Home ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္း ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းျခင္း

ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းျခင္း

719
Photo: Susanna Hla Hla Soe

အမည္၀ိေသသအမွတ္သညာ မွားယြင္းမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေနာ္စူစဲန္နာလွလွစုိးႏွင့္ ေမးျမန္းျခင္း
——————————–

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးအတြင္းရွိ ကရင္တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ား၏ မဲဆႏၵရွင္စာရင္းတြင္ ကရင္လူမ်ိဳးတို႔၏ အ မည္၀ိေသသ အမွတ္သညာမ်ား မွားယြင္းေနမႈမ်ားအေပၚ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ႏိုင္ေရး တိုက္တြန္းႏိႈးေဆာ္မႈမ်ားအျပင္ ကရင္လူမ်ိဳးတို႔၏ အမည္၀ိေသသအမွတ္သညာအေရးပါပံုအေၾကာင္းအရာမ်ားကို လက္ရွိအမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္လည္းျဖစ္၊ လာမည့္ ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ကိုယ္စားျပဳၿပီး ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး၊ ကရင္တိုင္းရင္း သားေရးရာ၀န္ႀကီးေနရာအတြက္ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ အေရြးခ်ယ္ခံမည့္ ေနာ္စူစဲန္နာလွလွစိုးအား ေမးျမန္းထားျခင္းျဖစ္ သည္။

ေမး ။ ။ မဲဆႏၵရွင္စာရင္းကပ္တဲ့အခါမွာ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးမွာရွိတဲ့ ကရင္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕မဲစာရင္းမွာ အမည္၀ိေသသ အမွတ္သညာေတြ မွားယြင္းမႈေတြရွိေနတယ္လို႔သိရတဲ့အေပၚမွာ ဘယ္လို မွားယြင္းမႈေတြ ရွိေနပါလဲ။
အန္တီက ကရင္ေရးရာ၀န္ႀကီးၿပိဳင္မယ့္သူဆိုေတာ့ ကရင္မဲစာရင္းေတြ သြားၾကည့္ရတာေပါ့။ သြားၾကည့္တဲ့အ ခါမွာ အရင္ဆံုးေတာ့ ကိုယ့္နာမည္ေပါ့ေနာ္။ ကိုယ့္နာမည္က ေနာ္စူစန္နာလွလွစိုးမွာ “ေဒၚေနာ္စူစဲန္နာလွ လွစိုး”ဆိုၿပီးပါ ေနတယ္ေလ။ မိသားစုအလိုက္ကပ္ထားေတာ့ မိသားစုနာမည္ေတြလည္း အဲဒီလိုျဖစ္ေနတယ္။ ဆရာမေမာင္ေလးရဲ႕နာ မည္ဆိုလို႔ရွိရင္ မွတ္ပံုတင္မွာ “ေစာ “ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္“ေစာ” ကျပဳတ္သြားၿပီးလံုး၀မပါေတာ့ပဲနဲ႔ “ ဦး ” ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါကေတာ့ အရင္ဆံုးႀကံဳရတဲ့ ကိုယ့္အေတြ႔အၾကံဳေပါ့ေနာ္။

ေနာက္ၿပီး ဖုန္းနဲ႔ေရာ မက္ဆင္ဂ်ာနဲ႔ေရာ ကိုယ့္ကရင္ေတြက လွမ္းၿပီးအေၾကာင္းၾကားတယ္။ က်မတို႔နာမည္ေရွ႕က “ ေစာ၊ စ၊ နန္႔၊ ေနာ္၊ နန္း၊ မန္း တို႔မပါဘဲနဲ႔ အဲလိုျဖစ္ေနတယ္ဆိုၿပီး ေျပာလာတာေတြ အရမ္းမ်ားလာတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ လည္း တကယ္လည္းဟုတ္တယ္။ ၾကည့္လိုက္ေတာ့ “ဦး”ေတြ “ေဒၚ”ေတြျဖစ္ေနတယ္။ ေအာက္ေျခမွာလည္း ေ၀ေ၀၀ါး ၀ါးနဲ႔။ အဲဒီ “ဦး၊ ေဒၚ”ေတြကတဲ့ မတပ္ဖို႔ ညြန္ၾကားထားတယ္။ ညြန္ၾကားထားေပမယ့္ အဲဒီ “ဦး၊ ေဒၚ” ေတြက အကုန္လံုး ပါေနတယ္။ ဘယ္လို လုပ္ၾကမလဲ။ ဒါေပမယ့္ အေျဖက မရွိဘူး။ ကြန္ျပဴတာကပဲမွားသလိုလို System ကပဲ မွားသလိုလို အဲလိုျဖစ္ေန တယ္။ အဲဒီေတာ့ အဲဒီအေျခအေနေတြကို အန္တီက ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဆီစာေရးလိုက္ တယ္ေလ။ သူတို႔ကလည္း ဖုန္းဆက္ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေပးမယ္ေပါ့။

ေနာက္ေတာ့ အခုစာကထြက္လာၿပီေလ။ အန္တီအေနနဲ႔ကေတာ့ ေျပာရမယ္ဆို တစ္နိုင္ငံလံုးအေနနဲ႔ ေတာင္းဆိုေပးလို႔ ေတာ့ မရဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အန္တီကေလာဆယ္မွာ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ၿပီး ရန္ကုန္တိုင္းကရင္ေရးရာ၀င္ၿပိဳင္မွာဆိုေတာ့ ရန္ကုန္တိုင္းအတြက္ပဲ အန္တီကေတာင္းဆိုေပးလို႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အန္တီထင္တယ္ တျခား ဧရာ၀တီတိုင္းတို႔၊ ဘာတို႔ စတဲ့ ကရင္ေရးရာရွိတဲ့ေနရာေတြမွာလည္းပဲ အဲဒီမွာရွိတဲ့ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ၊ ကရင္ေရးရာၿပိဳင္မယ့္ လူေတြကေနၿပီးေတာ့ စီစဥ္ေတာင္းဆိုေပးမယ္ဆိုရင္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆ တယ္ေလ။

အန္တီကေတာ့ ေအာက္တိုဘာ မဲစာရင္းကပ္လို႔ရွိရင္ေတာ့ ၾကားထဲမွာလည္းပဲ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္နဲ႔ ေတြ႔ဖို႔ရွိတယ္။ ရန္ကုန္တိုင္းေကာ္မရွင္နဲ႔လည္း ေတြ႔ဖို႔ရွိတယ္။ အဲဒါေလးေတြကို အဆင္ေျပေအာင္ေပါ့ေနာ္၊ ဆက္ၿပီးပူး ေပါင္းလုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ရွိပါတယ္။

ေမး ။ ။ ကရင္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ နာမည္ေရွ႕က ထည့္သြင္းေရးသားေခၚေ၀ၚေနက် အမည္၀ိေသသအမွတ္သညာ ေတြကေရာ ကရင္လူမ်ိဳးေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္ထိအေရးႀကီး၊ အေရးပါတယ္လို႔ယူဆပါလဲ။
အဲဒါက အရမ္းအေရးႀကီးတာေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေစာ၊ စ၊ နန္႔၊ နန္း၊ ေနာ္၊ မန္းဆိုၿပီးေတြ႔လိုက္တာနဲ႔ ဒါက ဘာလူမ်ိဳးလဲ သိႏိုင္တယ္။ က်ား၊ မ လည္းတစ္ခါတည္းခြဲထားၿပီးသား ျဖစ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ကလည္း နည္းနည္းဆင္ေျခတက္ခ်င္တာက ဦးေဒၚတပ္မွ က်ား၊ မ သိမွာေပါ့။ အဲဒီလိုမဟုတ္ဘူး၊ အန္တီတို႔က တိုင္းရင္းသား ေပါင္းစံုရွိတဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားေတြက ဒါကို တန္ဖိုးထားတယ္။ သူတို႔ကိုဘယ္လိုေခၚေစခ်င္လဲ။ ဥပမာ အန္တီတို႔ဆိုလည္းၾကည့္တာပဲ။ ဆလိုင္းလို႔ပါတာနဲ႔ ခ်င္းလူမ်ိဳးမွန္း ေယာက္်ားေလးမွန္းသိတာပဲေလ။ အဲဒါကိုေလ့ လာရမယ္။ ကိုယ့္ယဥ္ေက်းမႈကို ေလးစားသလို သူမ်ားယဥ္ေက်းမႈကိုလည္း ေလးစားရမယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ဒီလိုမ်ိဳး ကရင္ တိုင္းရင္းသားနာမည္ေတြက အမည္သညာတပ္ၿပီးေခၚေ၀ၚသံုးစြဲတာေတြက အေရးႀကီးတဲ့အထဲမွာပါတယ္လို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဒီလိုမ်ိဳး မဲဆႏၵရွင္စာရင္းမွာ ကရင္လူမ်ိဳးအမည္၀ိေသသအမွတ္သညာေတြ မွားယြင္းမႈေတြရွိေနတဲ့ အေပၚ ကိုယ့္ရဲ႕မဲဆႏၵရွင္ ကရင္ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လိုလုပ္ ေဆာင္သင့္လဲဆိုတာကို အႀကံျပဳတိုက္တြန္းခ်င္ပါလဲ။
အန္တီအေနနဲ႔တိုက္တြန္းခ်င္တာကေတာ့ အခုလိုျဖစ္ေနတာေတြကို ဘာလိုသိရလဲဆိုေတာ့ မဲစာရင္းသြားၾကည့္လို႔ သိရတာေလ။ မဲစာရင္းမၾကည့္ဘဲ ကိုယ့္အိမ္မွာ ကိုယ္ေနရင္ေတာ့ မွားေနတာေတြကို မသိႏိုင္ဘူးေလ။ အဲဒါေၾကာင့္ အန္တီအေနနဲ႔ မဲစာရင္းကို သြားၾကည့္ၾကဖို႔တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ေအာက္တိုဘာမွာ ေနာက္တစ္ေခါက္ ထပ္အံုးမယ္။ အဲဒီမွာလည္း ျပင္လို႔ရေသးတယ္။ မပါလို႔ရွိရင္လည္း ပံုစံ (၃)နဲ႔ ထပ္ျပင္လို႔ရေသးတယ္။ ေနာက္ၿပီးကိုယ္က ကရင္လူမ်ိဳးျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ မဲစာရင္းကိုေတာ့ ၂ ခုၾကည့္ရမယ္။ ဒီ Main မဲစာရင္းမွာၾကည့္ရမွာျဖစ္သလို တိုင္းရင္းသားမဲစာရင္းမွာလည္း ၾကည့္ရမယ္။ Main မွာ ကိုယ့္နာမည္ပါလို႔ ဟာ..ဒါငါတို႔မဲေပးလို႔ရၿပီဆိုၿပီးေတာ့ အဲဒီလိုမ်ိဳးမဟုတ္ဘူး။ တဖက္မွာလည္း ကိုယ္က တိုင္းရင္းသားျဖစ္တဲ့အတြက္ တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးရွိတယ္။

ကိုယ့္လူမ်ိဳးအတြက္ လုပ္ေဆာင္ေပးမယ့္ တိုင္းရင္းသားေရးရာ၀န္ႀကီးအတြက္လည္း မဲထည့္ရမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲဒီစာရင္းကိုလည္းၾကည့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာခ်င္တာက မဲစာရင္း ၂ မ်ိဳးစလံုးၾကည့္ရမယ္။ ရန္ကုန္မွာဆိုရင္ေတာ့ ကရင္တိုင္းရင္းသားေရးရာနဲ႔ရခိုင္းတိုင္းရင္းသားေရးရာေပါ့ေနာ္။ အန္တီကိုယ္တိုင္ကလည္း တိုက္တြန္းတယ္။ ေဖ့ဘြတ္ ကေနလည္း မဲစာရင္းေတြ သြားၾကည့္ၾကဖို႔တိုက္တြန္းေနတယ္။ မွားေနတာေတြရွိလည္း ေျပာၾကပါေပါ့။ မၾကည့္အားလို႔ရွိရင္လည္းဘဲ က်မတို႔သြားၾကည့္ေပးမယ္လို႔ ေျပာတဲ့အခါက်ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး တက္တက္ၾကြၾကြနဲ႔ ပါ၀င္လာတာ ေတြ႔ရတယ္။ ဖုန္းနဲ႔မက္ဆင္ဂ်ာေတြကေနတစ္ဆင့္ ေျပာလာေပးရင္လည္း အန္တီကိုယ္တိုင္ သြားဆင္းၾကည့္ေပးတယ္။ ေစတနာ့၀န္းထမ္းေတြကေနလည္း ၾကည့္ေပးတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက အေရးႀကီးတဲ့အထဲက တစ္ခုက ကရင္တိုင္းရင္းသားျဖစ္ၿပီးေတာ့ “မွတ္ပံုတင္”မွာက်ေတာ့ “ကရင္”မဟုတ္ဘဲ “ဗမာ” ဆိုၿပီးျဖစ္ေနတာေတြလည္း ေတြ႔ရတယ္။ အန္တီကြင္းဆင္းၾကည့္လိုက္တဲ့အခါ တစ္ခ်ိဳ႕ကရင္ျပည္သူေတြက လာၿပီးေတာင္းဆိုတယ္။ အေမ ကရင္၊ အေဖ ကရင္ျဖစ္ေသာ္လည္းဘဲ မွတ္ပံုတင္ ေပ်ာက္လို႔ျပန္ေလွ်ာက္ၿပီး ျပန္ရလာတဲ့မွတ္ပံုတင္မွာ ဗမာ ဆိုၿပီးျပန္ထြက္လာတယ္။ အဲဒီေတာ့ သူတို႔ေတြက ျဖစ္တဲ့ခ်က္ခ်င္းေျပာေပမယ့္ အဆင္မေျပဘူးဆိုၿပီး ျပန္ေျပာလာတာေတြရွိတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳးေတြဆိုလည္း အန္တီကိုယ္တိုင္ ဦးေဆာင္ၿပီး ဆင္းလုပ္ေပးတယ္။ ျပင္ေပးတယ္၊ လ၀ကမွာေလ။ အဲဒါေလးေတြလည္း ေအာင္ျမင္မႈေတြရွိတယ္။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ကရင္ျပည္သူေတြ ေ၀ေ၀ပါး၀ါးျဖစ္ေနတာတစ္ခုရွိေသးတယ္။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ကရင္ တစ္၀က္ပါ သူေတြေပါ့။ အေဖ သို႔မဟုတ္ အေမေပါ့။ သူတို႔လည္း ကရင္၀န္ႀကီးအတြက္ကို မဲေပးပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ အဲဒါကိုလည္း ကရင္ျပည္သူေတြက က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔သိရမယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကလည္း အဲဒါကိုက်ယ္ က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အသိပညာေပးရမယ္လို႔ က်မထင္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ငါတို႔က ကရင္တစ္၀က္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လို႔ စာရင္းပါမပါမသိဘူးေပါ့။ မဲေပးခြင့္ရမွန္းလည္း မသိၾကဘူးေပါ့။ အဲဒီလူေတြကိုလည္း မဲေပးဖို႔အတြက္ စာရင္းမွာၾကည့္ ဖို႔အတြက္ က်မတို႔က တိုက္တြန္းရမယ္။

ေမး။ ။ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကလည္း ဒီလိုအမည္၀ိေသသအမွတ္သညာေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျပင္ဆင္မယ္ဆို ထပ္တိုးအခ်ိန္သတ္မွတ္ခ်က္က မဲစာရင္းကပ္တဲ့အခ်ိန္တြင္းျဖစ္တဲ့ ၾသဂုတ္လ ၁၄ ရက္အထိဆိုေတာ့ အဲဒီရက္ထက္ေက်ာ္ရင္ေရာ ဒီလိုျပင္ဆင္တာေတြ လုပ္ေဆာင္ခြင့္ရွိပါေသးလား။
အဲဒါကေတာ့ ပထမက ၈ ရက္ေန႔ကေန ေနာက္တစ္ပတ္ထပ္တိုးလိုက္တဲ့ ၾသဂုတ္လ ၁၄ ရက္အထိေပါ့။ ျပင္ဖို႔ျပဳဖို႔က အဲဒါကေတာ ့ၿပီးသြားၿပီေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ေအာက္တိုဘာမွာလည္း သူတို႔ေတြ ေနာက္တစ္ခါ မဲစာရင္းျပန္ကပ္အံုးမယ္။ အဲဒီမွာလည္းထပ္ျပင္လို႔ရေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ အန္တီကေတာ့ အားေပးခ်င္တာက အခုျပင္ထားတဲ့သူေတြလည္း ေအာက္တိုဘာလ ထပ္ၿပီးကပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုယ့္နာမည္ မွန္မမွန္သြားၾကည့္အံုး။ မမွန္လို႔ရွိရင္လည္း ထပ္ၿပီး Complain လုပ္လို႔ရေသးတယ္။ ျပန္ျပင္လို႔ရေသး တယ္ေပါ့။ ဟာ.. ငါျပင္ၿပီးၿပီဆိုၿပီး အဲလိုမ်ိဳးမေနၾကဖို႔ေပါ့။ အခုမဲစာရင္းမၾကည့္ရ ေသးတဲ့သူေတြကလည္း ေအာက္တိုဘာလမွာ ထပ္ၿပီးသြားၾကည့္ဖို႔ အခြင့္အေရးရွိေသးတယ္။ ေနာက္ဆံုးအႀကိမ္ မဲေပးခါနီးမွ စာရင္းကပ္လို႔ရွိရင္ေတာ့ အဲဒါေတာ့ ျပင္ဆင္ခြင့္မရွိေတာ့ဘူးေပါ့။

ေမး။ ။ ဆရာမအေနနဲ႔ ဘာမ်ားထပ္ၿပီး ျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္တာရွိပါေသးလဲ။
ေရြးေကာက္ပြဲက ၂ လေလာက္ပဲလိုေတာ့တာေပါ့ေနာ္။ က်မကေတာ့ ကရင္အပါအ၀င္ တိုင္းရင္းသားျပည္သူေတြကို မဲေပးေစခ်င္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ဒီမိုကေရစီရဲ႕ အသက္ေသြးေၾကာပဲေလ။ ကိုယ့္ႀကိဳက္တဲ့ သူကိုမဲေပးပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ တကယ္လို႔ ဒီလူကိုမႀကိဳက္ဘူးဆိုလည္း ႀကိဳက္တဲ့သူကို မဲေပးပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ အသဲၾကားက မဲတစ္ျပားေပါ့။ ကိုယ့္ရဲ႕ဆံုးျဖတ္ခ်က္မွန္ကန္ဖို႔လည္း အေရးႀကီးတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ မဲစာရင္းၾကည့္တာတို႔ မဲစာရင္းစစ္ တာတို႔ အဲဒါေတြ လုပ္ၿပီးေတာ့ မဲေပးၾကပါ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ရန္ကုန္မွာဆိုလည္း ကရင္ျပည္သူေတြအေနနဲ႔က ကိုယ့္အတြက္ ရပ္တည္ေပးမယ့္သူ၊ လုပ္ႏိုင္ကိုင္နိုင္တဲ့သူကိုေပါ့။ အဲဒါကိုလည္း ေသခ်ာေရြးခ်ယ္ၿပီး မဲေပးၾကပါလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

စဖန္းေရွာင္းေမးျမန္းထားသည္။