Home သတင္း ေနရပ္ျပန္ဒုကၡသည္မ်ား၏ အေတြ႕အႀကဳံဆိုင္ရာ အစီရင္ခံစာ ကရင္လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ ထုတ္ျပန္

ေနရပ္ျပန္ဒုကၡသည္မ်ား၏ အေတြ႕အႀကဳံဆိုင္ရာ အစီရင္ခံစာ ကရင္လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ ထုတ္ျပန္

969
စက္တင္ဘာ ၁၀ ရက္၊ ၂၀၂ဝ ျပည့္ႏွစ္။ စအိုင္ဆူး

ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္မ်ားအတြင္း ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားႏွင့္ ျပည္တြင္းစစ္ေျပးေရွာင္ စခန္းမ်ားမွ မိမိေနရပ္သို႔ ျပန္သြား ေသာ ထုိင္း-ျမန္မာနယ္စပ္ရွိ ဒုကၡသည္မ်ား၏ အေတြ႕အႀကဳံဆိုင္ရာ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္ကို ကရင္လူ႔ အခြင့္ အေရးအဖြဲ႔(KHRG)က ယေန႔ (စက္တင္ဘာလ ၁၀ရက္)တြင္ ထုတ္ျပန္လိုက္သည္။

“မေရရာမႈမ်ားဆီသို႔ လွမ္းဝင္ျခင္း” အမည္ျဖင့္ ထုတ္ျပန္လိုက္သည့္ အဆိုပါ အစီရင္ခံစာတြင္ ေနရပ္ျပန္သြား ေသာ ဒုကၡသည္မ်ား ႀကဳံေတြ႕ေနရသည့္ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းႏွင့္ ျပန္လည္ ထူေထာင္ ေရးဆိုင္ရာ ဘဝအာမခံခ်က္နည္းပါးျခင္းဆိုင္ရာ အခက္အခဲမ်ားကို အဓိက ေဖာ္ျပေရးသားထားသည္။

KHRG၏ ဒါ႐ုိက္တာ ေနာ္ထူးထူးက “သူတို႔(ဒုကၡသည္)ေတြအေနနဲ႔ ေျမယာ၊ ပညာေရး၊ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္ အလမ္းေတြ တရားဝင္ ရရွိဖို႔အတြက္ တရားဝင္ စာရြက္စာတမ္းေတြ ဥပမာ မွတ္ပုံတင္တို႔လိုမ်ဳိးေတြ လိုတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါေတြဟဟာ ေႏွာင့္ေႏွးေနတဲ့အတြက္ သူတို႔အေနနဲ႔ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းေနတဲ့အခါမွာ အခက္အခဲမ်ား စြာေတြ႕ရတယ္။ ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရးတို႔မွာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔အတြက္ အ ဟန္႔ အတားေတြ ျဖစ္တာေပါ့။” ဟု ေကအိုင္စီသို႔ ေျပာသည္။

ကုလသမဂၢ ဒုကၡသည္မ်ားဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး႐ုံး-UNHCRႏွင့္ ထိုင္း-ျမန္မာ ႏွစ္ႏိုင္ငံအစိုးရ၏ အစီအစဥ္ျဖင့္ ဒုကၡသည္မ်ားအတြက္ မိမိ ဆႏၵအေလ်ာက္ ေနရပ္ျပန္ေရး အစီအစဥ္မ်ားကို ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၁၆ခုႏွစ္တြင္ စတင္ ခဲ့ၿပီး ထိုင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္ရွိ ျမန္မာဒုကၡသည္စခန္း (၉)ခုမွ ေနရပ္ျပန္သူ တစ္ေထာင္ေက်ာ္ရွိခဲ့သည္။

ထို႔အျပင္ UNHCR၏ တရားဝင္ အစီအစဥ္ျဖင့္ မျပန္ဘဲ မိမိအစီအစဥ္ျဖင့္ ေနရပ္ျပန္သြားေသာ ဒုကၡသည္မ်ား ႏွင့္ စစ္ေဘးေရွာင္ (IDP) အေရအတြက္မွာ အစီရင္စာပါ ခန္႔မွန္ခ်က္အရ ႏွစ္ေသာင္းနီးပါး ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ထိုသို႔ ေနရပ္ျပန္သြားေသာ ဒုကၡသည္မ်ားအနက္ ေက်းရြာေပါင္း ၂၀၏ အိမ္ေထာင္စု ၁၃စုမွ လူေပါင္း (၄၀)ဦး ကို ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၁၉ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလမွစ၍ KHRG အေနျဖင့္ လူေတြ႔ေမးျမန္မႈမ်ားျပဳလုပ္ၿပီးေနာက္ ၎တို႔ ၏ ႀကံဳေတြ႕ေနရသည့္ အခက္အခဲ စိန္ေခၚခ်က္မ်ားကို ျပန္လည္ျပဳစုေရးသား အစီရင္ခံထားျခင္းျဖစ္သည္။

အစီရင္ခံစာပါ အခ်က္မ်ားအရ ေနရပ္ျပန္ ဒုကၡသည္မ်ားအေနျဖင့္ UNHCR ႏွင့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံအစိုးရ၏ ကူညီ ေထာက္ပံ့မႈမ်ားမွာ ၎တို႔၏ ဘဝျပန္လည္ထူေထာင္ေရးအတြက္ လုံေလာက္မႈမရွိသလို ႏိုင္ငံသား စိစစ္ေရး ကဒ္ မွတ္ပုံတင္ ထုတ္ေပးမႈမွာလည္း ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႔ၾကာမႈမ်ားရွိျခင္းေၾကာင့္ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ အခက္အခဲမ်ားႀကဳံေတြ႕ေနရၿပီး တရားဝင္နည္းလမ္းျဖင့္ မျပန္ေသာ ဒုကၡသည္မ်ားအေနျဖင့္လည္း ၎တို႔ထက္ ပိုမိုၿပီး အခက္အခဲမ်ား ႀကဳံေတြ႕ေနရေၾကာင္း ဆိုထားသည္။

“သူတို႔ ျပန္တဲ့ေနရာေတြမွာ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြ၊ စစ္တပ္စခန္းေတြ ဒါေတြက ရွိေနတုန္းပဲ။ ဖာပြန္ေဒသမွာဆိုရင္ လည္းဘဲ တပ္မေတာ္နဲ႔ KNU အၾကား ပစ္ခတ္မႈက ရွိေနေသးတယ္။ လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာလည္း ေရွ႕မတိုးႏိုင္ဘဲ တန္႔ေနၿပီးေတာ့ ကတိကဝတ္ေတြကို အေကာင္အထည္မေဖာ္ႏိုင္တာေတြ အမ်ားႀကီးရွိေန ေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒုကၡသည္ေတြ ျပန္ဖို႔ဆိုရင္ ဒါေတြက ျပည့္စုံလုံေလာက္တဲ့ ေျပာင္းလဲမႈေတြ ရွိေနမွ ျပန္သင့္တယ္” ဟု KHRG ဒါ႐ုိက္တာ ေနာ္ထူးထူးက ဆက္ေျပာသည္။

၂၀၁၅ခုႏွစ္ အတြင္း အစိုးရႏွင့္ KNU-ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ုံးအၾကား တစ္ႏိုင္ငံလုံး အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ လက္မွတ္ေရးထိုးမႈေနာက္ပိုင္း နယ္စပ္ေဒသရွိ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားအတြက္ ေနရပ္ျပန္ေရး အစီအစဥ္မ်ား စတင္လာခဲ့သလို ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားအေပၚ ကူညီေထာက္ပံ့မႈမ်ားလည္း ေလ်ာ့နည္း လာခဲ့သည္။ ဒုကၡသည္အခ်ဳိ႕မွာ ေနရပ္ျပန္ေရး အစီအစဥ္မ်ားတြင္ ပါဝင္လာခဲ့ရၿပီး မိမိအစီအစဥ္ျဖင့္ ေနရပ္ျပန္သြားသူမ်ားလည္းရွိလာခဲ့သည္။

ထိုသို႔ ေနရပ္ျပန္သူမ်ားအတြက္ UNHCR မွ အိမ္ေထာင္စုအလိုက္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးအတြက္ ေငြေၾကး ေထာက္ပံ့ကူညီမႈမ်ား၊ စားနပ္ရိကၡာႏွင့္ ပစၥည္းမ်ားအခ်ဳိ႕ ကူညီေထာက္ပံ့ေပးခဲ့သလို ျမန္မာအစိုးရဘက္မွလည္း ေငြေၾကးအခ်ဳိ႕ႏွင့္ လိုအပ္ေသာ တရားဝင္စာရြက္စာတမ္း အေထာက္အထားမ်ားထုတ္ေပးေရး အကူအညီမ်ား ေပးအပ္ခဲ့ၾကသည္။

၎အျပင္ ေနရပ္ျပန္ဒုကၡသည္မ်ားႏွင့္ စစ္ေျပးေရွာင္မ်ားအတြက္လည္း ေကအဲန္ယူ ၊ အစိုးရ ႏွင့္ ဂ်ပန္ နိပြန္ ေဖာင္ေဒရွင္းအဖြဲ႔တို႔၏ အစီအစဥ္ျဖင့္ တန္ဖိုးနည္းအိမ္ရာမ်ားကို ေဆာက္လုပ္လႉဒါန္းမႈမ်ားရွိခဲ့ၿပီး ေနရပ္ျပန္သူ မ်ားထဲမွ အခ်ဳိ႕သည္ ၎အိမ္ေနရာမ်ားသို႔ ျပန္လည္ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ၾကရာတြင္ စီးပြားေရး လုပ္ကိုင္ စား ေသာက္မႈ အခက္အခဲမ်ား ႀကဳံေတြ႕ရမႈမ်ားရွိေၾကာင္း ေနရပ္ျပန္သူအခ်ဳိ႕ထံမွ သိရသည္။