လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

ကရင္႐ိုးရာ ေစာင္းကဒယ္ဒံုး ျပည္နယ္ေန႔ပြဲေတာ္တြင္ ဒံုးစင္ေပၚ ကျပေဖ်ာ္ေျဖခြင့္မရခဲ့

ေစာင္းကဒယ္ဒံုး(တံု. စင္.ကဍယ္) အဖဲြ႔ ( Photo_KIC)

ႏိုဝင္ဘာလ ၉ရက္၊ ၂၀၁၇ခုႏွစ္။ နန္းေဝၿဖိဳးဇာ

ကရင္တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ေရွးေခတ္႐ိုးရာဒံုးတစ္ခုျဖစ္သည့္ ေစာင္းကဒယ္ဒံုး(တံု. စင္.က္ုဍယ္)ကို ျပည္နယ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္က ခြင့္မျပဳသျဖင့္ ဖားအံၿမိဳ႕၊ သီရိကြင္းတြင္ က်င္းပသည့္ ၆၂ႏွစ္ေျမာက္ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ပြဲေတာ္တြင္ ကပြဲစင္ေပၚ၌ ေဖ်ာ္ေျဖခြင့္ မရခဲ့ေၾကာင္း ယင္းဒံုးအဖြဲ႔သားမ်ားက သတင္းမီဒီယာမ်ားကို ယေန႔ ေျပာဆိုသည္။

ဒံုးအဖြဲ႔ေခါင္းေဆာင္ ေမာင္ေက်ာ္လူးက “ကခြင့္ရလို႔ က်ေနာ္တို႔ ဒံုးဖြဲ႔ထားတာ။ စင္ေပၚမွာကရမယ့္ညမွာမွ ခြင့္မရေတာ့ဘူး။ ကခြင့္ ရခ်င္ရင္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကို သြားေတာင္းပန္တဲ့ ျပည္နယ္ပြဲ ဒံုးတာဝန္ရွိသူေတြက အဲလိုေျပာတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဒံုးထဲက စာသားမွာ အစိုးရကို ထိခိုက္တဲ့ စာသားေတြပါတယ္ ေျပာတယ္။ မေကာင္းရင္ မေကာင္းတဲ့အေၾကာင္း တိုက္ခိုက္တဲ့စကားလံုး ထည့္ၿပီးမေျပာဘူး။ အဟုတ္အတိုင္း ေရးတယ္။ အရင္ေခတ္အဆက္ဆက္ ဒီလိုပဲ ေရးၿပီး ကတယ္။ အခု အစိုးရေခတ္မွ ကခြင့္ ပိတ္ခံရတာ။ ေတာင္းပန္ၿပီးမွ ကခြင့္ရမယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔မကဘူး။ ကခြင့္ရတဲ့ေနရာမွာ သြားကမယ္”ဟု ေကအိုင္စီသို႔ ေျပာ သည္။

ေစာင္းကဒယ္ဒံုးအဖြဲ႕အေနျဖင့္ ယခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၇ရက္ေန႔တြင္ စတင္သည့္ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ပြဲေတာ္တြင္ ဒံုးစင္ေပၚ တက္ ေရာက္ကျပ ေဖ်ာ္ေျဖခြင့္မရသည့္အတြက္ ဖားအံၿမိဳ႕ေတာင္ဘက္ ဒံုရင္းေဒသ၊ ဇြဲကပင္ေတာင္ေျခ၊ လုမၸဏီဥယ်ာဥ္ေရွ႕ရွိ ကရင္ ဇာတ္ဆရာ၊ အႏုပညာရွင္ လမ္းျပၾကယ္ ခြဲကေဘာင္ေစာေက်ာ္ေလး၏ ႐ုပ္ထုေရွ႕၌ ႏိုဝင္ဘာလ ၉ရက္ (ယေန႔)မနက္က သြား ေရာက္ကျပခဲ့ၾကသည္။

အဆိုပါကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္မွာ ကရင္ျပည္နယ္၌ လတ္တေလာ လူေျပာမ်ား ေနသည့္ ေက်ာက္မီးေသြးစက္႐ံုစီမံကိန္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ စာသားမ်ား ပါ၀င္စပ္ဆိုထားသည့္အတြက္ေၾကာင့္ ပိတ္ပင္လိုက္ ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ေရးသားေဖာ္ျပထားသည္။

ေစာင္းကဒယ္ဒံုး(တံု. စင္.ကဍယ္) အဖဲြ႔

ထိုကိစၥအေပၚ သတင္းမီဒီယာမ်ားက ေမးျမန္းရာ ဒံုးသီခ်င္းစာသားထဲတြင္ ေက်ာက္မီးေသြးႏွင့္ပတ္သက္၍ ေရးစပ္ထားျခင္း မရွိ သလို အစိုးရေျပာင္းလဲၿပီး အေျခအေနအေၾကာင္းကိုသာ သီခ်င္းေရးစပ္ထားျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဒံုးအဖြဲ႔တာဝန္ခံမ်ားက ယေန႔ ကျပသည့္ ဇြဲကပင္ေတာင္ေျခတေနရာ၌ပင္ ရွင္းလင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကရင္ျပည္နယ္ ဒံုးအမွတ္ေပး ဒိုင္ခ်ဳပ္ ေစာေအာင္သိန္းက “ဒီဒံုးကို က်ေနာ္တို႔က ပိတ္လိုက္တာ မဟုတ္ဘူး။ ဒံုးထဲက သီခ်င္းစာ သားေၾကာင့္ ကခြင့္ပိတ္တာ ျဖစ္တယ္။ သီခ်င္းစာသားထဲမွာ အစိုးရကို ထိခိုက္တာ ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ လယ္သမားေတြကိုလည္း ထိခိုက္တာပါတယ္။ သီခ်င္းစာသားေတြကို က်ေနာ္တို႔က စိစစ္ၿပီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ထံ တင္ျပေတာ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္က လက္မခံဘူး။ အဲဒါ ေၾကာင့္ ကျပေဖ်ာ္ေျဖခြင့္ ပိတ္တာျဖစ္တယ္”ဟု ေကအိုင္စီ၏ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခ်က္ကို ျပန္လည္ေျဖဆိုသည္။

ေစာင္းကဒယ္ဒံုး ဆိုသည္မွာ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းအလိုက္ ျဖစ္ပ်က္ေနမႈမ်ားကို ေလွာင္ေျပာင္ေရးစပ္ သီကံုးထားၿပီး ဟာသေႏွာ ေသာ မ်က္ႏွာထား၊ အကအခုန္မ်ားျဖင့္ သီဆိုကျပရသည့္ ေရွးေဟာင္းကရင္႐ိုးရာဒံုးအကျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ သီခ်င္းစာသား ထဲတြင္လည္း ေခတ္အဆက္ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္သူ ရြာသူႀကီး မေကာင္းလွ်င္ မေကာင္းသည့္အေၾကာင္း၊ အစိုးရမေကာင္းလွ်င္လည္း မေကာင္းေၾကာင္း လူအမ်ား ၾကားသိေစရန္ ရည္ရြယ္၍ လြတ္လပ္စြာ သီဆို၊ ကျပေဖ်ာ္ေျဖရေသာ ႐ိုးရာဒံုးအကျဖစ္ရာ ဒီမိုကေရ စီဆန္သည့္ ဒံုးဟူ၍ပင္ ကရင္ေရွးလူႀကီးမ်ားက သတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။

ယခု ကျပခြင့္မရရွိသည့္ ဒံုးအဖြဲ႕ကို ဖားအံၿမိဳ႕အတြင္းရွိ ရပ္ကြက္အသီးသီးမွ ၀ါသနာရွင္မ်ား ပါ၀င္ေသာ “႐ိုးရာေပ်ာက္မွာ စိုးေၾကာက္လို႔ပါ” ဆိုသည့္အဖြဲ႕မွ အဖြဲ႕၀င္မ်ားႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားျခင္းျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၆ခုႏွစ္၊ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ပြဲေတာ္အထိ ၅ႏွစ္တိုင္ တိုင္ ကျပခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ သတ္မွတ္ခ်က္အရ ထိုဒံုးအဖြဲ႕တြင္ ကျပရသူ ၃၂ဦး၊ ေနာက္ထိုင္ သီခ်င္းသီဆိုေပးသူမ်ားႏွင့္ အတီးအ မွႈတ္ပညာရွင္မ်ား အပါအဝင္ စုစုေပါင္း လူ ၅၀ဦးခန္႔ပါရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ယခုႏွစ္ ၆၂ႏွစ္ေျမာက္ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ ပြဲေတာ္တြင္ ၿပိဳင္ပြဲ၀င္ဒံုးအဖြဲ႔ ၁၀ဖြဲ႕ႏွင့္ ေဖ်ာ္ေျဖေရးအဖြဲ႕ ၈ဖြဲ႕ပါ၀င္ေၾကာင္း ပထမေန႔၊ ညဘက္တြင္ ၿပိဳင္ပြဲ၀င္ ဒံုးမ်ားအျပင္ ေဖ်ာ္ေျဖေရးအျဖစ္ ပအို၀္းတိုင္းရင္းသားယဥ္ေက်းမႈအက၊ ထို႔ေကာ္ကိုး ယဥ္ေက်းမႈေမာင္ မယ္ ႀကိဳးက်စ္အက၊ မူႀကိဳခေလးငယ္မ်ား၏ ဒံုးအကမ်ားကို ေဖ်ာ္ေျဖေရး အစီအစဥ္တြင္ ထည့္သြင္းထားသည္။

ေစာင္းကဒယ္ဒံုးအဖြဲ႕မွ ေစာေက်ာ္လြင္ဦးက “ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ ေန႔ထူးေန႔ျမတ္ပြဲမွာ က်ေနာ္တို႔လည္း ကခ်င္တာေပါ့။ မကရ ေတာ့ က်ေနာ္တို႔လည္း စိတ္မေကာင္းျဖစ္တယ္။ ေက်ာက္မီးေသြးကိစၥေတြပါတယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ကို မေပးကဘူး။ ဒါေပ မယ့္ သူတို႔ကို ပုတ္ခတ္တဲ့ စကားလံုးတစ္လံုးမွ မပါဘူး။ အခု မကရလည္း ဘာမွမျဖစ္ဘူး။ က်ေနာ္တို႔မွာ ကစရာေနရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။”ဟု သြားေရာက္ေမးျမန္းခဲ့သည့္ မီဒီယာမ်ားကို ရွင္းလင္းေျပာဆိုသည္။

၎တို႔အဖြဲ႕သည္ ဇြဲကပင္ေတာင္ေျခ၌ ကျပအၿပီး ထိုေန႔ညေနပိုင္းတြင္ နယ္ျခားေစာင့္တပ္ ကြပ္ကဲေရးေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္မႉးႀကီး ေစာခ်စ္သူက ခ်စ္သူၿမိဳင္ဥယ်ာဥ္သို႔ သြားေရာက္ကျပေပးရန္အျပင္ ဖားအံၿမိဳ႕အေရွ႕ဘက္ရွိ ေတာင္ကေလးေက်းရြာ၌ သြား ေရာက္ကျပေဖ်ာ္ေျဖရန္လည္း ေတာင္ကေလးဆရာေတာ္က ဖိတ္ၾကားထားခ်က္ရွိသည္ဟုလည္း ထပ္မံ ေျပာဆိုသည္။

ကရင္တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ႐ိုးရာဒံုးအကမ်ားမွာ ဆင္ဒံုး၊ သမင္ဒံုး၊ ကြ်ဲဒံုး၊ က်ားဒံုး၊ ဆယ့္ႏွစ္လရာသီဒံုး၊ အရြယ္တူ အမ်ဳိးသားမ်ား သာ ကသည့္ ရွားလဖလံု(ယွးလု္ဖလံု)ဒံုး၊ အသက္အရြယ္စံု အမ်ဳိးသားမ်ား ပါ၀င္ကခုန္သည့္ ေစာင္းကဒယ္ (စင္.က္ုဍယ္)ဒံုးႏွင့္ အသက္အရြယ္ႀကီး အမ်ဳိးသမီးမ်ားသာ ကျပသည့့္ ႐ိုးရာဒံုးတို႔ အပါအ၀င္ ဒံုးအက အမ်ဳိးအစားေပါင္း ၁၀မ်ဳိးနီးပါးခန္႔ရွိသည္ဟု ၾကာအင္းဆိပ္ႀကီးၿမိဳ႕နယ္မွ စာေပ၊ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ ကြ်မ္းက်င္သူတစ္ဦးက ခန္႔မွန္းေျပာဆိုသည္။

ကရင္႐ိုးရာအကမ်ားကို ကရင္ေန႔ထူးေန႔ျမတ္မ်ားျဖစ္ေသာ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန႔၊ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔၊ လက္ခ်ည္ပြဲေတာ္ အပါအ ၀င္ အျခားကရင္႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈပြဲေတာ္မ်ားတြင္ ပါ၀င္ကျပ ေဖ်ာ္ေျဖေလ့ရွိသည္။