လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

မျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အိပ္မက္ေတြ မမက္ၾကနဲ႔ ေႏွာင့္ေႏွးမႈေတြ အျမန္ဆံုး ဖယ္ရွားပစ္

(ေမာင္ေက်ာ္စြာ)
(၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၁၀)

တရားဥပေဒစုိးမိုးေရးအတြက္ တရားမွ်တမႈဆုိင္ရာ ေပါင္းစပ္ညႇိႏိႈင္းေရး ညီလာခံ ေနျပည္ေတာ္မွာ မတ္ ၇ရက္ေန႔က က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ဒီညီလာခံမွာ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တက္ေရာက္ၿပီး မိန္႔ခြန္းေျပာပါတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕သေဘာထားနဲ႔ ေျပာစကားေတြဟာ အင္မတန္ စိတ္လႈပ္ရွားဖြယ္ေကာင္းပါတယ္။ ဒီလိုသေဘာထား ေတြ၊ ေျပာစကားေတြဟာ လက္ေတြ႔တရားစီရင္ေရး ယႏၱရားဆင့္ဆင့္မွာ အေကာင္အထည္ျဖစ္ေျမာက္လာပါေစလို႔လည္း ေမွ်ာ္ လင့္ဆုေတာင္းေနပါတယ္။

စိတ္လႈပ္ရွားမိတဲ့၊ တကယ္တမ္း အေကာင္အထည္ျဖစ္လာေစခ်င္တဲ့ သေဘာထားနဲ႔ စကားတခ်ိဳ႕ကို စာဖတ္သူမ်ားလည္း စိတ္ လႈပ္ရွားႏုိင္ေအာင္ ေကာက္ႏုတ္ ေဝငွေဖာ္ျပပါရေစ။

– “တကယ္အေရးႀကီးတာ တရားတဲ့ဥပေဒေတြျဖစ္ရမယ္။ မတရားတဲ့ဥပေဒေတြ စုိးမိုးတယ္ဆုိတာ ဘယ္သူ႔ကိုမွ အက်ိဳးမျပဳပါ ဘူး။”

– “ကၽြန္မတို႔ႏုိင္ငံကို အက်ိဳးျပဳဖုိ႔ ကၽြန္မတို႔ျပည္သူျပည္သားေတြ တည္ၿငိမ္မႈ၊ လံုၿခံဳမႈရဖုိ႔ဆိုရင္ တရားတဲ့ဥပေဒေတြျဖစ္ဖို႔ အင္မတန္ မွ အေရးႀကီးပါတယ္။”

– “ဥပေဒတစ္ခုက တရားတယ္၊ မတရားတယ္ဆုိတာ ေနာက္ဆံုး ဘယ္သူဆံုးျဖတ္မလဲဆုိတာ ျပည္သူလူထုကပဲ ဆံုးျဖတ္ရမွာပဲ။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ဘဝအေပၚမွာ နိစၥဓူဝေတြအေပၚမွာ ဘယ္လိုသက္ေရာက္မႈရွိသလဲ တကယ္ပဲ တည္ၿငိမ္မႈ၊ လံုၿခံဳမႈ အားလံုးအ တြက္ တန္းတူရည္တူ အခြင့္အေရးေပးတဲ့ဥပေဒေတြ ဟုတ္သလား၊ မဟုတ္သလားဆုိတာ ေနာက္ဆံုး ျပည္သူက ဆံုးျဖတ္ရမွာ ျပည္သူရဲ႕ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ဘယ္သူေတြက အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမလဲဆုိေတာ့ ပထမဦးဆံုး လႊတ္ေတာ္က အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရမွာေပါ့”တဲ့။

ဘယ္ေလာက္ နားဝင္ပီယံရွိတဲ့ စကားေတြျဖစ္ပါသလဲ။ ဘယ္အခ်က္ကိုမ်ား ကန္႔ကြက္ျငင္းပယ္စရာရွိပါသလဲ။ ျပည္သူ႔အက်ိဳး စီးပြားကို ေရွ႕ရႈၿပီးေျပာထားတာေတြ မဟုတ္လား။ ဒီေကာက္ႏုတ္ခ်က္ေတြမွာ ကန္႔ကြက္ျငင္းပယ္စရာ အခ်က္လည္း ဘာမွ မျမင္မိပါဘူး။

ဒါေပမယ့္ တစ္ခုေတာ့ ရွိပါတယ္။ ဒီသေဘာထားေတြ ဒီေျပာစကားေတြအတိုင္း လက္ေတြ႔မွ ပီပီျပင္ျပင္ ျဖစ္မလာေသးဘူးဆုိတဲ့ အခ်က္ကိုေတာ့ (ဘယ္လိုပဲ အားနာ၊ အားနာ) ေျပာစရာရွိတာေတာ့ ေျပာရမွာပါ။ ေမးခြန္းထုတ္စရာရွိတာေတြကိုလည္း ေမးခြန္းထုတ္ရမွာပါပဲ။ ေၾကာက္ခမန္းလိလိ တိုးမ်ားလာေနတဲ့ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈေတြ၊ အၾကမ္းဖက္အႏုိင္က်င့္မႈေတြ၊ လုယက္ သတ္ျဖတ္မႈေတြ၊ မူးယစ္ေဆးဝါးသယ္ေဆာင္ေရာင္းဝယ္မႈေတြ၊ သကၤန္းၿခံဳထားသူက ဆဲေရးတုိင္းထြာ ၿခိမ္းေျခာက္ပုတ္ခတ္ ေစာ္ကားေနတာေတြဟာ တရားဥပေဒရဲ႕ နားရြက္ကို တံေတြး အႀကိမ္ႀကိမ္ဆြတ္ေနတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ေျပာသြားတဲ့ စကားထဲမွာပါတဲ့ “ဥပေဒ” ဆိုၿပီး ၿခံဳငံုထားတဲ့ စကားလံုးထဲမွာ “ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနဲ႔ အျခားတည္ဆဲဥပေဒအားလံုး” ပါဝင္ေနတယ္ဆုိတာ အားလံုးက နားလည္သေဘာေပါက္ၾကၿပီးသားျဖစ္ပါတယ္။

ဒါဆိုရင္ ဒီကေန႔ တရားဝင္တည္ရွိေနတဲ့ “၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒနဲ႔ အျခားတည္ဆဲဥပေဒအားလံုး”ဟာ တရားတဲ့ဥပေဒေတြ ဟုတ္ မွဟုတ္ရဲ႕လား။ တုိင္းရင္းသားျပည္သူအားလံုးအတြက္ တည္ၿငိမ္မႈ၊ လံုၿခံဳမႈနဲ႔ တန္းတူရည္တူ အခြင့္အေရးေပးထားတဲ့ ဥပေဒ ေတြ ဟုတ္ပါသလား။
“ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၂၀၀၈) ” အပါအဝင္ အျခားတည္ဆဲ ဥပေဒအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ မတရားတဲ့ ဥပေဒေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ပင္မပင္စည္ဥပေဒႀကီးျဖစ္တဲ့ “ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၂၀၀၈)” ကာခ်ဳပ္နဲ႔ စစ္တပ္ကို တဖက္သတ္ အထူးအခြင့္အေရးေတြ ေပး ထားတဲ့ ဥပေဒျဖစ္ေနပါတယ္။ ျပည္သူအမ်ားစုက ဆႏၵမဲေပးေရြးခ်ယ္ထားတဲ့ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ (၇၅%) က ျပည္သူ႔ဆႏၵနဲ႔အညီ “ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၂၀၀၈)” ဘယ္လိုပဲ ျပင္ဆင္လိုသည္ျဖစ္ေစ “ကာခ်ဳပ္”က ေစလႊတ္ထားတဲ့ စစ္ဗိုလ္တစ္ေယာက္က ပါဝင္ေထာက္ခံမဲမေပးရင္ ဘယ္လိုမွ ျပင္ဆင္လို႔မရတဲ့ ဥပေဒႀကီးျဖစ္ေနပါတယ္။ ျပင္ဆင္ရန္ အခက္အ ခဲဆံုး ဥပေဒႀကီးျဖစ္ေအာင္ တမင္ျပဳလုပ္ထားပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ “အခက္အခဲဆံုး”၊“ျပင္မရဘူး”လို႔ဆုိတဲ့ ေဝါဟာရေတြဟာ သူတို႔စိတ္ႀကိဳက္ျပ႒ာန္းစီရင္ထားတဲ့ နည္းလမ္းက ခ်ဳပ္ကုိင္ထားတဲ့အခ်က္ကို ေျပာတာသာျဖစ္ပါတယ္။

ျပည္သူလူထုရဲ႕ ေလာ့ဂ်စ္၊ ျပည္သူေတြရဲ႕ အဘိဓာန္မွာ “အခက္အခဲဆံုး”တို႔၊ “ျပင္မရဘူး”တုိ႔ဆုိတဲ့ ေဝါဟာရေတြအတြက္ စာမ်က္ႏွာ မရွိပါဘူး။ မိုးေအာက္ေျမျပင္မွာ ျပည္သူလူထုက မစြမ္းေဆာင္ႏုိင္တာ ဘာမွမရွိပါဘူး။ တျခားေဝးေဝးမၾကည့္ပါနဲ႔ ဗိုလ္ေနဝင္း စစ္အုပ္စုက စိတ္ႀကိဳက္ေရးဆြဲအတည္ျပဳခဲ့တဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၁၉၇၄)ကို “၁၉၈၈ လူထုဒီမုိကေရစီ အေရး ေတာ္ပံုႀကီး”က နင္းေခ်ပစ္ခဲ့တယ္ မဟုတ္ပါလား။ ေျမာင္းထဲကန္ခ်ခဲ့တယ္ မဟုတ္ပါလား။

ဘယ္ေလာက္ ကေမာက္ကမႏုိင္သလဲ၊ ဘယ္လိုမတရားသလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ ေရွ႕ေနာက္မညီညြတ္သလဲဆုိတဲ့ အခ်က္အလက္ တစ္ခုကို ေထာက္ျပပါရေစ။ ဥပေဒဆုိတာ ေရွ႕ေနာက္ညီညြတ္ရမယ္ မဟုတ္လား။

“ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၂၀၀၈)” ပုဒ္မ(၄)မွာ ျပ႒ာန္းထားတာကို ဖတ္ၾကည့္ပါ။
ပုဒ္မ ၄ – “ႏုိင္ငံေတာ္၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာသည္ ႏုိင္ငံသားမ်ားထံမွ ဆင္းသက္ၿပီး ႏုိင္ငံတစ္ဝန္းလံုး၌ တည္သည္” ဟူ၍ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ ဒီလို ႏိုင္ငံသားျပည္သူမ်ားက ေရြးခ်ယ္ထားတဲ့ (၇၅%) ရွိေသာ ကုိယ္စားလွယ္ေတြဟာ ဒီဥပေဒကို ျပင္ဆင္ႏုိင္ျခင္း လုံးဝ မရွိပါဘူး။

ေမာ္ေတာ္ကားကေတာ့ မင္းတုိ႔ပိုက္ဆံေတြနဲ႔ ဝယ္ထားတာမို႔ မင္းတို႔ပုိင္တာပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီကားေသာ့ကိုေတာ့ ငါကုိင္ထားမယ္၊ မင္းတို႔သြားခ်င္တဲ့ ခရီးရွိရင္ေျပာ၊ ငါသေဘာတူတဲ့ခရီးဆိုရင္ သြားရမယ္လို႔ေျပာတဲ့ သေဘာပဲျဖစ္တယ္။ အဲဒီဥပမာမွာ ေဖာ္ျပ ထားတဲ့ ကားေသာ့ကုိင္ထားသူရဲ႕ “သေဘာထားအႏွစ္သာရနဲ႔ ကားေသာ့”ကို စစ္တပ္ကို ခ်ဳပ္ကုိင္ထားတဲ့ “ကာခ်ဳပ္”က ခ်ဳပ္ ကုိင္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ “ကာခ်ဳပ္” သေဘာမတူဘဲ၊ ခြင့္မျပဳဘဲ၊ “ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၂၀၀၈)”ထဲက ပုဒ္မ၊ စကားလံုး၊ ေဝါဟာရဆုိတာေတြေတာ့ ေဝလာေဝး “လံုးႀကီးတင္နဲ႔ ေအာက္ကျမစ္”ေတာင္ ျပင္ဆင္လုိ႔ လံုးဝ မရပါဘူး။

ဒါ့အျပင္ “ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၂၀၀၈)” အခန္း (၁၁)၊ အေရးေပၚကာလဆုိင္ရာျပ႒ာန္းခ်က္မ်ား အခန္းမွာရွိတဲ့ ပုဒ္မေတြဟာ “ကာခ်ဳပ္”ကို ထင္ရာလုပ္ႏုိင္ခြင့္ ေပးအပ္ထားတဲ့ ဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းတာကို တရား ဝင္ ခြင့္ျပဳထားတဲ့၊ တရားဝင္အပ္ႏွင္းထားတဲ့ ပုဒ္မေတြျဖစ္ပါတယ္။ “အေျခခံဥပေဒတြင္ မည္သုိ႔ပင္ ျပ႒ာန္းပါရွိေစကာမူ”ဆုိတဲ့ စကားရပ္ဟာ၊ ေျခဆင္းဟာ “ကာခ်ဳပ္” ကို ထင္ရာလုပ္ခြင့္ေပးထားတဲ့ တခ်က္လႊတ္အာဏာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

“ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ(၂၀၀၈)” ဒီလို ေရွ႕ေနာက္မညီတဲ့ဥပေဒ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ဥပေဒကို စီရင္ေရးဆြဲေပးတဲ့ “ဥပေဒပညာရွင္” ဟာ စစ္အုပ္စုကို အလုပ္အေကၽြးျပဳတဲ့ ပညာရွင္၊ စစ္အုပ္စုရဲ႕ ေဗာင္းေတာ္ညိတ္စိတ္ေတာ္သိ ပညာရွင္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေခတ္ဟာ စစ္အုပ္စုရဲ႕ေခါင္းကုိင္ဖခင္ႀကီး ဗိုလ္ေနဝင္းက လက္ကတံုးေတာင္ေဝွးျပဳခဲ့တဲ့ “ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္”လို စစ္အုပ္စု အသံုးေတာ္ခံဥပေဒ သမားေတြ အင္မတန္ေပၚမ်ားတဲ့ ေခတ္ျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔သင္ယူခဲ့တဲ့ ဥပေဒပညာဟာ စစ္ဖိနပ္ေအာက္မွာ အသံုးေတာ္ခံဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။

“ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၂၀၀၈)”လို ပင္စည္ပင္မဥပေဒႀကီးက မတရားတဲ့၊ မမွ်တတဲ့၊ ေရွ႕ေနာက္မညီတဲ့၊ ကာခ်ဳပ္ကို အာဏာ ေတြ အလြန္အကၽြံေပးအပ္ထားမွေတာ့ ဒီဥပေဒႀကီးကေန ဘယ္လိုတည္ၿငိမ္မႈ၊ လုံၿခံဳမႈ၊ လြတ္လပ္မႈ၊ တရားမွ်တမႈေတြကုိ ေဖာ္ ေဆာင္ေပးႏုိင္မွာလဲ။ ၾကက္ဆူပင္နဲ႔တူတဲ့ “ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၂၀၀၈)”ကေန ဘယ္လိုလုပ္ၿပီး လွပေမႊးျမတဲ့ ႏွင္းဆီနီနီ တရားမွ်တမႈေတြ ဖူးပြင့္လာႏုိင္မွာလဲ။

“ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ(၂၀၀၈)”ကေန ဘယ္လိုလုပ္ၿပီး “စစ္မွန္တဲ့ ဖက္ဒရယ္ဒီမုိကေရစီ ျပည္ေထာင္စု” ေပၚထြက္လာႏုိင္ပါ့မ လဲ။ “မျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အိပ္မက္ေတြမက္တယ္ဆုိတာ အခ်ိန္ကုန္႐ုံပဲရွိမွာေပါ့”။

ပင္စည္ပင္မဥပေဒႀကီးကုိယ္၌က တရားမမွ်တမွေတာ့ ကုိင္းဖ်ားကိုင္းနားေတြျဖစ္တဲ့ အျခားတည္ဆဲဥပေဒဆုိတာေတြကလည္း ဘယ္လိုတရားမွ်တမႈကို ေဆာင္ၾကဥ္းလာႏုိင္ပါ့မလဲ။ ဒီေတာ့ မမွ်တတဲ့၊ မတရားတဲ့၊ ဒီမုိကေရစီစံခ်ိန္စံညြန္းေတြနဲ႔ မကုိက္ညီတဲ့၊ “ကာခ်ဳပ္”ကို မတန္မရာ အခြင့္အာဏာေတြ ေပးအပ္ထားတဲ့ “ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (၂၀၀၈)”ကို အလ်င္အျမန္ ဖ်က္သိမ္းၿပီး တရားမွ်တၿပီး တန္းတူအခြင့္အေရးေတြပါရွိတဲ့ ဒီမိုကေရစီစံႏႈန္းေတြျပည့္ဝတဲ့၊ ေရွ႕ေနာက္ဆီေလ်ာ္ညီညြတ္တဲ့၊ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ဘဝအေပၚမွာ နိစၥဓူဝေတြအေပၚမွာ အမွန္တကယ္အက်ိဳးရွိေစမယ့္ လြတ္လပ္မႈနဲ႔လုံၿခံဳမႈကို ဟာမိုနီရွိရွိေပးအပ္ႏုိင္မယ့္ ဖြဲ႔စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒသစ္ကို ျမန္ႏုိင္သမွ် ျမန္ျမန္ ေရးဆြဲၾကဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ေႏွာင့္ေႏွးႀကံ့ၾကာေနလို႔ ဘယ္လိုမွမျဖစ္ပါဘူး။

– “တရားမွ်တမႈေဖာ္ေဆာင္ရန္ ေႏွာင့္ေႏွးျခင္းသည္ တရားမွ်တမႈကို ျငင္းဆုိျခင္းျဖစ္သည္ (Justice Delayed is Justice Denied) ဟူသည့္ ဆုိ`႐ိုးစကားကို အေလးထားရပါမယ္”လို႔
တရားဥပေဒစုိးမိုးေရးအတြက္ တရားမွ်တမႈဆုိင္ရာ ေပါင္းစပ္ညႇိႏိႈင္းေရး ညီလာခံမိန္႔ခြန္းမွာ ႏုိင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အေလးအနက္ သတိေပး ညြန္ျပသြားတယ္ မဟုတ္ပါလား။

ညြန္း
– ေၾကးမံုသတင္းစာ (၈-၃-၂၀၁၈)