Home သတင္း ဘန္းေခ်ာင္းေက်ာက္မီးေသြးစီမံကိန္း တုိင္ၾကားခ်က္ကုိ ထုိင္းႏုိင္ငံအမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ ကနဦး ၾကားနာစစ္ေဆး

ဘန္းေခ်ာင္းေက်ာက္မီးေသြးစီမံကိန္း တုိင္ၾကားခ်က္ကုိ ထုိင္းႏုိင္ငံအမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ ကနဦး ၾကားနာစစ္ေဆး

1086

စက္တင္ဘာ ၁၄ရက္၊ ၂၀၁၇ခုႏွစ္။ စအုိင္ဆူး

ထုိင္းႏုိင္ငံပုိင္ကုမၸဏီသုံးခု ပါဝင္လုပ္ကုိင္ေနသည့္ တနသၤာရီတုိင္းေဒသအတြင္းရွိ ဘန္းေခ်ာင္းေက်ာက္မီးေသြး စီမံကိန္းေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ား၏ ထိခုိက္ခံစားေနရမႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ထုိင္းႏုိင္ငံ အမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ထံသုိ႔ တုိင္ၾကားထားမႈအေပၚ စက္တင္ဘာလ ၁၁ရက္ေန႔တြင္ ကနဦး ၾကားနာစစ္ေဆးမႈမ်ားျပဳလုပ္ေနၿပီးဟု စီမံကိန္းကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေနသည့္ လူမႈအ ဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ ထုတ္ျပန္ေၾကညာလုိက္သည္။

ေက်ာက္မီးေသြးစီမံကိန္းတြင္ ပါဝင္လုပ္ကုိင္ေနသည့္ ထုိင္းႏုိင္ငံပုိင္ ကုမၸဏီသုံးခုျဖစ္သည့္ Energy Earth PCL၊ East Star Company ႏွင့္ Thai Asset Mining Company တုိ႔အျပင္ ေျမဧက ၂၁၀၀ေပၚတြင္ သတၱဳလုပ္ကုိင္ခြင့္ရရွိထားသည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အေျခစုိက္ ေမဖလားဝါးကုမၸဏီတုိ႔၏ လုပ္ငန္းလည္ပတ္မႈကုိ လာေရာက္စစ္ေဆးရန္ ေဒသခံျပည္သူမ်ားကုိယ္စား ေဒသခံအရပ္ ဖက္အဖြဲ႕ျဖစ္သည့္ တာကေပါလူငယ္အဖြဲ႔၊ ထုိင္းအေျခစုိက္ Spiritual Education Movement (SEM) ႏွင့္ အားလုံးပါဝင္ေသာ ႏုိင္ငံတကာဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအဖြဲ႔(Inclusive Development International)တုိ႔မွ ထုိင္းႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ထံကုိ ယခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၂၀ရက္ေန႔က ေတာင္းဆုိခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

တာကေပါလူငယ္အဖြဲ႔၏အႀကံေပးျဖစ္သူ ေနာ္ပီသေလာက “အဲ့ၾကားနာစစ္ေဆးမႈမွာ ေဒသခံရြာသားေတြကုိ အရင္ဆုံး သူတုိ႔ရဲ႕ ထိခုိက္နစ္နာမႈေတြကုိ တင္ျပခုိင္းၿပီးေတာ့မွ ကုမၸဏီေတြကုိ သူတုိ႔က သိခ်င္တဲ့ေမးခြန္းေတြ ျပန္ေမးတယ္။ ဆုိေတာ့ ဒီၾကားနာ စစ္ေဆးမႈၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ထုိင္းလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္က ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္နဲ႔ တြဲၿပီးေတာ့မွ ကြင္းဆင္းစစ္ ေဆးမႈေတြ ျပဳလုပ္သြားဖုိ႔ရွိတယ္။ ၿပီးရင္ သူတုိ႔က အစီရင္ခံစာ ျပန္ထုတ္ၿပီးေတာ့မွ ထုိင္းအစုိးရကုိ ျပန္တင္ျပသြားမယ္”ဟု ေက အုိင္စီသို႔ ေျပာသည္။

ထုိကဲ့သုိ႔ ၾကားနာစစ္ေဆးမႈမ်ား ရွိလာျခင္းအေပၚ ၎စီမံကိန္းကုိ လုပ္ကုိင္ေနသည့္ ကုမၸဏီမ်ားအေနျဖင့္ ေဒသခံမ်ားအေပၚ ထိခုိက္နစ္နာေစမႈမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းလုပ္ကုိင္ရာတြင္ ပုိ၍ တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈ ရွိလာလိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ေၾကာင္းလည္း ေနာ္ပီသေလာက ဆက္ေျပာသည္။

၎သတၱဳတြင္း စီမံကိန္းေနရာသည္ ဆယ္စုႏွစ္ခ်ီ၍ အစုိးရတပ္မေတာ္ႏွင့္ ေကအဲန္ယူ-ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ုံးအၾကား လက္နက္ကုိင္ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားရာေဒသျဖစ္ၿပီး ေက်းရြာေပါင္း ၂၂ရြာမွ ေဒသခံ ၁၆၀၀၀ေက်ာ္ ေနထုိင္လ်က္ရွိရာ ၎တုိ႔၏ ျပည့္စုံ လုံေလာက္ေသာ စံခ်ိန္စံညြန္းႏွင့္ကုိက္ညီသည့္ လူေနမႈဘဝရရွိခြင့္ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈ အေျမာက္အမ်ား ႀကံဳေတြ႔ခံရ မႈတုိ႔ေၾကာင့္ ၎စီမံကိန္းကုိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္မႈကာလအတြင္း အၿပီးတုိင္ရပ္နားထားရန္ ေဒသခံမ်ားက ဆႏၵရွိၾကသည္ ဟု ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပပါရွိသည္။

စီမံကိန္းေၾကာင့္ ထိခုိက္ခံစားေနရသည့္ ေဒသခံရြာသူတစ္ဦးက “က်မတုိ႔က ေက်ာက္မီးေသြးမီးထေလာင္ေနလုိ႔ ဆုိးဆုိးရြားရြား ခံစားေနရတယ္။ ကုမၸဏီကလည္း ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မေျဖရွင္းေပးႏုိင္ဘူးဆုိတာ က်မတုိ႔ သိရၿပီး။ အဲ့ဒါက က်မတုိ႔ဘဝေတြ ကုိ ဘယ္လုိမွဆက္ၿပီး သည္းမခံႏုိင္ေအာင္လုပ္ေနတာပဲ။ ဒီေက်ာက္မီးေသြးပုံႀကီး ဒီလုိပဲ အၿမဲတမ္း မီးေလာင္ေနမွာကုိ က်မတုိ႔ တကယ္ပဲ ေၾကာက္ပါတယ္။ ထုိင္းႏုိင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္က ဒီစီမံကိန္းကုိ လာေရာက္စစ္ေဆးၿပီး ထုိင္းႏုိင္ငံပုိင္ ကုမၸဏီ ေတြဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံက ေဒသခံေတြအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ထပ္မလုပ္ဖုိ႔ ေသခ်ာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးႏုိင္ မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္”ဟု ထုတ္ျပန္ခ်က္၌ ေျပာဆုိထားသည္။

အဆုိပါေက်ာက္မီးေသြးစီမံကိန္းမွ စြန္႔ပစ္ေျမစာမ်ား ေလာင္ကၽြမ္းၿပီး အနံ႔ဆုိးမ်ား ထြက္ေပၚလာမႈေၾကာင့္ စီမံကိန္းေဒသရွိ ေဒသ ခံမ်ားမွာ မူးေဝေအာ့အန္ျခင္း၊ ဖ်ားနာျခင္းမ်ား ခံစားေနရသလုိ စီမံကိန္းေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ား ေသာက္သုံးရန္၊ ခ်ဳိးရန္ႏွင့္ ခ်က္ ျပဳတ္ရန္ ေရအရင္းအျမစ္မွာ ညစ္ညမ္းေနကာ မုိးရာသီတြင္ ၎ညစ္ညမ္းေရမ်ား ျမစ္ေခ်ာင္းအတြင္းသုိ႔ စီးဝင္လာမႈေၾကာင့္ ေရေနသတၱဝါမ်ားေသေၾကျခင္း၊ ေဒသခံမ်ား၏ စုိက္ပ်ဳိးသီးႏွံမ်ား ပ်က္စီးျခင္းမ်ားျဖစ္ခဲ့ရၿပီး ေဒသခံမ်ား၏ စားဝတ္ေနေရးႏွင့္ လူေနမႈဘဝအတြက္ ထိခုိက္လွ်က္ရွိေနသည္ဟုလည္း ေဒသခံမ်ားက ေျပာဆိုသည္။

“ဒီစီမံကိန္းေၾကာင့္ ထိခုိက္ခံရတဲ့ေဒသခံေတြက စီမံကိန္းေၾကာင့္ သူတုိ႔အေပၚျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ ထိခုိက္ခံစားရမႈေတြ ဆုိးက်ဳိးေတြအ တြက္ကုိ ျပန္လည္ေပးေလ်ာ္ဖုိ႔ ကုမၸဏီကုိေတာင္းဆုိေနခဲ့တာ ႏွစ္ေတြၾကာခဲ့ၿပီးျဖစ္ေပမဲ့ အေျဖကေတာ့ ခုထိ မရေသးပါဘူး။ အခု ကုမၸဏီေတြဘက္က ထိခုိက္ခံစားေနရတဲ့ ေဒသခံေတြရဲ႕အသံကုိ ၾကားရပါၿပီ။ ဒီအေပၚမွာအေျခခံၿပီး ဒီထိခိုက္ခံစားရမႈေတြ အတြက္ လုိအပ္တဲ့ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကုိ လုပ္ေဆာင္လိမ့္မယ္လုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္”ဟု Inclusive Development International ၏ မန္းေနဂ်င္းဒါ႐ုိက္တာ David Pred က ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေျပာဆုိထားသည္။

အဆုိပါစီမံကိန္းအတြက္ ေမဖလားဝါးကုမၸဏီမွ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ႏွစ္တြင္ ခြင့္ျပဳမိန္႔ရရွိခဲ့ေသာ္လည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ ေဆာင္မႈကုိ ထုိင္းႏုိင္ငံ၊ ရပ္ခ်္ဘူရီအေျခစုိက္ East Star ကုမၸဏီႏွင့္ ကန္ခ်နဘူရီအေျခစုိက္ Thai Asset ကုမၸဏီတုိ႔က အေကာင္အထည္ေဖာ္လုပ္ေဆာင္ၿပီး ဘန္ေကာက္အေျခစုိက္သည့္ Corporation Energy Earth ကုမၸဏီမွ အဆုိပါသတၱဳတူး ေဖာ္မႈလုပ္ငန္းအတြက္ ရန္ပုံေငြေထာက္ပ့ံရန္ႏွင့္ ေက်ာက္မီးေသြးဝယ္ယူသူမ်ားကုိ ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္ ျဖန္႔ေဝရန္အတြက္ သေဘာတူညီခ်က္ကုိ ၂၀၁၂ခုႏွစ္တြင္ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့သည္။

စက္တင္ဘာ ၁၁ရက္ေန႔က ျပဳလုပ္သည့္ ကနဦး ၾကားနာစစ္ေဆးမႈသုိ႔ အဆုိပါထုိင္းကုမၸဏီသုံးခုမွ ကုိယ္စားလွယ္မ်ား တက္ ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။ ယခုကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ ဘန္းေခ်ာင္းေက်ာက္မီးေသြးစီမံကိန္းကုိ လုပ္ေဆာင္ေနသည့္ သက္ဆုိင္ရာ ကုမၸဏီ တုိ႔အား အခက္အခဲ အမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ေကအုိင္စီအေနျဖင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္း၍ မရရွိခဲ့ေပ။