Home COVID-19 ကပ္ေရာဂါ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈကုိ ပဋိပကၡေဒသတြင္ ပုိမုိအေလးထားေဆာင္ရြက္ေပးရန္ ND-Burma တုိက္တြန္း

ကပ္ေရာဂါ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈကုိ ပဋိပကၡေဒသတြင္ ပုိမုိအေလးထားေဆာင္ရြက္ေပးရန္ ND-Burma တုိက္တြန္း

658
Photo: ND-Burma

ၾသဂုတ္ ၇ ရက္၊ ၂၀၂၀ျပည့္ႏွစ္။ စအုိင္ဆူး

COVID-19 ကပ္ေရာဂါ ကူးစက္ပ်ံ႕ပြားမႈ ျမႇင့္တက္ခ်ိန္တြင္ အစုိးရ၏ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားသည္ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားရာ တုိင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ အားနည္းေနၿပီး ပုိမုိအေလးထားေဆာင္ရြက္ေပးရန္ လူ႔အခြင့္အေရး မွတ္တမ္းကြန္ယက္(ျမန္မာ)(ND-Burma) က ယေန႔( ၾသဂုတ္လ ၇ရက္)တြင္ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ ေတာင္းဆုိလုိက္သည္။

“ဆုတ္ယုတ္သြားေသာ အခြင့္အေရးမ်ား” အမည္ျဖင့္ ထုတ္ျပန္သည့္ ၎အစီရင္ခံစာ၌ လက္ရွိကပ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားခ်ိန္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အစြန္အဖ်ားေဒသႏွင့္ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားရာေဒသမ်ားရွိ ေဒသခံတုိင္းရင္းသားမ်ား ထံသုိ႔ ကပ္ေရာဂါ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္သည့္ အကူအညီမ်ား လက္လွမ္းမီမႈ အားနည္းေနသလုိ လက္ရွိ ျဖစ္ ပြားေနသည့္ ပဋိပကၡမ်ားမွ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားခံေနၾကရေၾကာင္း ND-Burma က ဆုိသည္။

ကြန္ယက္၏ ေျပာခြင့္ရ ႏုိင္အဲမြန္က “လက္ရွိ စစ္ေဘးဒုကၡေရာက္ေနတဲ့ ေဒသေတြမွာ ကပ္ေဘးေရာဂါ ကာလ အတြင္းမွာ ပုိၿပီးေတာ့ ထိခုိက္လြယ္ၿပီး အသံမဲ့ေနတဲ့ အုပ္စုေတြအတြက္ ပုိၿပီးေတာ့ သက္ေရာက္မႈႀကီးတယ္။ ကပ္ေရာဂါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အစုိးရရဲ႕ တုန္႔ျပန္မႈေတြက အထူးသျဖင့္ ဒီ အစြန္အဖ်ားေဒသနဲ႔ စစ္ေဘး ဒုကၡ ေရာက္ေနတဲ့ ျပည္သူေတြအေပၚမွာ ညီမွ်မႈမရွိဘူး။ ေနာက္ၿပီး အေထာက္အပံ့ေတြကလည္း တု႔ံဆုိင္းေႏွးေကြး ေနတယ္” ဟု ေကအုိင္စီသုိ႔ ေျပာသည္။

ထုိ႔အျပင္ ကပ္ေရာဂါ ကာလအတြင္း ရခုိင္ႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္ ေဒသမ်ားတြင္ အင္တာနက္လုိင္းမ်ား ျဖတ္ေတာက္ မႈမ်ားႏွင့္ သတင္းမီဒီယာသမားမ်ားအား ဖမ္းဆီးအေရးယူမႈမ်ားျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ ၎ေဒသရွိ ေဒသခံတုိင္းရင္း သားမ်ားအေနျဖင့္ သတင္းအခ်က္အလက္ရရွိပုိင္ခြင့္ ဆုံးရႈံးေနျခင္းႏွင့္ တုိင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ကပ္ ေရာဂါ တုန္႔ျပန္မႈအေပၚ ျမန္မာစစ္တပ္၏ ေႏွာင့္ယွက္ဖ်က္ဆီးမႈမ်ားအျပင္ ေဒသခံတုိင္းရင္းသားမ်ားအေပၚ ဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္ သတ္ျဖတ္မႈစသည့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ား ပုိမုိျဖစ္ပြားလာေၾကာင္း အစီရင္ခံစာ၌ ေထာက္ျပထားသည္။

တစ္လခြဲေက်ာ္ၾကာ ျပဳစုထားသည့္ အဆုိပါ အစီရင္ခံစာထဲတြင္ တုိင္းေဒသႀကီး အပါအဝင္ ျပည္နယ္အလုိက္ အစုိးရ အာဏာပုိင္မ်ား၏ ကပ္ေရာဂါ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားတြင္ ေဝးလံေခါင္ဖ်ားသည့္ ေဒသမ်ား၌ အကူ အညီ အေထာက္အပ့ံမ်ားရရွိမႈ အားနည္းေနျခင္းမ်ား၊ အစုိးရ တပ္စခန္းမ်ား တုိးခ်ဲ႕လာမႈအေျခအေနမ်ားကုိ လည္း ေဖာ္ျပထားၿပီး တုိင္းရင္းသားေဒသ၏ ေဒသခံ ကပ္ေရာဂါ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္သည့္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ အားနည္းခ်က္မ်ားကိုပါ သုံးသပ္စီရင္ထားသည္။

“အဓိကက ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရရဲ႕ တုိင္းရင္းသားေဒသေတြမွ ရွိတဲ့ ျပည္သူ လူထုေတြအေပၚမွာ နည္းနည္း အာရုံစုိက္ၿပီးေတာ့ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ ပံ့ပုိးမႈလုပ္ငန္းေတြ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔နဲ႔ အဲ့လုိေဆာင္ရြက္တဲ့ ေနရာမွာလည္း သက္ဆုိင္ရာ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးမွာ ပါဝင္ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ Service Provider ေတြရွိတယ္။ သူတုိ႔နဲ႔ အတူပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ အထူးပဲ တုိက္တြန္းထားပါတယ္” ဟု ႏုိင္အဲမြန္က ဆက္ေျပာသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ၾသဂုတ္လ ၁ရက္ေန႔က အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဗဟုိဌာန(NRPC)မွ အပစ္ ရပ္ လက္မွတ္ေရးထုိးထားသည့္ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔မ်ားကုိ ကုိဗစ္ကာလအတြင္း ၎တုိ႔၏ တပ္ဖြဲ႔ဝင္ မိသားစုဝင္မ်ား၏ စားဝတ္ေနေရးအတြက္ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈမ်ားေပးအပ္ခဲ့ရာ သွ်မ္းႏွင့္ကရင္ လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔မွ လြဲ၍ က်န္အပစ္ရပ္ လက္မွတ္ေရးထုိးထားသည့္ အဖြဲ႔အစည္း(၈) ဖြဲ႔ မွ လက္ခံရယူခဲ့ ေၾကာင္းသိရသည္။

အလားတူ အစုိးရ ၊ တပ္မေတာ္ ႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားကုိလည္း ပဋိပကၡေဒသမ်ားသုိ႔ ကပ္ေရာဂါ တုန္႔ျပန္မႈ အစီအစဥ္မ်ားတြင္ တုိင္းရင္းသားေဒသမ်ားသုိ႔ ပုိမုိအေလးထားရန္အျပင္၊ တပ္မေတာ္တပ္စခန္းမ်ား ရုပ္သိမ္းေပးေရး ၊ အားလုံးပါဝင္သည့္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ေဖာ္ေဆာင္ေရး၊ လူသားခ်င္းစာနာသည့္ အကူ အညီေထာက္ပံ့မႈမ်ား ကန္႔သတ္ျခင္းအေပၚ ရုပ္သိမ္းေပးေရးအပါအဝင္ ကူညီေထာက္ပံ့မႈမ်ားကုိ အမွန္ တကယ္ လုိအပ္သူမ်ားထံသုိ႔ ေရာက္ရွိေစရန္ ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ ဖိအားေပးရန္ကုိလည္း အစီရင္ ခံစာ၌ ဆက္လက္တုိက္တြန္းထားသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔မ်ား လူ႔အခြင့္အေရး မွတ္တမ္းျပဳျခင္းလုပ္ငန္းတြင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ အတြက္ နည္းလမ္းတရပ္ ျဖည့္ဆည္းေပးေသာအားျဖင့္ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္တြင္ လူ႔အခြင့္အေရး မွတ္တမ္းကြန္ရက္ (ျမန္မာ) (ND-Burma) ကုိ ဖြဲ႔စည္းခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ နယ္စပ္ႏွင့္တုိင္းရင္သားေဒသအေျခစုိက္ လူ႔အခြင့္ေရးႏွင့္ အမ်ဳိး သမီး၊ လူငယ္အဖြဲ႔အစည္းေပါင္း (၉)ဖြဲ႔ျဖင့္ ကြန္ရက္ဖြဲ႔စည္းထားသလုိ အျခားေသာ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္း(၄) ဖြဲ႔ျဖင့္လည္း ဆက္စပ္လုပ္ေဆာင္သည့္အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုျဖစ္သည္။