လာမည့္ ၾသဂုတ္လ ၁၂ရက္ေန႔သည့္ ၆၉ႏွစ္ေျမာက္ ကရင့္အာဇာနည္ေန႔ ျဖစ္သည္။ အာဇာနည္ဟူသည္ အမ်ားျပည္သူ အက်ိဳး အတြက္ အမွန္တရားဘက္မွရပ္တည္ကာ ကိုယ္က်ဳိးစြန္႔၊ ေပးဆပ္အနစ္နာခံကာ အသက္စြန္႔ၿပီး လုပ္ေဆာင္ခဲ့သူမ်ားကို ဆိုလို သည္။

ကမၻာ့ႏုိင္ငံတုိင္းတြင္ အာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္ မ်ားစြာ ရွိသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္လည္း ျမန္မာ့လြတ္လပ္ေရးႀကိဳးပမ္းမႈတြင္ အသက္စြန္႔ သြားခဲ့ၾကသည့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းႏွင့္တကြ အာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္ထူး ၉ဦးရွိသည္။ ၎တို႔သည္ တုိင္းျပည္၏အာဇာနည္မ်ားျဖစ္ သကဲ့သို႔ ၎တို႔က်ဆံုးခဲ့သည့္ ဇူလိုင္လ ၁၉ရက္ေန႔ေရာက္တိုင္း အာဇာနည္ေန႔ အခမ္းအနားကို တစ္ႏိုင္ငံလံုး က်င္းပေလ့ရွိၾက သည္။ ထို႔အျပင္ တုိင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္စုအသီးသီးတြင္လည္း အာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္မ်ားရွိကာ ၎တို႔သည္ သက္ဆိုင္ရာ မ်ဳိးႏြယ္စု တုိင္းရင္းသားမ်ား၏ အာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။

ကရင့္အမ်ိဳးသားမ်ားအတြက္မူ တန္းတူအခြင့္အေရးႏွင့္ ကိုယ္ပုိင္ျပဌာန္းခြင့္ရရွိေရးအတြက္ ကရင့္ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရး မ်ဳိးေစ့ခ်ေပးခဲ့သူ ေစာဘဦးႀကီးကို ကရင့္အာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္ ကရင္ျပည္သူလူထုက သတ္မွတ္ထားၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ႏွစ္ ေပါင္း ၆၀ခန္႔ တစ္ပါတီႏွင့္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္က်င့္သံုးၿပီး သတင္းအေမွာင္ခ်၊ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရး အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ သမုိင္း ေဖ်ာက္ခံခဲ့ရသည့္အတြက္ တုိင္းရင္းသားမ်ား၏ အာဇာနည္မ်ားအေၾကာင္းမွာ ေမွးမိွန္ခဲ့ရသည္။

အမွန္စင္စစ္ ကရင္တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္ ေစာဘဦးႀကီးမွာ ၁၉၂၉ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ၏ အျမင့္ဆံုး ဥပေဒ ဘြဲ႔ကို ရရွိထားခဲ့သူျဖစ္သည္။ သူသည္ ၁၉၄၅ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၁၉ရက္ေန႔တြင္ ေနသူရိန္အစည္းအေဝး၌ ျပန္ဖြဲ႔စည္းသည့္ ဖဆ ပလ ဗဟိုဦးစီးအဖြဲ႔တြင္ ပါဝင္ခဲ့ၿပီး ၁၉၄၆ခုႏွစ္တြင္ ဆာဟူးဘတ္ရန္႔စ္ႏွင့္ ဖဆပလ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ပါဝင္သည့္ အစိုးရအဖဲြ႔ တြင္ ဝန္ႀကီးတစ္ဦး ျဖစ္ခဲ့သည္။ သူသည္ ၁၉၄၇၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၅ရက္ေန႔တြင္ ကရင္အဖြဲ႔အစည္း ေလးဖြဲ႔ျဖင့္ စုေပါင္းဖဲြ႔စည္း ထားသည့္ ေကအဲန္ယူ-ကရင္အမ်ိဳးသားအစည္းအ႐ံုး၏ အဖြဲ႔ဝင္တဦးျဖစ္ကာ ထုိႏွစ္တြင္က်င္းပသည့္ ေကအဲန္ယူ အေရးေပၚ အစည္းအေဝးတြင္ ဥကၠဌအျဖစ္ တာဝန္ေပးျခင္းခံရသည္။

ထိုတာဝန္မ်ားကို ထမ္းေဆာင္ရင္း ၁၉၅၀ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၁၂ရက္ေန႔တြင္ ေကာ့ကရိတ္ၿမိဳ႕နယ္၊ (ထိုစဥ္က က်ဳိကၡမီခ႐ိုင္)၊ ေကာ့ကရိတ္ၿမိဳ႕နယ္၊ ထုိ႔ေကာ္ကိုးေက်းရြာတြင္ ရန္သူကို ခုခံတိုက္ခိုက္ရင္း ကရင့္အမ်ဳိးသားေတာ္လွန္ေရးအတြက္ အေလာင္း ပင္ ေျမခ်ခြင့္မရဘဲ အသက္စြန္႔သြားခဲ့ရသည္။ ႏွစ္အလီလီ၊ ေခတ္အဆက္ဆက္ မည္သို႔ပင္ ဖိႏွိပ္အုပ္ခ်ဳပ္၊ သမုိင္းေဖ်ာက္ခဲ့ေစ ကာမူ ကရင့္အာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္ ေစာဘဦးႀကီး က်ဆံုးခဲ့သည့္ ၾသဂုတ္လ ၁၂ရက္ေန႔ကို ကရင္အမ်ဳိးသားအာဇာနည္ေန႔ဟု သတ္ မွတ္ခဲ့ၾကသလို ကရင့္ေတာ္လွန္ေရးနယ္ေျမတြင္ ကရင့္အာဇာနည္ေန႔ အခမ္းအနားမ်ားကို ေကအဲန္ယူက ႏွစ္စဥ္ အစဥ္အလာ မပ်က္ က်င္းပခဲ့ၾကသည္။

၂၀၁၂ခုႏွစ္တြင္ ေကအဲန္ယူက ဦးသိန္းစိန္အစိုးရႏွင့္ အပစ္ရပ္ၿပီးေနာက္ ၂၀၁၃ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ ကရင့္အာဇာနည္ေန႔ကို က်င္းပခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ မတည္ၿငိမ္ေသးသည့္ ႏုိင္ငံေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးမႈ အေျခအေနမ်ားအရ ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၁၈ခုႏွစ္ တြင္မူ ကရင့္အာဇာနည္ေန႔ အခမ္းအနား က်င္းပျပဳလုပ္ရန္ တားဆီးပိတ္ပင္မႈမ်ားရွိကာ ထိုၾကားကပင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ အပါအဝင္ ဧရာဝတီတုိင္းေဒသႀကီး၊ မြန္ျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္ ဖားအံၿမိဳ႕တို႔တြင္ က်င္းပႏုိင္ခဲ့သည္။ ယခုႏွစ္တြင္ က်င္းပႏုိင္ေရးအတြက္ ကိုမူ အခက္အခဲမ်ိဳး စံုႀကံဳေတြ႔ေနရၿပီး သက္ဆုိင္ရာ ခြင့္ျပဳခ်က္ရမွသာ ခန္းမေနရာကို သတ္မွတ္စီစဥ္မည္ဟု ရန္ကုန္ကရင့္အ သိုင္းအဝိုင္းတြင္ ေျပာဆိုေနၾကသည္။

ယခုလို တားဆီးပိတ္ပင္မႈမ်ားသည္ ႏိုင္ငံတြင္းေန တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုတစ္ခု၏ သမိုင္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ျခင္း ကို မလိုလားရာ က်သလို လက္ရွိ အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးအတြက္ ဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္ေနသည့္ အေျခအေနကို မ်ားစြာ ထိခိုက္ေစႏုိင္ပါသည္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ မိမိကံၾကမၼာ မိမိမဖန္တီးႏုိင္ေသးသည့္ တိုင္းရင္းသားမ်ားအတြက္မူ ဖိႏွိပ္ခံေနရ ဆဲ အေျခအေနဟုသာ ထင္ျမင္ ယူဆသြားႏုိင္သည္။ မည္သုို႔ပင္ျဖစ္ေစ မည္သည့္နည္းျဖင့္ ဟန္႔တားပိတ္ပင္မႈမ်ား ရွိေနေစကာမူ ကရင္တုိ႔၏ ရင္ထဲတြင္ရွိသည့္ ကရင့္အာဇာနည္မ်ားကိုမူ ေဖ်ာက္ဖ်က္၍ ရႏိုင္မည္မဟုတ္ေပ။