လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

ကရင္႐ိုးရာ အတီးအမႈတ္ အတတ္ပညာမ်ား ျပန္လည္ထိန္းသိမ္းရန္ လုိအပ္ဟု ပညာရွင္မ်ားတိုက္တြန္း

ေမ ၁၄ရက္၊ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္။ ေစာရွား

ကရင္လူမ်ိဳးအမ်ားစုမွာ ႐ုိးရာအတီးအမႈတ္ အတတ္ပညာရပ္မ်ားအား စိတ္ဝင္စားမႈနည္းပါးလာသျဖင့္ ျပန္လည္ထိန္း သိမ္းေဖာ္ထုတ္ရန္ လုိအပ္လာၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ကရင္အတီးအမႈတ္ပညာရွင္မ်ားက တိုက္တြန္း ေျပာဆုိလုိက္သည္။

႐ုိးရာ တူရိယာမ်ားကို ယေန႔ေခတ္တီးခတ္တတ္သူ တျဖည္းျဖည္းရွားပါးလာ ေနသည့္ အေျခအေနမ်ားအေပၚ ဖားအံၿမိဳ႕ နယ္၊ မုကၠဒိရြာမွ ဂိန္(မိေက်ာင္းလွ်ာ)၊ ခနာ(ဗ်က္ေစာင္း)မ်ား တီးခတ္ေနသူ ေစာမိုက္ေအာင္းခုိက ေမ ၁၄ (ယေန႔)တြင္ ေကအိုင္စီသုိ႔ ယခုလုိ ေျပာသည္။

“လူငယ္ေတြကို သင္ေပးမယ္။ လာခဲ့လုိ႔ အၿမဲေခၚတယ္။ သူတို႔က တစ္ရက္ နွစ္ရက္လာၿပီး ေပ်ာက္ေပ်ာက္ ကုန္တယ္။ ကိုယ့္အမ်ိဳးသားတူရိယာထက္ အျခားတူရိယာေတြကို ပိုၿပီးစိတ္ဝင္စားတာလည္း ပါတာေပါ့။” ဟု ၎က ေျပာသည္။

မိမိတို႔၏ ႐ုိးရာအတီးအမႈတ္ပညာရပ္မ်ားကို ထိန္းသိမ္းမႈမရွိပါက ေပ်ာက္ကြယ္သြားႏုိင္ေသာေၾကာင့္ တူရိယာမ်ားအတြက္ သင္တန္းေက်ာင္းမ်ားဖြင့္လွစ္ေပးျခင္း၊ ကရင္ဇာတ္ပြဲမ်ားႏွင့္ အျခားပြဲမ်ားတြင္ ထည့္သြင္း တင္ဆက္ျခင္းမ်ားျဖင့္ ျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း ေစာမိုက္ေအာင္းခုိမွ အႀကံဳျပဳေျပာဆုိသည္။

ကရင္႐ိုးရာတူရိယာပစၥည္းမ်ားကို တီးခတ္တတ္သူ ရွားပါးလာသည့္အျပင္ ျပည္နယ္ စာေပႏွင့္ယဥ္ေက်းမႈ တုိးတက္ျပန္႔ပြား ေရးအသင္းမွ တစ္ႏွစ္တစ္ႀကိမ္ ဦးေဆာင္က်င္းပသည့္ စာ/ယဥ္ စုေပါင္းသင္တန္း ဆင္းပြဲတြင္သာ ကရင္႐ုိးရာတူရိယာ တီးမႈတ္မႈမ်ားကို ေတြ႔ႏုိင္ၿပီး တျခားပြဲလမ္းသဘင္မ်ားတြင္ မေတြ႔ရသေလာက္ ရွားပါးေနသည့္ အေျခအေနျဖစ္ေပၚေန သည္။

ထို႔အတူ ကရင္ျပည္နယ္ႏွင့္ ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္ေနထိုင္ၾကသည့္ ကရင္လူမ်ဳိးအနည္းငယ္တြင္သာ အဆိုပါ ႐ိုးရာတူရိယာပစၥည္း တီးခတ္အသံုးျပဳေနမႈမ်ားကို ေတြ႔ရွိရေသာ္လည္း အျခား ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားေနထိုင္ရာ ေဒသမ်ားတြင္ ေပ်ာက္ကြယ္လုနီးပါးအေျခအေန ျဖစ္ေပၚေနသည္ဟု ေျပာဆုိေနမႈမ်ားလည္း ရွိသည္္။

႐ိုးရာအတီးအမႈတ္ က႑ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကရင္ယဥ္ေက်းမႈအဖြဲ႔(KCO) ဥကၠဌ ေစာေမာင္ဥာဏ္က “စုေပါင္း သင္တန္း ဆင္းပြဲတုန္းက အတီးၿပိဳင္ပြဲဝင္ေတြမွာ လူငယ္ေတြ မေတြ႕ရေတာ့ဘူး။ ကရင္ အတီး၊ အမႈတ္ ပညာရပ္ေတြကို ထိန္းသိမ္းႏုိင္ ေအာင္လုိ႔ (ဇြဲကပင္ေတာင္ေျခရင္းရွိ) မူ႔စရီးရြာမွာ သင္တန္းေက်ာင္း ဖြင့္ေပးဖို႔ရွိပါတယ္။ ဘယ္အခ်ိန္ စတင္ဖြင့္မလဲ ကေတာ့ ေဆြးေႏြးေနတုန္းပါပဲ↔ဟုေျပာသည္။

ယေန႔ေခတ္ ကရင္လူငယ္မ်ားအၾကား စိတ္ဝင္စားမႈမရွိသေလာက္ နည္းပါးသြားသည့္ ကရင္႐ုိးရာ အတီးအမႈတ္ တူရိယာ ပစၥည္းမ်ားမွာ အဓိကအားျဖင့္ နားဒိန္(ေစာင္းေကာက္)၊ ခနာ၊ ေသာင့္ထြန္း(တေယာ)၊ ပီပါ (သံစံု ပုေလြ)၊ ဂိန္၊ ဘင္(Karen Drum)၊ စည္း၊ ဝါး စသည္တုိ႔ ပါဝင္ေၾကာင္း သိရသည္။