Home ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္း ဧရာဝတီတုိင္းေဒသႀကီး ကရင္တုိင္းရင္းသားေရးရာဝန္ႀကီး ဂါ့မုိးျမတ္ျမတ္သူႏွင့္ ေရးရာလုပ္ငန္းဆိုင္ရာ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းျခင္း

ဧရာဝတီတုိင္းေဒသႀကီး ကရင္တုိင္းရင္းသားေရးရာဝန္ႀကီး ဂါ့မုိးျမတ္ျမတ္သူႏွင့္ ေရးရာလုပ္ငန္းဆိုင္ရာ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းျခင္း

190

“က်မတုိ႔ကရင္ေတြက ႐ုိးသားတယ္။

အဲ့ဒီ႐ုိးသားတဲ့အေပၚမွာ ဖိႏွိပ္ခံၾကရတာကုိ ကုိယ့္ကုိယ္ကို မသိၾကဘူး။”

– တိုင္းေဒသႀကီးရဲ႕ ကရင္ေရးရာဝန္ႀကီးအေနနဲ႔ သက္တမ္း(၂)ႏွစ္ကာလအတြင္းမွာ ဘာေတြလုပ္ေဆာင္ခဲ့ၿပီးပါၿပီလဲ။
ဒီ(၂)ႏွစ္အတြင္းမွာ ကရင္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တုိးတက္ဖြံ႔ၿဖိဳးဖုိ႔အတြက္ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ စီးပြားေရးနဲ႔ သြားလာ ေရးအတြက္ ဧရာဝတီတုိင္းတစ္ခုလုံးမွာ က်မမွာတာဝန္ရွိတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ အလုိအပ္ဆုံးျဖစ္တဲ့ စာသင္ေက်ာင္းေတြ လုိအပ္ တဲ့ ေငြေၾကးေတြကုိ အစုိးရဘတ္ဂ်က္ထဲကေန ထုတ္ေပးႏုိင္ခဲ့တယ္။
ေနာက္ၿပီး က်မတုိ႔ ကရင္ေတြ အေၾကာက္တရားရွိေနတုန္းအခါက်ေတာ့ ဘုရားေက်ာင္းေတြကုိ မတည္ေဆာက္ရဲၾက ဘူး။ ဘာသာေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး၊ စာသင္ေက်ာင္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မေတာင္းဆုိရဲၾကဘူး။ တခ်ဳိ႕ဆုိရင္ ကုိယ့္ကုိယ္ကို ကရင္လုိ႔ ေတာင္ မေျပာႏုိင္ၾကေတာ့တာေၾကာင့္ အေမွာင္ေလာကထဲကေန အလင္းေရာင္ေပၚထြက္လာၿပီး ျဖစ္တဲ့အတြက္ မေၾကာက္ရြံ႕ ၾကဖုိ႔ က်မအေနနဲ႔ သူတုိ႔ကုိ တုိက္တြန္းခဲ့ရတယ္။ ေနာက္ၿပီး ေက်ာင္းသားကေလးသူငယ္ေတြအတြက္ ကရင္မူႀကိဳတန္း၊ ပထမ တန္းအတြက္ စာအုပ္ေတြကုိ တစ္တုိင္းလုံးကုိ ထုတ္ေပးႏုိင္ခဲ့ၿပီးျဖစ္တယ္။ ေနာက္ၿပီး ကရင္ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမေတြအတြက္ သင္ၾကားေရးဆုိင္ရာ အေထာက္အကူျပဳ (Teaching assistance)အတြက္ တင္ေပးထားၿပီးၿပီျဖစ္တယ္။

– ဒီ(၂)ႏွစ္တာ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ထဲမွာ ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ အခက္အခဲ စိန္ေခၚမႈေတြက ဘာေတြျဖစ္မလဲ။
အခက္အခဲေတြကေတာ့ က်မတုိ႔ကရင္ေတြ ကုိယ့္တန္ဘုိး၊ ကုိယ့္ဂုဏ္သိကၡာရွိမႈကုိ မသိၾကဘူး။ စာေပစကားသင္ၾကား မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သူတုိ႔ကုိယ္သူတုိ႔ တန္ဖုိးရွိမွန္းမသိၾကဘူး။ ဒီကရင္စာသင္ၾကားျခင္းျဖင့္ အင္ဂ်င္နီယာ၊ ေဒါက္တာ ျဖစ္ႏုိင္လုိ႔ လားဆုိၿပီး ေမးဖူးတာခံရတဲ့အတြက္ တနည္းအားျဖင့္ေတာ့ က်မတုိ႔ကရင္ေတြမွာ အျမင္က်ဥ္းေသးတယ္လုိ႔ ေျပာလုိ႔ရတယ္။ တကယ္ေတာ့ က်မေျပာခ်င္တာက အခု ကရင့္သကၠရာဇ္ ၂၇၅၇ရွိၿပီး။ တကယ္ေတာ့ က်မတုိ႔ကရင္ေတြ ျမန္မာျပည္ထဲကုိ ဆင္း လာတာက အဲ့တုန္းက မွတ္သားထားတဲ့ စာေပ အေထာက္အထားမရွိတဲ့အတြက္ မသိခဲ့ရဘူး။
ေနာက္ဒုတိယအႀကိမ္ ဆင္းလာျပန္ေတာ့လည္း ေရးသားမွတ္သားထားတာ မရွိတဲ့အတြက္ မသိရျပန္ဘူး။ ေနာက္မွ သုံးဖြဲ႔ေျမာက္မွာမွ သူတုိ႔ဆင္းလာတဲ့အေပၚမွာ စာတတ္တဲ့အတြက္ ေရးမွတ္သားထားတာေၾကာင့္ က်မတုိ႔ ကရင္ေတြ ျမန္မာ ျပည္ထဲကုိ အရင္ဆုံးဆင္းလာတာ အခုဆုိ သကၠရာဇ္ ၂၇၅၇ရွိၿပီးျဖစ္တာကုိ သိရတယ္။ ေနာက္ၿပီး ကုိယ့္ကုိယ္ကိုသိရမွာက ကိုယ့္စကားကုိ မေျပာတတ္ဘူး။ ကုိယ့္စာေပကုိမသိဘူးဆုိရင္ လူမ်ဳိးေပ်ာက္လိမ့္မယ္။ ဘာေၾကာင့္ က်မ အဲ့လုိေျပာရလဲဆုိရင္ ၂၀၁၀ခုႏွစ္တုန္းက စာရင္းအရ က်မတုိ႔ ဧရာဝတီတုိင္းမွာ ကရင္လူဦးေရ ၁၆သိန္းေက်ာ္ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီ ၂၀၁၄ခုႏွစ္ စာရင္း အရ ေလးႏွစ္အတြင္းမွာ ၁၁သိန္းေက်ာ္ပဲ က်န္ေတာ့တယ္။
ကုိယ့္တန္ဘုိး၊ ကုိယ့္ဂုဏ္သိကၡာရွိတာကုိ မသိၾကတာေၾကာင့္ လူမ်ဳိးေပ်ာက္သြားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကုိယ့္စာေပ၊ ကုိယ့္ စကားကုိ တတ္ကုိတတ္ရမယ္။ အခုဆုိ က်မတုိ႔ ကရင္ေတြမွာ အေၾကာက္တရား တအားႀကီးေနေသးတယ္။ ကုိယ့္ကုိယ္ကို ကရင္ေျပာရမွာ ေၾကာက္ေနၾကတုန္းပဲ။ ဘာျဖစ္လဲဆုိေတာ့ သူတုိ႔ကုိ ႏွိပ္စက္ထားတာေတြ၊ သတ္ျဖတ္ခဲ့တာေတြက အမ်ားႀကီး ႀကံဳခဲ့ရဖူးတာေၾကာင့္ ေၾကာက္ေနၾကတုန္းပဲ။

– က်န္ရွိတဲ့ တာဝန္သက္တမ္းကာလမွာေကာ ဘာေတြကုိ လုပ္ေဆာင္သြားဖုိ႔ရွိပါသလဲ။
ကရင္စာေပတုိးတက္ျမင့္မားဖုိ႔ က်မတုိ႔ ႀကိဳးစားလုပ္ေဆာင္ေနခဲ့ၿပီးျဖစ္တယ္။ စာေပျမင့္မွ ပညာျမင့္မွ ကုိယ့္လူမ်ဳိး တုိး တက္မယ္ဆုိတာကုိ ေျပာဆုိထားခဲ့တယ္။ ဘာျဖစ္လဲဆုိေတာ့ က်မတုိ႔ကရင္ေတြ အေသာက္အစား တအားမ်ားေနၿပီး ပညာေရး ကုိလုိက္စားမႈ အားနည္းေနေသးတယ္။ အရင္တုန္းက အသိပညာ ဗဟုသုတေခတ္ အခုက်ေတာ့ Information and Techno-logical (IT) ေခတ္ဆုိတဲ့အခါက်ေတာ့ ကရင္ေတြ ဒါေတြကုိ တတ္ကုိတတ္ရမယ္။
အခု စီးပြားေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ၊ စက္မႈဇုံေတြ ရွိဖုိ႔အတြက္ ကရင္ေဒသေတြမွာ ႀကိဳးစားၿပီး လုပ္ထား တယ္။ သူတုိ႔ေတြ အလုပ္အကုိင္ အခြင့္အလမ္းရဖုိ႔အတြက္နဲ႔ အလုပ္သမားေနရာ၊ အလုပ္သမား က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ၊ အလုပ္သမား နားေနေဆာင္ေတြေနရာရွိလား၊ လုပ္ႏုိင္မလား ဆုိတာကုိ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ လာလုပ္မဲ့သူေတြကုိ ေျပာဆုိထားတာ ရွိတယ္။ အခုလည္း လုပ္ေနၿပီးဆုိတဲ့အခါက်ေတာ့ က်မတုိ႔ မူဝါဒထုတ္ဖုိ႔ရွိတယ္။ က်မတုိ႔ကရင္ေတြ သူမ်ားအိမ္ေတြမွာသြားၿပီး အိမ္ေဖာ္အေနနဲ႔ သြားမလုပ္ရဖုိ႔အတြက္ သူမ်ားအိမ္အလုပ္ေတြသြားလုပ္တဲ့အခါ ညႇင္းပန္းႏွိပ္စက္ခံရၿပီး က်မတုိ႔ကရင္ဆုိရင္ လူ ေတြသိတာက အိမ္ေဖာ္လို႔ပဲ သိတယ္။
ကရင္ဆုိတာ ျမင့္ျမတ္တဲ့ လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိးျဖစ္တယ္။ ကရင္ေတြဆုိရင္ သူမ်ားအလုပ္ေတြလုပ္ရၿပီး အိမ္ေဖာ္အေနနဲ႔သြား လုပ္ရတာကုိ က်မအေနနဲ႔ မႀကိဳက္ဘူး။ ၿပီးေတာ့ ကရင္ေတြက ေတာခ်ဳံအုံၾကားနဲ႔ ျမစ္ကမ္းေတြမွာေနၾကတာေၾကာင့္ အသိ ပညာ ဗဟုသုတနည္းၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔ေတြ အလုပ္ရႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ အသိပညာ၊ အတတ္ပညာ ေနထုိင္က်န္းမာမႈ တုိးတက္လာဖုိ႔အတြက္ လုပ္ေဆာင္သြားဖုိ႔ က်မမွာ အစီအစဥ္ေတြရွိထားတယ္။ အခု မအူပင္မွာ စက္မႈဇုံနဲ႔ ေညာင္တုန္းမွာ ငါးေမြးနဲ႔သားေဖာက္လုပ္ငန္းကုိ အခု က်မတုိ႔လုပ္ေဆာင္ေနၿပီ။ အခု ငါးသားေဖာက္လုပ္ဖုိ႔အတြက္ လုိအပ္တဲ့ပညာရွင္ကုိ ဖိတ္ ေခၚသြားဖုိ႔ တင္ျပထားၿပီးျဖစ္တယ္။ အဲ့ဒါကလည္း ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းလုပ္ေနတဲ့ ကရင္ေတြကုိ ျမႇင့္တင္သြားဖုိ႔အတြက္ ျဖစ္ တယ္။
ဒီလုိလုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ဆုိတာကလည္း အစုိးရဘက္က တြန္းအားေပးရမယ္။ ေငြေၾကးရွိတဲ့သူလည္းရွိတယ္။ ကရင္ေတြအ တြက္ စိတ္အားထက္သန္တဲ့ ကရင္ေခါင္းေဆာင္ေတြလည္းရွိတဲ့အတြက္ က်မတုိ႔စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ၾကရလိမ့္မယ္။ ေနာက္ၿပီး က်မအေနနဲ႔ ရည္ရြယ္ခ်က္တစ္ခုရွိတာက ကရင္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကရင္ေတြအတြက္ ဒီတုိင္းထဲမွာ စုစည္းဖုိ႔ ခန္းမေျမေနရာ မရွိ ေသးဘူး။ တကယ္လုိ႔ အဲ့ေနရာရွိၿပီးဆုိရင္ ကရင္လူငယ္ေတြအတြက္ စုစည္းၿပီးေတာ့မွာ အသိပညာသင္တန္းေတြအတြက္၊ စည္းေဝးပြဲေတြအတြက္ စသည္ျဖင့္ေပါ့။ အမ်ဳိးမ်ဳိးလုပ္ႏုိင္တာေပါ့။ ဒါကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ အႀကီးႀကီးတစ္ခုေပါ့။

– ကရင္လူမ်ဳိးေတြကို ဘာမ်ား တုိက္တြန္းေျပာဆုိခ်င္သလဲ။
အခု က်မတုိ႔ကရင္လူမ်ဳိးအခ်ဳိ႕ ကရင္စကားမေျပာတတ္ဘူး။ ကရင္စကား နားမလည္တာေၾကာင့္ စကားနဲ႔ ပတ္သက္ ၿပီး မိဘ၊ မိသားစုေတြမွာ အဓိက တာဝန္ရွိတယ္။ စာေပနဲ႔ပတ္သက္ရင္ေတာ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြမွာ တာဝန္ရွိတယ္။ အခု စာေပ တုိးတက္ဖြံ႔ၿဖိဳးဖုိ႔အတြက္ က်မတုိ႔ေခါင္းေဆာင္ေတြ စုေပါင္းႀကိဳးစားလုပ္ေဆာင္ေနၾကၿပီး ျဖစ္တယ္။ က်မတုိ႔ ကရင္လူမ်ဳိးထဲမွာ စာေပနဲ႔စကားက အဓိကအေရးႀကီးဆုံးျဖစ္တယ္။ မဟုတ္ရင္ စကားေပ်ာက္ရင္ စာေပေပ်ာက္မယ္။ စာေပေပ်ာက္ရင္ လူမ်ဳိး ေပ်ာက္သြားႏုိင္တာေၾကာင့္ စာေပနဲ႔ စကား လုိအပ္သလုိ ယဥ္ေက်းမႈကလည္း တုိးတက္ျမင့္မားဖုိ႔ ထိန္းသိမ္းထားဖုိ႔ တကယ္ လုိအပ္တယ္။
အေျခခံဥပေဒထဲမွာ ရွိပါတယ္။ စကား၊ စာေပ၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဓေလ့ထုံးတမ္း၊ ကုိးကြယ္သည့္ဘာသာ လြတ္လပ္စြာ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရွိသည္။ ဒါေပမဲ့ က်မတုိ႔ကရင္ေတြ မသိၾကဘူး။ ေနာက္ၿပီး ဌာေနတုိင္းရင္းသားမ်ား အခြင့္အေရးႏွင့္ ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ေရးထဲမွာလည္း ရွိတယ္။ စကား၊ စာေပ၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဓေလ့ထုံးတမ္း၊ ကုိးကြယ္သည့္ဘာသာကုိ လြတ္လပ္စြာ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရွိသည္။ အေျခခံဥပေဒထဲမွာလည္း အစုိးရကေတာင္မွ ကူညီေပးရမယ္။ ဓေလ့ထုံးတမ္းေတြကုိ မဖ်က္ဆီးရဘူး။ အရင့္အရင္ အဖုိးအဖြားေတြ လက္ထက္ကတည္းက ယုံၾကည္လာခဲ့တဲ့ ထုံးတမ္းအစဥ္အလာေတြကုိ သြားၿပီး မဖ်က္ဆီးရဘူး ဆုိတာ ပါရွိၿပီးသား။
က်မတုိ႔ကရင္ေတြက ႐ုိးသားတယ္။ အဲ့ဒီ႐ုိးသားတဲ့အေပၚမွာ ဖိႏွိပ္ခံၾကရတာကုိ ကုိယ့္ကုိယ္ကို မသိၾကဘူး။ ဒါေၾကာင့္ က်မ ေျပာတာက ကရင္ေတြ ပင္ကုိယ္ဂုဏ္သိကၡာအရ ႐ုိးသားသည္၊ ဒါေပမဲ့ မ႐ုိးအပါနဲ႔။ ေနာက္ၿပီး ကရင္လူငယ္ေတြ အေသာက္အစား မူးယစ္ေဆးဝါးေၾကာင့္ အသက္ဆုံး႐ႈံးၾကရတာ တစ္ေယာက္ၿပီးတစ္ေယာက္ မိသားစုဝင္ေတြေတာင္ မသိဘဲ ေသခဲ့ရတာေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဒီမူးယစ္ေဆးဝါး အေသာက္အစားေၾကာင့္ ကုိယ့္တာဝန္၊ ကုိယ့္တန္ဖုိး၊ ကုိယ့္ဂုဏ္သိကၡာ ကုိ မသိၾကေတာ့ဘူး။ ကရင္လူငယ္ေတြမွာ တစ္ေန႔က်ရင္ ကုိယ့္ကရင္လူမ်ဳိးရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာ၊ တာဝန္ေတြကုိ ထမ္းေဆာင္ဖုိ႔အ တြက္ တာဝန္ရွိတာေၾကာင့္ ဒီမူးယစ္ေဆးဝါး အေသာက္အစားေတြကုိ ကရင္လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ ေရွာင္ရွားၿပီးေတာ့ ပညာေရးကုိ ေကာင္းစြာသင္ယူၿပီး ပညာရွင္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ျဖစ္ေပၚလာဖုိ႔ အေရးႀကီးဆုံးျဖစ္တယ္။

– အမ်ဳိးသမီးေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ကရင္အမ်ဳိးသမီးေတြကုိ ဘယ္လုိတုိက္တြန္းေျပာၾကားခ်င္ပါသလဲ။
အမ်ဳိးသမီးေတြက ကုိယ့္ကုိုယ္ကုိ ႏွိမ့္ခ်လြန္းတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြက ပုိၿပီးလုပ္ႏုိင္တယ္။ ဘာျဖစ္လဲဆုိေတာ့ အမ်ဳိး သားေတြ လုပ္တာကုိ က်မတုိ႔ အမ်ဳိးသမီးေတြ လုပ္ႏုိင္တာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ကြာတာကေတာ့ equal နဲ႔ quality မတူဘူးေပါ့ေနာ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြ ကုိယ့္ရဲ႕ equal(တန္းတူမႈ) နဲ႔ quality(အရည္အေသြး)ေတြကုိ မသိၾကဘူး။ အခုခ်ိန္ထိေတာ့ က်မတုိ႔ တုိက္ တြန္းေနတုန္း။ သူတုိ႔က ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ ေက်ာက္ခ်ထားတုန္းပဲ။ က်မတုိ႔မွာ Convention of Economic, Social, Culture and Right –CESCR အခြင့္အေရးရွိတယ္။ ဒါကုိ အစုိးရက လက္မွတ္ထုိးထားၿပီးျဖစ္တယ္။ ဒါကုိ က်မတုိ႔ တုိက္တြန္းေနတုန္းပါပဲ။