လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

ရန္ကုန္ ကရင့္႐ိုးရာၿပိဳင္ဒံုး အစ

ေစာထြန္းလင္း
(ဇန္န၀ါရီ ၂၉ရက္၊ ၂၀၁၈)

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ အင္းစိန္ၿမိဳ႕နယ္၊ မင္းဓမၼလမ္းရွိ ျမန္မာကြန္ဗန္းရွင္းစင္တာ (Myanmar Convention Center-MCC) ခန္းမေရွ႕မုဒ္ ဦးဝတြင္ အေရာင္စံု ကရင္သင္တုိင္းဝတ္စံုမ်ားျဖင့္ ဇန္နဝါရီ ၂၇ရက္ေန႔ နံနက္ ၈နာရီဝန္းက်င္မွစ၍ ကရင္တိုင္းရင္းသားမ်ား စု႐ံုး ေရာက္ရွိေနၾကသည္။

၇၁ႀကိမ္ေျမာက္ ျပည္ေထာင္စုေန႔ကို ႀကိဳဆိုသည့္အေနျဖင့္ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး ကရင္စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီက ဦးေဆာင္ျပဳလုပ္သည့္ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ကရင္႐ိုးရာဒံုးၿပိဳင္ပြဲ ဖြင့္ပြဲ အခမ္းအနားသို႔ လာေရာက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ဖဲႀကိဳးျဖတ္ ဖြင့္ပြဲျပဳလုပ္မည့္အခ်ိန္ကိုေစာင့္ေနရင္း တဦးႏွင့္တဦး၊ တဖြဲ႔ႏွင့္တဖြဲ႔ ႏႈတ္ဆက္စကားေျပာေနသည္ကို ေတြ႔ရသည္။

ကရင့္ေရးရာဝန္ႀကီး ဦးေဆာင္ကာ ယခင္ႏွစ္မ်ားက ေလးၿမိဳ႕နယ္ စုေပါင္းႏွစ္သစ္ကူးပြဲ က်င္းပခဲ့ဖူးေသာ္လည္း ယခုႏွစ္တြင္ မက်င္းပေတာ့ဘဲ ႏွစ္သစ္ကူးေအာင္ပြဲ အခမ္းအနားျပဳလုပ္ရန္ တုိင္းစာယဥ္ ဥကၠဌလည္းျဖစ္သူ ေရးရာဝန္ႀကီးက စာ/ယဥ္အ စည္းအေဝးတြင္ ေျပာဆုိေဆြးေႏြးခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုအခ်ိန္က ႏွစ္သစ္ကူးကိစၥရပ္မ်ားျဖင့္ စာ/ယဥ္ေကာ္မတီဝင္ မ်ား မအားလပ္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ အစီအစဥ္ အထမေျမာက္ခဲ့ေပ။

ထို႔ေနာက္ တုိင္းစာ/ယဥ္ အဖြဲ႔ဝင္မ်ားက ျပည္ေထာင္စုေန႔ နီးၿပီးျဖစ္သျဖင့္ ႀကိဳဆိုသည့္အေနျဖင့္ ဒံုးၿပိဳင္ပြဲျပဳလုပ္ရန္ အဆိုျပဳခဲ့ရာ မွအစျပဳၿပီး ယခုလို ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးတြင္ ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ဒံုးၿပိဳင္ပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟု တုိင္း စာ/ယဥ္အဖြဲ႔ဝင္မ်ား ထံမွ သိရသည္။

နံနက္ ၈နာရီခြဲတြင္ ဖြင့္ပြဲျပဳလုပ္မည္ဟု လ်ာထားေသာ္လည္း ၈နာရီ ၄၀မိနစ္ခန္႔တြင္ ကရင့္ေရးရာဝန္ႀကီး ေရာက္ရွိလာၿပီး ဖဲႀကိဳးျဖတ္ဖြင့္ပြဲ စတင္ကာ MCC ခန္းမထဲသို႔သြား၍ ဖြင့္ပြဲအခမ္းအနား ဆက္လက္ က်င္းပခဲ့သည္။

ကရင္တုိင္းရင္းသားေရးရာဝန္ႀကီး ေနာ္ပန္းသဥၨာမ်ိဳးက “ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးမွာ ကရင္တုိင္းရင္းသားေတြအေနနဲ႔ ဒံုးအကကုိ ေဖ်ာ္ေျဖေရးအဆင့္ကေနၿပီးေတာ့ ၿပိဳင္ဒံုးအဆင့္ထိ ရွိလာဖုိ႔ ရည္ရြယ္တယ္။ ေနာက္ရည္ရြယ္ခ်က္တခုက ႏုိင္ငံတကာအဆင့္ ယဥ္ေက်းမႈဖလွယ္တဲ့ ပြဲေတြမွာ က်မတို႔ယဥ္ေက်းမႈ ႀကီး ျမင့္ပံုကို ေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္ပါတယ္”ဟု သူမ၏ ဖြင့္ပြဲအမွာ စကားတြင္ ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကရင္တုိင္းေဒသႀကီးတြင္ ကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ေရွးဘိုးဘြားမ်ားလက္ထက္ကတည္းက ေနထိုင္လာခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္ သည္။ သို႔ေသာ္ ဒံုးအကပုိင္းတြင္မႈ ဧရာဝတီတုိင္းေဒသႀကီး၊ ကရင္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ေဒသမ်ားကဲ့သို႔ ၿပိဳင္ဒံုးအမ်ားအျပားမရွိ။ ေဖ်ာ္ေျဖေရးဒံုး ပံုစံမ်ိဳးျဖင့္သာ ႏွစ္သစ္ကူးေန႔ကဲ့သို႔ ေန႔ထူးေနျမတ္မ်ားတြင္ ကျပမႈရွိခဲ့သည္။ ရန္ကုန္တြင္ ဒံုးႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ ကရင္ျပည္နယ္၊ ဧရာဝတီတုိင္းေဒသႀကီးရွိ ဒံုးအဖြဲ႔မ်ားကို ဖိတ္ေခၚရစၿမဲျဖစ္ခဲ့ဘူးသည္။

“ဒီေန႔ကစၿပီး ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးမွာ ၿပိဳင္ဒံုးမရွိဘူးဆိုတာ အဆံုးသတ္သြားပါၿပီး”ဟု ရန္ကုန္တုိင္းေဒႀကီး ကရင္စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီ အတြင္းေရးမႉး မန္းသန္းဝင္းဦးက ဖြင့္ပြဲ ေက်းဇူးတင္ စကားေျပာသည့္ စင္ျမင့္ထက္တြင္ ဂုဏ္ယူဝမ္း ေျမာက္သည့္ဟန္ျဖင့္ အားမန္အျပည့္ ေျပာဆိုလုိက္သည္။ ၿပီးေနာက္ ဖြင့္ပြဲ အခမ္းအနားၿပီးဆံုးကာ ကြမ္းၿခံကုန္းၿမိဳ႕နယ္ အမွတ္ ၂ဒံုးျဖင့္ ၿပိဳင္ပြဲ အစခ်ီလုိက္သည္။

အဆိုပါ ဒံုးၿပိဳင္ပြဲသို႔ ရန္ကုန္တုိင္းေဒႀကီး ေတာင္ပုိင္းခ႐ိုင္ ကြမ္းၿခံကုန္းၿမိဳ႕နယ္ အမွတ္ ၁ ႏွင့္ ၂ ဒံုး၊ တံြေတးၿမိဳ႕ နယ္၊ ကၽြဲသလင္း ဒံုးႏွင့္ ဘုရားေက်ာင္းေက်းရြာဒံုး၊ ဒလၿမိဳ႕နယ္ ထူးႀကီး ဒံုး၊ ေကာ့မွဴးၿမိဳ႕နယ္ ေမွာ္ေတာဒံုးႏွင့္ ဝါးသိခၤ ဒံုး၊ ရန္ကုန္ အေနာက္ပုိင္း ခ႐ိုင္ လိႈင္ၿမိဳ႕နယ္ အမွတ္ ၁ ဘံုေက်ာ္ ဒံုး ႏွင့္ အမွတ္ ၂ ဒံုး၊ ရန္ကုန္ ေျမာက္ ပိုင္းခ႐ိုင္ ထန္းတပင္ၿမိဳ႕နယ္ ေဘာလကၽြန္း ဒံုး အပါအဝင္ စုစုေပါင္း ဒံုး ၁၀ ဒံုး ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ၾကသည္။

ၿပိဳင္ပြဲဝင္ဒံုးအဖဲြ႔မ်ားအတြက္ ကုန္က်စရိတ္ကို ဆုိင္ရာ စာယဥ္တာဝန္ရွိသူမ်ားႏွင့္ ဒံုးအဖဲြ႔ဝင္မ်ားက ကရင္ေရးရာဝန္ႀကီးထံ တင္ ျပရၿပီး ဝန္ႀကီးက တုိင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႔ အသံုးစရိတ္မွ က်ခံသံုးစြဲခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိသို႔ တင္ျပရာတြင္ ဒံုးအဖြဲ႔တဖြဲ႔ခ်င္းစီ အလုိက္ ကုန္က်စရိတ္မတူညီဘဲ တခ်ိဳ႕ ဒံုး အဖဲြ႔မ်ားသည္ ယခုႏွစ္မွ စတင္တည္ေထာင္ရသည့္အတြက္ ကုန္က်စရိတ္မ်ားကာ က်ပ္သိန္းသံုးဆယ္ထိ ရရွိၿပီး တခ်ိဳ႕ဒံုးအဖဲြ႔မ်ားကမူ က်ပ္ ၁၂သိန္းခန္႔သာ ကုန္က်စရိတ္ တင္ျပခဲ့ေၾကာင္း ခ႐ိုင္အဆင့္ စာ/ယဥ္ အဖဲြ႔ဝင္မ်ားက ဆိုသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ စီးပြားေရးၿမိဳ႕ေတာ္ ရန္ကုန္တြင္ ၿပိဳင္ဒံုးမ်ား အားနည္းခဲ့ျခင္းအေပၚ အျပစ္မဆိုသာ။ စီးပြားေရးၿမိဳ႕ေတာ္ပီပီ အၿပိဳင္ အဆိုင္ေပါမ်ားလွသည့္အေပၚ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး အတြင္းရွိ ကရင္လူငယ္မ်ားအေနျဖင့္လည္း ေခတ္ကို အမွီလုိက္ရန္ ပညာ ေရးပုိင္း၌ လံုးပမ္းရသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ လူငယ္လူရြယ္ အနည္းဆံုး သံုးဆယ္ဦးခန္႔ျဖင့္ အခ်ိန္မ်ားစြာေပးၿပီး ဒံုးအဖဲြ႔တဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းေရး မွာ မလြယ္ကူလွသည္က အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။

“ရန္ကုန္မွာက ဒံုးနဲ႔ပတ္သက္လာရင္ တျခားေဒသေတြထက္ အားနည္းတာကေတာ့ အမွန္ပဲ။ ကရင္လူငယ္ေတြအေနနဲ႔က ပညာေရးပုိင္းကို အေလးထားရတယ္။ ဒီေနရာမွာ အတန္းပညာအျပင္ တျခားကြန္ျပဴတာတို႔ ဘာသာစကားတုိ႔ကလည္း သင္ရ တယ္။ ေနာက္တျခား အေျခအေနေလးေတြကလည္း ရွိေတာ့ အဆင့္မွီၿပိဳင္ဒံုး ဖြဲ႔ဖုိ႔ မလြယ္ဘူး”ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ ခရစ္ယာန္အသင္း ေတာ္မ်ားေကာင္စီတြင္ အမႈေဆာင္အတြင္းေရးမႉး တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးသူ ေစာေဂ်ာ့ေရွက မွတ္ခ်က္ျပဳေျပာသည္။

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးအတြင္း ကရင့္႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈထိန္းသိမ္းေရး အားနည္းသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေသာ္လည္း ကရင္စာေပထိန္း သိမ္းသည့္အပုိင္းတြင္မူ အားေကာင္းစြာ ဦးေဆာင္ႏုိင္ခဲ့သည္ဟု ပဲခူး တုိင္းေဒသႀကီး ကရင္စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီ ျပန္ ၾကားေရးတာဝန္ခံ ေစာၾသဂတ္စ္တင္းခူက ေကအုိင္စီသို႔ ေျပာသည္။

သူက “ရန္ကုန္မွာက ပညာမတက္ရင္မျဖစ္ဘူး။ ဒီေတာ့ ကရင္လူငယ္ေတြအေနနဲ႔က ပညာေရးအပိုင္းကို ပိုအားထည့္ရတယ္။ ဒီေတာ့ ႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈအပုိင္းကို အဓိက မထားႏုိင္ၾကဘူး။ ဒါေပမဲ့ မထိန္းသိမ္းတာ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ကရင္စာေပနဲ႔ ပတ္သက္ လာရင္ ခရစ္ယာန္သာသနာက အမ်ားႀကီး လုပ္ခဲ့တယ္”ဟု ေျပာသည္။

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးအတြင္းရွိ ကရင္လူငယ္မ်ားအေနျဖင့္ ဆယ္တန္းေအာင္ ဘြဲ႔ရေသာ္လည္း ယခင္က အစိုးရဌာနဆုိင္ရာ မ်ားတြင္ အရာရွိငယ္ရာထူးျဖစ္သည့္ ဦးစီးမႉး၊ ဒုဦးစီးမႉးေနရာမ်ားတြင္ပင္ တိုးမေပါက္ခဲ့။ အနည္းငယ္မွ်သာ ခန္႔အပ္ျခင္းခံရသည္။

ထုိ႔အတြက္ ကရင္လူငယ္မ်ားအေနျဖင့္ ဘဝအတြက္ ေရြးခ်ယ္စရာ မ်ားမ်ားစားစားမရွိခဲ့သျဖင့္ ယဥ္ေက်းမႈအပုိင္းကို အဓိက မထားႏုိင္ျဖစ္ခဲ့ရၿပီး ယခုလို အခ်ိန္အခါမ်ိဳးတြင္ ဒံုးၿပိဳင္ပြဲမ်ား ေပၚထြက္လာျခင္းကို ႀကိဳဆိုေၾကာင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ခံ ကရင္တိုင္းရင္း သားမ်ားက ေျပာသည္။

ယခုဒံုးၿပိဳင္ပြဲတြင္ ပထမဆုရသည့္ ဒံုးအဖဲြ႔အေနျဖင့္ ႏုိင္ငံေတာ္အခမ္းအနားမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာအဆင့္ယဥ္ေက်းမႈ ဖလွယ္ပြဲမ်ား တြင္ ကုိယ္စားျပဳ သြားေရာက္ေဖ်ာ္ေျဖခြင့္ရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ကရင့္ေရးရာဝန္ႀကီးက ေျပာဆိုထားသည့္အတြက္ ၿပိဳင္ပြဲဝင္ဒံုး ၁၀ဒံုးအေနျဖင့္ အႀကိတ္အနယ္ ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ၾကၿပီး ညေနပုိင္းတြင္ ၿပိဳင္ပြဲၿပီးဆံုးခဲ့သည္။

ညေန ၆နာရီတြင္ ႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈေဖ်ာ္ေျဖပြဲႏွင့္ ဆုေပးပြဲ အခမ္းအနားကို ဆက္လက္ က်င္းပခဲ့ရာ ဆုရဒံုးအဖြဲ႔ကို မေၾကညာမွီ ၿပိဳင္ပြဲ ဒိုင္ခ်ဳပ္အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္သူ ကရင္ျပည္နယ္မွ ေစာေအာင္ေက်ာ္ၿငိမ္းက အမွတ္ေပးစည္းမ်ဥ္းႏွင့္ ၿပိဳင္ပြဲဝင္ ဒံုးအဖဲြ႔ တစ္ဖြဲ႔ ခ်င္းစီ၏ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္မ်ားကို သံုးသပ္ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယင္းေနာက္ ဆုရဒံုးမ်ားကို ေၾကျငာခဲ့ရာ တတိယဆုအတြက္ ထန္းတပင္ၿမိဳ႕နယ္ ေဘာလယ္ကၽြန္း ဒံုးအဖဲြ႔၊ ဒုတိယဆုအတြက္ ေကာ့မွဴးၿမိဳ႕နယ္ ဝါးသိခၤဒံုးႏွင့္ ပထမဆုအတြက္ လႈိင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ဘံုေက်ာ္ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္း ကိုယ္စားျပဳ ဘုံေက်ာ္အမွတ္ ၂ ဒံုးက ဆြတ္ခူးရရွိသြားေၾကာင္း ေၾကျငာအၿပီး ခမ္းမအတြင္း၌ ပရိႆတ္မ်ား၏ လက္ခုပ္သံမ်ား ဆူညံသြားခဲ့သည္။

မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ ရန္ကုန္တြင္ ၿပိဳင္ဒံုးအဖြဲ႔ တရားဝင္ ေပၚေပါက္လာၿပီးျဖစ္ရာ “ရန္ကုန္ၿပိဳင္ဒံုးအစ ဘံုေက်ာ္ဒံုးက”ဟု ဆိုစမွတ္ျပဳ ရမည္ ျဖစ္ေပေတာ့သည္။