Home ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္း ေကအဲန္ယူ အေထြေထြအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ပဒုိေစာတာဒုိမူးႏွင့္ ေတြ႔ဆုံျခင္း

ေကအဲန္ယူ အေထြေထြအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ပဒုိေစာတာဒုိမူးႏွင့္ ေတြ႔ဆုံျခင္း

996

ေကအဲန္ယူ အေထြေထြအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ပဒုိေစာတာဒုိမူးႏွင့္ ေတြ႔ဆုံျခင္း

“ျပည္သူလူထုကို ေျပာခ်င္တာက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ ေရာက္ေသးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး အေနအထားမွာပဲ ရွိေနပါတယ္။”

ယခုလအတြင္း ေကအဲန္ယူ၊ ဖာပြန္ခ႐ိုင္၊ တပ္မဟာ ၅ နယ္ေျမတြင္ ထိေတြ႔ပစ္ခတ္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနျခင္း၊ စစ္ေရးအရ ရည္ရြယ္လမ္းေဖာက္လုပ္မႈအေျခ၊ ၂၀၁၂ ျပည္ႏွစ္ အဆင့္ အပစ္ရပ္ေနာက္ပုိင္းကတည္းက တပ္မဟာ ၃ ႏွင့္ ၅ ဘက္တို႔တြင္ လမ္းေဖာက္လုပ္မည့္ကိစၥ ညွိႏႈိင္းလုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈ စသည္တုိ႔ကို ေကအဲန္ယူ၊ အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴး ပဒိုတာဒိုမူးႏွင့္ ေကအုိင္စီက သီးသန္႔ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းထားသည္မ်ားကို ျပန္လည္ေဖာ္ ျပလုိက္ပါသည္။

ေမး- လတ္တေလာ ဖာပြန္ေဒသမွာျဖစ္ပြားေနတဲ့ လက္နက္ကုိင္ပဋိပကၡနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အျမန္ဆုံးရပ္စဲႏုိင္ေအာင္ ဘာေတြေဆြးေႏြးတုိင္ပင္မႈ ရွိသလဲ။
ဖာပြန္ခရုိင္မွာျဖစ္ေနတဲ့ လတ္တေလာ IDPေတြေျပးေနရတဲ့ ကိစၥနဲ႔ ေအာက္ေျခမွာျဖစ္တဲ့ ထိေတြ႔မႈ ေလးေတြက အဓိက ကေတာ့ ႏွစ္ဖက္ၾကားမွာ ရိကၡာပုိ႔တဲ့ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ အျမင္သေဘာထား ညႇိႏႈိင္းဖုိ႔ အတြက္ အေျဖ ေကာင္းကုိ အားလုံးလက္ခံႏုိင္တဲ့ အေျဖမထြက္ခင္ ၾကားကာလမွာ တစ္ဖက္သတ္ အင္အားသုံးၿပီးေတာ့ အေကာင္ အထည္ေဖာ္လုိတဲ့ ဆႏၵေၾကာင့္ျဖစ္တယ္လုိ႔ပဲ က်ေနာ္တုိ႔ ေျပာလုိ႔ရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ လဲဆုိေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ NCAအရ ရိကၡာပုိ႔ရမယ္ဆုိတာကုိ ႏွစ္ဖက္စလုံး လက္ခံထားၿပီးသား။ ရိကၡာကုိ ဘယ္လုိ ပုိ႔မလဲဆုိ တာကို က်ေနာ္တုိ႔ ေသခ်ာ ေဆြးေႏြးဖုိ႔လုိပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ ရိကၡာပုိ႔မယ္ ကိစၥကုိ ေဆြးေႏြးတဲ့ အခါမွာလည္း ရိကၡာပုိ႔ဖုိ႔ဆုိတာထက္ လမ္းေဖာက္ေရး ဦးစားေပးၿပီး လုပ္တဲ့ ေနရာမွာ က်ေနာ္တုိ႔ အျမင္မတူ ကြဲျပားၿပီးေတာ့ တစ္ဖက္က တစ္ဖက္သတ္ပဲ ေဖာက္လုပ္မယ္ဆုိတဲ့ အေျခခံ တခုကုိ ကိုင္စြဲၿပီး လုပ္သြားတဲ့အေပၚမွာမူတည္ၿပီးေတာ့၊ က်ေနာ္တုိ႔ဘက္က စုိးရိမ္မႈေတြ ျမႇင့္မားလာၿပီး ေတာ့ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ ကာကြယ္ရတဲ့ အပုိင္း။

ဒါေပမဲ့ အခုျဖစ္သြားတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြကုိ ၾကည့္လုိက္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ကန္႔သတ္ ခ်က္ေတြကုိ ေက်ာ္လြန္ၿပီး လုပ္ေဆာင္တဲ့ အေျခခံေပၚမွာ ကုိယ့္ဘက္က ျပန္ၿပီး ကာကြယ္တဲ့ အစိတ္အပုိင္း ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ဒီဟာေတြကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ေတ့ေတ့ဆုိင္ဆုိင္ ေျဖရွင္းမယ္ဆုိရင္ ေျပလည္ႏုိင္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၉ ရက္က တပ္မေတာ္ ညႇိႏႈိင္းေရးအဖြဲ႔နဲ႔ ေတြ႔ခဲ့တာ ရွိတယ္။

ဆုိေတာ့ အဲ့ဒီအစည္းအေဝးမွာေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ လမ္းေဖာက္လုပ္ေရး ကိစၥက NCA နဲ႔ ကြဲလြဲမႈ ရွိျခင္း၊ မရွိျခင္း အေပၚမွာ က်ေနာ္တုိ႔ စိစစ္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ကုိ အေၾကာင္းျပန္ မယ္လို႔ ေျပာထားပါတယ္။ NCA နဲ႔ ကြဲလြဲမႈ ရွိတယ္ ဆုိရင္ေတာ့ အဲ့သလုိ မျဖစ္ေအာင္ က်ေနာ္တုိ႔ ညႇိႏႈိင္းဖုိ႔ လုိအပ္ပါ တယ္။ ဆုိေတာ့ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ အဲ့ဒီ အဆင့္မွာ ျဖစ္ေနပါတယ္။

ေမး- ဒါဆုိရင္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၁၉ရက္ေန႔က ေတြ႔ဆုံမႈမွာ ဒီလမ္းေဖာက္လုပ္မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေသခ်ာတဲ့ ဘာသ ေဘာတူ ညီခ်က္ေတြ ရခဲ့သလဲ။ ၾကားသိရသေလာက္ေတာ့ ဘာမွ မရလုိက္ဘူးဆုိတဲ့အေပၚမွာလည္း အနည္းငယ္ရွင္းျပေပးပါ။
အဓိက ေအာက္ေျခမွာျဖစ္ေပၚတဲ့ ထိေတြမႈေလးေတြက ရွင္းရွင္းေျပာရင္ NCAအေပၚမွာ မတူညီတဲ့ အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆုိခ်က္နဲ႔ တဖက္သတ္ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မႈေတြေၾကာင့္လုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ ေျပာလုိ႔ရပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ အဓိက ပင္မကေတာ့ NCA ကုိ အတူကတြ နားလည္တဲ့ အဓိပၸာယ္ထြက္လာေအာင္ ေဆြးေႏြးပြဲေလးေတြ လုိအပ္ပါတယ္။ ဒါကုိ တစ္စုိက္မတ္မတ္ ေတာင္းဆုိလာေတာ့ ေလးႏွစ္ျပည့္ၿပီးမွသာလွ်င္ က်ေနာ္တုိ႔ ပထမဆုံး ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၉ ဒီဇင္ဘာမွာ ေတြ႔ခဲ့တယ္။ အခု ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၉ မွာ တစ္ခါ ထပ္ေတြ႔တယ္။ ႏွစ္ႀကိမ္ ေတြ႔တယ္။ အဲ့ဒီ ႏွစ္ႀကိမ္အတြင္းမွာ NCA တစ္ခုလုံးဆုိင္ရာ ႏွစ္ဖက္နားလည္မႈ တူညီေအာင္ ေဆြးေႏြးရမယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္ကုိ အတုိင္းအတာ တစ္ခုအထိ က်ေနာ္တုိ႔ လက္ခံသေဘာတူတဲ့ အဆင့္ေတာ့ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ေျပာခ်င္တာက တပ္ပုိင္းဆုိင္ရာကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ အဓိက အခန္း (၃)ေပါ့ေလ။ NCA အခန္း (၃)ထဲမွာရွိတဲ့ အခ်က္ေပါင္း (၃၀)ေက်ာ္ကုိ အပုိင္း (၄)ပုိင္း ခြဲၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ေဆြးေႏြးသြားမယ္။ ဆုိၿပီးေတာ့ အဆင့္ တစ္၊ ႏွစ္၊ သုံး၊ ေလးဆုိတဲ့ ပုံစံမ်ဳိးနဲ႔ သတ္မွတ္ၿပီး ေဆြးေႏြးသြားမယ္ဆုိတဲ့ အေျခခံကုိ သေဘာတူတယ္။

ဒီလုိ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးသြားမွသာလွ်င္ ႏွစ္ဖက္လက္ခံႏုိင္တဲ့ အေျခခံေတြရရွိၿပီးေတာ့ အဲ့ဒီအတုိင္းလုိက္ပါ ေဆာင္ ရြက္ဖုိ႔ ႏွစ္ဖက္က ျပဳလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ေအာက္ေျခမွာရွိတဲ့ ထိေတ႔ြမႈေတြကုိ ေရွာင္ရွားႏုိင္မွာျဖစ္တယ္။ အဲ့ဒါက ပထမအခ်က္ အေနနဲ႔ေျပာလုိ႔ ရတာေပါ့။ ဒုတိယအခ်က္အေနနဲ႔ မတူညီတဲ့ တင္ျပ ခ်က္ေတြကုိ ျပန္ယူေဆာင္ လာတာျဖစ္ပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဘက္က ဒီလမ္းကုိ သူတုိ႔ ဆက္ေဖာက္မယ္။ ဒီလမ္းက စစ္ေရးကုိ မရည္ရြယ္ ဘူး။ ဒီလမ္းကုိ ဆက္ေဖာက္မယ္ဆုိတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ဆက္ၿပီးေတာ့ Propose (ေတာင္းဆုိမႈ) လုပ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ လမ္းကို မေဖာက္ရဘူး။ ရိကၡာပုိ႔တဲ့ ကိစၥကုိေတာ့ ညႇိႏႈိင္းမယ္။

ဒါေပမဲ့ ဒီလမ္းေဖာက္လုပ္မႈက ဘယ္လုိ ပုံစံမ်ဳိးနဲ႔ သြားသင့္သလဲဆုိတဲ့အပုိင္းမွာ က်ေနာ္တုိ႔က ဒီလမ္းနဲ႔ မပတ္ သက္ဘူး၊ ရိကၡာကုိပဲ ဘယ္လုိေရာက္ေအာင္ ပုိ႔မလဲဆုိတဲ့ကိစၥကုိ က်ေနာ္တုိ႔က ညႇိႏႈိင္းခဲ့တာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ညႇိႏႈိင္း တဲ့ အခါႏွစ္ဖက္စလုံးရဲ႕ သေဘာထားကေတာ့ မတူညီၾကဘူးေပါ့။ မတူညီတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ က်ေနာ္တုိ႔ဘက္ ကထပ္ၿပီးေတာ့ Propose (ေတာင္းဆုိမႈ) လုပ္တာက ဒီလမ္းေဖာက္လုပ္မႈနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ NCA အရ ဘယ္လုိ ကြဲလြဲမႈရွိလဲ ခ်ဳိးေဖာက္မႈရွိလဲဆုိတာကို က်ေနာ္တုိ႔ ေသခ်ာေလ့လာၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ကုိ ျပန္တင္ျပမယ္။ အဲ့ဒီ အေပၚမွာ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးမယ္ ဆုိတဲ့သေဘာျဖစ္ပါတယ္။

ေမး- ဒီေတြ႔ဆုံမႈမွာ လမ္းေဖာက္လုပ္မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စစ္တပ္က စက္ယႏၱရားေတြ ေပးၿပီး လမ္းေဖာက္လုပ္ ပါလုိ႔ေျပာတယ္။ ၂၆ရက္ေန႔မွာ အေၾကာင္းျပန္ရမယ္လုိ႔ ေျပာဆုိခဲ့တယ္လုိ႔ သိရတယ္။ ဒီကိစၥကဘယ္လုိအေျခအေနမ်ဳိးရွိလဲ။
အဲ့ဒါက သူတုိ႔ Propose (ေတာင္းဆုိမႈ) လုပ္တာပါ။ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီလမ္းကိစၥကုိေတာ့ လက္မခံဘူး။ ဆုိေတာ့ ဒီလမ္းကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး NCA ထဲမွာလည္း ပါတာမဟုတ္ဘူး။ လမ္း မေဖာက္ပါနဲ႔လုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ ရွင္းရွင္း လင္းလင္း ေျပာခဲ့တယ္။ တစ္ခုပဲရွိတာက ရိကၡာေရာက္ေအာင္ ဘယ္လုိ ပုိ႔မလဲဆုိတဲ့ အပုိင္းကုိေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ရေအာင္ေဆြးေႏြးမယ္။ ဒါက NCA အရ ေဆြးေႏြးရမဲ့ ကိစၥ။

ဒါေပမဲ့ ရိကၡာကုိ ဘယ္လုိ ပုိ႔ရမလဲဆုိတဲ့ အပုိင္းကုိေတာ့ သူတုိ႔က လမ္းေဖာက္ၿပီးမွ ပုိ႔ရမယ္။ ကားနဲ႔ပဲ ပုိ႔ရမယ္ ဆုိတဲ့ Condition (အေျခအေန)ႀကီး ျဖစ္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က ဒီကိစၥေတာ့ ဒါလမ္းေဖာက္တယ္ ဆုိတာက NCA အရ ဘယ္လုိ ခ်ဳိးေဖာက္မႈ ရွိမလဲဆုိတဲ့ဟာကုိေတာ့ သူတုိ႔ကုိ ျပန္တင္ျပဖုိ႔ ရွိပါတယ္။

ေမး- တပ္မေတာ္ဘက္ကေျပာတာက လမ္းက လမ္းေဟာင္းျဖစ္ၿပီးျပန္ျပဳျပင္တာပဲျဖစ္တယ္။ ဒါကုိ ေကအဲန္ယူေရာ ေဒသခံေရာသုံးတဲ့အတြက္ ေကအဲန္ယူအေနနဲ႔ အျမင္က်ယ္ဖုိ႔လုိတယ္ ဆုိတာမ်ဳိး ေျပာတာရွိတယ္။ ဒါဆုိရင္ ဒီလမ္းကုိ ဘာေၾကာင့္ ေပးမေဖာက္တာလဲ။ အဓိက စုိးရိမ္မႈက ဘာျဖစ္မလဲ။
အမွန္တကယ္ကေတာ့ ဒီလမ္းေဖာက္တဲ့ ကိစၥက အခုမွျဖစ္တာမဟုတ္ဘူး။ က်ေနာ္တုိ႔ ၂၀၁၂ Bilateral Ceasefire (ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ ပါဝင္တဲ့အပစ္ရပ္) ဇန္နဝါရီမွာ ထုိးတယ္။ ေနာက္ၿပီး ပြင့္လင္းရာသီ ေရာက္တဲ့ အခ်ိန္က်ေတာ့ ဒီ ဧၿပီလ မတုိင္ခင္ အဲ့မွာရိကၡာပုိ႔ဖုိ႔ကိစၥ စၿပီးေတာ့ ဦးေအာင္မင္း ေခတ္တုန္းက ညႇိႏႈိင္း လာတာ ရွိတယ္။ အဲ့တုန္းက ဒီလုိပဲ သူတုိ႔က လမ္းေဖာက္ဖုိ႔ ေတာင္းတာပဲ။ က်ေနာ္တုိ႔က ေျပာတယ္။မဟုတ္ဘူး ခင္ဗ်ား လမ္းေဖာက္တာက ဒီအခ်ိန္မွာ ယုံၾကည္မႈ တည္ေဆာက္တဲ့အခ်ိန္၊ ဘာမွလည္း ေဆြးေႏြးမႈ မလုပ္ရေသးဘူး။

အဲ့ဒါေတာ့ ရိကၡာေရာက္ေအာင္ ဘယ္လုိ ပုိ႔ၾကမလဲဆုိတဲ့ ကိစၥကုိ ေဆြးေႏြးရင္းနဲ႔ ျဖစ္သြားတာပဲ။ ဆုိေတာ့ ၂၀၁၃ ေရာက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ၂၀၁၃ ေနာက္ပုိင္း အဲ့မွာေတာက္ေလွ်ာက္ ျဖစ္သြားတာေပါ့။ အဲ့တုန္းကေတာ့ သူတုိ႔ လမ္းေဖာက္တဲ့ ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ သူတုိ႔ တစ္ႏွစ္တခါ ေဖာက္ၿပီးေတာ့ ဥပမာအားျဖင့္ မုိးတြင္းဆုိရင္ လမ္းပ်က္သြားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေႏြေပါက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ပ်က္သြားတ့ဲ လမ္းေတြကုိ ကားသြားလုိ႔ ရတဲ့ပုံစံမ်ဳိးနဲ႔ ဘူဒုိဇာေလး တစ္စီးႏွစ္စီးနဲ႔ ျပန္ၿပီးေတာ့ ရွင္းၿပီးေတာ့ ပုိ႔တဲ့ပုံစံ။ ဆုိေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔မွာ ေဒသဆုိင္ရာ ကန္႔သတ္ ခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။

အဲ့ေတာ့ ဘယ္လုိလမ္းကေတာ့ျဖင့္ ဘယ္လုိ စုိးရိမ္မႈရွိတယ္။ အဲ့ဒီအတြက္ေၾကာင့္ ဒီဟာေတြကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ညႇိႏႈိင္း ေဆြးေႏြးရမယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ဒီစခန္းေတြ တည္ရွိျခင္းဟာ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ လူထုေတြ အတြက္ စုိးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈေတြ ျဖစ္ေစတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီကိစၥေတြကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ေဆြးေႏြးဖုိ႔ ျပည္သူလူထုရဲ႕ စုိးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈေတြကုိ ဘယ္လုိ ေလ်ာ႔နည္း ေအာင္လုပ္ၿပီးေတာ့ ႏွစ္ဖက္ၾကားမွာ ယုံၾကည္မႈတည္ေဆာက္ ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ Proposal တစ္ခုကို ၂၀၁၂ စက္တင္ဘာမွာ ေပးခဲ့တာ ရွိပါတယ္။

အဲ့အေျခခံအေပၚမွာ သူတုိ႔ မူအရ သေဘာတူၿပီးေတာ့ ဆက္ေဆြးေႏြးပါမယ္ဆုိၿပီး ခုထက္ထိ မေဆြးေႏြး ႏုိင္ တာလည္း ကိစၥတစ္ခုေပါ့ေနာ္။ ေျပာခ်င္တာက ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးပြဲေတြကုိ ေတာက္ေလွ်ာက္ မညႇိႏႈိင္းႏုိင္တဲ့ အေနအထား တစ္ခုကေနၿပီးေတာ့ တစ္ဖက္မွာ ဒီလမ္းေဖာက္လုပ္တဲ့ကိစၥကုိပဲ ဦးတည္ၿပီး လုပ္သြားတဲ့ အခါ က်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ဘက္က ပုိၿပီးေတာ့ စုိးရိမ္မႈေတြ ရွိလာတာျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္က စၿပီးေျပာရမလဲဆုိရင္ မူလ ကတည္းက ဒီလမ္းေဖာက္လုပ္မႈကို အတုိင္းအတာတစ္ခုထိ က်ေနာ္တုိ႔ ခြင့္ေပးထားတယ္။

ဘယ္ေနရာကေန ဘယ္အထိ သြားရမလဲဆုိတဲ့ဟာတုိ႔ ေပးတယ္။ ဘယ္ေနရာကေန ဘယ္အထိ ဆုိရင္ေတာ့ ဒါဟာ ဒီလမ္းေဖာက္လုပ္တဲ့ ကိစၥကလူထုေတြအေနနဲ႔က ရွင္းရွင္းေျပာရင္ အရမ္းကုိ စုိးရိမ္သလုိ က်ေနာ္တုိ႔ ကလည္း ဒီတပ္ရဲ႕ တုိးခ်ဲ႕မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔မွာလည္း စုိးရိမ္မႈေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီအခ်က္ေတြကုိ အၿမဲတမ္းေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့အတြက္ ဥပမာတစ္ခုေပးရမယ္ဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ ဘာမေျပာ ဘာမဆုိပဲ ညႇိႏႈိင္းမႈ မရွိပဲနဲ႔ ေက်ာက္ႀကီးကေန မူသယ္အထိ လမ္းအက်ယ္ႀကီးခ်ဲ႕လုိက္တဲ့ကိစၥမ်ဳိးေတြ အခုိင္အမာလမ္းႀကီးေတြ ေဖာက္လုပ္တဲ့ ကိစၥမ်ဳိးေတြ က်ေနာ္တုိ႔ ၾကားမွာ လုံးဝယုံၾကည္မႈ ထိခုိက္သြားေစပါတယ္။

ေျပာခ်င္တာက က်ေနာ္တုိ႔ ေစာမူပေလာ၊ လယ္မူပေလာေဒသဘက္မွာလည္း အဲ့ဒါက လယ္မူပေလာနဲ႔ ေခးပူ ၾကားမွာ ဘာမေျပာ ဘာမဆုိနဲ႔ လမ္းေဖာက္တဲ့ ကိစၥေတြျဖစ္ေတာ့ အဲ့ကစၿပီး IDP ေတြက တစ္ေထာင္ ေက်ာ္ ေလာက္ ေျပးရတဲ့ အပုိင္းေတြ ရွိတာေပါ့။ အဲ့ဒီဟာက ၂၀၁၈ ကတည္းက ျဖစ္တဲ့ကိစၥ။ အဲ့လူေတြက စုိးရိမ္မႈ ေၾကာင့္ ရြာမျပန္ႏုိင္ေသးဘူး။ သူတုိ႔က ပုန္းတဲေတြမွာပဲ ရွိေနေသးတယ္။ IDP ဘဝအေနနဲ႔ပဲ ရွိေနေသး တယ္။

အဲ့အခက္အခဲျဖစ္ေတာ့ သူတုိ႔က အဲ့ဒါကုိ အဲ့ဒီေနရာကေန အခြင့္ေကာင္းယူၿပီးေတာ့ စက္ယႏၱရားအကုန္းလုံး သူတုိ႔ ျပန္ဆင္းလာၿပီးေတာ့ ဘာမွက်ေနာ္တုိ႔ကို ညႇိႏႈိင္းျခင္းမရွိပဲနဲ႔ မူသယ္လမ္းကုိ ထပ္ေဖာက္ျပန္ေရာ။ ေဖာက္လုိက္တဲ့ ေနရာမွာလည္း အက်ယ္ႀကီးပဲ။ တခါတည္းေဖာက္လုိက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ လူထုေတြအတြက္ လည္း စုိးရိမ္မႈရွိသလုိ က်ေနာ္တုိ႔လည္း ဒါစစ္ေရးအရ လႊမ္းမုိးမႈေတြမ်ား လုပ္ႏုိင္သလားဆုိတဲ့ ကစုိးရိမ္မႈေတြရွိ တယ္။

ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္ေျပာခ်င္တာက က်ေနာ္တုိ႔ ယုံၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ၿပီးေတာ့ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ခုိင္မာ ေအာင္ လုပ္တာကုိ ဦးစားေပးၿပီးသြားမွာလား၊ ဒီလမ္းေဖာက္လုပ္မႈေတြက ပုိၿပီး အေရးႀကီးသလား ဆုိတာက ေမးခြန္းရွိလာတယ္။ အဲ့ဒီလမ္း ေဖာက္လုပ္မႈရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ ဘာေတြ စဥ္းစားခ်က္ရွိသလဲဆုိတာ က်ေနာ္ တုိ႔မွာ စုိးရိမ္ခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ သူတုိ႔မွာစဥ္းစားမႈေတြ ရွိေကာင္းရွိႏုိင္တယ္။ အဲ့ေတာ့ ဒီအေျခအေနေတြ ေၾကာင့္ က်ေနာ္တုိ႔ လမ္းနဲ႔ပတ္သက္တာကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ေဆြးေႏြးတာထက္ ရိကၡာကုိ ဘယ္လုိ ေရာက္ေအာင္ ပုိ႔မလဲဆုိတဲ့ ကိစၥကုိပဲ စဥ္းစားသင့္ပါ တယ္ဆုိတဲ့ Propose လုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။

ေမး- ေကအဲန္ယူ တပ္မဟာ (၅)ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြမွာေတြ႔ရတာက စစ္တပ္ရဲ႕ တပ္စခန္းတုိးခ်ဲ႕မႈ အခုိင္အမာ တည္ေဆာက္မႈေတြနဲ႔ ထိပ္တုိက္ရင္ဆုိင္မႈေတြ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနဆဲဆုိတဲ့ အေျခအေန အေပၚမွာေကာ ဘယ္လုိ မွတ္ခ်က္ျပဳခ်င္လဲ။
အခုကေတာ့ လမ္းေဖာက္တဲ့ကိစၥကေတာ့ ထင္ထင္ရွားရွားျဖစ္လာတဲ့ ကိစၥေပါ့ေနာ္။ ဒီလမ္းေဖာက္တဲ့ ကိစၥ မတုိင္ခင္ကတည္းကုိက သူတုိ႔ တပ္စခန္းေတြကုိ အခုိင္အမာျဖစ္ေအာင္ လုပ္တဲ့ဟာေတြ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တပ္စခန္းအသစ္ေတြ အထူးသျဖင့္ တပ္မဟာ (၅) နဲ႔ တပ္မဟာ (၃)ေတြမွာ ေပၚလာတာေတြ အခုဆုိ တပ္ မဟာ (၁)ဘက္မွာလည္း တပ္စခန္းသစ္ တစ္ခုႏွစ္ခု လုပ္လာတဲ့ ပုံစံမ်ဳိးေတြ က်ေနာ္တုိ႔ သတင္းၾကား ေနရတယ္။ ေဆာက္မယ္ဆုိတဲ့ ပုံစံမ်ဳိးေပါ့။

ေျပာခ်င္တာက အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးအေပၚမွာပဲ တကယ္ အာသီသ (စိတ္ဆႏၵ) မရွိဘူးဆုိတဲ့ သံသယမ်ဳိးကုိ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တုိ႔ အပစ္အခတ္ရပ္စဲ ေရးတကယ္ခုိင္မာခ်င္တယ္ဆုိရင္ ကုိယ့္တပ္ေတြ သူ႔တပ္ေတြ ရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာ အကုန္လုံးရပ္ေနၿပီးတာ့ တဖက္မွာ ဒါေတြကုိ ဘယ္လုိပုံစံမ်ဳိးနဲ႔ ထိေတြ႔မႈ မရွိ ေအာင္ ေဆြးေႏြးမလဲဆုိတဲ့ အေျခခံနဲ႔ သြားသင့္ပါတယ္။ အခုက အဲ့လုိ မသြားပဲနဲ႔ ေဆြးေႏြးပြဲေတြကုိ ေရွာင္ၿပီး ေတာ့ တဖက္သတ္ ကုိယ့္ရဲ႕ အင္အားတုိးခ်ဲ႕တဲ့ ကိစၥ အင္အား တုိးခ်ဲ႕တယ္လုိ႔ ေျပာတဲ့ေနရာမွာ စခန္းသစ္ ေဆာက္တာတုိ႔ လုိတာထက္ ပုိၿပီး လူအင္အားေတြ ပုိ႔တဲ့ ကိစၥေတြ၊ အခုလမ္းေဖာက္တဲ့ကိစၥမွာ က်ေနာ္တုိ႔ အင္အားတုိးခ်ဲ႕တဲ့ ကိစၥလုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။

အဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီလုိ ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ NCA အရ ခ်ဳိးေဖာက္တယ္လုိ႔ နားလည္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒါကုိက်ေနာ္တုိ႔က NCA အေပၚ အေျခခံၿပီးေတာ့ မားမားမတ္မတ္ ရပ္တည္ၿပီးေတာ့ ျပန္ၿပီး ေဆြးေႏြး လုိတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ ဒီ NCA အခန္း (၃)အေပၚမွာ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးလုိက္မယ္ဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ ႏွစ္ဖက္ၾကားမွာ အင္အားတုိးခ်ဲ႕မႈဆုိတာ ဘာလဲ၊ က်ေနာ္တုိ႔ ကင္းေထာက္ျခင္းဆုိတာ ဘာလဲ၊ နယ္ေျမစုိး မုိးျခင္းဆုိတာ ဘာလဲဆုိတဲ့ အဓိပၸာယ္ကုိ ေသခ်ာ ေဖာ္ထုတ္လုိက္ႏုိင္တယ္ဆုိရင္ ႏွစ္ဖက္ၾကားမွာ တူညီတဲ့ သေဘာထားအရ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ေတြ တိတိက်က်ေပၚလာမယ္ဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ ေျဖရွင္း ႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ေမး- ပစ္ခတ္မႈေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ႔ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ စစ္ေျပးေရွာင္ေတြအတြက္ ေကအဲန္ယူအေနနဲ႔ ဘယ္လုိ အစီအစဥ္ေတြ ရွိလဲ။
ႀကဳိးစားၿပီးေတာ့ နည္းလမ္း ရွာေနပါတယ္။ IDPေတြရဲ႕ လတ္တေလာအေနအထားမွာ ထပ္တုိးလာတဲ့ အပုိင္း တပုိင္းေပါ့၊ ၂၀၁၈ တုန္းက ရွိထားတဲ့ တစ္ေထာင္ေက်ာ္က မျပန္ႏုိင္ေသးတာနဲ႔ တုိးလာတာဆုိရင္ ႏွစ္ေထာင္ ေက်ာ္ေပါ့။ ဆုိေတာ့ အဲ့အေျခခံေပၚမွာ မူတည္ၿပီးေတာ့ေလာေလာဆယ္ အဓိက က်ေနာ္တုိ႔ စဥ္းစား မႈကေတာ့ ဒီ Tension (တင္းမာမႈ)ကုိ ေလ်ာ႔က်သြားေအာင္ အရင္လုပ္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ဒီ Tensionကုိ ေလ်ာ႔က်ေအာင္ ႀကဳိးစား မွသာလွ်င္ IDP ျဖစ္ရတဲ့ အဓိကပင္မ အေၾကာင္းအရင္းက NCAအေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အဲ့ဒါကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ႀကိဳးစားၿပီး ေဆြးေႏြးဖုိ႔ လုပ္ေနပါတယ္။

ေမး- တစ္ဖက္မွာက ပစ္ခတ္မႈေတြက ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနဆဲ အေျခအေနမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္က ဘယ္လုိ ဆက္ျဖစ္မလဲ၊ လက္ရွိအေျခအေနေကာ ဘယ္လုိေရာက္ေနၿပီးလဲ။
က်ေနာ္တုိ႔ ေကအဲန္ယူအေနနဲ႔ တကယ္ တည္တံ့ေရရွည္ခုိင္မာတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ လုိခ်င္ပါတယ္။ လုိခ်င္တဲ့ အတြက္ ေၾကာင့္လည္း ဒီ NCAအေကာင္အထည္ေဖာ္မႈကုိ တြန္းတြန္းတုိက္တုိက္နဲ႔ ပါဝင္ခဲ့တာေပါ့။ အဲ့ ေတာ့ ေရရွည္တည္တံ့ခုိင္ၿမဲတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုိတာက ႏုိင္ငံေရး ရလဒ္ထြက္လာဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးအရ ရလဒ္ ေကာင္းေတြ ထြက္လာျခင္းဟာ ေအာက္ေျခမွာလည္း တစ္ဖက္ကလည္း တင္းမာမႈေတြကုိ အတုိင္းအတာတစ္ခု အထိေတာ့ ေလ်ာ႔က်ေအာင္ အေထာက္အပံ့လည္း ေပးပါလိမ့္မယ္။

အဓိက ကေတာ့ ဒီကေန႔ ေဆြးေႏြး ညႇိႏႈိင္း အေျဖရွာတဲ့ ခံယူခ်က္နဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ တြန္းတြန္းတုိက္တုိက္နဲ႔ ဆက္ သြားမယ္။ ဒါေပမဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္မွာ ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြး ညႇိႏႈိင္းမႈ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ သက္ဆုိင္ရာ Stakeholder (ပါဝင္ပတ္သက္သူ)ေတြ ေဆြးေႏြး ညႇိႏႈိင္းဘက္ေတြ ၾကားထဲမွာလည္း အာသီသ (စိတ္ဆႏၵ) ျပင္းျပမွလည္း ျဖစ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔က အာသီသ ျပင္းျပစြာနဲ႔ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးမႈေတြ တပ္တပ္ခ်င္း ေတြ႔ဆုံညႇိႏႈိင္းမႈကုိ ေသာ္လည္းေကာင္း ႏုိင္ငံေရးအရ ေတြ႔ဆုံ ေဆြးေႏြးညႇိႏႈိင္းၿပီး ဖက္ဒရယ္တည္ေဆာက္မႈ အေျခခံရရွိမႈကုိ ေသာ္လည္းေကာင္း တစုိက္မတ္မတ္ ႀကဳိးစား ေနပါတယ္။

ေမး- ဒီ ဖာပြန္ ကိစၥရပ္အေပၚ ၿခဳံငုံၿပီး ဘာမ်ား ျဖည့္စြက္ၿပီး ေျပာခ်င္ပါေသးသလဲ။
က်ေနာ္ခ်ဳပ္ၿပီး ေျပာရမယ္ ဆုိရင္ေတာ့ ဒီကိစၥရဲ႕အားလုံးရဲ႕ ေရေသာက္ျမစ္က NCA အေပၚမွာ လုိလုိလားလားနဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္လုိျခင္း ရွိျခင္း၊ မရွိျခင္းေမးခြန္း အေပၚမွာ အားလုံးေျဖရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ ဒီ NCAအေပၚမွာ တစ္စုိက္မတ္မတ္နဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္လုိတဲ့ ဆႏၵက ပါးစပ္ဖ်ားကေန လုပ္လုိ႔မရ ပါဘူး။ လက္ေတြ႔ ေအာက္ေျခအဆင့္မွာ လုပ္ရမွာျဖစ္သလုိ ဒီႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာလည္း ျပသဖုိ႔လုိပါတယ္။ ဒီ ယုံၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ေရးဆုိတာက ဒီပါးစပ္ဖ်ားကေန ေျပာလုိ႔မရဘူး။ လက္ေတြ႔ သေဘာတူ ထားတဲ့ သေဘာတူညီခ်က္ေတြကုိ ဘယ္ေလာက္ထိ လုိက္ပါ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္သလဲဆုိတဲ့ အေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ ဒါက ပထမအခ်က္အေနနဲ႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ဒုတိယ အခ်က္အေနနဲ႔ကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ျပည္သူလူထုကို ေျပာခ်င္တာက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ ေရာက္ေသးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး အေနအထားမွာပဲ ရွိေနပါတယ္။ ဆုိေတာ့ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ကာလ တစ္ခု မွာေတာ့ ႏွစ္ဖက္ ႏွစ္ရွည္လမ်ား ရန္သူပမာေနခဲ့တဲ့ အတုိင္းအတာတစ္ခုအထိရွိလာတဲ့အေျခခံကေန ခ်က္ခ်င္းႀကီး လြယ္လြယ္ကူကူရသြားဖုိ႔ကေတာ့ ခဲယဥ္းပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပည္သူလူထု အေနနဲ႔ အပစ္ အခတ္ရပ္ စဲေရး ကာလတစ္ခုမွာေတာ့ အပစ္အခတ္ရပ္စဲထားတဲ့ ကာလတစ္ခုျဖစ္ေပမဲ့ ႏွစ္ဖက္နားလည္မႈ လြဲတဲ့ အေျခခံေပၚမွာမူတည္ၿပီး ထိေတြ႔မႈ ရွိတဲ့ အပုိင္းတစ္ပုိင္းကေတာ့ ရွိပါလိမ့္မယ္။

အပစ္အခတ္ရပ္စဲျခင္းကေန လုံးဝ ရပ္ဆုိင္းၿပီးေတာ့ ရပ္တန္႔သြားတာမဟုတ္ဘူးဆုိတဲ့ အေျခခံ တစ္ခုက ရွိပါ ေသးတယ္။ အဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ ဒီအေျခအေနမွန္ကုိလည္း သုံးသပ္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ျပည္သူလူထု ေတြရဲ႕ အပုိင္း သက္ဆုိင္ရာ အကုန္းလုံး Stakeholder က အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ခုိင္မာမႈနဲ႔ ႏုိင္ငံေရး အေျဖ ထြက္ဖုိ႔ ဆုိတဲ့ အပုိင္းကို ဝုိင္းၿပီးေတာ့ တြန္းတြန္းတုိက္တုိက္နဲ႔ ပါဝင္ၾကဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။

စအိုင္စူး