Home လူငယ့္အသံ လူငယ့္အျမင္ “ကရင္ဘာသာနဲ႔ က်န္းမာေရး အသိပညာမ်ားကို ေဝမ်ွေပးေနသူ ေစာအဲ႐ွဴးေခါင္”

“ကရင္ဘာသာနဲ႔ က်န္းမာေရး အသိပညာမ်ားကို ေဝမ်ွေပးေနသူ ေစာအဲ႐ွဴးေခါင္”

1894
Photo: Eh Sue Kaw FB

ေစာရွား (ဇန္နဝါရီ ၁၃ရက္၊ ၂၀၂၀ခုႏွစ္)

တိုးတက္ေျပာင္းလဲလာေနတဲ့ နည္းပညာမ်ားစြာထဲမွ လူမႈကြန္ယက္(Social Media) ဟာ ယေန႔ေခတ္ တြင္တြင္ က်ယ္က်ယ္အသံုးျပဳမႈမ်ားလာေနတဲ့ နည္းပညာမ်ားထဲမွာတစ္ခုအပါအဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ယေန႔ေခတ္မွာေတာ့ လူမႈကြန္ယက္ကို လူသားေတြအေနနဲ႔ ဘာသာစကားအမ်ိဳးမ်ိဳး ရည္ရြယ္ခ်က္၊ ရည္မွန္းခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ အသံုး ျပဳေနၾကပါၿပီ။

ထို႔အတူ တိုးတက္လာတဲ့ နည္းပညာဂယက္ေၾကာင့္ မိမိတို႔ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားဟာလည္း အမ်ားနည္းတူ လူမႈကြန္ ယက္(Social Media)ကို ထိေတြ႔ခြင့္ရလာတဲ့အတြက္ အသံုးျပဳမႈမ်ားလည္း တျဖည္းျဖည္းမ်ားျပား လာေနၿပီျဖစ္ ပါတယ္။

အမ်ားနည္းတူ ရည္ရြယ္ခ်က္ကိုယ္စီနဲ႔ လူမႈကြန္ယက္ကို အသံုးျပဳေနၾကေပမယ့္ က်န္းမာေရး ဆိုင္ရာအသိ ပညာေတြကို ကရင္စာ၊ စကားေတြနဲ႔ လူမႈကြန္ယက္ေနတစ္ဆင့္မွ်ေဝေပးေနသူကေတာ့ မရွိသေလာက္ ရွားပါး ေနဆဲပါ။

အဲဒီအထဲကမွ ရွားရွားပါးပါး ကရင္စာ၊ ကရင္စကားနဲ႔ က်န္းမာေရး အသိပညာေတြကုိ ေဝမ်ွေပးေနသူကေတာ့ အသက္ ၂၄ ႏွစ္အရြယ္ ကရင္လူငယ္ေစာအဲ႐ွဴးေခါင္(စဝ္အဲယွဴးခါန္.)ပဲျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိ ကေနဒါ(Canada) ႏိုင္ငံက သူနာျပဳေက်ာင္းမွာ ေနာက္ဆံုးႏွစ္(စတုတၳႏွစ္)တက္ေရာက္ေနသူျဖစ္သလို သူတတ္ထားတဲ့ အတတ္ ပညာနဲ႔ Facebook မွာ ‘ပု္ဏင့္ဆာ.ေဍ ပု္ဆု္အွ္ဆံင္းအွ္ခုာင့္’ (our body and our health)ဆုိတဲ့ Page ကေန တင္ဆက္ေနသူ တစ္ေယာက္လည္းျဖစ္ပါတယ္။

ေစာအဲရွဴးေခါင္က “ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ ထုိင္းႏုိင္ငံမွာေရာက္ရွိေနတဲ့ က်ေနာ္တုိ႔လူထုေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက က်န္းမာ ေရးနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ သိပ္မသိၾကပါဘူး။ က်န္းမာေရး အသိပညာရပ္ေတြကုိ ဗမာစာ၊ အဂၤလိပ္စာနဲ႔ ထုတ္ထား တာရွိေပမယ့္လည္း ဗမာလုိ အဂၤလိပ္လုိ ေသခ်ာ နားမလည္ ဖတ္မတတ္တဲ့ ကရင္လူမ်ိဳးေတြဟာ ကမၻာအႏွံ႔ အျပားမွာ အမ်ားႀကီးရွိေနတဲ့အတြက္ က်န္းမာေရး အသိပညာေတြ က်ယ္ျပန္႔လာေအာင္ ေဝမ်ွေပးခ်င္တာပါ။ တခ်ိဳ႕ေရာဂါေတြက မေသသင့္ဘဲ ေသခဲ့ရတာေတြရွိတယ္။ အဲဒီ ေရာဂါေတြရဲ႕ အေၾကာင္းကုိ သိလုိ႔ရွိရင္ ဘယ္လုိ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ရမလဲ။ ဘာေတြကုိ ေရွာင္ရမလဲသိလာမွာ ျဖစ္တယ္”လို႔ ေျပာပါတယ္။

ေစာအဲ႐ွဴးေခါင္ကိုေတာ့ ကရင္ျပည္နယ္၊ ၾကာအင္းဆိပ္ႀကီးၿမိဳ႕နယ္၊ ႀကိတ္ေက်းရြာမွာေနထိုင္တဲ့ အေဖျဖစ္သူ မန္းေမာင္လားအြာ(လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္ေက်ာ္ကကြယ္လြန္)နဲ႔ နန္းေမရင္တုိ႔ရဲ႕သားသမီး ၈ ေယာက္ရွိတဲ့အထဲ ၆ ေယာက္ေျမာက္သားလည္းျဖစ္ပါတယ္။

ရြာမွာ စတုတၳတန္း(၄ တန္း)အထိ ပညာသင္ၾကားခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ထိုင္းနယ္စပ္၊ အုန္းဖ်န္ဒုကၡသည္စခန္း မွာ ဖြင့္လွစ္တဲ့ အထက္တန္းေက်ာင္းမွာ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ အထိတက္ေရာက္ခဲ့ၿပီး၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ဆယ္တန္း ေအာင္ျမင္ၿပီး ခ်ိန္မွာေတာ့ ထုိင္းနယ္စပ္၊ မဲေဆာက္ၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ မင္းမေဟာ္အထက္တန္းေက်ာင္းမွာ ပညာဆက္လက္ သင္ယူခဲ့ပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႔ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ သူတတ္ထားတဲ့ ပညာနဲ႔ အုန္းဖ်န္ဒုကၡသည္စခန္းက အဌမတန္း (ရွစ္တန္း)ေက်ာင္း သားေတြကုိ သခ်ာၤ ဘာသာ၊ ဒသမတန္း(ဆယ္တန္း)ကေလးေတြကုိ ကြန္ပ်ဴတာပညာေတြ သင္ၾကား ပုိ႔ခ်ေပး ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၂၀၁၃ ကေန ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ႏွစ္လယ္အထိ မဲေဆာက္ၿမိဳ႕၊ မယ္ေတာ္ေဆးခန္းမွာ ဝင္ေရာက္အလုပ္လုပ္ကိုင္ခဲ့ပါတယ္။

ရည္မွန္းခ်က္ရွိသူ ရည္မွန္းခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ အျမဲႀကိဳးစားေနသူတစ္ေယာက္အတြက္ အခြင့္ အ ေရးတစ္ရပ္ေပၚေပါက္လာပါေတာ့တယ္။ အဲဒါကေတာ့ ကေနဒါႏုိင္ငံက ဒုကၡသည္ေတြကုိ အကူအညီေပးတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း တစ္ခုရဲ႕ အကူအညီနဲ႔ အဲဒီႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ သူနာျပဳေက်ာင္းကုိ တက္ေရာက္ခြင့္ရေရး ေစာအဲ႐ွဴးေခါင္ တစ္ေယာက္ ေက်ာင္းဝင္ခြင့္ေလွ်ာက္ရာမွာ ေအာင္ျမင္မႈရရွိခဲ့ပါတယ္။

“ဒုကၡသည္မွာေနကတည္းက ဆရာဝန္(ေဒါက္တာ)ျဖစ္ခ်င္ခဲ့တယ္။ ဒုကၡသည္ပညာေရးက ေဆးေက်ာင္း တက္ဖုိ႔ အခြင့္အေရးမရွိဘူးျဖစ္ေနခဲ့တဲ့ အေျခအေနရွိခဲ့တယ္” လို႔ ေစာအဲ႐ွဴးေခါင္က သူ႔ရည္မွန္းခ်က္နဲ႔ ႀကံဳေတြ႔ ခဲ့ရတဲ့ အခက္အခဲအခ်ိဳ႕ကုိ ျပန္လည္ေျပာျပပါတယ္။

ထိုင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္မွာ ေက်ာင္းၿပီးတဲ့ လူငယ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ သူရရွိခဲ့တဲ့ေအာင္လက္မွတ္ေတြကို ျမန္မာ အစိုးရေရာ ႏုိင္ငံတကာကပါ ေဆးေက်ာင္း(တကၠသုိလ္)တက္ဖုိ႔ အသိအမွတ္မျပဳေပမဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ အတိုင္း အဆင့္ဆင့္တက္လွမ္းသြားႏိုင္ဖို႔ အားမေလွ်ာ့တမ္း ႀကိဳးစားေနပါတယ္လုိ႔ သူက အခုလုိ ေျပာပါတယ္။

“ေဒါက္တာျဖစ္ဖို႔ ရည္မွန္းခ်က္ရွိေပမဲ့လည္း ကေနဒါမွာ Undergraduate ၄ ႏွစ္တက္ၿပီးမွ (Medical School) ေဆးေက်ာင္းကုိ ျပန္ေလွ်ာက္လု႔ိရတယ္။ ရရွိထားတဲ့ေအာင္လက္မွတ္က ေဒါက္တာျဖစ္ဖို႔ လုိအပ္ခ်က္ရွိေနတဲ့ အတြက္ အဆင္ေျပတဲ့ တစ္ေန႔ေန႔မွာ ေဆးေက်ာင္းဆက္တက္ဖုိ႔ ရည္မွန္းထားတယ္။ သူနာျပဳနဲ႔ ေက်ာင္းၿပီး ေပမယ့္ က်န္းမာေရးဘက္ လုပ္ေနတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဝါသနာနဲ႔ ထပ္တူေတာ့ က်ပါတယ္။” လုိ႔ဆုိပါတယ္။

ကရင္(ပုိး၊ စေကာ)၊ ထုိင္း၊ အဂၤလိပ္၊ ဗမာ ဘာသာစကားေတြကုိ တတ္ေျမာက္ထားတဲ့ ေစာအဲ႐ွဴးေခါင္ အေနနဲ႔ လက္ရွိ ‘ပု္ဏင့္ဆာ.ေဍ ပု္ဆု္အွ္ဆံင္းအွ္ခုာင့္’ Facebook Pageမွာ ကင္ဆာေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ၊ စိတ္ ဓာတ္က် စတဲ့ ေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳးတုိ႔ရဲ႕ ျဖစ္ေပၚရတဲ့အေၾကာင္းအရင္း၊ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ အေၾကာင္း အရာ ေတြကို ကရင္ဘာသာနဲ႔ရွင္းျပေျပာျပ အသိပညာေပးေနတာလည္းျဖစ္ပါတယ္။

ေႏြရာသီကရင္စာေပသင္တန္းမွာ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္ ကေန ၂၀၀၆ ခုႏွစ္အထိ ေလးတန္း(လိက္လီ.ဆင့္)အဆင့္ေလ့ လာသင္ၾကားတတ္ေျမာက္ခဲ့ၿပီး ဒီလိုက်န္းမာေရးဆိုင္ရာ အသိပညာေတြကို မွ်ေဝေပးေနေပမဲ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကရင္ေဝါဟာရအေခၚအေဝၚေတြ ရွားပါးတာကလည္း သူ႔အတြက္ စိန္ေခၚမႈတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

Photo: Eh Sue Kaw FB

“ခု Facebook မွာ တင္ဆက္ေနတာကလည္း က်န္းမာေရးအပုိင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဝါဟာရ (Medical terms) က အရမ္းေျပာရခက္လုိ႔ အခက္အခဲအမ်ားႀကီးရွိေနပါတယ္။ အဲဒီေဝါဟာရေတြက အဂၤလိပ္လုိ ရွိေပမ့ဲ ကရင္လုိ မရွိတာေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ မရွိတာေတြကုိ ရွိလာေအာင္ က်ေနာ္ ေဝါဟာရေတြ စုေဆာင္းထားပါတယ္”

အခ်ိန္ျပည့္ေက်ာင္းတက္ရတဲ့အျပင္ ရွင္သန္ရပ္တည္ေရးအတြက္ အခ်ိန္ပုိဆင္းအလုပ္လုပ္ရင္း ရုန္းကန္ ေန ရ သူအဖို႔ ဝါသနာပါတဲ့ က်န္းမာေရး အသိပညာေတြကုိ တစ္လမွာ တစ္ႀကိမ္၊ ႏွစ္ႀကိမ္ေလာက္ပဲ မွ်ေဝေပး ႏိုင္တဲ့ အတြက္ အားမလိုအားမရျဖစ္မိတယ္လို႔လည္း သူကဆုိပါတယ္။

ေစာအဲ႐ွဴးေခါင္ တစ္ေယာက္ရည္မွန္းခ်က္ေတြ ေအာင္ျမင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းပိုရွိတဲ့ ကေနဒါမွာပဲ ဆက္ေနသြားဖို႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ထားေပမယ့္ ႏွစ္ေတြၾကာလာတဲ့ေနာက္ပုိင္း ကရင္ျပည္နယ္က က်န္းမာေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ ျပန္ လည္လုပ္ကုိင္ ကူညီေဆာင္ရြက္သြားဖို႔နဲ႔ ေငြေၾကးမျပည့္စံုလို႔ ေက်ာင္းဆက္မတက္ႏိုင္သူေတြအတြက္ ေက်ာင္း ဆက္တက္ခြင့္ရေအာင္ ကူညီဖုိ႔ ရည္မွန္းထားတယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

“မိဘ ေငြေၾကးမတတ္ႏုိင္တာ ျဖစ္ျဖစ္၊ မိမိကုိယ္တုိင္ကလည္း စိတ္ဓာတ္က်တာျဖစ္ျဖစ္ အဲဒီလုိမ်ိဳး အရႈံးမေပး ပါနဲ႔။ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ကလည္း အခြင့္အေရးရရွိပံုခ်င္းမတူၾကပါဘူး။ ကုိယ္ ဘယ္ေနရာမွာပဲ ေရာက္ ေနေရာက္ေန အခြင့္အေရး ရရွိလာတဲ့ အေပၚမွာ ႀကိဳးစားသြား၊ တျဖည္းျဖည္းလုပ္သြားကုိင္သြားရင္ ရည္မွန္း ထားတဲ့ပန္းတုိင္ကုိ ေရာက္ရွိမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကရင္လူငယ္ေတြကုိ အႀကံျပဳလုိတာက စာမ်ားမ်ားဖတ္ၾကပါ။ က်န္းမာေရးျဖစ္ျဖစ္၊ ႏုိင္ငံေရးျဖစ္ျဖစ္၊ စီးပြားေရးျဖစ္ျဖစ္ ေလ့လာမွတ္သား၊ မသိတာရွိရင္လည္း သိတဲ့လူဆီမွာ သင္ယူသြားၾကဖို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္” လို႔ ေစာအဲ႐ွဴးေခါင္ တစ္ေယာက္ ဘဝနဲ႔ရင္းႏွီးခဲ့ရတဲ့အသိေတြကို ကရင္ လူငယ္ေတြအတြက္ အခုလိုပဲ စကားလက္ေဆာင္ပါးလုိက္ပါတယ္။