Home သတင္း တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားႏွင့္ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ အခ်ိဳး၊ အေကြ႕၊ အေရြ႕ႏွင့္ လားရာ

တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားႏွင့္ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ အခ်ိဳး၊ အေကြ႕၊ အေရြ႕ႏွင့္ လားရာ

535

ကရင္ႏိုင္ငံေရးသုေတသီတစ္ဦး
(ေအာက္တိုဘာ ၂၃ရက္၊ ၂၀၁၉ခုႏွစ္။)

ပါတီစံုဒီမုိကေရစီ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမ်ား စတင္သည့္ ၂၀၁၀ခုႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၁၅ခုႏွစ္မ်ားကို ျပန္ေျပာင္းေစာင္းငဲ့ၾကည့္လွ်င္ ပါတီႀကီးႏွစ္ခုျဖစ္သည့္ ျပည္ေထာင္စုႀကံ့ခုိင္ေရးႏွင့္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးပါတီ(USDP)ႏွင့္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္(NLD)တို႔သည္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ တစ္လွည့္စီ ေအာင္ပြဲခံခဲ့ၾကေၾကာင္း သိရွိၾကၿပီးျဖစ္ပါသည္။ တုိင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားမွာ ေအာင္ပြဲ ဆင္ႏိုင္ခဲ့ျခင္းမရွိၾကပါ။ အထုိက္အေလ်ာက္ အႏိုင္ရရွိခဲ့ေသာ ရခိုင္ႏွင့္ ရွမ္းတုိင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားသည္လည္း အစိုးရဖြဲ႔ ႏိုင္သည္အထိ ေလာက္ေလာက္လားလား ေအာင္ျမင္မႈ မရခဲ့ၾကပါ။

၂၀၁၅ခုႏွစ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္အဆင့္တြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္မွ ရခိုင္တုိင္းရင္းသားပါတီမ်ား၏ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စား လွယ္အမ်ားစု အႏိုင္ရရွိခဲ့ေသာ္လည္း ျပည္နယ္အစိုးရ (ျပည္နယ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္) ေရြးခ်ယ္ဖြဲ႕စည္းခြင့္ မရခဲ့ပါ။ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ ေတာ္တြင္ NLD ပါတီက အမတ္အမ်ားစုအႏိုင္ရခဲ့သျဖင့္ NLD ပါတီမွ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ရခဲ့ၿပီး ဥပေဒအရ သမၼတ သည္ ျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္မ်ားကို ခန္႔အပ္ခြင့္ရွိရာ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားက အမတ္အမ်ားစု အႏိုင္ရခဲ့ေသာ္လည္း ျပည္နယ္အစိုးရ (ျပည္နယ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္) ေရြးခ်ယ္ခန္႔အပ္ခြင့္ မရရွိခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

၂၀၂၀ခုႏွစ္၊ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပရန္ အခ်ိန္မ်ားစြာ မက်န္ေတာ့ပါ။ ႏိုင္ငံေရးပါတီ၊ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသူ၊ တတ္သိ ပညာရွင္မ်ား အပါအ၀င္ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုးက ၂၀၂၀ေရြးေကာက္ပြဲ၏ ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္ရာေသာ အေျဖမ်ားကို အမ်ိဳးမ်ိဳးသံုးသပ္ ေ၀ဖန္ ခန္႔မွန္းေတ့ေပးေနၾကပါသည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မ႐ႈမလွ ႐ႈံးနိမ့္ခဲ့ေသာ ျပည္ခုိင္ၿဖိဳးပါတီျပန္လာႏိုင္ဦးမလား ေတြးၾကည့္ၾကသည္။ ၎တို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္မႈ ရွိခဲ့သည့္ တိုင္းရင္းသားစည္းလံုးညီညႊတ္ေရးပါတီ (တစည) ၏ လားရာကို ေလ့လာသံုးသပ္ၾကည့္ပါက ျပန္လာႏိုင္ ရန္ သိပ္မျမင္၊ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကာလတစ္ေလွ်ာက္လံုး ျပည္သူေတြခါးစည္းခံခဲ့ရသည့္ အျဖစ္သနစ္မ်ားကို ျပည္သူေတြ ေမ့ႏိုင္ ၾကဦးမည္မထင္။ မေမ့ႏိုင္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္လည္း အၿငိမ္းစားတပ္မေတာ္သားအမ်ားစုႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးပါတီကို လံုးလံုးလ်ားလ်ားနီးပါး ဥေပကၡာျပဳခဲ့ၿပီး NLD ပါတီကို ေသာင္ၿပိဳကမ္းၿပိဳ မဲေပးခဲ့ၾကျခင္းက သက္ေသပင္ျဖစ္သည္။

စစ္သားဆိုလွ်င္ ပင္စင္မစားေသးသူေရာ၊ အၿငိမ္းစားၿပီးသူမ်ားကိုပါ အားလံုးေရာၿပီး ျပည္သူေတြက ေၾကာက္ရြံ႕ေရွာင္ဖယ္ေနၾက သည့္သေဘာ ေတြ႕ရသည္။ သို႔ရာတြင္ ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးပါတီက ရန္ပံုေငြေတာင့္တင္းသည္။ လူအင္အားမ်ားျပားသည္။ သ႔ူကို ေလွ်ာ့ တြက္၍မရဟုလည္း သံုးသပ္ေနၾကသည္။ ေသာင္ၿပိဳကမ္းၿပိဳ မဟုတ္သည့္တိုင္ ၁၅ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၅ရာခိုင္ႏႈန္း ေအာင္ျမင္ႏိုင္ေကာင္း ေအာင္ျမင္ႏိုင္သည္ဟု မွန္းဆသူမ်ားလည္း ရွိေနပါသည္။

NLD ပါတီကို သံုးသပ္ၾကည့္ျပန္ေသာအခါ ၂၀၁၅ခုႏွစ္ ပါတီ၏ ေရြးေကာက္ပြဲေႂကြးေၾကာ္သံ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ကတိက၀တ္မ်ားကို ရာႏႈန္းျပည့္ အေကာင္အထည္မေဖၚႏိုင္ေသးသည္ကိုေတြ႕ရသည္။ ထိုကတိမတည္မႈအေပၚ ျပည္သူေတြ ဇေ၀ဇ၀ါျဖစ္ေနၾက သည္။ NLD ပါတီကို ဆက္၍ မဲေပးရမည္လား။ မဲမေပးရေတာ့ဘူးလား … ကတိက၀တ္မ်ားလည္း အေကာင္အထည္မေပၚ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆာင္ရြက္မည္ဆိုသည့္ ကိစၥသည္လည္း တတိယပင္လံုက်င္းပဖို႔ရက္ပင္ ေသေသခ်ာခ်ာ မေရြးႏိုင္ေသး။ အေျခခံ ဥပေဒကို ျပင္ဖို႔ မဟားဒယား ေဆာင္ရြက္ရင္း ၂၅ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ တပ္မေတာ္သားမ်ား၏ ေထာက္ခံခ်က္ရဖို႔ရန္ မေသခ်ာဘဲ လွ်က္ မည္သို႔ ျပင္ႏိုင္အံ့နည္း …။

အစိုးရႏွင့္ တပ္မေတာ္ အဆင္ေျပေရး၊ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္ႏွင့္ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္းမ်ား စည္းကိုက္၀ါးကိုက္ျဖစ္ေရး (တနည္း) အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး စသည့္အခ်က္အားလံုး NLD ပါတီ၊ NLD အစိုးရက ဘာတခုမွ ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ အေကာင္အ ထည္ေဖာ္ျခင္း မျပဳႏိုင္ေသး …။ သို႔ေပမင့္လည္း ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးကိုလည္း မယံု၊ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားကိုလည္း အထင္ေသး၊ NLD ကိုပဲ မဲေပးအံုးမွပဲေလ … ဆိုသူမ်ား ရွိႏိုင္ေသးေသာေၾကာင့္ ေသာင္ၿပိဳကမ္းၿပိဳမဟုတ္သည့္တိုင္ ၃၀ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၄၀ရာခိုင္ႏႈန္း ေလာက္ေတာ့ ေအာင္ႏိုင္ေခ်ရွိေသးေၾကာင္း တြက္ခ်က္သူေတြက တြက္ခ်က္ၾကသည္။ ယခင္က “ပါတီကိုပဲ ၾကည့္ပါ” ဟူသည့္ ေဆာင္ပုဒ္မွ ယခုအခါ ပါတီကိုလည္း ၾကည့္ဖို႔လိုသလို၊ လူပုဂၢဳိလ္ကိုလည္း ၾကည့္ဖို႔လိုၿပီ ဟူ၍ ေလသံေျပာင္းလဲလာပါသည္။

ထူးဆန္းမႈတစ္ခုက NLD ပါတီသည္ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီႏွင့္ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္တုိ႔တြင္ မည္သည့္ပါတီႏွင့္မွ် ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မည္မဟုတ္ေၾကာင္း တရား၀င္ ေၾကညာလိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထက္၀က္ေက်ာ္ မဲမရခဲ့လွ်င္လည္း ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးႏွင့္ျဖစ္ ေစ၊ အျခားဗမာပါတီတစ္ခုခုျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားႏွင့္ျဖစ္ေစ မဟာမိတ္ျပဳ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မည့္ အစီအစဥ္မရွိ ေၾကာင္း ယတိျပတ္ေၾကညာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟု နားလည္ရပါသည္။ ျပည္သူမ်ားသတိမူရန္ တစ္ခုမွာ အကယ္၍ ၅၀ရာခိုင္ႏႈန္း ေက်ာ္ ေအာင္ျမင္မႈမရလွ်င္ မူလသေဘာထားကိုျပင္ၿပီး ပါတီတစ္ခုခုႏွင့္ ေပါင္းမည္လား …။
သို႔မဟုတ္ တစ္မတ္သား တပ္မေတာ္သား လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ ေပါင္းမည္လား…. ေစာင့္ၾကည့္ဖိုရန္သာ ရွိသည္။

ပါတီႀကီး ၂ခုအနက္ တစ္ခုခုက ၅၀ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ အႏိုင္ရရွိပါက မည္သို႔မွ် ေစာဒကတက္ရန္မရွိ။ တိုင္းရင္းသားတို႔အဖို႔ လႊတ္ ေတာ္တြင္ အတိုက္အခံဖက္ကသာ ရွိေန႐ံုျဖစ္သည္။ ယခုအေျခအေနတြင္ တုိင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ေရာင္ျခည္ ေရးေရးကေလး ေငးေမွ်ာ္ကိုး ေစာင့္ဆိုင္းၾကည့္ေနၾကသည္။ မိမိတို႔တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားက ၂၀ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ျပည္ခိုင္ ၿဖိဳးပါတီက ၂၅ရာခိုင္ႏႈန္း၊ NLD ပါတီက ၂၅ရာခိုင္ႏႈန္း အျခားပါတီမ်ားက ၁၀ရာခိုင္ႏႈန္း အႏိုင္ရသည္ဆိုပါစို႔။ မည္သည့္ပါတီကမွ လြတ္လြတ္ကြၽတ္ကြၽတ္ အစိုးရဖြဲ႔ႏိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ပါ။

ထိုသို႔ေသာအခါတြင္ တစ္ခုခုေတာ့ လုပ္ရေတာ့မည္။ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားသည္ “ဒီတေခါက္ေတာ့ မိမိတို႔အလွည့္ပဲ”ဟူ၍ “ခ်ဳိ” ေသြး မေနသင့္ၾကေသး။ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ား ဘာလုပ္သင့္သည္ကို ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ၾကရမည္။ ခက္ေနသည္က တိုင္းရင္း သားပါတီမ်ား စည္းလံုးညီညႊတ္မႈ မရွိၾက။

ရခိုင္ဆိုလွ်င္ ႏွစ္ပါတီေပါင္းၿပီးခါမွ ျပန္ပ်က္သြားသည္။ ရွမ္း(သွ်မ္း)တြင္လည္း တိုင္းရင္းသားပါတီ မ်ားစြာရွိသည္။ တစုတစည္း ထဲ ေပါင္းစပ္ညႇိႏႈိင္း၍မရ။ ေလာေလာဆယ္တြင္ (United Nationalities Alliance – UNA)၊ စည္းလံုးညီညြတ္ေသာ တိုင္းရင္း သားမဟာမိတ္အဖြဲ႔ႏွင့္ (Nationalities Brotherhood Federation – NBF) ညီေနာင္တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ဖက္ဒေရး ရွင္းဟူ၍ ဤႏိုင္ငံတြင္ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၏ အစုအဖြဲ႔ႀကီး ႏွစ္ဖြဲ ့ရွိသည္။ တိုင္းရင္းသားမ်ားသာ ျဖစ္ၾကသျဖင့္ အဘယ္ေၾကာင့္ ပါတီမ်ား မပူးေပါင္းႏိုင္ၾကသနည္း။ မပူးေပါင္းႏိုင္လွ်င္လည္း မဟာမိတ္ မျပဳႏိုင္ၾကသေလာ- မဟာမိတ္မဟုတ္ လွ်င္ေတာင္ တိုင္းရင္းသားအေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ညႇိႏႈိင္းတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးမႈ မျပဳသင့္ၾကသေလာ … ။

ယခုအခါ ကရင္နီ(ကယား)ျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ခ်င္းျပည္နယ္၊ မြန္ျပည္နယ္မ်ားမွ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရး ပါတီအခ်ိဳ႕ တစ္ပါတီတည္းအျဖစ္ တရား၀င္ ပူးေပါင္းဖြဲ႔စည္းလာႏိုင္သည္မ်ား ရွိသည္။ ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ပါတီ အားလံုးမဟုတ္ သည့္တိုင္ ပါတီအမ်ားစု ပူးေပါင္းဖြဲ႔စည္းလာျခင္းျဖစ္၍ ႀကိဳဆိုရမည္သာျဖစ္သည္။ ကယားျပည္နယ္တြင္ ကယားလူမ်ိဳးစုဒီမိုက ေရစီပါတီ (Kayar Unity Democracy Party) ႏွင့္ လူမ်ိဳးေပါင္းစံု ဒီမိုကေရစီပါတီ (All National Democracy Party) ႏွစ္ပါတီ ပူးေပါင္းၿပီး ၂၀၁၇ခုႏွစ္တြင္ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၏ မွတ္ပံုတင္ ခြင့္ျပဳမိန္႔အမွတ္ (၁၀၅)ျဖင့္ ကယားျပည္နယ္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ (Kayar State Democratic Party) ကို ဖြဲ႔စည္းတည္ေထာင္ခဲ့သည္။

ကယားျပည္နယ္တြင္ ကယန္းအမ်ိဳးသားပါတီ (Kayan National Party) သီးျခားတစ္ပါတီ က်န္ရွိေနေသာ္လည္း ရွမ္းျပည္နယ္ ဖယ္ခံုၿမိဳ႕နယ္အေျခစိုက္ ျဖစ္သည္။ ကယားျပည္နယ္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီသည္ ပါတီ၏အလုပ္အမႈေဆာင္ အဖြဲ႔သစ္ကို ဒီမိုက ေရစီနည္းက်က် ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ခဲ့ၿပီး ကယားျပည္နယ္အတြင္းရွိ ၿမိဳ႕နယ္(၇)ၿမိဳ႕နယ္လံုးတြင္ ၿမိဳ႕နယ္ေကာ္မတီမ်ား ဖြဲ႕ စည္းထားရွိၿပီးျဖစ္သည္။

ကယားျပည္နယ္တြင္ (Kareni National Progressive Party – KNPP) ကရင္နီအမ်ိဳးသား ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီဟုေခၚေသာ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႔ရွိၿပီး NCA လက္မွတ္ေရးထိုးရန္ ညႇိႏႈိင္းေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္း သိရပါသည္။ ကယားျပည္ နယ္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ ဖြဲ႔စည္းၿပီးေနာက္ က်င္းပသည့္ ၂၀၁၇ခုႏွစ္ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္ စားလွယ္တစ္ဦး အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။

ကရင္ျပည္နယ္တြင္ ဖလံု-စေ၀ၚ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ(PSDP)၊ ကရင္ျပည္နယ္ဒီမိုကေရစီႏွင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ(KSDDP)၊ ကရင္ဒီမိုရက္တစ္ပါတီ(KDP)ႏွင့္ စည္းလံုးညီညႊတ္ေသာ ကရင္အမ်ိဳးသားပါတီ(KNUP) ေလးပါတီပူးေပါင္းၿပီး ကရင္အမ်ိဳးသား ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ(KNDP) အမည္ျဖင့္ ပူးေပါင္းပါတီသစ္ကို (၂၂-၂-၂၀၁၈)တြင္ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၏ မွတ္ ပံုတင္ခြင့္ျပဳမိန္႔အမွတ္ (၁၀၈)ျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထူေထာင္ခဲ့ၿပီး ပါတီ၏အလုပ္အမႈေဆာင္ေကာ္မတီႏွင့္ ခရိုင္ပါတီေကာ္မတီတစ္ခု၊ ၿမိဳ႕ နယ္ပါတီေကာ္မတီ ၅ခု၊ ၿမိဳ႕ေဒသေကာ္မတီ ၂ခုႏွင့္ ရပ္/ေက်းေကာ္မတီမ်ားကို ဖြဲ႔စည္းတည္ေထာင္ခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါသည္။

ပူးေပါင္းလိုက္ေသာ ၄ပါတီအနက္ ဖလံု-စေ၀ၚ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီကို ဖ်က္သိမ္းျခင္းမျပဳဘဲ ဖလံု-စေ၀ၚဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ၀င္ အခ်ဳိ႕သာ ပါ၀င္ပူးေပါင္းလိုက္ျခင္းသည္ ထူးျခားခ်က္တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ျပည္မဘက္ရွိ ကရင္တိုင္းရင္းသားပါတီႏွစ္ခုျဖစ္ေသာ KPP ႏွင့္ KNP တို႔မွာ နယ္ေျမေဒသ ကြာေ၀းျခင္းႏွင့္ အျခားအေၾကာင္းအခ်က္အခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ ကရင္ျပည္နယ္ရွိ ပူးေပါင္းလိုက္ ေသာ ပါတီႏွင့္ ေပါင္းစည္းႏိုင္ခဲ့ျခင္း မရွိပါ။ သို႔ရာတြင္ ၎တို႔ႏွစ္ပါတီသည္ ၂၀၂၀ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ညွိႏႈိင္းေဆာင္ရြက္သြား ၾကမည္ဟု ေလ့လာသိရွိရပါသည္။

ကရင္ျပည္နယ္တြင္ ပဒိုေအာင္ဆန္းအဖြဲ႔ႏွင့္ ေစာသုမူဟဲအဖြဲ႔ ဟူသည့္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ ၂ဖြဲ႔မွာ လက္နက္ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို လဲလွယ္ခဲ့ၾကၿပီးျဖစ္သည္။ KNU/KNLA (PC) ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေကာင္စီ၊ DKBA ႏွင့္ KNU တို႔မွာ လက္နက္ကိုင္ထားဆဲ ကရင္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔မ်ားျဖစ္ၿပီး DKBA မွေန၍ နယ္ျခားေစာင့္တပ္အသြင္ေျပာင္းသြားသည့္ တပ္ဖြဲ႔လည္းရွိသည္။ ထုိ႔အျပင္ သံေတာင္ေျမာက္ျခမ္းတြင္ KNU အျဖစ္မွ ျပည္သ႔ူစစ္တပ္ဖြဲ႔အျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းအဖြဲ႔ရွိသည္။ အပစ္ခတ္ရပ္စဲထားေသာ DKBA အဖြဲ႔မွ ခြဲထြက္သြားသည့္ ခြဲထြက္ DKBA အဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႔လည္း ရွိေနပါသည္။ ၎တို႔အားလံုးလည္း KNU ကရင္အမ်ိဳးသားအစည္းအ ရံုးတြင္ အတူတကြ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သူမ်ားျဖစ္ေသာ္လည္း ျပည္တြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္လာေသာအခါ တသီးတျခားစီ ျဖစ္ခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ တစ္ျပည္လံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္္မႈရပ္စဲေရး (NCA) စာခ်ဳပ္တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၾကၿပီးျဖစ္သည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ ယခင္က ကခ်င္ပါတီ (၇)ပါတီရွိပါသည္။ ကခ်င္ဒီမုိကရက္တစ္ပါတီ (Kachin Democratic Party -KDP) ကခ်င္ျပည္နယ္ဒီမိုကေရစီပါတီ (Kachin State Democracy Party -KSDP)၊ စည္းလံုးညီညႊတ္ေသာ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ၊ ကခ်င္ျပည္နယ္ (Unity and Democracy Party-Kachin State – UDP-KS)၊ ကခ်င္အမ်ိဳးသားကြန္ကရက္ (Kachin National Congress – KNC) ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ (Kachin State Progressive Party – KSPP)၊ လီဆူးအမ်ိဳးသား ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ (Lisu National Development Party – LNDP) ႏွင့္ ေလာ္ေ၀ၚ အမ်ိဳးသားစည္းလံုးညီညႊတ္ေရးႏွင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးပါတီ (Lhaovo National Unity and Development Party)တို႔ ျဖစ္သည္။

၎တို႔အနက္ ကခ်င္ျပည္နယ္ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ(KSPP)သည္ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မွတ္ပံုတင္ခြင့္မရခဲ့ပါ။ လီဆူးႏွင့္ ေလာ္ေ၀ၚပါတီမ်ားသည္ သီးျခားမ်ိဳးႏြယ္စုပါတီမ်ားျဖစ္ၿပီး KDP,KSDP,UDP(KS) တို႔မွာ ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စု၀င္ပါတီႀကီးမ်ားျဖစ္ သည္။ ထိုေလးပါတီတို႔ေပါင္းစည္းရန္ သေဘာတူခဲ့ၾကေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္း၌ သေဘာထားကြဲလြဲမႈအခ်ဳိ႕ေၾကာင့္ KDP, KSDP, UDP(KS) သံုးပါတီသာ ပူးေပါင္းၿပီး ကခ်င္ျပည္နယ္ျပည္သူ႔ပါတီ (Kachin State People’s Party – KSPP) အမည္ျဖင့္ ၂၀၁၉ခု၊ ဇူလိုင္လအတြင္း ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၏ မွတ္ပံုတင္ ခြင့္ျပဳမိန္႔အမွတ္ (၁၁၅)ျဖင့္ မွတ္ပံုတင္ခြင့္ရခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ ပူးေပါင္းပါတီတြင္ ပါတီႀကီး ၅ခုမွ တစ္ပါတီလွ်င္ ၅ဦးစီျဖင့္ ဦးေဆာင္ေကာ္မတီ၀င္ (၂၅)ဦးကို အခ်ိဳးညီမွ်စြာ ဖြဲ႔စည္း ထားပါသည္။ ပါတီ (၅)ပါတီဆိုရာတြင္ ပူးေပါင္းျဖစ္သြားေသာ (၃)ပါတီႏွင့္ ယခင္မွတ္ပံုတင္ခြင့္မရေတာ့ေသာ KSPP ႏွင့္ KNC တို႔မွ ပါတီ၀င္မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။

ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အမတ္ေနရာအခ်ဳိ႕ အႏိုင္ရရွိေသာ KSDP ပါတီ ဥကၠဌ ေဒါက္တာမနမ္တူးဂ်ာကို ပူးေပါင္းပါတီသစ္၏ ဥကၠဌ အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ UDP(KS) ပါတီ၏ဥကၠဌ ဦးခက္ထိန္နန္ကို ဒုတိယဥကၠဌ-၁ အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ KDP ပါတီ၏ ဥကၠဌ ဦးဂ်ီ ေအာင္ခမ္းကို ဒုတိယဥကၠဌ-၂အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ အတြင္းေရးမွဴးႏွစ္ဦးကို KSDP ႏွင့္ KDP ပါတီမ်ားမွလည္းေကာင္း၊ ညႇိႏႈိင္း ေရြးခ်ယ္ထားၾကေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။ ကခ်င္ျပည္နယ္ျပည္သူ႔ပါတီ ပူးေပါင္းျဖစ္တည္လာေရးအတြက္ ကခ်င္ဘာသာေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ လူမႈေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ ယဥ္ေက်းမႈ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည့္ ကခ်င္ျပည္နယ္အတိုင္ပင္ခံအဖြဲ႔မွ ဦးေဆာင္၍ တြန္းအားေပးေစ့စပ္ ညွိႏႈိင္းခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းလည္း သိရွိရပါသည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ NCA လက္မွတ္မထိုးရေသးေသာ ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးဖြဲ႔ (KIO)၊ ဌာေနျပည္သူ႔စစ္မ်ားႏွင့္ နယ္ျခား ေစာင့္တပ္ (BGF)သံုးဖြဲ႔ရွိေၾကာင္း ေလ့လာသိရွိရပါသည္။ ကခ်င္ပူးေပါင္းပါတီသည္ ယခုအခ်ိန္အထိ ၿမိဳ႕နယ္ (၅)ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ပါတီေကာ္မတီမ်ား ဖြဲ႔စည္းထားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။

ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ တကယ့္ ခ်င္းပါတီက (၃)ပါတီသာရွိသည္။ တိုင္းရင္းသားဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးမ်ိဳးႏြယ္စုပါတီ ေခၚ (Ethnic Nationality Development Party)သည္လည္းေကာင္း၊ ျပည္မတြင္ အေျခစိုက္သည့္ ဇိုမီးႏွင့္ အ႐ိႈခ်င္းပါတီသည္လည္း ေကာင္း၊ ခ်င္းမ်ိဳးႏြယ္စုထဲရွိ ခ်င္းပါတီမ်ားျဖစ္သည္။ ခ်င္းအမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီ (Chin National League for Democracy)အျဖစ္ ပူးေပါင္းဖြဲ႕စည္းလိုက္သည့္ပါတီမ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္သည္။
၁။ ခ်င္းအမ်ိဳးသားဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ (Chin National Democratic Party)
၂။ ခ်င္းဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (Chin National League for Democracy)
၃။ ခ်င္းဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ (Chin Progress Party)

၂၀၁၉ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ (၁၁)ရက္ေန႔တြင္ ပါတီပူးေပါင္းဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ခြင့္ မွတ္ပံုတင္အမွတ္ ၁၁၆/၂၀၁၉ ျဖင့္ တရား၀င္ မွတ္ပံု တင္ခြင့္ရရွိခဲ့ပါသည္။ ခ်င္းျပည္နယ္ရွိ ၿမိဳ႕နယ္ ၉ၿမိဳ႕နယ္အနက္ ယခုဆိုလွ်င္ ၿမိဳ႕နယ္ ၄ၿမိဳ႕နယ္၌ ပါတီဆိုင္းဘုတ္တင္ျခင္း၊ ၿမိဳ႕ နယ္႐ံုး ဖြင့္လွစ္ျခင္း စသည္တို႔ကို ဖြဲ႔စည္း ေဆာင္ရြက္ထားၿပီးေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။

၎တို႔ပါတီ၏ (CEC) ေရြးၿပီးမၿပီး မသိရေသးပါ။ Khumi (Khami) National Party(ေခၚ) ခူမီး(ခမီး)အမ်ိဳးသားပါတီ (Ethnic National Development Party) (ေခၚ) တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ား ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးပါတီ၊ ASho Chin National Party (ေခၚ) အ႐ႈိ ခ်င္း အမ်ိဳးသားပါတီ၊ Zo National Region Development Party (ေခၚ) ဇိုတိုင္းရင္းသားေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ၊ Zomi Congress for Democracy Party (ေခၚ) ဇိုမီးဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီမ်ားသည္လည္း ခ်င္းပါတီမ်ားျဖစ္ၾကၿပီး မ်ိဳးႏြယ္စုသီးျခားျဖစ္ၾကသျဖင့္ ပူးေပါင္းပါတီထဲ၌ မပါ၀င္ေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ ခ်င္းအမ်ိဳးသားတပ္္ဦး (Chin National Front) ဟူသည့္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ရွိၿပီး အစိုးရႏွင့္ NCA လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီးျဖစ္သည္။

မြန္ျပည္နယ္၊ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕တြင္ မြန္ေဒသလံုးဆိုင္ရာ ဒီမိုကေရစီပါတီ (All Mon Region Democracy Party) ႏွင့္ မြန္အမ်ဳိး သားပါတီ (Mon National Party) တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး မြန္ညီညႊတ္ေရးပါတီ (Mon Unity Party)အမည္ျဖင့္ ၂၀၁၉ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ (၁၁)ရက္ေန႔တြင္ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၏ မွတ္ပံုတင္ခြင့္ျပဳမိန္႔အမွတ္(၁၁၇)ျဖင့္ ပါတီပူးေပါင္း ဖြဲ႕စည္းလိုက္ၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ မြန္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ၿမိဳ႕နယ္(၁၀)ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ တနသၤာရီ၊ ပဲခူးႏွင့္ ကရင္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ၿမိဳ႕နယ္အခ်ိဳ႕တို႔တြင္ မြန္ညီညႊတ္ေရးပါတီ၏ ၿမိဳ႕နယ္ေကာ္မတီမ်ားကို ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါသည္။ ပူးေပါင္းလိုက္ေသာ မြန္ညီညႊတ္ေရးပါတီသို႔ မြန္အ မ်ဳိးသမီးပါတီ ၀င္ေရာက္ပူးေပါင္းျခင္းမရွိပါ။ မြန္အမ်ိဳးသမီးပါတီသည္ ၂၀၂၀ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မြန္ျပည္နယ္အတြင္း၌ ၀င္ေရာက္ ယွဥ္ၿပိဳင္မည္မဟုတ္ေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။ မြန္ျပည္နယ္တြင္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ (New Mon State Party) ဟူသည့္ တိုင္းရင္း သားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ရွိၿပီး အစိုးရႏွင့္ NCA စာခ်ဳပ္ လက္မွတ္ေရးထိုးထားၿပီးျဖစ္ပါသည္။

ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီ (Arakan National Party) သည္ ရခိုင္ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီ (Arakan League for Democracy) ႏွင့္ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ားတိုးတက္ေရးပါတီ (Rakine Nationalities Development Party) တို႔ ၂၀၁၄ခုႏွစ္တြင္ ပူးေပါင္းခဲ့ရာမွ ေပၚေပါက္လာသည့္ပါတီ ျဖစ္သည္။ တိုင္းရင္းသားမဟာမိတ္ပါတီမ်ားျဖစ္သည့္ UNA ႏွင့္ NBF အဖြဲ႕မ်ားသို႔ ၀င္ေရာက္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ သေဘာထား မတိုက္ဆိုင္ၾကသျဖင့္ ထိုပါတီပူးေပါင္းမႈမွာ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ခိုင္မာျခင္း မရွိေတာ့ေခ်။

၂၀၁၉ခုႏွစ္၊ ေမလ (၃၀-၃၁) ရက္ေန႔မ်ား၌ က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီ၏ ညီလာခံတြင္ ပါတီ၏ ဖြဲ႕စည္းပံုႏွင့္အညီ ဒီမိုကေရစီနည္းက်က် ပါတီဥကၠဌ ဦးသာထြန္းလွႏွင့္ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးခိုင္ျပည္စိုးတို႔ကို ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ခဲ့ၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္းရွိ ၁၇ၿမိဳ႕နယ္လံုးႏွင့္ ရန္ကုန္၊ ဧရာ၀တီတိုင္းတို႔၌ ပါတီေကာ္မတီမ်ား ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ႏုိင္ၿပီးျဖစ္သည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္းရွိ ရခိုင္မ်ိဳးႏြယ္စုပါတီမ်ားမွာ ရခိုင္အမ်ိဳးသား အင္အား စုပါတီ (Rakine National Force)၊ ရခိုင္ဦးေဆာင္ပါ တီ (Arakan Front Party)၊ ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီႏွင့္ ရခိုင္ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီမ်ားျဖစ္ၿပီး အျခားမ်ိဳးႏြယ္စုပါတီမ်ားမွာ ရန္ကုန္အေျခစိုက္ ကမန္အမ်ိဳးသားတိုးတက္ေရးပါတီ (Ka Man National Development Party)၊ ခမီအမ်ိဳးသားဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ (Kha Me National Development Party)၊ ၿမိဳအမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီပါတီ (Mro National Democracy Party)၊ ၿမိဳတိုင္းရင္း သားဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ (Mro National Development Party)၊ ၿမိဳတိုင္းရင္းသားပါတီ (Mro National Party)၊ ရခိုင္ျပည္နယ္အမ်ိဳး သားအင္အားစု၊ (Rakine State National United Party)၊ ဒိုင္းနက္လူမ်ိဳးမ်ားတိုးတက္ေရးပါတီ (Daingnet National Deve-lopment Party) စသည္ျဖင့္ အျခားပါတီ (၇)ပါတီလည္း ဖြဲ႕စည္းထူေထာင္ထားေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ျဖစ္သည့္ ရခိုင္ျပည္လြတ္ေျမာက္ေရးပါတီ(ALP)၊ ရခိုင္တပ္မေတာ္(Arakan Army) ႏွင့္ ရခိုင္အမ်ဳိးသားေကာင္စီ(Arakan National Council-ANC)တ႔ုိ ရွိပါသည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္သည္ ပါတီအဖြဲ႔အစည္းမ်ား သေလာက္ ျပႆနာေပါင္းစံုလည္းရွိေနေၾကာင္း အားလံုး သိရွိၾကပါသည္။ AA သည္ NCA စာခ်ဳပ္လက္မွတ္ေရးထိုးထားျခင္း မရွိေသာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔တစ္ခုျဖစ္ၿပီး Arakan National Party – ALP သည္ NCA စာခ်ဳပ္ လက္မွတ္ထိုး ထားသည့္ ခိုင္စိုးႏိုင္ေအာင္ႏွင့္ ေဒၚေစာျမရာဇာလင္းတို႔ အဖြဲ႕ျဖစ္သည္။

ႏိုင္ငံေတာ္၏ အႀကီးဆံုးျပည္နယ္တစ္ခုျဖစ္ေသာ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္ လက္ရွိအေျခအေန၌ ပါတီႀကီးႏွစ္ခုျဖစ္သည့္ ရွမ္းတိုင္းရင္း သားမ်ား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီ (Shan Nationalities League for Democracy – SNLD) ႏွင့္ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုက ရက္တစ္ပါတီ (Shan Nationalities Democratic Party – SNDP) တို႔အျပင္ အျခားတိုင္းရင္းသားပါတီေပါင္းမ်ားစြာ ဖြဲ႕စည္း ထားေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။

‘အခါ’ အမ်ိဳးသားဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ(ANDP)၊ ဓႏုတိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ား ဒီမိုကေရစီပါတီ (DNDP)၊ ဓႏုအမ်ိဳးသားမ်ားအဖြဲ႕ ခ်ဳပ္ပါတီ (DNOP)၊ ရွမ္းျပည္နယ္အေ႐ွ႕ပိုင္း ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္ေရးဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ (ESSDDP)၊ အင္းအမ်ိဳးသားဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ ေရးပါတီ (INDP)၊ ကယန္းအမ်ိဳးသားပါတီ(KNP)၊ ကိုးကန္႔ဒီမိုကေရစီႏွင့္ ညီညႊတ္ေရးပါတီ (KDUP)၊ လားဟူအမ်ိဳးသား ဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေရးပါတီ(LHNDP)၊ ပအို၀္းအမ်ိဳးသားအဖြဲ႕ခ်ဳပ္(PNO)၊ ရွမ္းနီ-တိုင္းလိုင္ႏွင့္ ေျမာက္ပိုင္းရွမ္းမ်ိဳးႏြယ္စုမ်ား ေသြးစည္းညီ ညႊတ္ေရးပါတီ (SnNSESP)၊ တေအာင္း- ပေလာင္အမ်ိဳးသားပါတီ (TAPNP)၊ တိုင္းလိုင္ရွမ္းနီအမ်ိဳးသားဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ (TNDP) ၊ ျပည္ေထာင္စု ပအိုအမ်ိဳးသားအဖြဲ႕ခ်ဳပ္(ပအမဖ)ပါတီ (U Pa ONO)၊ ‘၀’လစ္ဘရယ္ဒီမိုကရက္တစ္ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး ပါတီ (WLDDP)၊ ၀အမ်ိဳးသားစည္းလံုးညီညႊတ္ေရးပါတီ (WNUN) စသည္ျဖင့္ ၁၅ပါတီရွိပါသည္။ ထို႔အျပင္ ရွမ္းျပည္နယ္အ တြင္း၌ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ ၅ခု ရွိသည္။ ၿမိဳ႕နယ္ ၅ၿမိဳ႕နယ္ျဖင့္ ဖြဲ႕ထားေသာ “၀”၊ ၿမိဳ႕နယ္ ၃ၿမိဳ႕နယ္ျဖင့္ ဖြဲ႕ထားေသာ “ပအို၀္း”၊ ၿမိဳ႕နယ္ ၂ၿမိဳ႕နယ္စီျဖင့္ ဖြဲ႕ထားေသာ “တေအာင္း-ပေလာင္”၊ “ကိုးကန္႔”၊ “ဓႏု”၊ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ား ျဖစ္ သည္။

ရွမ္းျပည္နယ္အတြင္းရွိ အျခားတိုင္းရင္းသား မ်ိဳးႏြယ္စုပါတီမ်ားႏွင့္ ရွမ္းပါတီမ်ား ပူးေပါင္းရန္ မဆိုထားႏွင့္။ ရွမ္းပါတီ အခ်င္းခ်င္း မဟာမိတ္ျပဳေရးပင္ မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေသးေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။ သို႔ေသာ္ ရွမ္းျပည္ညီညႊတ္ေရးေကာ္မတီ (Committee for Shan State Unity – CSSU)ကိုမူ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၊ ေ႐ွ႕ေနမ်ားကြန္ယက္၊ ရွမ္းလူငယ္အဖြဲ႕၊ ရွမ္းျပည္ မ်ိဳးဆက္ သစ္၊ ရွမ္းေရႊ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားအဖြဲ႕၊ RCSS ႏွင့္ စိုင္ေက်ာ့ျပည္သူ႔စစ္တပ္ဖြဲ႕မ်ားျဖင့္ ၂၀၁၃ခုႏွစ္တြင္ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး ၆လတစ္ ႀကိမ္ ေတြ႕ဆံု၍ ရွမ္းတစ္ျပည္နယ္လံုး စည္းလံုးညီညႊတ္ေရးႏွင့္ တိုးတက္ေရးတို႔အတြက္ ညႇိႏႈိင္းတိုင္ပင္ၾကေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ထိုအဖြဲ႔တြင္ SNLD ပါတီ (ေခၚ) က်ားေခါင္းပါတီ ပါ၀င္ျခင္းမရွိေၾကာင္းႏွင့္ စုေပါင္းေခါင္းေဆာင္မႈအသြင္ ေဆာင္ရြက္ၾက ေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။ ၎အျပင္ ရွမ္းျပည္နယ္အတြင္းရွိ ႏိုင္ငံေရးပါတီ ၁၇ပါတီအနက္ ၁၁ပါတီ ပူးေပါင္းၿပီး ရွမ္းျပည္တိုင္းရင္း သားပါတီမ်ားအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (League for Shan State Ethnic Political Parties LSSEPP)ကိုလည္း ဖြဲစည္းထားေၾကာင္း သိရွိရ သည္။ ခြန္ထြန္းဦးႏွင့္ စိုင္းအိုက္ေပါင္းတို႔ ရွမ္းေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးက က်ားေခါင္းပါတီအမည္ျဖင့္ ၁၉၉၀ခုႏွစ္တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲ ၀င္ခဲ့ရာ အႏိုင္ရရွိခဲ့ေသာ္လည္း ခြန္ထြန္းဦးအဖမ္းခံရသည့္ ၁၉၉၃ခုႏွစ္မွစ၍ က်ားေခါင္းပါတီ လႈပ္ရွားမႈ ေလ်ာ့နည္းလာသည္။

၎ေနာက္ ၂၀၁၀တြင္ စိုင္းအိုက္ေပါင္းမွ SNDP (ေခၚ) က်ားျဖဴပါတီကိုဖြဲ႔စည္းၿပီး ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ခ်ိန္၌ ခြန္ထြန္းဦးတို႔၏ က်ားေခါင္းပါတီမွာ ေရြးေကာက္ပြဲမ၀င္ပါ။ ၂၀၁၅ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္မွ က်ားေခါင္းပါတီ ေရြးေကာက္ပြဲ ျပန္၀င္ခဲ့ပါသည္။ ဆို ရပါလွ်င္ ရွမ္းျပည္နယ္ႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္ရွိ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေပါင္းစံုတုိ႔၏ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနသည္လည္း လြန္စြာ ႐ႈတ္ေထြး အကဲဆတ္လွေၾကာင္း ေဖာ္ျပလိုပါသည္။

စင္စစ္တိုင္းရင္းသားမ်ားသည္လည္း သည္ေျမထဲမွာေမြး၊ သည္ေျမထဲမွာသာေနသူမ်ားျဖစ္၍ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ မင္းလုပ္လိုစိတ္ ရွိၾကမည္မွာ ဧကန္မလြဲပင္ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း အကြဲကြဲအျပားျပား အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာပါတီမ်ား၊ လက္နက္ ကိုင္မ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ထားသည့္ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ လားရာကို မည္သို႔မွ် ႐ႈျမင္သံုးသပ္ခ်က္ မေပးႏိုင္ ပါ။

လြတ္လပ္ေရးရၿပီးစ ၁၉၄၈တြင္ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား မေပၚေပါက္ခဲ့။ ဖဆပလ၊ ပထစ၊ ပမညတ၊ တည္ၿမဲ-သန္႔ရွင္း စသည့္ ဗမာပါတီမ်ားသာ ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆ခုႏွစ္မ်ားတြင္ က်င္းပေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား၌ မည္သည့္ တိုင္းရင္း သားႏိုင္ငံေရးပါတီကမွ် ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ျခင္းမရွိ၊ ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ျခင္းလည္း မရွိခဲ့။ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္၏ တစ္ပါတီအာဏာ ရွင္ေခတ္တြင္ ဘယ္တိုင္းရင္းသားကမွ် ပါတီေထာင္ရန္ မစဥ္းစား၀ံ့ၾက။ ၁၉၉၀ခုႏွစ္တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးေစာေမာင္ က်င္းပေပးခဲ့ ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ၌ တိုင္းရင္းသားပါတီအနည္းငယ္သာ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္ၿပီး ေအာင္ျမင္မႈ ေလာက္ေလာက္လားလား မရွိ ခဲ့ပါ။

၂၀၁၀ခုႏွစ္ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေသာအခါ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားစြာ ထူေထာင္လာၾကသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲ ၀င္သည္။ မ်ားမ်ားစားစား မႏိုင္၊ ၂၀၁၅ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အေျခ အေန ပို၍ဆိုးသည္။ ေသာင္ၿပိဳကမ္းၿပိဳ ႐ႈံးၾကသည္။ ထိုေတာ့မွ တိုင္းရင္းသားမ်ား ကြဲၿပဲ၍ မရေၾကာင္း၊ မသင့္ေၾကာင္း၊ ကြက္ကြက္ကြင္းကြင္း သိျမင္လာၾကသည္။ အထက္တြင္ ေဖၚျပခဲ့သည့္အတိုင္း ေပါင္းစည္းရန္ ႀကိဳးစားၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ရာခိုင္ႏႈန္းျပည့္ မေအာင္ျမင္။ တစ္ပါတီက်န္၊ ႏွစ္ပါတီက်န္ ျဖစ္ ေနသည္။

တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကလည္း UNFC ဖြဲ႔လိုက္၊ ျပန္ခြာလိုက္။ PPST မွ PPCM လိုလို၊ NCA ထိုးသူထိုး၊ မထိုးသူမထိုး၊ အမ်ိဳးမ်ိဳး အဖံုဖံု သေဘာထားခ်င္း မစံုမညီၾကလွ်င္ ေအာင္ျမင္မႈပန္းတိုင္ကို မည္သို႔ လွမ္းကိုင္ႏိုင္ၾက မည္နည္း …။ UNA/NBF ေခၚ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား အစုအဖြဲ ့ ၂ဖြဲ႔မွေနၿပီး တစ္ဖြဲ႔တည္းထား၍ မရႏိုင္သေလာ…။ ယခုႏွစ္ ျပည္ နယ္ ၇ခုအနက္ ျပည္နယ္ ၅ခုတြင္ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ပူးေပါင္းလာၾကသည္။ ထိုပူးေပါင္းပါတီမ်ားႏွင့္ UNA/NBF တစ္သံတည္းထြက္္ၿပီး တိုင္းရင္းသားအေရးကို ေဆာင္ရြက္ေပးၾကလွ်င္ မေကာင္းေလသေလာ…….။

၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား မည္သို႔ စဥ္းစားၾကမည္နည္း…။ ၂၀၂၀အလြန္ ထြက္ေပၚလာမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္အေပၚ မည္သို႔ ႀကိဳတင္ဥာဏ္ဆင္ၾကမည္နည္း။ တိုင္းရင္းသားတို႔၏ အခြင့္အေရးအတြက္ တိုင္းရင္းသား မ်ား မည္သည့္ဖက္သို႔ ေရြ႕လ်ားသင့္သနည္း… ။
တိုင္းရင္းသားမ်ားကိုယ္တိုင္သာ ေတြ႔ဆံုညႇိႏိႈင္းအဆံုးအျဖတ္ေပး အေျဖရွာရေတာ့မည္သာ ျဖစ္ပါသည္။
ကရင္ႏိုင္ငံေရးသုေတသီတစ္ဦး

မွတ္ခ်က္ –
ျပည္နယ္အသီးသီးရွိ တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ ့အစည္းမ်ားအေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပ ရာ၌ ေရွ႕ေနာက္မညီမွ်မႈမ်ား၊ အခ်ိန္ကာလလြဲမွားေနသည္မ်ားရွိေနနိုင္သည္ျဖစ္၍ နားလည္ေပးၾကပါရန္ ေမတၱာရပ္ခံလိုပါသည္။