လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

အျပည္ျပည္ဆိုင္ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔

ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္ေသာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔အတြက္ လက္ရွိ ျမန္မာျပည္၏ လူ႔အခြင့္ အေရး အေျခအေန၊ ကရင္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ေဒသခံျပည္သူမ်ား၏ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ၂၀၁၇ခု ႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၉ရက္က ေကအိုင္စီ၏ ေမးျမန္းခ်က္အေပၚ ကရင္လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ KHRG ၏ Advocacy Coordinator ေစာေ၀ေလးက ေျပာၾကားခ်က္ကို ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ခုလံုး အတိုင္းအတာအေနနဲ႔ေျပာရလို႔ရွိရင္ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနဆိုတာက ေျပာရတာ ေတာ္ေတာ္ခက္ပါ တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ တစ္ခ်ိန္တုန္းက ကရင္ျပည္နယ္မွာ စစ္ပြဲေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈ ဆိုးဆိုးရြားရြား ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ တျခားေနရာမွာ သိပ္မဆိုးရြားဘူး။ အခုေလာေလာဆယ္ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ျဖစ္တာေတြရွိေတာ့ တစ္ႏိုင္ငံလံုးရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနက တိုးတက္တယ္လို႔ ေျပာရမွာ ခပ္ခက္ခက္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အရပ္သားအစိုးရ တက္လာ ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုပိုင္ခြင့္က နည္းနည္းေကာင္းလာတဲ့ အေနအထားမွာ ရွိလာတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါ တယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ့္လိုအပ္တဲ့ အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ ေကာင္းလာၿပီလားဆိုတာေတာ့ ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ကရင္ျပည္နယ္မွာေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးသျဖင့္ သူတို႔အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး့ အကုန္လံုးေတာ့ မဟုတ္ေပမယ့္ ေတာ္ ေတာ္မ်ားမ်ားေတာ့ နားလည္လာတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ KHRG အဖြဲ႔တင္မဟုတ္ဘူး။ အျခားအဖြဲ႔အစည္းေတြကလည္း လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အျမင္ဖြင့္သင္တန္းေတြ၊ ပညာေပးသင္တန္းေတြ ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား ေပးႏိုင္လာတယ္။ အရပ္သားအစိုးရ မတက္ခင္ကတည္းကလည္း လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သင္တန္းေတြေပး တာေတာ့ ရွိခဲ့တယ္။ အရပ္သားအစိုး ရတက္လာတဲ့ေနာက္ပိုင္း သူတို႔ရရွိတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သင္တန္းေတြ ပိုမို ျပဳလုပ္လာႏိုင္တဲ့အေပၚမွာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေတာ့ နားလည္လာတာေတြရွိပါတယ္။

ထပ္ၿပီးေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကရင္ျပည္နယ္ အတိုင္းအတာတစ္ခုလံုးအေနနဲ႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ တစ္ခ်ိဳ႕အရာေတြ နည္းနည္းေကာင္းလာတာရွိသလိုပဲ တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ တစ္ဖက္က ဆိုးလာတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ကရင္ျပည္နယ္မွာ ေကာင္း လာတယ္လို႔ ေျပာႏိုင္တာတစ္ခုကေတာ့ ေဒသခံေတြရဲ႕ ေျပာျပခ်က္အရ ၂၀၁၂ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလေနာက္ပိုင္းမွာဆိုရင္ အတင္းအဓမၼ အလုပ္ေစခိုင္းမႈက သိသိသာသာ ေလ်ာ့က်သြားတာကို က်ေနာ္တို႔ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါက အေပါင္းလကၡဏာ ေဆာင္တဲ့ ေျပာင္းလဲမႈတစ္ခုလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္နဲ႔ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုပိုင္ခြင့္ကေတာ့ ကရင္ျပည္နယ္ရဲ႕ တစ္ခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ရွိလာပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ တိုက္ပြဲေတြ အျဖစ္နည္းလာတယ္။ ဂိတ္ေတြ နည္လာတဲ့အတြက္ ေခၚယူစစ္ေဆးမႈေတြ နည္းလာတယ္။ အစိုးရတပ္ေတြ လမ္းေပၚမွာ တပ္စြဲတာေတြ နည္းလာတဲ့အေပၚမွာ ရြာသားေတြေျပာျပခ်က္အရ သူတို႔သြားလာ ရတာ နည္းနည္း လြတ္လပ္လာတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက အရင္တုန္းက တိုက္ပြဲေတြ ႀကီးႀကီးမားမားျဖစ္ခဲ့ေတာ့ ရြာသားေတြအ ေပၚပစ္မွတ္ထားၿပီး တိုက္ခိုက္တာေတြ ရွိခဲ့တယ္။

အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးကာလ ၂၀၁၂ ကေန အခုခ်ိန္အထိ ရြာသားေတြကို ပစ္မွတ္ထားၿပီး လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ မေတြ႔ရေတာ့တဲ့အေနအထားရွိတာကိုလည္းေတြ႔ရပါတယ္။ အိမ္ေတြ တစ္လံုးတစ္ေလ မီးရိႈ႕ခံရတာေတြေတာ့ ရွိတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ အရင္တုန္းကထက္ေတာ့ နည္းနည္းေကာင္းလာတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ တစ္ဖက္မွာေကာင္းလာသလိုပဲ တစ္ဖက္မွာ ေတာ့ အထူးသျဖင့္ ေျမယာျပသာနာေတြေပါ့။ အဲဒီ ေျမယာျပႆနာဆိုတာက ဟိုးအရင္ကတည္းကလည္း ရွိခဲ့ေပမယ့္ ၿငိမ္း ခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္တဲ့ကာလမွာေတာ့ ဟိုးအရင္တုန္းက ဆြဲထားၾကတဲ့ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးစီမံကိန္းေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္လာၾက တယ္။ ေနာက္ၿပီး စီမံကိန္းအသစ္ေတြလည္း အမ်ားအျပား၀င္လာၾကတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္ေနတဲ့ကာလ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရး စီမံ ကိန္း အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈေတြ ပိုမ်ားလာတဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ေတြ႔ရွိခ်က္အရ ေဒသခံေတြရဲ႕ ေျမယာသိမ္းဆည္းခံရ မႈေတြဟာလည္း မ်ားလာတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

အဲဒီအျပင္ ကရင္ျပည္နယ္ထဲမွာရွိတဲ့ ၿမိဳင္ႀကီးငူေဒသ စစ္ေဘးေရွာင္ေတြအေနနဲ႔ကလည္း အခုထိ ေနရပ္မျပန္ႏိုင္ေသးဘူး။ နယ္ စပ္မွာ ခိုလံႈေနရတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြအေနနဲ႔ကလည္း အခု စားနပ္ရိကၡာ ေလ်ာ့ခ်ခံရတာေတြရွိသလို ၿမိဳင္ႀကီးငူစစ္ေဘးေရွာင္ေတြ ကလည္း အခုထိ စားနပ္ရိကၡာ ျပႆနာကို ရင္ဆိုင္ေနရဆဲပါ။ သူတို႔အေနနဲ႔က ျပန္လာဖို႔က သူတို႔ဘ၀လံုၿခံဳမႈမရွိေသးတဲ့ အေန အထားမွာ ရွိေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ေတြမွာ ဘ၀လံုၿခံဳေရး၊ အသက္လံုၿခံဳေရး အသက္ေမြး၀မ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ လံုၿခံဳေရးေတြအ ေပၚမွာ စိုးရိမ္မႈရွိေနဆဲျဖစ္တာကိုလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ သက္ဆိုင္ရာ အလွဴရွင္ေတြအေနနဲ႔ကလည္း ဆက္လက္ ကူညီပံ့ပိုးေပးသြားဖို႔ တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။

ကရင္ျပည္နယ္မွာရွိတဲ့ ေက်းရြာေဒသခံလူထုေတြအေနနဲ႔က အခုတပ္မေတာ္ရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈေတြကို ေတြ႔ျမင္ရျခင္းအားျဖင့္ သူတို႔ အေနနဲ႔ ႀကီးႀကီးမားမား စိုးရိမ္ခ်က္တစ္ခုရွိေနပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ တပ္လႈပ္ရွားမႈေတြ သူတို႔ျမင္ေနရတဲ့အခါက်ေတာ့ တိုက္ပြဲ ႀကီးမားျဖစ္ၿပီး သူတို႔အရင္လို ဆိုးရြားတဲ့အေတြ႔အႀကံဳကို ေနာက္ထပ္ ျပန္မႀကံဳခ်င္ၾကေတာ့တဲ့အတြက္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ရြာသား ေတြ ေျပာျပခ်က္အရကေတာ့ အခုလက္ရွိၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ယံုၾကည္မႈသိပ္မရွိေသးေပမယ့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရွိေနပါတယ္။ ဒါက ေတာ့ ေရရွည္တည္တံ့ခိုင္ၿမဲတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္ဖို႔ေပါ့။