Home သတင္း ၃၅ႏွစ္ေျမာက္ KWO-ကရင္အမ်ဳိးသမီးအစည္းအ႐ံုးေန႔အတြက္ အမွတ္တရစကားမ်ား

၃၅ႏွစ္ေျမာက္ KWO-ကရင္အမ်ဳိးသမီးအစည္းအ႐ံုးေန႔အတြက္ အမွတ္တရစကားမ်ား

1782

၃၅ႏွစ္ေျမာက္ KWO-ကရင္အမ်ဳိးသမီးအစည္းအ႐ံုးေန႔အတြက္ အမွတ္တရစကားမ်ား

ဖယ္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ျပည္သူအားလံုး ျပည့္ဝေသာ က်ားမတန္းတူေရး၊
ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား ၏ အခြင့္အေရးကို ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ အားေပးပံ့ပိုးရန္၊ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ တရားမွ်တမႈရိွေရး
ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္တို႔ျဖင့္ KWO ကုိ ဖဲြ႔စည္းခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ယေန႔(ဧၿပီလ ၅ရက္)သည္ ကရင္အမ်ဳိးသမီးအစည္းအ႐ုံး (KWO) ဖဲြ႔စည္းတည္ေထာင္ျခင္း ၃၅ႏွစ္ေျမာက္ျဖစ္သည္။ ကရင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံးကို ၁၉၄၉ခုႏွစ္တြင္ ေကာ္သူးေလ ကရင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံးအေနျဖင့္ စတင္ဖြဲ႔ စည္းခ့ဲၿပီးေနာက္ ၁၉၈၅ခုႏွစ္တြင္ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒႏွင့္တကြ စနစ္တက် ျပန္လည္ဖြဲ႔စည္းခ့ဲသည္။

၃၅ႏွစ္တာ ကာလအတြင္း KWO ၏ အမ်ဳိးသမီးမ်ား အခန္းက႑၊ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားအေပၚ အသိအမွတ္ျပဳခံရမႈႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး အဖဲြ႔အစည္းသီးသီးမွ ေခါင္းေဆာင္အခ်ဳိ႕၏ အျမင္မ်ားကို စုစည္းတင္ျပလုိက္ပါ သည္။

ပဒုိေနာ္စီဖုိးရာစိန္ (ေကအဲန္ယူ ဒု-ဥကၠ႒ေဟာင္း)
ကရင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံးကို ဒီကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ျပဳမႈဆက္ဆံခံရတဲ့အေပၚမွာ ျပန္ၿပီးၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ ပိုၿပီးေတာ့ အေလးထား အသိအမွတ္ျပဳလာတာကိုေတြ႕ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ ၂ဝ၁၉ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံကေနၿပီးေတာ့မွ ကရင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံးရဲ႕လုပ္ေဆာင္မႈေတြကို အသိအမွတ္ျပဳခဲ့တယ္။ ကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ရဲရင့္တဲ့သူေတြျဖစ္တယ္။ ဒါဟာ ကရင့္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံးရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈေတြကို ျမင္သာေစၿပီး အထူးသျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ တန္းတူအခြင့္အေရးအတြက္ လုပ္ေဆာင္တဲ့အေပၚမွာ ကရင္အမ်ိဳး သမီးေတြအတြက္သာမကဘဲ ဖိႏိွပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ အျခားလူမ်ိဳးေတြျဖစ္ျဖစ္ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့အရာ မွန္သမွ် ကရင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံးက ဒါေတြကို ဆန႔္က်င္တာျဖစ္တယ္။

ဒီလိုမ်ိဳး လုပ္ေဆာင္တဲ့အေပၚမွာ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကိုခံရတယ္။ အျခားႏိုင္ငံေတြမွာ သြားၿပီးေတာ့ ကရင္လူမ်ိဳးေတြ ရဲ႕ ဘဝျဖတ္သန္းမႈေတြန႔ဲ ကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြ ျဖတ္သန္းလာရတဲ့ ဒီျမန္္မာအစုိးရစစ္တပ္ေတြရဲ႕ ဖိႏွိပ္တာေတြ၊ ရက္စက္စြာ သတ္ျဖတ္ မုဒိန္းက်င့္တာေတြကို တင္ျပခဲ့တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈ ေတြဟာ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းခံရၿပီး ကမၻာ့ႏိုင္ငံေတြက KWO လို႔ေခၚလိုက္တာနဲ႔ သူတို႔အားလုံး သိၾကတယ္။

ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ကရင္အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔အစည္းဟာ ေနရာမ်ားစြာကို သြားေရာက္ခဲ့တယ္။ UN အစည္းအေဝး ေတြျဖစ္ျဖစ္၊ အျခားႏိုင္ငံေတြမွာျဖစ္ျဖစ္ သြားေရာက္ၿပီးေတာ့ ကရင္လူမ်ိဳးေတြ၊ ကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြ ျဖတ္သန္းခဲ့ရ တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို တင္ျပခဲ့တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ကရင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံးရဲ႕လုပ္ေဆာင္မႈေတြကိုသိၾက တယ္။ တစ္ဖက္ကၾကည့္ရင္ ကမာၻက အသိအမွတ္ျပဳထားေပမဲ့ ရပ္ရြာထဲမွာ ျပႆနာေတြရွိေနဆဲပါပဲ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပြားေနတဲ့အခ်ိန္ တိမ္းေရွာင္ေျပးလႊားေနရၿပီး ရန္သူေတြရဲ႕အၾကမ္းဖက္မႈေအာက္မွာ ေနခဲ့ ရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြက သူတို႔ရရွိရမယ့္ အခြင့္အေရးေတြကို မရရွိခဲ့ဘူး။

အမ်ားအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဦးစီးဦးေဆာင္တတ္တဲ့လူေတြမဟုတ္ဘူး။ သူတို႔ကို အိမ္မွာပဲေနခိုင္းတယ္။ အျခားအရာေတြ သူတို႔ မလုပ္တတ္ဘူး။ ဒီလိုမ်ိဳးအေတြးအေခၚေတြက ရပ္ရြာလူထုေတြထဲမွာရွိေနတုန္းပါပဲ။ ဒီလို အေတြးအေခၚမ်ဳိးေတြကို က်င့္သုံးတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ဟာ အဖြဲ႔အစည္းထဲမွာ ဘယ္ေလာက္ ပဲ လုပ္ေနပါေစ။ ေရွ႕ဆက္မွာ ဒီထက္ တိုးတက္ဖြံ႔ၿဖိဳးဖို႔အတြက္ အားေပးဆြဲေခၚဖို႔အတြက္က်ေတာ့ အရမ္းနည္းပါ တယ္။

အေရးႀကီးဆုံးက ဦးစီးဦးေဆာင္ေနတဲ့ေတြ ေခါင္းေဆာင္အမ်ဳိးသားေတြအေနနဲ႔ ကနဦးက Gender Equality အမ်ဳိး သမီး၊ အမ်ဳိးသား ဆုိတာမ်ဳိးကုိ ထည့္သြင္း စဥ္းစားရမယ္။ အစီအစဥ္တစ္ခုကုိ ခ်မွတ္ရေတာ့မယ္ဆုိရင္ အမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမီး ဦးေရက ဘယ္လုိ ပါဝင္ေနရမလဲဆုိတာကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမယ္။ အဖြဲ႔အစည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မွာ ဒီလုိစဥ္းစားမႈမ်ဳိး သိပ္မေတြ႔ရဘူး။ တခါတေလ ေကာ္မတီတစ္ခု ဖြဲ႔လုိက္တယ္ဆုိေပမဲ့ အမ်ဳိးသားေတြခ်ည္းပဲ ျဖစ္ ေနတာမ်ဳိးရွိတယ္။ လုပ္ငန္းေတြ ခြဲေဝတဲ့အခါ ဌာနေတြကုိ ဖြဲ႔စည္းတယ္ဆုိလည္း အမ်ဳိးသားေတြခ်ည္းပဲ ရွိေနတာ မ်ဳိး၊ အမ်ဳိးသမီးေတြ တစ္ေယာက္မွ မပါဝင္ေနတာမ်ဳိး၊ တခါတေလ အမ်ဳိးသမီးတစ္ေယာက္ေလာက္ ပါတယ္ဆုိေပမဲ့ လည္း ဒါက သူတုိ႔အေနနဲ႔ အမ်ဳိးသမီး ပါဝင္ရမယ္ဆုိတဲ့ စဥ္းစားခ်က္ပုံစံမ်ဳိး မဟုတ္ဘဲနဲ႔ အစည္းအေဝးမွာ တက္ ေရာက္လာသူတစ္ဦးဦးက ေျပာလုိက္လုိ႔မွ ထည့္ေပးတာမ်ဳိးပဲရွိတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ စဥ္းစားခ်က္မွာ Gender initials က အေရးႀကီးဆုံးပဲျဖစ္ေနရမယ္။ အမ်ဳိးသမီး အမ်ဳိးသား ဆုိတဲ့ စဥ္းစားခ်က္က အေရးႀကီးသလုိ ဒီလုိစဥ္းစားခ်က္မ်ဳိး သာ သူတုိ႔မွာရွိမယ္ဆုိရင္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာအားလုံးကုိ စီမံခ်မွတ္တဲ့ေနရာမွာ အမ်ဳိးသမီး အမ်ဳိးသား ပါဝင္မႈက ကုိက္ညီမႈရွိၿပီးေတာ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာအားလုံးက တုိးတက္ႏုိင္တယ္လုိ႔ ေျပာလုိ႔ရတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ဘဝေတြက အိမ္ေထာင္က်သြားၿပီဆိုရင္ သူတို႔ရဲ႕အစြမ္းအစေတြ အားလုံးက အဲဒီမွာပဲ အဆုံးသတ္သြားရတယ္။ အမ်ဳိးသမီးအနည္းစုကသာ ဒါကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္ၾကတယ္။ သူတို႔က မိသားစုနဲ႔ရွိေပမဲ့ သူတို႔ရဲ႕ႀကိဳးစားအားထုတ္မူေၾကာင့္ သူတို႔ေက်ာ္လႊားႏိုင္ခဲ့တယ္။ သူတို႔ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ႏိုင္တာက သူတို႔ရဲ႕ ကေလး၊ ခင္ပြန္းတို႔က တိုက္တြန္းအားေပးၾကၿပီး ရပ္ရြာလူထုေတြကလည္း သူတို႔ကိုနားလည္အားေပးလို႔ သူတို႔လုပ္ႏိုင္တာ ျဖစ္တယ္။ မိသားစုေတြရဲ႕အားေပးမႈ၊ ရပ္ရြာလူထုေတြရဲ႕တိုက္တြန္းမရွိဘူးဆိုလို႔ရွိရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ အခက္အခဲမ်ားစြာ ျဖစ္ေစတယ္။ အေရးႀကီးတာက ရပ္ရြာထဲမွာ ဦးစီးဦးေဆာင္တာျဖစ္ေစ၊ အဖြဲ႔အစည္းထဲမွာျဖစ္ေစ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ အေရးႀကီးတာက သူတို႔အခြင့္အေရးေတြရွိတာကို ဘယ္ေလာက္ပဲသိေနပါေစ၊ ရပ္ရြာလူႀကီး ေတြ၊ အဖြဲ႕အစည္းေခါင္းေဆာင္ေတြက မတိုက္တြန္းဘူး၊ သူတို႔ေတြရဲ႕လမ္းကို ပိတ္ဆုိ႔ေနမယ္ဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီး ေတြက သူတို႔မွာ အခြင့္အေရးရွိေပမဲ့လည္း ေရွ႕ဆက္သြားလို႔မရဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ အခြင့္အေရး ရွိတယ္ဆိုတာကို သိသလို အမ်ိဳးသားေတြကလည္း က်ားမတန္းတူအခြင့္အေရးကို နားလည္သေဘာေပါက္ရမယ္။ အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ေတြ ရပ္ရြာေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အဖြဲ႕အစည္းေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ က်ားမတန္းတူအခြင့္ အေရးကို ပိုမို သိရွိနားလည္ေအာင္ ေလ့လာသင္ယူရမယ္။

ပဒုိေနာ္ၿမိဳင္ဖုိး (ေကအဲန္ယူ၊ ဗဟိုတရားသူႀကီးခ်ဳပ္)
ဟိုးအရင္က အမ်ဳိးသမီးအဖြဲ႔အစည္းကိုျပန္ၿပီး သတိရမိတယ္။ က်မတို႔အခြင့္အေရးကို က်မတို႔မသိခဲ့ဘူး။ က်မတို႔ အခြင့္အေရးသိဖို႔အတြက္ က်မတို႔ေခါင္းေဆာင္ေတြက က်မတို႔ကို မ်က္စိဖြင့္ နားဖြင့္ေပးတယ္။ အဲမွာ က်မတို႔ တျဖည္းျဖည္း စလုပ္တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ခရိုင္အတြင္းမွာရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးအစည္းအရံုးေတြရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ ေတြက မ်ားေသာအားျဖင့္ အမ်ဳိးသားေတြပဲ၊ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ က်မတို႔အခြင့္အေရးကို က်မတို႔မသိေသးဘူး။ က်မတို႔ ဘာမွမလုပ္ရဲဘူး။ အမွားလုပ္မိမွာကို က်မတို႔ေၾကာက္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ခရိုင္ေတာ္ေတာ္မ်ားမွာ အမ်ိဳး သားေတြပဲ ဦးေဆာင္တယ္။ အမ်ဳိးသမီးေခါင္းေဆာင္ ေရြးၿပီးဆိုရင္ အမ်ဳိးသားေတြပဲျဖစ္ရမယ္။ အဲဒါေတြကို က်မတို႔ ျမင္ေတြ႔ရတာၾကာလာေတာ့ အမ်ိဳးသားက အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔အစည္းကို ဦးေဆာင္ေတာ့ က်မတို႔ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အခြင့္အေရးအတြက္ ဘယ္လိုနည္းနဲ႔မွ ထိေရာက္စြာ ေျပာဆိုႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ က်မတို႔မထင္ဘူး။

အဲဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားက ရုန္းကန္လႈပ္ရွားလာေတာ့ ခုနက ခရိုင္အတြင္း အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ံုးကို ဦးေဆာင္ ေနတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြ မရွိေတာ့ဘူး။ အမ်ိဳးသမီးေတြျဖစ္ကုန္ၿပီ။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားက သူတို႔ရဲ႕အခြင့္အေရးေတြကို သူတို႔ ပိုသိလားၿပီး။ ႏုိင္ငံတကာကလည္း က်မတို႔ အမ်ိဳးသမီးအစည္းအရံုးကို သိေနၿပီး။ အမ်ားႀကီး တိုးတက္မႈရွိ လာတယ္။ ျမင္ေတြ႔ရတာ ပီတိျဖစ္မိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အားရေက်နပ္မႈ အျပည့္အဝမရွိေသးဘူး။ က်မတို႔ လႈပ္ရွားဖို႔ လိုေသးတယ္။ အားနည္းေသးေနတဲ့ က်မတို႔အမ်ိဳးသမီးေတြ အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ တိုးတက္ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရွိသလို သူတို႔ရွိတဲ့ေနရာေလာက္မွာပဲ သာယာေနၿပီး ဘာနဲ႔မွကို မပတ္သက္ခ်င္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ရွိေနေသးတယ္။ အဲလိုမျဖစ္ရဘူး။ က်မတို႔အားလံုး အတူတကြ စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ရမယ္။ အဲလိုလုပ္ေဆာင္မွသာ လွ်င္ က်မတို႔အခြင့္အေရး၊ က်မတို႔ေတာင္းဆိုေသာအရာေတြကို က်မတို႔ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

က်မတို႔ ကရင္အမ်ိဳးသမီးမ်ားအစည္းအရံုး (KWO) ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈအေပၚမွာ ကမၻာတစ္ဝွမ္းလံုးက သိခဲ့ၿပီ။ ထိုနည္းတူ ျမန္မာျပည္မွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့တိုင္းရင္းသားမ်ားလည္း က်မတို႔ကို အသိအမွတ္ျပဳ ေလးစားတယ္။ ျမန္မာျပည္အစိုးရကေတာ့ က်မတို႔ကို ေလးစားအသိအမွတ္ျပဳမႈ မရွိဘူး။ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္ လဲဆိုေတာ့ က်မတို႔အမ်ိဳးသမီးအစည္းအရံုးကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕အားနည္းခ်က္၊ သူတိုရဲ႕မုဒိန္းမႈ၊ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အ ေရးေတြ ခ်ိဳးေဖာက္ေနတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ေဖာ္ျပေနျခင္းေၾကာင့္ က်မတို႔ကို အသိအမွတ္မျပဳဘူး။ ဒါေပမယ့္ က်မတို႔ကေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးအတြက္ ဖိႏွိပ္မႈေအာက္ကေန လြတ္ေျမာက္ဖို႔ကို လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔ က်မ ျမင္တယ္။

အခုသြားေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းစဥ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း အမ်ိဳးသမီး ပူးေပါင္းပါ၀င္ခြင့္က အရမ္းအားနည္းေသးတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကုိ အထင္အျမင္ေသးၾကတယ္။ သူတုိ႔နဲ႔ အဆင့္အတန္းမမွီေသးဘူးလို႔ ျမင္ေနၾကေသးတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အားရေက်နပ္မႈ မရွိဘူး။

က်မတို႔ မိခင္အစည္းအရံုးလည္းပဲ အမ်ိဳးသမီးပါ၀င္ အားေကာင္းလာဖို႔အတြက္ ပုိလုပ္ေပးေစခ်င္တယ္။ အရင္က အမ်ိဳးသမီးေတြ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဘယ္ေလာက္ပဲအထင္ေသးေသး မိခင္အစည္းအရံုး(ေကအဲန္ယူ)အေနနဲ႔ လက္တြဲ ေခၚေစခ်င္တယ္။ အားေပးလမ္းျပေစခ်င္တယ္။ အဖက္ဖက္မွာေပါ့ေနာ္။ က်မတို႔ေတာ္လွန္ေရး ခက္ခဲၾကမ္းတမ္း တဲ့ကာလမွာဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားလည္း စိတ္အားထက္သန္စြာနဲ႔ ပူးေပါင္းပါ၀င္ခဲ့တာပဲ။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဟိုး အင္းစိန္တိုက္ပြဲကတည္းက အမ်ိဳးသမီးေတြက စတင္ပါ၀င္ခဲ့တယ္။ အင္းစိန္တိုက္ပြဲတုန္းက အမ်ဳိးသမီးမ်ားက ထမင္းခ်က္၊ က်ည္ဆံေတြကို စစ္ျမင္ျပင္ၾကားမွာ ထမ္းပိုးသယ္ေပးရတာရွိသလို မဲ့သ၀ါ၊ ေမာ္ဖိုးေက၊ မာနယ္ပေလာ တုိက္ပြဲ၊ ျဖတ္ေလးျဖတ္အခ်ိန္ တိုက္ပြဲအရွိန္ျမင့္တုန္းကလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြက ပူေပါင္းပါ၀င္တယ္။ ရြာသူႀကီးလုပ္ တယ္။ အဲခ်ိန္မွာ အမ်ိဳးသားေတြက ရြာသူႀကီး မလုပ္ရဲၾကေတာ့ဘူး။ ေပးအပ္လာတဲ့တာဝန္ကို အမ်ဳိးသမီးေတြက လည္း စိတ္ေရာကိုယ္ပါ နစ္ၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕အသက္ကို ေသျခင္းတရားနဲ႔ လြတ္ ေျမာက္ဖုိ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြက ဆြဲထုတ္ကယ္တင္ခဲ့တယ္။

က်မအေနနဲ႔ က်မတို႔အမ်ိဳးသမီးအားလံုးအတြက္ ဂုဏ္ယူတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြ မလုပ္ရဲတဲ့အရာေတြဟာ က်မတို႔ အမ်ိဳးသမီးေတြက လုပ္ရဲတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အားမေလွ်ာ့နဲ႔ အားအင္ေတြကို က်မတို႔ဒီထက္မက ဆက္ၿပီး ယူရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က အိုနာသြားတာလည္း ရွိမယ္။ ဒါေပမယ့္ က်မအေနနဲ႔ လိုခ်င္တာက သူတို႔ကို အသိအမွတ္ျပဳ မႈပဲ။ ဒီအမ်ိဳးသမီးေတြက တခ်ိန္က ကိုယ္က်ဳိးစြန္႔ အနစ္နာခံၿပီး လႈပ္ရွားလာခဲ့ရသူေတြျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သူတို႔ကို အသိအမွတ္ျပဳေပးပါ။

ပဒုိေစာလွထြန္း (ေကအဲန္ယူ တြဲဖက္ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး -၂)
ဒီႏွစ္မွာဆိုရင္ ၃၅ႏွစ္ ျပည့္ၿပီးေပါ့။ အခက္အခဲၾကားမွာ ေမြးလာၿပီးေတာ့ ကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြက ကရင္အမ်ိဳးသား ေရးနဲ႔ ကရင္ေတာ္လွန္ေရးမွာ ပါဝင္ဖို႔ ဖြဲ႔ခဲ့တာပဲေလ။ စဖြဲ႔တဲ့့အခ်ိန္မွာဆိုရင္ တကယ့္အခက္အခဲၾကားမွာ ဖြဲ႔စည္းခဲ့ တယ္ေလ။ အခုဆို ၃၅ႏွစ္တုိင္ သူတုိ႔ ျဖတ္သန္းလာခဲ့ၿပီ သူတို႔ကို ေမာ္ကြန္းတင္ၿပီး အသိအမွတ္ျပဳရမယ္။

အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ပါဝင္မႈေတြက အရင္ကဆိုရင္ မိသားစုအတြက္ မီးဖိုေခ်ာင္ ထမင္းခ်က္ေတြမွာပဲ ေတြ႔ရတယ္ေလ။ အခု ဆိုရင္ အမ်ိဳးသားေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးမွာ ကရင္အမ်ိဳးသမီးအျပင္ အျခားတိုင္းရင္းသားေတြပါ ပါဝင္လုပ္ေဆာင္လာတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးရဲ႕အခန္းက႑ေတြ ပိုၿပီးျမင့္လာတယ္။ အခုဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြက ကမၻာ့ရဲ႕ႏုိင္ငံေရးအရ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အခုသြားေနရတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးမွာေသာ္လည္းေကာင္း ပါဝင္ဖို႔က ပိုၿပီးေတာ့ လိုအပ္ လာတယ္။ ဒီအတိုင္းပဲ သူတို႔ရဲ႕ပါဝင္မႈေတြ၊ လုပ္ေဆာင္မႈေတြ မ်ားလာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေျပာင္းလဲမႈ၊ ျဖစ္တည္မႈ ေတြကို က်ေနာ္တို႔ ေတြ႔ရတယ္။ ဒါေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႀကိဳးစားမႈအပၚ ျဖစ္လာခဲ့တယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ေျပာလို႔ ရတယ္။

ဒါေတြက တကယ္အေရးႀကီးတယ္။ ကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြက ကရင္တစ္မ်ဳိးသားလံုးရဲ့ ေျပာင္းလဲမႈေတြကို တြန္းအား ျဖစ္ေစတယ္။ ေနာက္ အမ်ိဳးသားေရးလႈပ္ရွားမႈ၊ ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈေအာင္ပြဲအတြက္ ျဖည့္ဆည္းေပးမႈကို လုပ္ေဆာင္ တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီအမ်ိဳးသားေရးမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အင္အားကိုလည္း က်ေနာ္တို႔အမ်ားႀကီး လိုအပ္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တစ္ကမာၻလံုးမွာလည္း သူတို႔ရဲ႕လႈပ္ရွားမႈေတြ လိုအပ္ေနတာျဖစ္တယ္။ ဒီအမ်ိဳးသား ေရးမွာေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဒီတစ္ကမာၻလံုးနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအခန္းက႑မွာေသာ္လည္းေကာင္း သူတို႔က တကယ္ကို လိုအပ္ပါတယ္လို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဒီ ၃၅ႏွစ္ျပည့္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္လာတဲ့ ကရင္အမ်ိဳးသမီးေခါင္း ေဆာင္ေတြကို က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ (ေမာ္ကြန္း)တင္ အသိအမွတ္ျပဳရမယ္။ ေလးစားရမယ္။ တန္ဖိုးထားရမယ္ဆိုတာ ကို က်ေနာ္ထည့္ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ေနာ္ကေညာေဖာ (KWO အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴး)
က်မတို႔ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ က်မတို႔အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈေတြအမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ တက္သစ္စ အမ်ိဳး သမီးေတြကို က်မတို႔ ေမြးထုတ္ေပးႏိုင္တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့လည္း ေရွ႕ဆက္အမ်ိဳးသမီးလႈပ္ရွားမႈေတြြကို က်မတို႔ လုိအပ္ပါတယ္။ က်မတို႔ အဖြဲ႔အစည္းရဲ့ အင္အား ပိုမို မ်ားလာႏိုင္ဖို႔အတြက္ေပါ့ေနာ္။ ကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြက က်မ တို႔ရဲ႕လႈပ္ရွားမႈမွာ ပိုၿပီးေတာ့ ပါဝင္လာသလုိပဲ ေခါင္းေဆာင္အခန္းက႑မွာ ပုိၿပီးပါဝင္လာတယ္။

၃၅ႏွစ္အတြင္းမွာ တုိးတက္မႈက အနည္းငယ္ရွိလာတယ္။ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရး သိရွိနားလည္မႈ၊ လူမႈအဝန္းအဝုိင္း အတြင္း အမ်ဳိးသမီး ပါဝင္မႈျဖစ္ျဖစ္၊ ဦးေဆာင္မႈအခန္းက႑မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ အဲဒါေတြကို ပုိမုိသိရွိလာတယ္။ ဒါေပမယ့္ အသိအမွတ္ျပဳမႈအပုိင္းမွာကေတာ့ အားနည္းမႈေတြ အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္။ ေကအဲန္ယူ-ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ ႐ုံးရဲ႕ ဦးေဆာင္မႈအခန္းက႑မွာ ျပန္ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ အမ်ဳိးသမီးပါဝင္မႈ အေရအတြက္က အနည္းငယ္မ်ားလာ တယ္။ အရင္က အေျခအေနကို ျပန္ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ဒါေတြမရွိဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း နည္းေနပါေသးတယ္။ က်မတုိ႔ ေတာင္းဆုိထားတဲ့ ၃၀ရာခုိင္ႏႈန္းကို လက္မခံေသးဘူး၊ မျဖည့္ဆည္းေပးႏုိင္ေသးပါဘူး။

ထုိနည္းလည္းေကာင္းပဲ က်မတုိ႔ လူမႈအဝန္းအဝိုင္းမွာျဖစ္ျဖစ္ ဦးေဆာင္မႈ အခန္းက႑မွာ၊ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈ အခန္း က႑ေတြမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြပါဝင္ရမယ္ဆုိတာ သူတုိ႔ နားလည္သေဘာေပါက္ၾကေပမယ့္ အမ်ဳိးသမီး မျဖစ္မေန ပါရမယ္ဆုိတဲ့ အသိအမွတ္ျပဳမႈအပုိင္းမွာက်ေတာ့ အားနည္းေသးတယ္ေပါ့ေနာ္။ သုိ႔ေသာ္ အမွန္တကယ္ လုိက္နာ က်င့္သုံးဖုိ႔က အားနည္းပါေသးတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံထဲမွာလည္း ထုိနည္းတူပါပဲ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရးကို ပုိမုိ သိရွိနား လည္လာေပမယ့္ ဦးေဆာင္မႈအခန္းက႑မွာ ပူးေပါင္းပါဝင္ဖုိ႔က်ေတာ့ တန္ဘုိးထား အသိအမွတ္ျပဳဖုိ႔ အားနည္းေန ေသးတယ္လုိ႔ ျမင္ပါတယ္။

က်မအေနနဲ႔ေျပာခ်င္တာက က်မတို႔ဟာ လူသားတစ္ေယာက္ပဲ။ က်မတို႔ကို လက္မခံတာ နားမလည္တဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ က်မတို႔အေနနဲ႔ေတာင္းဆိုရတာပါ၊ အဲဒါေၾကာင့္ တန္းတူညီမွ်မႈကို က်မတို႔က ေတာင္းဆိုတယ္။ တန္းတူညီ မွ်မႈလို႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ (က်ားမ) တန္းတူညီမွ်မႈရွိရမယ္။ အဲဒါေတြကို သူတို႔နားလည္ရမယ္။ ေနာက္ေျပာခ်င္တာက အမ်ိဳးသမီးေတြ လုပ္ေဆာင္မႈအပိုင္းမွာ ၃၀ရာခိုင္ႏႈန္းပါဝင္ရမယ္။ ၿပီးေတာ့ ေခါင္းေဆာင္အပိုင္းမွာ ကရင္အမ်ိဳးသမီး ေတြကို တြဲေခၚဆြဲေခၚလုပ္ေပးရမယ္၊ ဘယ္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ကမွ အရည္အခ်င္းရွိၿပီး ေမြးဖြားမလာဘူး။ အဲဒီအ တြက္ေၾကာင့္ က်မတို႔အားလံုးက လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔လိုပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးေျပာခ်င္တာက ကရင္အမ်ိဳးသမီးေတြက အိမ္မွာေန ေယာက္်ားက အျပင္ထြက္ ေငြရွာ၊ ဒါေတြက ပတ္ဝန္းက်င္က ေျပာင္းလဲလိုက္တာပါ။ ဒါေတြအားလံုးကို ရပ္ၿပီးေတာ့ ေကာင္းမြန္ေအာင္ က်မတို႔ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔လုိအပ္ပါတယ္။

ေနာ္အုန္းလွ (KWU ဥကၠ႒)
KWO က ၃၅ႏွစ္ရွိခဲ့ၿပီ။ ဒါေပမယ့္လည္း ၿငိမ္းခ်မ္းျဖစ္စဥ္မွာလည္း အမ်ဳိးသမီးအဖဲြ႔ေတြေတာ့ ပါဝင္တယ္ေပါ့ေနာ္။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ ပါဝင္မႈသာရွိတာ၊ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်တဲ့ေနရာကေတာ့ ပါဝင္မႈ အားနည္းေန ေသးတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်တဲ့ေနရာမွာ ဥပမာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိစၥရပ္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ပါတီတြင္းကိစၥပဲျဖစ္ျဖစ္ အဖဲြ႔ ကိစၥပဲျဖစ္ျဖစ္ေပါ့။ ဦးေဆာင္မႈအခန္းက႑မွာက်ေတာ့ က်မတုိ႔ မိခင္အဖဲြ႔အစည္းကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အစုိးရအဖဲြ႔ေတြကပဲ ေပါ့ေနာ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္မႈရဲ႕ အေလးမထားသလုိ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕စြမ္းေဆာင္ရည္ကိုလည္း အသိအမွတ္ ျပဳတာနည္းတယ္။ ဘာေၾကာင့္နည္းတယ္လုိ႔ ေျပာတဲ့အခါက်ရင္ အစုိးရကိုယ္တုိင္က အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္မႈအ ေပၚမွာ အာရုံစုိက္မႈက နည္းတယ္။ ဦးေဆာင္လုိတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ပံ့ပုိးမႈလည္း အားနည္းတာ ေတြ႔ရတယ္ေပါ့ေနာ္။

အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ က်မကိုယ္တုိင္ အခုခ်ိန္ထိလည္း ခ်ဳိးေဖာက္ခံရတာပဲ။ ကိုယ့္ဘက္က ဥပေဒအရ ဘယ္လုိပဲ ေဆာင္ရြက္ခဲ့၊ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ ဥပေဒနဲ႔အညီ လုပ္ခဲ့ရင္ ေတာင္မွ အာဏာရ အဖဲြ႔အစည္းေတြကေတာ့ လုပ္ပုိင္ခြင့္ရွိတဲ့ ဌာနဆုိင္ရာကလည္း ဒီအေပၚမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ကရင္အာဇာနည္ေန႔ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျမဝတီက လူထုေတြရဲ႕နစ္နာလုိ႔ သြားတဲ့အခါမွာ က်မကိုယ္ တုိင္ မပါဝင္ပဲနဲ႔ တရားစဲြဆုိခံရေသးတယ္။ ဒါက အမ်ဳိးသမီးေတြ အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္ခံေနရတုန္းပဲ။ တရားရုံးက ခ်မယ့္အမိန္႔ေတာင္မွ အစုိးရ ပါဝင္ပတ္သက္မႈရွိတယ္ဆုိတာ အန္တီတုိ႔အားလုံး သိၿပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။

က်မတုိ႔ အမ်ဳိးသမီးေတြအေနနဲ႔ေပါ့ေနာ္။ လက္ရွိ ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ အဆင့္ဆင့္ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ေနာက္ထပ္တက္ လာမယ့္ အမ်ဳိးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြအေနနဲ႔လည္း အမ်ဳိးသမီးက႑ကို ဒီ့ထက္မက အသိအမွတ္ျပဳဖုိ႔ရယ္၊ အဓိက ျပည္သူေတြေပါ့ေနာ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ေဆာင္ရြက္တဲ့အေပၚမွာ အသိအမွတ္ျပဳလာေအာင္ အန္တီတုိ႔ အမ်ားႀကီး ႀကိဳးစားရအုံးမွာ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ အခ်ိန္ထိ အမ်ဳိးသမီးေတြ ဘာပဲလုပ္လုပ္ အင္တုိက္အားတိုက္ လုပ္ေပမယ့္လုိ႔ တကယ့္တကယ္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်တဲ့ေနရာမွာ ပါဝင္မႈမရွိေသးတဲ့အတြက္ ဒါကိုေရာ အမ်ဳိးသမီးေတြ အမ်ားႀကီး ဆက္ႀကိဳးစားရအုံးမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေနာ္ထူးထူး (ကရင္လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔-KHRG ဒါ႐ုိက္တာ)
လူထုနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအခြင့္အေရးအတြက္ ကိုယ္စားေျပာေပးရံုမကပဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ ေဆာင္ရြက္တဲ့အ ခ်ိန္ေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအသံ ထြက္လာဖို႔ေနရာရဖို႔အတြက္ သူတို႔ (KWO) အမွန္တကယ္ ႀကိဳးစားၾကတဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ သူတို႔လုပ္ရပ္အေပၚမွာ က်မ ဂုဏ္ယူမိပါတယ္။

လက္ရွိ ႏိုင္ငံလုပ္ငန္းစဥ္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အမ်ိဳးသမီးကိုယ္စားလွယ္ေတြ က်မတို႔ သိပ္မ ေတြ႔ရဘူး။ NCA(တစ္ႏုိင္ငံလုံးအပစ္ရပ္သေဘာတူစာခ်ဳပ္) စစေပၚကတည္းက ကရင္အမ်ိဳးသမီးမ်ား ပါ၀င္မႈတအား အားနည္းတယ္။ ဘာေၾကာင့္အားနည္းရသလဲဆိုေတာ့ သူတို႔ကို အခြင့္အေရး သိပ္မေပးထားဘူး။ လက္တြဲေခၚတာ လည္း နည္းတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းစဥ္မွာ အမ်ဳိးသမီးေတြ ပူးေပါင္းပါ၀င္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ အရမ္းေတာင္းဆုိခဲ့လုိ႔ အခု ေတာ့ အေသးအမႊားေတာ့ ေတြ႔ျမင္ေနရၿပီး။ ဒါေပမယ့္ အားမလိုအားမရ ျဖစ္ေနေသးတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြကို အားေပးခ်င္တာကေတာ့ က်မတို႔မွာရွိတဲ့ က်မတို႔အခြင့္ေရးေတြကို က်မတို႔သိေအာင္ ႀကိဳးစားၾက ပါ။ အကယ္၍ တစ္ဦးတစ္ေယာက္က က်မတို႔အခြင့္အေရးကို ထိပါးေအာင္ လာခ်ဳိးေဖာက္ၿပီးဆိုရင္ က်မတို႔ ၿငိမ္မေန သင့္ဘူး။ က်မတို႔ အခြင့္အေရးေတြကိုသိၿပီး က်မတို႔ခံစားခ်က္ေတြကို ထုတ္ေဖာ္တင္ျပရမယ္။ အကယ္၍ က်မတုိ႔ ထုတ္မေျပာဘူးဆုိရင္ အျခားေသာ အမ်ုိးသမီးေတြက က်မတို႔ကို အတုယူၿပီး ေၾကာက္လန္႔သြားမယ္။ သူတို႔ထုတ္ ေဖာ္ေျပာျပလာမွာလည္း မဟုတ္ဘူး။ အမ်ဳိးသမီးအေပၚ အဓမၼျပဳက်င့္မႈေတြ မ်ားလာမယ္။ ဘယ္ေတာ့မွ ေလ်ာ့နည္း သြားေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး။

အမ်ိဳးသမီးမ်ားအားလုံးကို တုိက္တြန္းလုိတာက စိတ္အားထက္သန္မႈ ရွိၾကပါ။ ရဲရင့္ၾကပါ။ ႏိုင္ငံေရးကို စိတ္၀င္စား ၾကပါ။ ဟိုးအရင္က အမ်ိဳးသမီးေတြဆိုရင္ မ်ားေသာအားျဖင့္ အိမ္ေနာက္ေဖးမွာပဲေနရၿပီး ကေလးထိန္း၊ ထမင္းခ်က္၊ ဟင္းခ်က္အိမ္မႈကိစၥပဲ သူတို႔လုပ္ရတယ္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားက ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မပတ္သက္ဘူးလို႔ သူမ်ားသတ္မွတ္ထားခဲ့ ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုခ်ိန္မွာ အမ်ိဳးသမီးႏုိင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ေတြ အမ်ားႀကီး ရွိလာၿပီးေပါ့ေနာ္။ အဲဒါေၾကာင့္က်မတို႔ အတုယူၿပီး သင္ခန္းစာယူရမယ္။