Home ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္း “မူအရ ပါဝင္ခြင့္ရွိေပမယ့္လည္း တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသားေတြက ခါးခါးသီးသီး ျငင္းပယ္ေနေသးတယ္” ေနာ္မာမာခ်ိဳ (သံေတာင္ႀကီး အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕)

“မူအရ ပါဝင္ခြင့္ရွိေပမယ့္လည္း တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသားေတြက ခါးခါးသီးသီး ျငင္းပယ္ေနေသးတယ္” ေနာ္မာမာခ်ိဳ (သံေတာင္ႀကီး အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕)

1257

သံေတာင္ႀကီး အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ ဒါ႐ိုက္တာေနာ္မာမာခ်ိဳႏွင့္ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းျခင္း

၂၀ မတ္ ၂၀၂၀

ဆယ္စုႏွစ္ တစ္ခုနီးပါး ျပည့္ေတာ့မယ့္ ျမန္မာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ႀကီးထဲမွာ အမ်ိဳးသမီး ေတြရဲ႕အသံ ဘယ္ေလာက္ပါ၀င္ခဲ့သလဲ ၊ စစ္ရဲ႕ဒဏ္ကို အမ်ိဳးသမီးေတြလည္း အမ်ိဳးသားမ်ား နည္းတူ ခံစားေတြ႕ႀကဳံခဲ့ရတာမို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးညႇိႏႈိင္း တဲ့ေနရာမွာ သူတို႔ပါဝင္ခြင့္ကလည္း အေရးပါလွပါတယ္။ ဒီေအၾကာင္းေတြကို ကရင္ျပည္နယ္ ေတာင္ပိုင္းအေျခစိုက္ သံေတာင္ႀကီး အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ရဲ႕ ဒါ႐ိုက္တာေနာ္မာမာခ်ိဳနဲ႔ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး။ ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္မႈ အေျခအေနေလးရွင္းျပေပးပါ။

ေျဖ။ ။ လက္ရွိၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ရဲ႕ တတိယ(ပင္လုံ)အစည္းအေဝးအထိ အမ်ိဳးသမီး ေတြရဲ႕ပါဝင္မႈကေတာ့ နည္းနည္းေတာ့ မ်ားလာတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ တတိယအစည္းအေဝးမွာ အနည္းဆုံး ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း က႑အသီးသီးမွာ အမ်ိဳးသမီး ေတြပါဝင္ဖို႔ ေတာင္းဆိုခဲ့တယ္။ အစုအဖြဲ႕အသီးသီးက ပါဝင္ခြင့္အတြက္ ေတာင္းဆိုခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အဓိပၸာယ္ ျပည့္ဝတဲ့ ပါဝင္မႈ ဆုံးျဖတ္ခြင့္ရတဲ့ ပုံစံေတာ့ ပါဝင္ခြင့္မရေသးဘူး။ ေနာက္ဆုံး တတိယအစည္းအေဝး မွာ ၂၂ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိေတာ့ ပါဝင္ခြင့္ရခဲ့တယ္။

ေမး။ ။ အမ်ိဳးသမီးေတြ ၂၂ရာႏႈန္းပဲ ပါဝင္ရတဲ့အခ်ိန္မွာ အဓိက ႀကဳံေတြ႕ရတဲ့ အခက္အခဲေတြကေကာ ဘာေတြ ျဖစ္မလဲ။

ေျဖ။ ။ အထူးသျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းျဖစ္စဥ္မွာေတာ့ မ်ားေသာအားျဖင့္ အစုအဖြဲ႕အသီးသီးရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ေတြက အမ်ိဳးသား ေတြနဲ႔ပဲ သက္ဆိုင္တယ္ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚ အယူအဆ လည္း ရွိေသးတယ္။ ဥပမာ အစုအဖြဲ႕ငါးခုစလုံးနဲ႔ေျပာ ရမွာေပါ့၊ ပါဝင္မႈမွာလည္း အသီးသီးနည္းေနတာကို ေတြ႕ရတယ္။ စိန္ေခၚမႈအေနနဲ႔က အထူးသျဖင့္ေတာ့ ပါဝင္လို႔ေတာ့ ရတယ္။ တကယ္တမ္း ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်တဲ့ေနရာ တကယ္တမ္း ေျပာေရး ဆိုေရး ရွိတဲ့ ေနရာမွာၾကေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာပါဝင္မႈ နည္းေနတာကို ေတြ႕ရတယ္။ တကယ္ပဲ ထ ည့္ ထားတယ္ ပါဝင္တယ္ ဆိုတာေလာက္ပဲ ထည့္ထားတာျဖစ္တယ္။

ေမး။ ။ ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ဘာေၾကာင့္ ပါဝင္သင့္တာလဲ။

ေျဖ။ ။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြက ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းတဲ့ေနရာမွာ အားသာတယ္။ ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းႏိုင္တဲ့ စြမ္းရည္ လည္းရွိတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြက ျဖတ္ထုိးဉာဏ္ရွိတယ္၊ သီးခံႏိုင္စြမ္းရွိတယ္။ ဒီအရာေတြ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္ေစဖို႔အတြက္ အားေပးတဲ့ အရာတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳးမွာ ပါဝင္ျခင္းအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ မတူညီတဲ့ အျမင္ေတြကိုလည္း ထည့္သြင္းလို႔ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳး သမီးေတြ ပါဝင္ခြင့္ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးက႑ေတြ ေဆြးေႏြးေတာ့မယ္ဆိုလိုရွိရင္လည္း အမ်ိဳးသား အျမင္ရႈေထာင့္တစ္ခုကေန စဥ္းစားထားတာမဟုတ္ပဲနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္ျခင္း အားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြက ကိုယ့္ရဲ႕အခြင့္အေရးကို အဲ့မွာထည့္သြင္းၿပီးေတာ့ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးႏိုင္တယ္။

ေမး။ ။ လက္ေတြ႕မွာ လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္အေပၚမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ စိတ္ပါဝင္ စားမႈဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။

ေျဖ။ ။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေက်းလက္ေန အမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ ဘာမွမသိဘူး။ ၿပီးေတာ့ ျပည္တြင္းစစ္မခံစားရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ ဘာမွ ခံစားမႈမရွိဘူး။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ျပည္တြင္းစစ္ဒဏ္ကို ခံစားေနရတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက စိတ္ဝင္စားမႈရွိတယ္။ ဘယ္လိုပါဝင္ရမလဲဆိုတဲ့ အေျခအေနေတာ့ မသိၾကဘူး။ ဘယ္ေနရာကေန ပါဝင္လို႔ရမလဲ ဆိုတာကိုလည္း သိရွိမေနဘူး။ မ်ားေသာအားျဖင့္ သြားေရာက္ၿပီးေတာ့ ေမးျမန္းလိုက္တဲ့ အခါမွာ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြဆို စိတ္ဝင္စားမႈမရွိဘူး။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ငါတို႔နဲ႔ မဆိုင္ဘူးဆိုၿပီး ေတာ့ေတာင္ ထင္ၾကတယ္။

ဒါေပမဲ့ တကယ္ျပည္တြင္းစစ္ကို ခံစားခဲ့ရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြက ပါဝင္ခ်င္တယ္ ပါဝင္ခြင့္ မရၾကဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အမ်ိဳးသားေတြပဲ ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံမွာ တက္ေရာက္ လို႔ရတယ္၊ ေဆြးေႏြးလို႔ရတယ္ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ေတြးေခၚယူဆမႈက ရွိေနတာေပါ့။ နင္တို႔ အမ်ိဳးသမီး ေတြ သြားတက္ေရာက္ရေအာင္ နင္တို႔ဘာေတြ ေဆြးေႏြး တတ္မွာမို႔လို႔လဲ ဆိုတဲ့ အရာေတြကလည္း ရွိေနတယ္ဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္ခြင့္မရဘူး။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြကိုယ္၌ကလည္း ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္ေတြကို တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးေတြကပါဝင္ခ်င္ေပမယ့္လည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ေတြမွာ တကယ္ပဲ ေဆြးေႏြးရမယ့္ အေၾကာင္းအရာေတြ ဗဟုသုတေတြ အားနည္းေနတာလည္း ရွိေနေသး တာေပါ့။

ေမး ။ ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အခန္းက႑ကို သူတို႔ဘယ္ေလာက္အထိ ထည့္သြင္းေျပာ ဆိုတာေတြရွိလဲ။

ေျဖ။ ။ မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ မေျပာဆိုၾကပါဘူး။ စီးပြားေရး က႑ဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္ခြင့္လည္းနည္းသလို စီးပြားေရး က႑မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အေရးဆိုတာကလည္း သိပ္မေတြ႕ရဘူး။ တခ်ိဳ႕ လုံၿခဳံေရး က႑ေတြ မွာဆိုလို႔ရွိရင္ အမ်ိဳးသမီးအတြက္ဆိုၿပီး သီးျခား ေဆြးေႏြးတာမ်ိဳး မေတြ႕ရဘူး။ ဒီလူမႈေရး က႑မွာဆိုလို႔ရွိရင္ အဲ့လို ေနရာမွာေတာ့ ထည့္ထားတာေတြ႔ရတယ္။ တကယ္တမ္း အေရးႀကီးတဲ့ အခန္းက႑ေတြမွာ ထည့္သြင္း ထားတာေတြ ေတာ့အားနည္းေနေသးတယ္။

ေမး။ ။ ၉ ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာ ေဖာ္ေဆာင္လာခဲ့တဲ့ ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္တစ္ေလွ်ာက္မွာ အမ်ိဳး သမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္လာရမႈက ဘယ္ေလာက္အေျခအေနထိ ရွိခဲ့လဲ။

ေျဖ။။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံမွာေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္ရမႈက တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ေတာ့ နည္းနည္းမ်ားလာတာေပါ့။ ပထမတုန္းက ၆ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဒုတိယတုန္းက ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္း တတိယအစည္းအေဝးမွာေတာ့ ၂၂ရာခိုင္ႏႈန္းေပါ့။ ဒါေပမယ့္ က႑အသီးသီးေတြမွာ အစုအဖြဲ႕အသီးသီးေတြရဲ႕ ေပၚလစီေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္ရမယ္ဆိုတာကို တကယ့္ ေပၚလစီထဲမွာ ထည့္သြင္းထားဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ေပၚလစီမွာ ရွိၿပီးဆိုလို႔ရွိရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္ခြင့္ေပးရမယ္၊ ပါဝင္ခြင့္ေပးၿပီး သကာလ အမ်ိဳးသမီးေတြ တကယ္ပဲ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်တဲ့ေနရာမွာ ဝင္ေဆြးေႏြးတဲ့ ေနရာေတြမွာ ဆိုလို႔ရွိရင္ ထည့္သြင္းေပးဖို႔လည္းလိုအပ္တယ္။ ၿခဳံငုံၿပီး ၾကည့္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္မႈက နည္းေနေသးတာေပါ့။

ေမး။ ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္လာတဲ့အေပၚမွာေကာ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ လက္ခံႏိုင္မႈက ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။

ေျဖ။ ။ လက္ခံတယ္လို႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ တခ်ိဳ႕ကေတာ့မူအရ ပါဝင္ခြင့္ေတာ့ ရွိေပမယ့္လည္း တခ်ိဳ႕ေနရာေတြ မွာေတာ့ တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသားေတြက ခါးခါးသီးသီး ျငင္းပယ္ေနေသးတယ္။ ဥပမာ စားပြဲဝိုင္းမွာ ေဆြးေႏြးရေတာ့မယ္ဆိုရင္ အမ်ိဳးသားေတြက သူတို႔ပဲ ေျပာဆိုမယ္၊ သူတို႔ပဲ ေဆြးေႏြးမယ္ဆိုတာလည္း အမ်ားႀကီး ရွိတာေပါ့။ အမ်ိဳးသမီးေတြ ကိုယ္တိုင္ အခ်င္းခ်င္းေတာင္မွ ကိုယ့္ကိုကို nominate (အဆိုျပဳ)လုပ္ေနရတယ္။ ဒီလိုေဆြးေႏြး ေတာ့မယ္ဆိုလိုရွိရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြ အခ်င္းခ်င္းက nominate လုပ္ေနရတယ္။ အမ်ိဳးသား ေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြ nominate လုပ္ၿပီး ေျပာပါဆိုတဲ့အရာကေတာ့ နည္းတယ္။

ေမး။ ။ အမ်ိဳးသားေတြကလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပါဝင္ႏိုင္စြမ္းရွိရင္ ပါဝင္လို႔ရတယ္ဆိုၿပီး ေျပာတာမ်ိဳးလည္းရွိ တဲ့အေပၚမွာ ဘယ္လိုျမင္လဲ။

ေျဖ။ ။ အရည္အခ်င္းလို႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ ဘာနဲ႔ တိုင္းတာၾကမွာလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေမးစရာ ရွိလာတယ္။ အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ အဲဒီလို ရွိေနေပမယ့္ လည္း ေနရာေပးမႈ အေျခအေနေၾကာင့္လို႔ပဲ က်မျမင္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြ ကိုယ္တိုင္က တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ေျပာႏိုင္ ဆိုႏိုင္ ေဆြးေႏြးႏိုင္တဲ့ သူေတြ ရွိပါတယ္။ တကယ္တမ္း ၿငိမ္းခ်မ္းျဖစ္စဥ္ အေပၚ ထဲထဲဝင္ဝင္ နားလည္တတ္ကြၽမ္းတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးႏိုင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရွိေနေပမယ့္လည္း ပါဝင္ခြင့္မရတာလို႔ပဲ ေျပာခ်င္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အရည္ အခ်င္းရွိရင္ ပါဝင္ပါဆိုတဲ့ေနရာမွာ အရည္အခ်င္းရွိၿပီး မပါဝင္ႏိုင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနပါတယ္။

ေမး။ ။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္ခြင့္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘာမ်ားျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္ေသးသလဲ။

ေျဖ။ ။ ျမန္မာျပည္မွာလူဦးေရးရဲ႕ တစ္ဝက္ေက်ာ္က အမ်ိဳးသမီးေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္တိုင္းမွာ အမ်ိဳး သမီးေတြနဲ႔လည္း သက္ဆိုင္တယ္ဆိုတာကို ျဖည့္စြက္ေျပာ ခ်င္တယ္။ ျပည္တြင္းစစ္ကို ခံစားခဲ့ရတုန္းကလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြ ကေလးေတြ အမ်ားႀကီးခံစားခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ့္ စားပြဲဝိုင္းမွာ ေဆြးေႏြးရေတာ့မယ့္အခ်ိန္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္မႈက အားနည္းတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္ျခင္း အားျဖင့္လည္း တကယ္ပဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမွာေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးမွာ ေသာ္လည္းေကာင္း အမ်ိဳးသမီး ပါဝင္မႈေၾကာင့္လည္း ပိုမိုဖံြ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီး ဒီထက္မ်ားမ်ားပါဝင္ဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ဒီထက္ ပါဝင္ခြင့္ရဖို႔လည္း ေတာင္းဆိုခ်င္တယ္။