Home COVID-19 လူမဆန္မႈနဲ႔အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ရပ္ – ေရာဂါကပ္ေဘးႀကီးထဲကေန ျပည္သူကို ကာကြယ္ကူညီ (ေဆာင္းပါး)

လူမဆန္မႈနဲ႔အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ရပ္ – ေရာဂါကပ္ေဘးႀကီးထဲကေန ျပည္သူကို ကာကြယ္ကူညီ (ေဆာင္းပါး)

485
Photo: Internet

လူမဆန္မႈနဲ႔အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ရပ္ – ေရာဂါကပ္ေဘးႀကီးထဲကေန ျပည္သူကို ကာကြယ္ကူညီ

ေမာင္ေက်ာ္စြာ
(၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္၊ စက္တင္ဘာ ၁၉ ရက္)

ဒီတစ္ပတ္ေတာ့ ကိုဗစ္ – ၁၉ ဗိုင္းရပ္ ကပ္ေရာဂါကို ဦးတည္ထားၿပီး တင္ျပခ်င္ပါတယ္။ ဒီကပ္ေရာဂါဟာ ေနရာေဒသတစ္ခုကေန စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့တာမွန္ေပမယ့္ အခုေတာ့ ကမာၻလုံးဆိုင္ရာ ကပ္ေရာဂါႀကီးအျဖစ္သို႔ အခ်ိန္တို အတြင္းမွာ ေရာက္ရွိသြားခဲ့ၿပီး ကမာၻ႔အႏွံ႔အျပားမွာရွိတဲ့ လူအမ်ားကို ကူးစက္ေနပါတယ္။ က်န္းမာေရးသာမက စီးပြား ေရး၊ ပညာေရး နယ္ပယ္မ်ားမွာ ႀကီးႀကီးမားမား ထိခိုက္နစ္နာေနရပါတယ္။

ကိုဗစ္ -၁၉ ကပ္ေရာဂါႀကီးဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါေတြအနက္ အျမန္ဆုံးေသာႏႈန္းနဲ႔ လူအေျမာက္အမ်ားကို ကူးစက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကိုဗစ္-၁၉ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ခံရသူ ပထမဆုံးပိုးေတြ႕လူနာေတြ႕ရွိရတဲ့ မတ္လ ၂၃ ကစလို႔ ဩဂုတ္လ ၂၃အထိ (၅လတာ ကာလအတြင္း) ပိုးေတြ႕လူနာေပါင္း ၄၄၁ဦးနဲ႔ ေသဆုံးသူ ၆ဦးသာ ရွိခဲ့ ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ဩဂုတ္လ ၂၄ရက္ေန႔ကစလို႔ ကူးစက္မႈႏႈန္း ျမင့္တက္လာခဲ့ရာ (၁၉-၉-၂၀၂၀)ရက္ေန႔ (နံနက္ ၈နာရီ သတင္း)အထိ ပိုးေတြလူနာ ၄၆၂၁ဦး၊ ေသဆုံးသူ ၇၅ဦး ရွိလာပါတယ္။ အာဆီယံႏိုင္ငံမ်ားအဆင့္မွာလည္း ဗီယက္နမ္နဲ႔ ထိုင္းကို ေက်ာ္တက္သြားၿပီး ယခင္က အဆင့္ ၇ ေနရာကေန အဆင့္ ၅ ျဖစ္လာပါတယ္။ ေသဆုံးမႈအေရအတြက္မွာ လည္း စကၤာပူကို ေက်ာ္လြန္သြားပါတယ္။

ကိုဗစ္- ၁၉ ထက္ ပိုၿပီး ကူးစက္ျမန္တာေတာ့ မဟုတ္မမွန္တဲ့၊ အခ်က္အလက္မွန္ တခ်ိဳ႕နဲ႔ လုပ္ႀကံဖန္တီးထား တဲ့ သတင္းတု၊ သတင္းလိမ္ေတြနဲ႔ ေကာလဟလေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို မဟုတ္မမွန္တဲ့ လုပ္ႀကံသတင္းေတြ၊ ေကာ လဟလေတြဟာ ကိုဗစ္ – ၁၉ ထက္ပင္ ကူးစက္ျပန႔္ႏွံ႔မႈႏႈန္း အဆမတန္ လ်င္ျမန္ျပင္းထန္ပါတယ္။

ကိုဗစ္ – ၁၉ ဟာ ပထဝီေဒသတစ္ခုမွ အခ်ိန္ကာလတစ္ခုအတြင္း ျဖစ္ပြားေလ့ရွိတတ္တဲ့ မုန္တိုင္းလို၊ ေရႀကီးမႈ လို၊ ငလ်င္လို၊ ဆူနာမီလို၊ မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမႈလို၊ ေတာမီး (wildfires) လို စတဲ့ သဘာဝကပ္ေဘးေတြနဲ႔ မတူညီပါ ဘူး။ သဘာဝ ကပ္ေဘးေတြရဲ႕ သဘာဝက ပထဝီေနရာေဒသတခ်ိဳ႕မွာ အခ်ိန္ကာလတစ္ခုအတြင္း ျဖစ္ပ်က္သြားၿပီးရင္ အားေပ်ာ့ပ်က္ျပယ္သြားေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ရွာေဖြကယ္ဆယ္ေရးနဲ႔ ကူညီထူေထာင္ေရးေတြကို အလ်င္အျမန္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။

ကိုဗစ္ – ၁၉ ဟာ လူ႔ပေယာဂေၾကာင့္ တိုက္႐ိုက္ျဖစ္လာရတဲ့ ကမာၻ႔စစ္၊ ေဒသစစ္၊ ျပည္တြင္းစစ္လို စစ္ပြဲေတြနဲ႔ လည္း မတူညီပါဘူး။ စစ္မက္ေဘးက စစ္ေဘးကင္းလြတ္ရာ ေနရာေဒသ၊ ဇုံနယ္ေျမေတြဆီကို ေျပးရင္လြတ္ေျမာက္ ႏိုင္ပါတယ္။ ကိုဗစ္ – ၁၉ ကူးစက္မႈကေတာ့ အဲဒီလို ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ အခုဆိုရင္ ႏိုင္ငံတကာ သတင္းေတြထဲမွာၾကည့္ရင္ ကိုဗစ္ -၁၉ ဟာ စစ္ေဘးဒုကၡသည္စခန္းေတြထဲအထိ ေရာက္ရွိေနၿပီမဟုတ္ပါလား။

က်ေနာ္တို႔တိုင္းျပည္မွာလည္း ကိုဗစ္ -၁၉ ကူးစက္မႈျဖစ္ပြားေနခ်ိန္မွာ ျပည္တြင္းစစ္ကို အရွိန္မေလ်ာ့ဘဲ ေက်း ႐ြာေတြထဲကို လက္နက္ႀကီးနဲ႔ ရမ္းရမ္းကားကား ပစ္ခတ္ေနမႈေတြ၊ အ႐ူးအမူးစစ္ထိုးမႈေတြေၾကာင့္ တစ္ပူေပၚႏွစ္ပူဆင့္ ျဖစ္ရပ္ေတြ ျဖစ္ပြားေနပါတယ္။ ဒီအျပဳအမူနဲ႔ ဒီရမ္းကားတဲ့ လုပ္ရပ္ဟာ လူမဆန္တဲ့အၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္ပါတယ္။

အခု တစ္ျပည္လုံး၊ တစ္ကမာၻလုံးဆိုင္ရာ ကပ္ေရာဂါႀကီး ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္မွာ စစ္ဆင္စစ္ထိုးမႈမွန္သမွ် လုံးဝရပ္စဲထားၾကၿပီး တိုင္းျပည္နဲ႔ျပည္သူေတြကို ကပ္ေရာဂါေဘးကေန ကာကြယ္ ထိန္းခ်ဳပ္ ကုသ ကယ္တင္ၾကရမွာ မဟုတ္ပါလား။

ဒါေပမယ့္ တခ်ိဳ႕တခ်ိဳ႕ေသာ တခ်ိဳ႕ေတြဟာ မိမိတို႔ႏိုင္ငံေရးအတၱနဲ႔ စစ္ေရးေလာဘအတြက္ ဘယ္သူေသေသ ငေတမာဖို႔ပဲ ဆိုတဲ့ စိတ္ယုတ္စိတ္ကန္းနဲ႔ ျပည္သူေတြရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္စိမ္ေတြကို သစ္႐ြက္သစ္ခက္ေလးမ်ား ပမာ အၾကမ္းဖက္ ဖ်က္ဆီးေနၾကတာဟာ အင္မတန္ နာက်ည္းမုန္းတီးစရာပါ။ ဒီလို လူမဆန္တဲ့ အၾကမ္းဖက္ျဖစ္ရပ္ ေတြ ရခိုင္ျပည္နယ္နဲ႔ ခ်င္းျပည္နယ္က ေဒသတခ်ိဳ႕မွာ ဆက္တိုက္ဆိုသလို ျဖစ္ပြားေနပါတယ္။ ပိုဆိုးတာက စစ္ထိုးစစ္ ခံ စစ္တိုက္ေနတဲ့ ဘက္ႏွစ္ဖက္က ဒီလိုေက်း႐ြာထဲ လူေနအိမ္ထဲ ဗရမ္းဗတာပစ္ခတ္ေနမႈေတြ၊ မုဒိမ္းက်င့္သတ္ျဖတ္ ေနတာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သူ႔ေၾကာင့္၊ ငါ့ေၾကာင့္ အျပန္အလွန္ လက္ညႇိဳးထိုး စြပ္စြဲေနၾကတဲ့အခ်က္ပါ။ ေသနတ္ကိုင္ ၿပီး စစ္တိုက္ေနၾကသူေတြပဲ ကိုယ္ပစ္တာ ကိုယ္လုပ္တာကို ဝန္ခံရဲၾကရမွာေပါ့။

ဒီလို အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ရပ္တန္းကရပ္ၾကဖို႔ ႏိုင္ငံေရးပါတီတခ်ိဳ႕က ေဆာ္ဩေနေပမယ့္လည္း ႏိုင္ငံေရး ပါတီ အမ်ားစုက တုံဏွိဘာေဝလုပ္ၿပီး “ေ႐ြးေကာက္ပြဲမဲဆြယ္ေရးနဲ႔ ကာလုံေခၚေရးဆိုတဲ့ မ်က္ျဖဴဆိုက္ေလ ဆရာ ႀကိဳက္ေလ ဆိုသလို ႏိုင္ငံေရးအျမတ္ထုတ္ဖို႔ဆိုတဲ့ တြက္ကိန္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ လုပ္ေနၾကတာ ေတြ႕ေနရပါတယ္။ ဒီလို ပုံစံ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ လူမဆန္မႈေတြနဲ႔ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို လုံးဝ ရပ္စဲထားၾကဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ျပည္သူေတြရဲ႕ ထိခိုက္နစ္နာမႈအဝဝကို တင္ျပတဲ့အခါမွာ ရည္႐ြယ္ခ်က္က ျပည္သူေတြ လက္ငင္းလက္ေတြ႕ ခံစားေနရတဲ့ ေဘးအႏၲရာယ္အေပါင္းကေန ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္းသက္သာရာရေစဖို႔နဲ႔ ေရရွည္မွာ ဒီလို အျဖစ္အပ်က္မ်ိဳး ထပ္မံ မျဖစ္ပြားေစဖို႔အထိ အေျမာ္အျမင္နဲ႔ လက္ေတြ႕ေစတနာပါရွိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ဒီလိုမွမဟုတ္ဘဲ တစ္ဖက္နဲ႔တစ္ဖက္ စစ္ေရးလည္ၿမိဳညႇစ္ႏိုင္ဖို႔၊ ႏိုင္ငံေရးအျမတ္ထုတ္ႏိုင္ဖို႔၊ ႏိုင္ငံေရးတိုက္ ကြက္ေဖာ္ႏိုင္ဖို႔ပဲ ေဇာင္းေပးၿပီး အျမင္တိုတိုနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ေနၾကမယ္ဆိုရင္ ျပည္သူေတြ အတုံးအ႐ုန္းနဲ႔ေသၿပီး တိုင္း ျပည္ပ်က္တာပဲ အဖတ္တင္ပါလိမ့္မယ္။ “ႂကြက္မႏိုင္လို႔ က်ီမီးရႈိ႕တာ” – “မင္းသားႀကီးမလုပ္ရလို႔ ပတ္မႀကီး ထိုး ေဖာက္တာ” ဆိုတဲ့လုပ္ရပ္မ်ိဳးေတြဟာ အင္မတန္မိုက္မဲၿပီး လူမဆန္တဲ့ အျပဳအမူနဲ႔ လုပ္ရပ္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ျပည္သူမ်ားရဲ႕အသက္အိုးအိမ္ ထိခိုက္ပ်က္စီးရတဲ့ နစ္နာမႈအဖုံဖုံကို ပုံစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ တလြဲအသုံးခ်ေန တဲ့ ႏိုင္ငံေရး- စစ္ေရး လူမဆန္မႈေတြနဲ႔ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ရပ္တန္းက ရပ္ၾကဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ကိုဗစ္ -၁၉ ဗိုင္းရပ္စ္ ထိန္းခ်ဳပ္ကာကြယ္ေရးမွာ ေလာေလာဆယ္ ထိေရာက္မႈရွိတဲ့ အလြယ္ကူဆုံး နည္းလမ္း ကေတာ့ မိမိကိုယ္တိုင္က စလို႔ ႏိုးၾကားတဲ့အသိ၊ မျပတ္ေသာ သတိနဲ႔ ျပဳမူေနထိုင္သြားလာလုပ္ကိုင္ဖို႔ပါ။ မျဖစ္မေန သြားလာရတဲ့အခါ ႏွာေခါင္းစီး (mask) တပ္ဖို႔၊ မၾကာခဏ (စကၠန႔္ ၂၀ၾကာ) လက္ေဆးဖို႔၊ ျဖစ္ႏိုင္သမွ် လူစုလူေဝး ရွိတဲ့ ေနရာေတြကို မသြားဘဲ၊ မိမိအိမ္တြင္းမွာပဲ ေနၾကဖို႔ပါ။ ဒါ့အျပင္ မသကၤာဖြယ္ဖ်ားနာမႈ ေခ်ာင္းဆိုးမႈေတြ ေတြ႕ျမင္ၾကား သိရတဲ့အခါ သက္ဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးနဲ႔အုပ္ခ်ဳပ္ေရး တာဝန္ရွိသူမ်ားထံ ေဆာလ်င္စြာ အသိေပးအေၾကာင္းၾကားၿပီး စစ္ေဆးကုသမႈခံယူၾကဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။ စားေရးေသာက္ေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူမ်ားကိုလည္း တတ္ႏိုင္တဲ့သူ ေတြကလည္း တတ္ႏိုင္သေလာက္ အျပန္အလွန္ ေဖးမကူညီကာကြယ္ၾကဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ေရာဂါကပ္ေဘးႀကီးအ တြင္းမွာ ထားရွိက်င့္သုံးရမယ့္ ျပည္သူအခ်င္းခ်င္း စာနာကူညီမႈျဖစ္ပါတယ္။

ေဘးအႏၲရာယ္ေတြကို နဖူးေတြ႕ဒူးေတြ႕ ရင္ဆိုင္လာရတဲ့အခါတိုင္း မိမိ မိသားစု၊ မိမိရပ္ကြက္နဲ႔ရပ္႐ြာ၊ မိမိၿမိဳ႕နဲ႔ မိမိတို႔တိုင္းျပည္ကို ျပည္သူေတြကပဲ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးၿပီး ဖိႏွိပ္မႈမ်ိဳးစုံနဲ႔ ေဘးအႏၲရာယ္အသြယ္သြယ္ကေန ကယ္တင္လြတ္ေျမာက္ေစၾကရတာပဲ မဟုတ္ပါလား။

ျပည္သူ႔နစ္နာမႈေတြကို တလြဲအသုံးခ်ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးလူမဆန္မႈနဲ႔ စစ္ေရးအၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ခ်က္ခ်င္း ရပ္။