လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

ကရင္ေစာင္းလုလင္တစ္ဦးႏွင့္ ႐ုိးရာဂီတပညာ

(ေစာသိန္းျမင့္)
မတ္ ၅ရက္၊ ၂၀၁၈။

မက်ယ္ဝန္းလွေသာ လယ္ကြင္းျပင္မ်ား ဝုိင္းရံထားၿပီး သစ္ပင္၊ ဝါးပင္မ်ား၏ အရိပ္အသင့္အတင့္ရွိသည့္ ထုိင္း-ျမန္မာနယ္စပ္ တစ္ေနရာရွိ ငါးေမြးျမဴေရးကန္တစ္ကန္၏ နံေဘးတြင္ အသက္ ၁၉ႏွစ္အရြယ္ လူငယ္ေလးတစ္ဦး ႐ိုးရာဂီတတစ္ခု တီးခတ္ရင္း ေတးသီခ်င္းတစ္ပုဒ္ကို ထိုင္၍ သီဆုိေနသည္။

သူ တီးခတ္ေနသည့္ ႐ုိးရာဂီတမွာ ကရင္႐ုိးရာေစာင္းေကာက္ျဖစ္ၿပီး သူ႔သီခ်င္း၏ စာသားအဓိပၸါယ္မ်ားမွာ ဌာေန ကရင္တုိင္းရင္း သားမ်ား၏ လူေနမႈဘဝအေျခအေနမ်ားကို ေဖာ္ညႊန္းစပ္ဆုိထားသည့္ ေတးသီခ်င္းတစ္ပုဒ္ျဖစ္သည္။

ထုိလူငယ္မွာ ေကအဲန္ယူ-ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ုံး၏ မူတေရာ္(ဖာပြန္)ခ႐ုိင္၊ လူေသာၿမိဳ႕နယ္၊ ဖလာခုိေက်းရြာအုပ္စု ဒူးဒူး ဒုိထာ့ေက်းရြာဇာတိသား ေစာေစးကိုလုိမူးျဖစ္ၿပီး အမိုး ေနာ္လယ္တာဝါးႏွင့္ အပါး ေစာညာကီထူးတုိ႔၏ သားသမီး ၆ဦးအနက္ အႀကီးဆုံးသား ျဖစ္သည္။

အရပ္ ၅ေပေက်ာ္ေက်ာ္၊ ဂ်ပ္ခုတ္ကရင္အက်ႌအနီေရာင္ကို အၿမဲလုိလုိ ဝတ္ဆင္ေလ့ရွိသည့္ ေစာေစးကုိလုိမူးသည္ အသားညဳိ ညိဳ၊ ဆံပင္ကအနက္ေရာင္၊ မ်က္ခုံးေမႊးထူထူႏွင့္ သူ ေနပုံထုိင္ပုံႏွင့္ ကုိယ္ဟန္အမူအရာမ်ားက ေတာင္ေပၚသားကရင္တစ္ဦးမွန္း သိသာသလုိ စကားေျပာဆုိရာတြင္ ရွက္ၿပံဳးဖြယ္ မ်က္ႏွာထားျဖင့္ ေျပာေလ့ရွိသည္။

တုိးတက္ေျပာင္းလဲလာသည့္ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းအရ ကရင္လူငယ္ေမာင္မယ္မ်ားအၾကား တီးခတ္မႈနည္းပါးလာသည့္ ကရင့္႐ုိး ရာဂီတတစ္ခုျဖစ္ေသာ ေစာင္းေကာက္တီးခတ္ျခင္း အႏုပညာကို အျမတ္တႏုိး တီးခတ္သူတစ္ဦးလည္း ျဖစ္သည္။

မိဘမ်ားမွာ ေတာင္ယာႏွင့္ ကုိင္းလုပ္ငန္းမ်ားကုိသာ အဓိကထားၿပီး အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းျပဳၾကေသာ္လည္း မိမိဓေလ့႐ုိးရာ ယဥ္ေက်းမႈကို အထြဋ္အျမတ္ထားသည့္ ဌာနကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ားျဖစ္သည့္အေလ်ာက္ ႐ုိးရာဂီတႏွင့္ပတ္သက္၍ သားျဖစ္သူ ကို ေျမေတာင္ေျမႇာက္ေပးခဲ့သူမ်ားျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေစာေစးကုိလုိမူးတစ္ေယာက္ ၁၀ႏွစ္သားအရြယ္ကပင္ ေစာင္းေကာက္ဂီတ ႏွင့္ ထိေတြ႔ခြင့္ရခဲ့သည္။

“က်ေနာ္ လူမွန္းသိတတ္စ အရြယ္ကတည္းက ဒီေစာင္းေကာက္တီးခတ္တာကုိပဲ တီးခတ္ခ်င္တယ္။ အဲဒါကို မရရေအာင္ ေလ့ လာသင္ယူတယ္။ ဆယ္ႏွစ္သားအရြယ္မွာ ေစာင္းေကာက္ကို က်ေနာ္ စတင္ တီးခတ္တတ္ၿပီ။”ဟု ငယ္စဥ္ဘဝက ေစာင္း ေကာက္ပညာကုိ သင္ယူခဲ့ရပုံႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေစာေစးကိုလုိမူးက ျပန္ေျပာင္းေျပာျပသည္။

သူ၏ လက္ဦးဆရာျဖစ္သူ ေစာေမာင္တုန္းဆုိသူက ေစာင္းေကာက္ကို ကၽြမ္းက်င္ပုိင္ႏုိင္စြာ တီးခတ္ႏုိင္သည့္အျပင္ ေစာင္းႏွင့္ တဲြဖက္သီဆုိသည့္ ေတး၊ ကဗ်ာမ်ားကို စပ္ဆုိသီဆုိသည့္ေနရာတြင္လည္း အင္မတန္ ထူးခၽြန္သည့္အတြက္ သူ႔ဘဝ တစ္သက္ တာတြင္ ႐ုိေသေလးစားရသည့္ ဆရာတစ္ဆူျဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္။

“သူ႔(ေစာေမာင္တုန္း)ဆီက သင္ယူခြင့္ရတဲ့အတြက္ သူ႔ကို က်ေနာ္ တစ္သက္မေမ့ဘူး”ဟု မ်က္ႏွာကုိ အေဝးတစ္ေနရာသုိ႔ တစ္ခ်က္လွမ္းေငးရင္း လက္ဦးဆရာကို တမ္းတကာ သူ ေျပာျပရွာသည္။

ေစာေစးကိုလုိမူးသည္ လူေသာၿမိဳ႕နယ္ရွိ ထီးမူးခီး ေကာ္သူးေလ အထက္တန္းေက်ာင္းတြင္ နဝမတန္းကုိ တက္ေရာက္ပညာ သင္ယူေနခ်ိန္တြင္ မိဘမ်ား၏ လမ္းေၾကာင္းရွာ ပံ့ပိုးေဆာင္ရြက္ေပးသည့္အတြက္ ႐ုိးရာေစာင္းေကာက္ဂီတကုိ ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏုိင္ စြာ တီးခတ္သီဆုိႏုိင္ခဲ့သည့္အျပင္ တေယာ၊ ပတၱလား၊ ဖားစည္၊ ကၽြဲခ်ဳိ၊ ေမာင္း၊ ပေလြ စသည့္ ကရင္႐ုိးရာတူရိယာမ်ားကို ကၽြမ္း ကၽြမ္းက်င္က်င္ တီးခတ္ႏုိင္ခဲ့သည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ ေကအဲန္ယူ မူတေရာ္(ဖာပြန္)ခ႐ုိင္၊ လူေသာၿမိဳ႕နယ္၌ ႏွစ္စဥ္က်င္းပၿမဲျဖစ္သည့္ ဝါေခါင္လ လက္ခ်ည္ပဲြ၊ ကရင္ႏွစ္ သစ္ကူးပဲြေတာ္ ကဲ့သို႔ေသာ ေန႔ႀကီးရက္ႀကီးႏွင့္ ေန႔ထူးေန႔ျမတ္ပဲြေတာ္မ်ားအျပင္ ႐ုိးရာ လက္ထပ္မဂၤလာပဲြတုိင္းနီးပါးတြင္ ေစာင္းေကာက္ဂီတျဖင့္ ေစာေစးကိုလုိမူး တီးခတ္ေဖ်ာ္ေျဖေပးရေလ့ရွိသည္။

၎ႏွင့္ရင္းႏွီးၿပီး မူတေရာ္ခ႐ုိင္၌ ျပဳလုပ္သည့္ ေန႔ႀကီးရက္ႀကီးပဲြေတာ္ ေတာ္ေတာ္မ်ားတြင္ မွတ္တမ္းဓာတ္ပုံမ်ားကုိ သြားေရာက္ ႐ုိက္ကူးေလ့ရွိသည့္ ကရင္ဓာတ္ပုံဆရာ ေစာေမာ့က “မူတေရာ္ခ႐ုိင္မွာဆုိ ပဲြေတာ္ေတြမွာ ဒီ႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈ အႏုပညာပုိင္းနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ကေတာ့ သူက ဦးေဆာင္တဲ့အထဲမွာ တစ္ေယာက္ပါ။ အထူးသျဖင့္ ေက်ာင္းသားကေလးငယ္ေတြကို သူ ကိုယ္ တုိင္ ဦးစီးဦးေဆာင္ျပဳတယ္။”ဟု ဆိုသည္။

လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ေစာေစးကုိလုိမူးသည္ သူေနထုိင္သည့္ အရပ္တြင္ ၁၂တန္း ေက်ာင္းပညာကို ဆည္းပူးရင္း တစ္ဖက္တြင္ လည္း ထုိေဒသ၌ ဖြင့္လွစ္ထားသည့္ သႏူးဆဲလာ(ဓေလ့႐ုိးရာ ယဥ္ေက်းမႈ) ေက်ာင္းမွ ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ားကို ေစာင္း ေကာက္ အပါအဝင္ အျခားေသာ ကရင္႐ုိးရာတူရိယာ တီးခတ္မႈပညာရပ္မ်ားကုိ အခ်ိန္ပုိင္းျဖင့္ သင္ၾကားပုိ႔ခ်ေပးေနရသူေလး လည္းျဖစ္သည္။

သူႏူးဆဲလာေက်ာင္းသည္ ေကအဲန္ယူ၏ ခ႐ုိင္ ၇ခုအတြင္း ကရင္႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈ ဂီတမ်ဳိးစုံကုိ သင္ၾကားပုိ႔ခ်ေပးသည့္ တစ္ခု တည္းေသာ စာသင္ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းျဖစ္သည္။ ထုိေက်ာင္း၏ဆရာတစ္ဦးျဖစ္သူ ေစာေစးကုိလုိမူးသည္ ေက်ာင္းသားလူ ငယ္မ်ားအား ႐ုိးရာဂီတအႏုပညာကုိ သင္ၾကားပုိ႔ခ်ေပးသည့္အျပင္ ေစာင္းေကာက္ အပါအဝင္ အျခားေသာ ကရင္႐ုိးရာဂီတတူရိ ယာပစၥည္းမ်ားကို ၎ကုိယ္တုိင္ ဖန္တီးျပဳလုပ္ေပးေလ့ရွိသည္။

ကရင္႐ုိ္းရာယဥ္ေက်းမႈ ဂီတအႏုပညာမ်ားကို ႀကိဳးစားေဖာ္ထုတ္ေနသည့္ သူ႔အေနျဖင့္ လူမႈေရးလုပ္ငန္း၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ စုိက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းမ်ားကိုလည္း စိတ္အားထက္သန္သူတစ္ဦးျဖစ္သည္ဟု ဓာတ္ပုံဆရာေစာေမာ့က ထပ္ ေလာင္းေျပာဆိုသည္။

“က်ေနာ္သူ႔ကို ငယ္ငယ္ကတည္းက အခမ္းအနားေတြမွာ ဆုံရင္း သိကၽြမ္းခဲ့တာပါ။ သူ႔မိဘေတြရဲ႕ သြန္သင္ လမ္းညႊန္မႈနဲ႔ အဘက္ဘက္မွာ အရမ္းကို သြက္လက္ျဖတ္လတ္တဲ့ လူငယ္တစ္ေယာက္ပါ။”ဟု ၎က ေျပာသည္။

ယခုအခ်ိန္တြင္ ကရင္လူငယ္အမ်ားစုက မိမိဓေလ့႐ုိးရာ ဂီတအႏုပညာအစား အေနာက္တုိင္း ေခတ္ေပၚေတးဂီတဘက္ကို ယိမ္း ယုိင္သြားမႈမွာ ကရင္လူမ်ဳိးတုိ႔၏ ဘုိးဘြားအစဥ္အဆက္က တန္ဘုိးထားၿပီး ထိန္းသိမ္းလာခဲ့ေသာ ဓေလ့႐ုိးရာ ဂီတအႏုပညာမ်ား တျဖည္းျဖည္း ေမွးမွိန္သြားေရးအတြက္ တြန္းအားေပးမႈတစ္ရပ္သဖြယ္ ျဖစ္လာေနသည္။

လတ္တေလာအေျခအေနတြင္ ကရင့္႐ုိးရာ ေစာင္းေကာက္ဂီတကုိ ထုိင္းႏုိင္ငံရွိ ကရင္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ အျခားအရပ္ေဒသအသီး သီးရွိ ကရင္လူမ်ဳိးမ်ားထက္ ပုိ၍တီးခတ္ႏုိင္ၾကသည္ဟု ထုိင္းႏုိင္ငံရွိ ကရင္႐ိုးရာ ဂီတပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္သူ ေဒါက္တာေစာေခ်စူ ဝစ္ခ်န္းက ယခုလို သံုးသပ္ေျပာဆိုသည္။

၎က “ထုိင္းမွာက လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေဖာ္ထုတ္ျပသခြင့္ရွိသလုိ မီဒီယာေတြမွာလည္း အက်ယ္တဝင့္ ထုတ္လႊင့္ႏုိင္ၾကတဲ့အ တြက္ လူငယ္ေတြအၾကား ပုိနီးစပ္လာၿပီး စိတ္ဝင္စားမႈ မ်ားလာတယ္။ သင္ယူလာတဲ့ လူငယ္ေတြလည္း မ်ားလာတယ္။ အဲဒါ ေၾကာင့္ အျခားေဒသထက္စာရင္ ထုိင္းႏုိင္ငံက ကရင္လူငယ္ေတြဟာ ဒီေစာင္းေကာက္ဂီတကုိ လူဦးေရအားျဖင့္ၾကည့္ရင္ ပုိတီး ခတ္ႏုိင္ၾကတယ္။”ဟု ေျပာသည္။

ေဒါက္တာေစာခ်စူဝစ္ခ်န္းသည္ ထုိင္းႏုိင္ငံ၊ ခ်င္းမုိင္ခ႐ုိင္ဇာတိ ထုိင္းႏုိင္ငံသား ကရင္လူမ်ဳိးတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ကရင့္႐ုိးရာေတးဂီတ ဆိုင္ရာ သုေတသီတစ္ဦးျဖစ္သလုိ ဥေရာပ၊ အေမရိက၊ အဖရိကတုိက္မ်ားသုိ႔ သြားေရာက္ကာ ကရင့္႐ုိးရာယဥ္ေက်းမႈ ေစာင္း ေကာက္ဂီတအႏုပညာကို ကမၻာ့စင္ျမင့္ေပၚသုိ႔ ခ်ျပ မိတ္ဆက္ေပးႏုိင္သည့္ ကရင္ဂီတပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္သည္။

သူသည္ ပညာေရးကို စိတ္အားထက္သန္သူျဖစ္သည့္အေလ်ာက္ ထုိင္းႏုိင္ငံရွိ ကရင္လူမ်ဳိးမ်ား စာတတ္ေျမာက္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈ အျပင္ မိမိ စာေပဘာသာစကားကို သင္ယူႏုိင္ရန္ႏွင့္ ေစာင္းေကာက္ဂီတ မ်ဳိးဆက္သစ္ ကရင္လူငယ္မ်ားကုိ အခ်ိန္အားေလ်ာ္ စြာ ေမြးထုတ္ေပးေနသူတစ္ဦးလည္း ျဖစ္သည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ အခက္အခဲအမ်ဳိးမ်ဳိးၾကားက ကရင္႐ုိးရာယဥ္ေက်းမႈ ဂီတအႏုပညာကို မူတေရာ္ခ႐ုိင္၊ လူေသာၿမိဳ႕နယ္တြင္ ခဲယဥ္း စြာ သင္ယူေနရသည့္ ေစာေစးကိုလုိမူး အပါအဝင္ ၎ကဲ့သို႔ ကရင္႐ိုးရာ ယဥ္ေက်းမႈဂီတအႏုပညာကို ေဖာ္ထုတ္ေနၾကသည့္ ကရင္လူမ်ဳိးမ်ားကို အားေပးအားေျမာက္ျပဳရမည္ဟု ေဒါက္တာေစာေခ်စူဝစ္ခ်န္းက ေျပာသည္။

“ေကာ္သူးေလနယ္ေျမမွာရွိတဲ့ က်ေနာ္တုိ႔လူမ်ဳိးေတြေနတဲ့ ဒီေနရာက ႏုနယ္တဲ့၊ ရြၿပီး က်ဳိးပဲ့ရ လြယ္ကူတဲ့ေနရာမွာ ရွိေနေပမယ့္ လည္း သူတုိ႔ေတြဟာ ခုိင္ခံ့တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔ေတြကို ေလးစားရမယ္။ တန္ဘုိးထားရမယ္။ အားေပးရတယ္။ ေထာက္ပံ့ ကူညီရမယ္။ ဒီအခ်က္ေတြအေပၚမွာ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ကေတာ့ အျပည့္အဝ ေပးစြမ္းပါတယ္။”ဟု ၎က ေျပာသည္။

မိမိတုိ႔ကရင္လူမ်ဳိး၏ ဓေလ့႐ုိးရာ ဂီတအႏုပညာအေမြအႏွစ္ကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ရာတြင္ သက္ဆုိင္ရာ ကရင္ဂီတပညာရွင္ ႀကီးမ်ားႏွင့္ ကရင္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက မ်ဳိးဆက္သစ္လူငယ္မ်ားထံ လက္ဆင့္ကမ္းမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္သကဲ့သုိ႔ မ်ဳိး ဆက္သစ္လူငယ္မ်ားအေနျဖင့္လည္း မိမိတို႔၏ ဓေလ့႐ိုးရာအႏုပညာကို တန္ဘုိးထားၿပီး သင္ယူလုိစိတ္ရွိရန္လည္း လုိအပ္ပါ သည္။

ကရင္လူမ်ဳိးတုိ႔၏ ႐ုိးရာဂီတကို အျမတ္တႏုိး ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သည့္ ေစာေစးကုိလုိမူးက မိမိတတ္ကၽြမ္းသည့္ ကရင့္ဓေလ့ ႐ုိးရာအႏုပညာျဖင့္ ႏုိင္ငံရပ္ျခားသုိ႔ သြားေရာက္ကာ ကရင့္ယဥ္ေက်းမႈအႏုပညာကို ကမၻာသိေအာင္ မီးေမာင္းထိုးရန္ စိတ္အား ထက္သန္သူျဖစ္သလို ယေန႔ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ကာလအရ အျခားလူမ်ဳိးမ်ား ဖံြ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေနသကဲ့သုိ႔ မိမိတုိ႔ကရင္လူငယ္မ်ား တုိးတက္ရန္၊ မိဘဘုိးဘြားမ်ား ပုိင္ဆုိင္သည့္ အေမြအႏွစ္မ်ားကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ရန္ လုိအပ္သည္ဟုလည္း ေစာင္းလု လင္ ေစာေစးကုိလုိမူးက ႐ႈျမင္သည္။

“လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိးဟာ ကိုယ္ပုိင္ ႐ုိးရာယဥ္ေက်းမႈသာမရွိရင္ လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိးအေနနဲ႔ အမ်ားက အသိအမွတ္ျပဳမွာ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒါ ေၾကာင့္ က်ေနာ္တုိ႔လူမ်ဳိးရဲ႕ ဓေလ့႐ုိးရာ ယဥ္ေက်းမႈကို အစြမ္းကုန္ ေဖာ္ထုတ္ခ်ျပသြားမယ္”ဟု ခံယူခ်က္ႏွင့္ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္အေပၚ ေနာက္ဆံုး ခိုင္မာစြာႏွင့္ ေျပာဆိုသြားခဲ့သူက ကရင္ေစာင္းလုလင္ ေစာေစးကုိလုိမူးပင္ ျဖစ္ပါေတာ့သည္။