Home ေဆာင္းပါး ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ကရင္စာကိုသင္

ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ကရင္စာကိုသင္

894

ေစာထြန္းလင္း
စက္တင္ဘာ ၂၉၊ ၂၀၁၈ခုႏွစ္။

“အိုး… ကၽြႏ္ုပ္ ကရင္အမ်ိဳးသားအေပါင္းတို႔ … အေကာင္းဆံုးသူ အသင့္အား ကၽြႏ္ုပ္အလြန္ ခ်စ္ခင္ျမတ္ႏိုးပါ၏။ အသင္သည္ ေျဖာင့္မတ္ျခင္းကို ျမတ္ႏိုးတတ္၏။ ဧည့္ဝတ္ေက်ပြန္တတ္သူလည္း ျဖစ္ပါ၏။ သင္၏ ေကာင္းျခင္းအျဖာျဖာကို ကၽြႏု္ပ္ ခ်စ္ခင္ ျမတ္ႏိုးလွပါေပသည္။”

ယင္းသို႔ အဓိပၸါယ္ရသည့္ ကရင့္အမ်ိဳးသားသီခ်င္းကို ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ ထန္းတပင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ေျမာက္လႊြတ္ကုန္းေက်းရြာ၊ မူလတန္းေက်ာင္း၌ စက္တင္ဘာ ၂၅ရက္ေန႔၊ ကရင္စာသင္ၾကားေရး စတင္ခ်ိန္တြင္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား ၅၀ေက်ာ္က စေကာကရင္ဘာသာျဖင့္ အားပါးတရ ေပ်ာ္ရႊင္စြာ သီဆိုေနသည္ကို ၾကက္သီးထဖြယ္ ေတြ႔ရသည္။

ထန္းတပင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ေျမာက္လႊတ္ကုန္းေက်းရြာအုပ္စုသည္ ေမွာ္ဘီႏွင့္ ထန္းတပင္ၿမိဳ႕နယ္တို႔ကို ဆက္သြယ္ထားသည့္ လမ္းမ ေဘးတြင္ တည္ရွိကာ အိမ္ေျခ တစ္ရာေက်ာ္ခန္႔ရွိၿပီး ကရင္လူမ်ိဳး သံုးပံုႏွစ္ပံုခန္႔ ေနထုိင္သည့္ ေက်းရြာျဖစ္သည္။ လယ္ယာႏွင့္ ပန္း စိုက္ပ်ိဳးျခင္းကို အဓိက လုပ္ကိုင္သည့္ ေက်းရြာျဖစ္သည္။

၎ေက်းရြာတြင္ မူလတန္းေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းရွိၿပီး အနီးအနားရွိ သဲကုန္း၊ ဖက္ဝင္းကုန္း၊ ခ်မ္းသာကုန္း စသည့္ေက်းရြာမ်ားမွ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေလးမ်ားပါ ေက်ာင္းလာတက္ၾကရာ စုစုေပါင္း ေက်ာင္းသား ၁၁၀ဦးရွိၿပီး စေကာကရင္စာကို KG တန္း တြင္ ၂၈ဦး၊ ပထမတန္းတြင္ ၂၀ဦး၊ ဒုတိယတန္းတြင္ ၂၄ဦးႏွင့္ တတိယတန္းတြင္ ၁၈ဦး သင္ၾကားလ်က္ရွိသည္ဟု ေက်ာင္းအုပ္ ဆရာႀကီး ေစာေဂါႀကီးက ေျပာသည္။

အဆိုပါေက်ာင္းသည္ နံနက္ ၉နာရီမွ ၃နာရီထိ ေက်ာင္းခ်ိန္သတ္မွတ္ထားၿပီး ေက်ာင္းေနာက္ဆံုးခ်ိန္ မြန္းလြဲ ပိုင္း ၂နာရီခြဲမွ ၃နာရီထိ ေက်ာင္းဖြင့္ရက္တုိင္း ကရင္စာသင္ခ်ိန္အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားကာ ၿမိဳ႕နယ္ ကရင္စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီက စီစဥ္ေပးသည့္ ရြာရွိ ကရင္စာသင္ဆရာမႏွစ္ဦးက တာဝန္ယူသင္ၾကားေပးေနျခင္းျဖစ္သည္။

“ငယ္ငယ္က အိမ္မွာကရင္စကားေျပာေတာ့ ကရင္စကားကိုေျပာတတ္လာတယ္။ ကရင္စာကို ေကာင္းေကာင္း မသင္ခဲ့ရဘူး။ ကိုယ့္ဖာသာကိုယ္ ျပန္ေလ့လာသင္ယူခဲ့ရတယ္။ ေနာက္ပုိင္း ရြာကလူငယ္ေတြပါ ကရင္စကားေျပာတာ နည္းသြားတယ္။ အခု လို ျပန္သင္ခြင့္ရေတာ့ ေက်ာင္းသားမိဘေတြကလည္း အားတက္သေရာ ခြင့္ျပဳတယ္။ ေက်ာင္းအုပ္ဆရာႀကီးကလည္း ကိုယ့္ ကရင္လူမ်ိဳးပဲဆိုေတာ့ သင္ရတာ ဘာအခက္အခဲမွ မရွိဘူး”ဟု KG တန္း ကရင္စာသင္ဆရာမ ေနာ္ေမဝင္းေမာင္က ေကအုိင္စီ သို႔ ေျပာသည္။

ယခုလို ကရင္စာသင္ၾကားေရးအတြက္ ျပဌာန္းစာအုပ္ကို အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာနက ျဖန္႔ေဝေပးေသာ္လည္း ေက်ာင္းသားတစ္ ဦးစီတုိင္း တစ္အုပ္စီ မရရွိသည့္အတြက္ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ဖတ္စာအုပ္မထုတ္ေပးေတာ့ဘဲ ကရင္စာသင္ခ်ိန္မွသာ ဖတ္စာ အုပ္မ်ား ေဝေပးကာ သင္ၾကားသလို ေရာင္စံု ႐ုပ္ပံုမ်ားဆြဲၿပီး ကရင္-ဗမာ-အဂၤလိပ္ စာမ်ားျဖင့္ ႐ုပ္ပံုမ်ားကို ရွင္းလင္းသင္ၾကား ေပးလ်က္ရွိသည္ဟု သံုးႏွစ္ ဆက္တုိက္ ကရင္စာသင္လာခဲ့သူ ဆရာမ ေနာ္သဲယုေအးက ေျပာသည္။

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးအတြင္း အစိုးရ အေျခခံပညာေက်ာင္းမ်ားတြင္ ကရင္စာသင္ေက်ာင္း ၂၉၀ရွိၿပီး ဆရာ၊ ဆရာမ ၄၇၉ဦး ရွိ ကာ သင္ၾကားသည့္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား ၁၅,၇၈၉ဦးရွိသည္။ သို႔ေသာ္သင္ၾကားေရးတြင္ အဆင္ေျပလြယ္ကူသည့္ အေျခ အေန မရွိေသးဟု ဆိုႏုိင္သည္။

ကရင္စာသင္သည့္အတြက္ ပံုမွန္ ေက်ာင္းသင္ ဘာသာရပ္မ်ားတြင္ အားနည္းသြားမည္ကို စိုးရိမ္သည့္ ကရင္ေက်ာင္းသားမိဘ အခ်ိဳ႕ရွိသလို တခ်ိဳ႕ ေက်ာင္းအုပ္ဆရာ၊ ဆရာမ မ်ားက မလိုလားသည့္ အေျခအေနမ်ိဳးကို လည္း ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရသည္ဟု တုိင္းစာ/ ယဥ္ တာဝန္ရွိသူမ်ားထံမွ သိရသည္။

ထို႔အျပင္ ဖတ္စာအုပ္ အခ်ိန္မွီမရရွိျခင္း၊ ရရွိေသာ္လည္း လံုေလာက္မႈမရွိျခင္းႏွင့္ ကရင္စာသင္ဆရာ၊ ဆရာမမ်ားကို တစ္လ က်ပ္သံုးေသာင္း ခ်ီးျမႇင့္ရာတြင္လည္း လစဥ္မဟုတ္ဘဲ ပညာသင္ႏွစ္ၿပီးမွ စုေပါင္းထုတ္ေပးျခင္းမ်ိဳးျဖစ္ကာ အဆိုပါ က်ပ္သံုး ေသာင္းမွာ မ်က္ေမွာက္ကာလတြင္ ဆန္ၾကမ္း တစ္အိတ္ဖိုးခန္႔ပင္ မရွိေတာ့သည့္ အေျခအေနမ်ိဳး ျဖစ္ေနသည္။

“ရန္ကုန္ေတာင္ပုိင္း ခ႐ိုင္မွာ ကရင္စာသင္ၾကားေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဆရာ၊ ဆရာမေတြနဲ႔ စာ/ယဥ္ တာဝန္ရွိသူ ေတြ အစည္းအေဝးလုပ္ဖုိ႔ စီစဥ္ေနတယ္။ အေျခအေနအမွန္ကိုေျပာရရင္ တစ္လ သံုးေသာင္းက်ပ္က ကရင္စာသင္ ဆရာ၊ ဆရာမေတြကို ဆက္ထိန္းဖို႔ ခက္ေနတယ္”ဟု ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၏ ကရင္ စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီ ဒုဥကၠဌ မန္းျမင့္ စိန္က ေကအုိင္စီသုိ႔ ေျပာသည္။

ကရင္စာသင္ၾကားေရး သမုိင္းေၾကာင္းကို ျပန္ၾကည့္မည္ဆိုလ်င္ ကိုလိုနီေခတ္ ၁၉၁၂ခုႏွစ္တြင္ ကရင္တုိင္းရင္းသားဘာသာ ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ကရင္စာကို ၄တန္းအထိ သင္ၾကားခြင့္ရခဲ့သည္။ ၁၉၂၄ခုႏွစ္တြင္မူ ၇တန္းအထိ သင္ယူႏုိင္ခဲ့လို ၁၉၂၆ခုႏွစ္ တြင္မူ ၁၀တန္းထိ ကရင္စာသင္ေက်ာင္း သံုးေက်ာင္းရွိခဲ့ၿပီး ေဒသအမ်ားအျပားတြင္ ကရင္စာသင္ အလယ္တန္းေက်ာင္းမ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။

၁၉၃၆ခုႏွစ္တြင္မူ တစ္ျပည္လံုးရွိ ကရင္ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ ၁၀ တန္းအထိ ကရင္ဘာသာျဖင့္ စာေမးပြဲေျဖဆုို ခြင့္ရရွိခဲ့ၿပီး ယုဒသန္ေကာလိပ္တြင္ ကရင္ေက်ာင္းသားအမ်ားစုရွိသည့္အတြက္ ကရင္ေကာလိပ္ဟု အမည္တြင္ ခဲ့ဖူးသည္။ လြတ္လပ္ေရးရ ၿပီးေနာက္ပုိင္း ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ အစိုးရလက္ထက္တြင္ ေက်ာင္းမ်ားကို ျပည္သူပုိင္ သိမ္းခဲ့သည့္အတြက္ ကရင္ေက်ာင္း မ်ား ေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့ရသည္။

ထို႔ေနာက္ မူလတန္းေအာက္အဆင့္ သူငယ္တန္းမွ ဒုတိယတန္းအထိ ေက်ာင္းခ်ိန္ ေက်ာင္းခ်ိန္ျပင္ပတြင္ ဆိုင္ရာ တုိင္းရင္းသား ဘာသာစကားကို သင္ယူခြင့္ရွိသည္ဟု ယခင္အစိုးရလက္ထက္ ၂၀၁၂ခုႏွစ္၊ ႏွစ္လည္ပုိင္းတြင္ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနက ျပည္သူ႔ လႊတ္ေတာ္တြင္ ေျပာဆိုခဲ့ၿပီးေနာက္ တေက်ာ့ျပန္ သင္ၾကားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ကရင္စာကို ပဲခူးတုိင္းေဒသႀကီး ေညာင္ေလးပင္ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ၿမိဳ႕နယ္၊ ကရင္စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီႏွင့္ ၿမိဳ႕နယ္ ပညာ ေရးမႉးတို႔ ပူးေပါင္းစီစဥ္မႈျဖင့္ ၂၀၁၃ခုႏွစ္က စတင္သင္ၾကားခဲ့ရာမွ တျဖည္းျဖည္း ကရင္လူမ်ိဳး အမ်ားစုေနထုိင္သည့္ ဧရာဝတီ တုိင္းေဒသႀကီး၊ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးႏွင့္ မြန္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ေက်ာင္းမ်ားတြင္ သင္ၾကားလာခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ယခုလို အစိုးရေက်ာင္းမ်ားတြင္ သင္ၾကားရာ၌ သင္ၾကားေရး မူဝါဒပုိင္း တိတိက်က် မရွိျခင္း၊ သင္႐ိုးၫႊန္းတမ္း တေျပးညီ မရွိ ျခင္း၊ ကရင္ေက်ာင္းသားမ်ားရွိေသာ္လည္း ကရင္စာသင္မည့္ဆရာ မရွိျခင္း၊ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေခါက္႐ိုးက်ဳိးလာခဲ့သည့္ မိဘအ ခ်ဳိ႕က မိမိတို႔သားသမီးမ်ား ကရင္စာသင္ၾကားေရးအေပၚ တက္ႂကြမႈမရွိျခင္း စသျဖင့္ အခက္အခဲ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိခဲ့သည္။

လက္ရွိတြင္ ပဲခူး၊ ရန္ကုန္၊ ဧရာဝတီ၊ တနသၤာရီတိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ မြန္ျပည္နယ္ စာ/ယဥ္ေကာ္မတီမ်ား စုေပါင္းကာ ကရင္စာ သင္႐ိုးမ်ား တေျပးညီ ေပၚထြက္ရန္ ေရးဆြဲေရးေကာ္မတီမ်ား ဖဲြ႔စည္းလုပ္ေဆာင္ေနၿပီး ျဖစ္သလို ယခင္ႏွစ္မွစတင္ကာ တုိင္းရင္း သားဘာသာသင္ ဆရာ၊ဆရာမမ်ားကို(TA)မ်ား တရားဝင္ ေခၚယူခန္႔အပ္ခဲ့သည္ကို ေတြ႔ရၿပီး ယခုႏွစ္တြင္လည္း ထပ္မံ ခန္႔အပ္ ရန္ ေလွ်ာက္လႊာမ်ားေခၚယူထားၿပီး ျဖစ္သည္။

ထန္းတပင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ေျမာက္လႊတ္ကုန္း ေက်းရြာမူလတန္းေက်ာင္းတြင္မူ စေကာကရင္စာကို ယခုႏွစ္ အပါအဝင္ သံုးႏွစ္ ဆက္ သင္ၾကားႏုိင္ခဲ့သည္။ ယခင္ႏွစ္မ်ားက ဆရာမတစ္ဦးသာ ထားရွိခဲ့ေသာ္လည္း ေက်ာင္းသားမ်ားလာသည့္အတြက္ ယခုႏွစ္တြင္ မူ ကရင္စာသင္ ဆရာမ ႏွစ္ဦးအထိ ရွိလာခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။

“က်ေနာ့္ေက်ာင္းမွာ အမွန္ကေတာ့ ကရင္စာကို မနက္ပုိင္းသင္ေပးခ်င္တာ၊ ဒါေပမဲ့ တျခားရြာက ကေလးေတြ ေက်ာင္းလာတာ အေစာႀကီးျဖစ္ေနေတာ့ ေက်ာင္းဆင္းခါနီးအခ်ိန္ဘဲ အဆင္ေျပသြားတယ္။ ဒီႏွစ္ေတာ့ ပထမတန္းကေန သံုးတန္းထိေပါ့။ စာေမး ပြဲ စစ္ၿပီး ကရင္စာ ထူးခၽြန္တဲ့ကေလးေတြကို ဆုေပးဖုိ႔ စီစဥ္ထားတယ္”ဟု ေနပူရွိန္ေၾကာင့္ စြပ္က်ယ္အက်ႌကိုသာ ဝတ္ဆင္ထား ေသာ ဂုဏ္ပကာသနကင္းစြာ ေနတတ္သူ ေက်ာင္းအုပ္ဆရာႀကီး ေစာေဂၚႀကီးက ေကအုိင္စီသို႔ ေျပာသည္။

ေျမာက္လႊတ္ကုန္ရြာ ေက်ာင္း၌ ကရင္စာသင္ၾကားရာတြင္ KG တန္းကို သီးသန္႔သင္ၿပီး စာမသင္ေသးဘဲ သီခ်င္းႏွင့္ ကဗ်ာကို သာ သင္ေပးေနသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ က်န္အတန္းမ်ားကို စုေပါင္းသင္ၾကားေနၿပီး ဖတ္စာအုပ္မ်ား၊ သင္ေထာက္ကူ ႐ုပ္ပံုကား ခ်ပ္မ်ားကို အသံုးျပဳကာ သင္ၾကားေပးေနသည္ကို ေတြ႔ရသည္။

ေက်ာင္းဆင္းခ်ိန္ႏွင့္ ကပ္လ်က္ မြန္းလြဲပိုင္း ၂း၃၀နာရီမွ ၃း၀၀နာရီအထိ နာရီ၀က္သာ ကရင္စာသင္ၾကားခ်ိန္ ရွိေသာ္လည္း ခ်စ္ စရာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေလးမ်ားက ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ သင္ယူေနၾကသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ အလားတူ သင္ၾကားခ်ိန္တြင္ ၿငိမ္ၿငိမ္ေနေပးရန္ ဆရာမက မၾကာခဏ ေအာ္ဟစ္ ေျပာဆိုေနရသလို KG တန္းတြင္မူ ကေလးမ်ားကို မနည္း ထိန္းေက်ာင္းေန ရၿပီး သူကိုယ္တုိင္ ရြတ္ဆိုေပးသည့္ ကရင္သီခ်င္းမ်ားကို ကေလးမ်ားကလည္း သံကုန္ေအာ္ဟစ္ကာ လုိက္ဆိုေနသျဖင့္ ေက်ာင္းေဆာင္တစ္ခုလံုးမွာ ညံစီေနသည္။

“သူတုိ႔ကို မနည္းထိန္းရတယ္။ တစ္ပုဒ္ၿပီးတစ္ပုဒ္ ဆက္တုိက္ လိုက္ဆိုတာပဲ။ KG တန္းဆိုေတာ့ ေဆာ့တဲ့ အရြယ္ေလးေတြ၊ သီခ်င္းေတြေတာ့ သူတုိ႔ ေကာင္းေကာင္းရေနၿပီး။”ဟု နဖူးမွေခၽြးစက္မ်ားကိုသုတ္ရင္း ဆရာမ ေနာ္ေမဝင္းေမာင္က ဆုိသည္။

အလားတူ က်န္ကရင္စာသင္အတန္းတြင္လည္း ဆရာမျဖစ္သူက ကြက္လပ္ျဖည့္ခိုင္းသည့္ သင္ခန္းစာကို ေက်ာင္းသူေက်ာင္း သားေလးမ်ားက ၿပီးစီးျခင္းရွိမရွိ ဆရာမက လုိက္စစ္ေနၿပီး ကေလးမ်ားက ၎တို႔၏ ေလ့က်င့္ခန္းစာအုပ္ကို ဆရာမထံ အလုအ ယက္ ျပသေနသည္ကို ေတြ႔ရသည္မွာ ေျမာက္လႊတ္ကုန္း မူလတန္းေက်ာင္းရွိ ကရင္ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ား ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ ရႊင္ ကရင္စာ သင္ယူေနၾကသည့္ ျမင္ကြင္းေကာင္းေလးတစ္ခုပင္ ျဖစ္ေပေတာ့သည္။