖစ္ေနတဲ့အဓိကျပႆနာက ဘာလဲဆိုေတာ့ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ စစ္တပ္နဲ႔အစိုးရ တသားတည္းျဖစ္ေနဖို႔ လိုအပ္တယ္။ အဲဒီလိုတသားတည္းျဖစ္မွသာလွ်င္ တိုင္းရင္း သားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ ေျပာဆိုတဲ့ အခါမွာ သေဘာတူညီခ်က္က ဘာျဖစ္ျဖစ္ ညႇိႏႈိင္းလို႔ရမယ္။ အခုဟာက ဟိုကတစ္မ်ိဳး ဒီကတစ္မ်ိဳး။ အဲဒီေတာ့ ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရးႀကီးက ဘယ္လိုလုပ္ေအာင္ျမင္မလဲ။ ဟိုဘက္ ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဒီဘက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ တိုက္ပြဲျဖစ္ၿပီး မၿငိမ္းခ်မ္းဘူးဆိုရင္ အနာဂတ္လူငယ္ေတြပဲ ႏွစ္ဖက္ စလုံးထိခိုက္ၾကရတာ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမွာ အဓိကက်တဲ့ Stakeholder သုံးဖက္စလုံးက ေလွ်ာ့ၾကမွ၊ ကိုယ္ႏိုင္ သူရႈံးစဥ္းစားေနၾကရင္ေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွရမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ မိမိအဖြဲ႕အစည္းအက်ိဳးအတြက္ပဲ ေရွ႕တန္း တင္စဥ္းစား လုပ္ကိုင္ေနၾကအုံးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ႀကီးက ၾကာေနလိမ့္အုံးမယ္လို႔ ျမင္တယ္

နန္းျမသီတာ (Research Institute for Society and Ecology – RISE – ဒါ႐ိုက္တာ)
က်မကေတာ့ စိုးရိမ္တာက စစ္မ်က္ႏွာက ကရင္ျပည္နယ္ဘက္ လွည့္လာမွာကို စိုးရိမ္တာပဲ။ အခုကေတာ့ ရခိုင္ဘက္ တပ္ဆုတ္ေနတယ္ဆိုေတာ့ေလ။ အၿမဲတမ္းပဲ တပ္မေတာ္က ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ အာဏာ ရေရးအတြက္ စစ္မ်က္ႏွာက တစ္ေနရာမဟုတ္ တစ္ေနရာ ဖြင့္ေလ့ရွိတာကိုး။ ကခ်င္ဘက္က ဆုတ္ၿပီး ရခိုင္ ဘက္ကို ခ်ဲ႕တယ္။ အခု ရခိုင္ဘက္ျခမ္းက ဆုတ္ရင္ စစ္မ်က္ႏွာက ဘယ္ဘက္ျခမ္းကို လွည့္လာမလဲေပါ့။ စိုးရိမ္ရဆုံးကေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္မွာက KNU ကလည္း JMC အစည္းအေဝးေတြကေန တရားဝင္ သြားတာေတြ မရွိေတာ့ဘူး။ တကယ္ ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးမႈ ဘက္ျခမ္းကို ျပန္ၾကည့္ေတာ့မယ္ဆိုရင္လည္း သူတို႔ရဲ႕ အခန္းက႑ကို ေလ်ာ့ေလ်ာ့လာတယ္။ UPDJC ဥကၠ႒ တို႔ PPST ဥကၠ႒တို႔ တျဖည္းျဖည္း ေလ်ာ့လာသလို JMC ဘက္ျခမ္းကလည္း ေလ်ာ့လာေတာ့ နည္းနည္းေလး ဆက္ဆံေရးက အရင္ထက္စာရင္ ေဝးလာတယ္။ ဆက္ဆံေရး ေဝးလာတာနဲ႔အမွ် စစ္ေရးဘက္ျခမ္းမွာ နည္းနည္းတင္းမာလာတယ္။ ဒီတင္းမာလာတဲ့ အေပၚမွာက စစ္မ်က္ႏွာကို ကရင္ျပည္နယ္ ဘက္အျခမ္းကို လွည့္လာမွာကိုေတာ့ စိုးရိမ္တယ္။

ေနာက္ၿပီး ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးပြဲ အေနနဲ႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ လက္ရွိအစိုးရရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးပြဲအေပၚမွာ သူတို႔ရဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္မႈပုံစံနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ မူဝါဒ ဗ်ဴဟာအေပၚမွာေတာ့ မူတည္လိမ့္မယ္ထင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆို ေတာ့ ၂၀၁၆ ပထမဦးဆုံး က်မတို႔ ေခၚတာက အစိုးရရဲ႕ welcoming ညီလာခံေပါ့။ ၂၁ရာစု ပင္လုံမွာ တင္သြင္း တဲ့ ဖတ္ၾကားခဲ့တဲ့ စာတမ္းရယ္၊ NLD အစိုးရေကာ၊ လႊတ္ေတာ္၊ ပါတီ အေနနဲ႔ေကာ တင္သြင္းဖတ္ၾကားခဲ့တဲ့ စာတမ္းေတြကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ NLD အစိုးရက စီးပြားေရးနည္းအရ ခ်ဥ္းကပ္မႈကို ေတြ႕ရတယ္။

ဥပမာ- ယမ္းေငြ႕ ေဝေနတဲ့ ေနရာမွာ စက္႐ုံ အလုပ္႐ုံေတြရဲ႕ မီးခိုးေတြနဲ႔ ေဝေနေစရမယ္ေပါ့။ ဒါက NLD ဘက္ျခမ္းက ကိုယ္စားလွယ္ေတြက သူတို႔တင္ျပခဲ့တာေပါ့။ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမဳႇပ္ႏွံမႈကို ပဋိပကၡ ဧရိယာေတြမွာ တိုက္႐ိုက္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေစျခင္းအားျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္ကို တျဖည္းျဖည္း အသြင္ေျပာင္းယူသြားမယ္ေပါ့။ အဓိက ကေတာ့ သူတို႔ နားလည္ေနတာက ဗိုက္ဝရင္ေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းသြားမယ္ဆိုတဲ့ ခ်ဥ္းကပ္မႈမ်ိဳးကို သူတို႔ ေ႐ြးခဲ့တယ္။ တကယ္ပဲ တိုင္းရင္းသားေတြက ဗိုက္မဝလို႔ ဆင္းရဲလြန္းလို႔ တြန္းလွန္ ေတာ္လွန္ခဲ့ၾကတာလား၊ အဲ့ဒါကို သူတို႔ ျပန္ၾကည့္ဖို႔လိုတယ္။ ႏိုင္ငံေရး ျပႆနာက ဘယ္မွာ အရင္းခံလဲေပါ့။ ႏိုင္ငံေရးလား၊ တိုင္းရင္းသား ကိစၥလား၊ ဒီမိုကေရစီ အေရးလား ဒါေတြကို ျပန္ၾကည့္ဖို႔ လိုၿပီး တကယ့္ ႏိုင္ငံေရး ရဲ႕ Root cause ကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့မွ ဗ်ဴဟာခ်တဲ့ဟာနဲ႔ မူဝါဒ ေပၚလစီပိုင္း ျပန္ခ်ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ျဖစ္ေတာ့ အေျခအေန ေကာင္းမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေရွ႕ဆက္ႏိုင္ငံေရးက ဆက္သြားေနရအုံးမွာပဲ။ အဲ့ေတာ့ အသစ္တက္မယ့္ အစိုးရရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး မူဝါဒနဲ႔ သြားမယ့္ ဗ်ဴဟာက်က် ခ်ဥ္းကပ္မႈအေပၚမွာပဲ မူတည္ပါလိမ့္မယ္။

ေစာေက်ာ္စြာ (ကရင္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အေထာက္အကူျပဳကြန္ယက္-KPSN)
အခုေရွ႕ဆက္သြားမယ့္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကေတာ့ စိန္ေခၚမႈေတြအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ႏွစ္ပိုင္းရွိတယ္ ပထမတစ္ခုက ေရွ႕ဆက္သြားမ့ယ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းစဥ္က ၂၀၀၈ဖြဲ႕စည္းပုံ ဥပေဒေအာက္မွာ ဆက္သြားရမယ္။ အဲ့တစ္ခုက တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အမ်ားစုက လက္ခံလို႔မရဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္စိန္ေခၚမႈအႀကီးမားဆုံးတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကိုျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ NLD အစိုးရက အႏိုင္ရရွိတဲ့အတြက္ သူတို႔ပဲတာ ဝန္ဆက္ၿပီး ယူရမယ္၊ ဒါေပမဲ့လည္း က်ေနာ့္အျမင္မွာဆိုရင္သူတို႔က ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ နည္းဗ်ဴဟာ အတည္တက် မရွိေသးဘူး။ သူတို႔က အလုပ္သမား(ဒီမိုကရက္တစ္)လမ္းေၾကာင္းကိုသြားတယ္၊ အဲဒါေၾကာင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လမ္းစဥ္မွာေတာ့ အားနည္းေနေသးတယ္။

အခုၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္က ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒေအာက္မွာသြားေနရတဲ့အတြက္ တပ္မေတာ္ဘက္က စစ္ေရးတင္းမာမႈေတြ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္။ ၿပီးေတာ့ KNLA တပ္မေတာ္ဘက္က ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမလိုလားလို႔ တိုက္ပြဲေတြ ဆက္လက္ျဖစ္ေနရတယ္လိုဆိုၿပီး သူတို႔ဘက္ကို အျပစ္တင္ပုံခ်တယ္။ ဒီအေပၚမွာ KNUနဲ႔ KNLA ႏွစ္ဖြဲ႕စလုံးအသံတစ္ခုထဲ ထြက္ေပၚလာမွ အဆင္ေျပမယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းမွာဆိုရင္ ကရင္အမ်ိဳးသားလြတ္ ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္က ထုတ္ျပန္ခ်က္ထုတ္ျပန္တယ္။ KNU ဘက္က မသိဘူး၊ အဲ့ထုတ္ျပန္ခ်က္က စစ္ဘက္ဆိုင္ရာက ၆ လတစ္ခါအစည္းေဝးမွာ သူတို႔ဆုံးျဖက္ၿပီး စာထုတ္လိုက္တာ။ ဒီျဖစ္စဥ္က ကရင္အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရးတပ္က လုပ္တာ KNUနဲ႔မဆိုင္ဘူးလို႔ ေျပာခ်င္တာ။ ဒီလိုသာ ဆက္သြားမယ္ဆိုရင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းစဥ္က ပ်က္သြားႏိုင္တယ္။ KNU နဲ႔ KNLA ႏွစ္ဖြဲ႕ လုံးျပန္ၿပီးညီၫြတ္မယ္ဆိုရင္ Power က ႀကီးလာႏိုင္တယ္၊ ႏွစ္ဖြဲ႕ၾသဇာအာဏာႀကီးလာရင္ တပ္မေတာ္ ဘက္ကလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ဖ်က္လို႔မရေတာ့ဘူး။ အဲ့လိုဆက္မသြားဘူးဆိုရင္ ၂၀၂၁ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးက စိုးရိမ္စရာရွိတယ္။ ေျပာခ်င္တာက ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို စီပြားေရးနဲ႔လဲလွယ္လို႔မရဘူး။ ႏိုင္ငံေရးလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ပဲ ဆက္သြားေစခ်င္ပါတယ္”

ေနာ္ကေညာေဖာ (ကရင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံး(KWO)-အတြင္းေရးမႉး)
ေရွ႕ဆက္ျမန္မာျပည္ရဲ႕ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဟာ အခုလက္ရွိ ျပန္တက္မယ့္ NLDအစိုးရအဖြဲ႕က တိုင္းရင္းသားေတြ အေပၚ စစ္မွန္တဲ့သေဘာထားရွိရင္ ေရွ႕ဆက္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးက အဆင္ေျပႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ NLDအစိုးရက အရင္အတိုင္း ဆက္ၿပီးစစ္တပ္ပိုင္းဆိုင္ရာေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအပိုင္းမွာတာဝန္ေပးအပ္ေနအုံးမယ္ဆိုရင္ အဆင္ေျပမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုရင္ ၿပီးခဲ့တဲ့ NLD အစိုးရအဖြဲ႕က ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းစဥ္မွာ စစ္ တပ္ကို လုပ္ပိုင္ခြင့္လႊဲေပးထားတဲ့အတြက္ လိုအပ္သေလာက္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လမ္းစဥ္က ေရွ႕ဆက္သြားတာကို မေတြ႕ ရဘူး။ အဲတာေၾကာင့္ယခုလက္ရွိအခ်ိန္မွာ NLD အစိုးရအတြက္ အခြင့္အေရးပဲ။ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ အရက္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းေတြအားလုံး နဲ႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္မယ္ဆိုရင္ ေရွ႕ဆက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းစဥ္အတြက္ ေကာင္းမြန္လားမွာေသခ်ာပါတယ္။

စစ္တပ္ပိုင္းဆိုင္ရာမွာ ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္၊ လက္နက္ခ်တာတို႔ (DDR/SSR) အဲ့တာေတြကို သြားေျပာလို႔ မရေတာ့ဘူး။ KNLA အပိုင္းမွာလည္း သူတို႔ေတြေျပာထားတာၾကာၿပီး ျပည္သူလူထုေတြ လုပ္ကိုင္စားေသာက္ဖို႔ အတြက္ တပ္မေတာ္ဘက္က ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေပးဖို႔ ေျပာထားတာၾကာၿပီ။ ဒါေပမဲ့တပ္မေတာ္ဘက္က လႈပ္ရွားမူ ေတြက အရင္ကထက္ပိုၿပီး လႈပ္ရွာလားတာကိုေတြ႕ရတယ္။ တပ္မေတာ္ဘက္က ဒီလိုလႈပ္ရွားမႈေတြ ဆက္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ေနအုံးမယ္ဆိုရင္ တိုက္ပြဲေတြဆက္ျဖစ္မယ္။ ျပည္သူလူထုေတြပဲ IDP ေတြဆက္လက္ျဖစ္ေနအုံး မယ္။ ေနာက္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ကလည္း ဒီအတိုင္းပဲ ဆက္သြားေနအုံးမယ္။ အရင္က တိုင္းရင္းသား လက္နက္ ကိုင္အဖြဲ႕တစ္ခ်ိဳ႕နဲ႔ NCA ထိုးတယ္၊ မထိုးတဲ့အဖြဲ႕ေတြကို စစ္ေရးတင္းမာမႈေတြဆက္လုပ္တယ္။ ဒီအတိုင္းပဲ ဆက္သြားေနအုံးမွာပဲ။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ အေရးႀကီးဆုံးက ယခုလက္ရွိတက္မယ့္ အစိုးရပဲျဖစ္တယ္။ စစ္တပ္ကို အားလုံးက တြန္းအားေပးဖို႔လိုတယ္။

ယခုလက္ရွိ ျပန္တက္မယ့္အစိုးရအဖြဲ႕ကိုေတာ့ အရပ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္း၊ ျပည္သူလူထုေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္တာေတြ ပိုမ်ားလာေအာင္ေျပာခ်င္ပါတယ္။ တိုင္းရင္းသား အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ပူး ေပါင္းလုပ္ေဆာင္ၿပီး စစ္တပ္ကို တြန္းအားေပးတဲ့အပိုင္း ပိုၿပီးလုပ္ေဆာင္ေစခ်င္တယ္။ ဒီလိုမလုပ္ပဲနဲ႔ စစ္တပ္နဲ႔ပဲ ျပန္ၿပီးပူေပါင္း လုပ္ေဆာင္ မယ္ဆိုရင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းစဥ္ကေကာင္းမြန္တဲ့ရလဒ္ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ဘူး။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လမ္းစဥ္ေကာင္း မြန္လာဖို႔အတြက္ဆိုရင္ NLD ကိုယ္တိုင္က အုပ္ခ်ဳပ္မႈအပိုင္းကို ၿပီးျပည့္စုံေအာင္တာဝန္ယူရမယ္။ တိုင္းရင္းသား အဖြဲ႕အစည္း အားလုံးကိုဖိတ္ေခၚရမယ္။ NCA လက္မွတ္ ထိုးထားတဲ့ အဖြဲ႕ေတြပဲ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ အားလုံးပါ ဝင္လာႏိုင္ေအာင္ဖိတ္ေခၚရမယ္။ အဲ့ဒါမွသာ ၿပီးျပည့္စုံတဲ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ဆက္သြားလို႔ရမယ္။

တိုင္းရင္းသားေတြကလည္း နားလည္ရမွာက တပ္မေတာ္က တိုင္းရင္းသားေတြကို ကြဲျပားေအာင္ လုပ္မယ္၊ ၿပီးမွ သူတို႔က အုပ္ခ်ဳပ္မႈေတြ လိုက္လုပ္မယ္။ ဒါကို ကိုယ္က နားလည္ရမယ္။ တိုင္းရင္းသား အားလုံး ပါဝင္လာႏိုင္မွ စစ္မွန္တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို တည္ေဆာက္လို႔ရမယ္။ နယ္ေျမတစ္ခုမွာစစ္ပြဲေတြမရွိေပမဲ့ အျခား နယ္ေျမတစ္ခုမွာ စစ္ပြဲေတြရွိမယ္ဆိုရင္ စစ္မွန္တဲ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုဘယ္လိုမွတည္ေဆာက္လို႔မရဘူး။ ဒါေတြကို တိုင္းရင္းသားေတြက သင္ခန္းစာယူဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ အတူတကြပူးေပါင္းပါဝင္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုပါတယ္။