လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

အယ္ဒီတာအာေဘာ္

ကရင္စာေပေလာက ဖြံ႔ၿဖိဳးခ်ိန္တန္ၿပီ

လြန္ခဲ့သည့္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ေနာက္ပုိင္း စာေပစိစစ္ေရး မထားရွိေတာ့သည့္အခ်ိန္တြင္ စာေပေလာကတြင္ အမ်ိဳးစားစံုစာေပ မ်ား၊ အထူးသျဖင့္ ႏုိင္ငံေရး စာေပမ်ား လိႈင္လိႈင္ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ စာအုပ္တန္းဟု လူသိမ်ားသည့္ ပန္းဆိုး တမ္းလမ္းတစ္ေလွ်ာက္ရွိ စာအုပ္ဆုိင္မ်ားတြင္ အမ်ိဳးစားစံု စာအုပ္မ်ားကို ေတြ႔ႏုိင္သည္။

လက္ရွိ အခ်ိန္တြင္လည္း ပုဂၢလိက ေန႔စဥ္သတင္းစာမ်ား၊ အပတ္စဥ္၊ လစဥ္ထုတ္ဂ်ာနယ္၊ မဂၢဇင္း၊ စာေစာင္ မ်ားရာႏွင့္ခ်ီ ထြက္ရွိေနၾကသည္။ ယခုလို ႏုိင္ငံအတြင္း စာေပေလာက အရွိန္ရစျပဳေနခ်ိန္တြင္ ကရင္စာေပေလာက၌ လစဥ္ထုတ္ က ရင္စာေစာင္ဆိုလွ်င္ လက္ခ်ိဳးေရတြက္ႏုိင္သလုိ လစဥ္ထုတ္ ကရင္မဂၢဇင္းမ်ား မထုတ္ေဝႏိုင္ေသးသည္ကို ဝမ္းနည္းဖြယ္ ေတြ႔ရသည္။

ကရင္စာေပေလာ၌ စာေပယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီမ်ား၊ ကရင္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားမ်ား စသည့္တုိ႔က အခါအားေလ်ာ္စြာ ႏွစ္ပတ္လည္ မဂၢဇင္း အခ်ိဳ႕ထုတ္ေဝမႈမ်ားရွိေသာ္လည္း ထုိသုိ႔တစ္ႏွစ္တခါ ထုတ္ေဝႏုိင္ေရးအတြက္ အေတာ္ကိုႀကိဳးစား ႐ုန္းကန္ေနရသလို သမုိင္းေနာက္ခံျပဳ ကရင္အမ်ိဳးသားႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ စာအုပ္မ်ား ထုတ္ေဝျဖန္႔ခ်ိရာတြင္လည္း အရင္းျပန္ရေက်နပ္ရသည့္ အေျခအေနသာရွိသည္ဟု ထုတ္ေဝသူမ်ားဆိုသည္။

ကရင္လူမ်ိဳးမ်ား စာဖတ္အားနည္းသည္ဟု ကရင္ႏွစ္ပတ္လည္ မဂၢဇင္းတစ္ေစာင္ကို ဦးေဆာင္ထုတ္ေဝေနသူ အယ္ဒီတာ တစ္ဦးက ေျပာသည္။ တစ္ႏွစ္တစ္ခါ ထုတ္ေဝသည့္ မဂၢဇင္းအတြက္ စံခ်ိန္မွီစာမူမ်ား ရရွိေရးလံုးပမ္းေနရသလို ကရင္စာ ေရးဆရာေကာင္းမ်ား ေပၚထြက္လာမႈ လြန္စြာအားနည္းေနသည္ဟု သူကသံုးသပ္ ေျပာသည္။

အမွန္စင္စစ္ စာေပထုတ္ေဝမႈအပိုင္းတြင္ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ား ေခတ္ေနာက္က်ခဲ့သူမ်ား မဟုတ္ေပ။ ကရင္စာေပသမုိင္းကိုျပန္ ေလ့လာၾကည့္မည္ဆိုလ်င္ ၁၈၄၁ ခုႏွစ္တြင္ “ဆာတူေဝၚ”(Morning Star) မိုးေသာက္ၾကယ္ အမည္ရ သတင္းစာကို ေမာ္ လၿမိဳင္ၿမိဳ႕တြင္ ဆရာေမဆင္က ဦးေဆာင္ထုတ္ေဝခဲ့သည္။ ၁၈၈၅ ခုႏွစ္တြင္ ဆရာတီသံျပာဦးေဆာင္သည့္ အမ်ိဳးသားသ တင္းစာ၊ ကရင္အမ်ိဳးသားဗဟုိ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္က ထုတ္ေဝသည့္ သုဝ႑တုိင္း အပတ္စဥ္ထုတ္သတင္းစာ၊ တစ္လတစ္ႀကိမ္ထုတ္ ကရင္မဂၢဇင္းမ်ား၊ ယုဒသန္ေကာလိပ္ ေက်ာင္းသားမ်ား ထုတ္ေဝသည့္ ကရင္ေက်ာင္းသားမဂၢဇင္း၊ ကရင္ေရွ႕ေဆာင္ဂ်ာနယ္ စသျဖင့္ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ထုတ္ေဝႏုိင္ခဲ့ ဖူးသည္။

၁၉၆၀ ေက်ာ္ တစ္ပါတီအာဏာရွင္ စနစ္ႏွင့္ စစ္အာဏာရွင္ စနစ္က်င့္သံုးခ်ိန္တြင္ စာေပေလာက အေမွာင္ဖံုးခဲ့ ရသလို ဘာသာေရးစာေစာင္မ်ားမွလြဲ၍ က်န္ကရင္စာေပမ်ားလည္း မထုတ္ေဝႏိုင္ျဖစ္ခဲ့ရကာ ဒီမိုကေရစီဖက္ဒရယ္အေရး၊ တုိင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစု အေရးႏွင့္ ဆုိင္သည့္ စာေပမ်ားကို ခိုးဖတ္ရသည့္ အေျခအေနႀကံဳ႕ေတြ႔ ခဲ့ရသည္။

စာအုပ္စာေပ လူ႔မိတ္ေဆြ၊ အလိမၼာ စာမွာရွိဆိုသည့္ ဆို႐ိုးစကားအတုိင္း စာအုပ္စာေပဖတ္႐ႈကာ ဗဟုသုတ ႂကြယ္ဝသူမ်ားသာ အမွားအမွန္ခြဲျခမ္း စိတ္ျဖာႏိုင္ၿပီး ဥာဏ္ပညာရွိ လူေတာ္လူေကာင္းအျဖစ္ မိမိကိုယ္ မိမိ တည္ေဆာက္ကာ ထိုမွတစ္ဆင့္ မိမိပတ္ဝန္းက်င္၊ မိမိလူမ်ိဳး တိုးတက္ေရးအတြက္ နည္းလမ္းမွန္ ဦးေဆာင္ လမ္းျပႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

ကမၻာေပၚတြင္ ဂုဏ္သိကၡာရွိ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးကို စာေပ၊ စကား၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ အႏုသုခုမ၊ ဓေလ့ထံုးတမ္းစသည့္ အဂၤါ ရပ္ မ်ားျဖင့္ဖြဲ႔ စည္းထားၿပီး ယင္းတုိ႔အၿမဲရွင္သန္ဖြံ႔ၿဖိဳးေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရန္လုိအပ္သည္ဟု ကရင္ဘိုးေဘမ်ားက လမ္းၫႊန္ဆံုးမ ခဲ့သည္။

မိမိတို႔ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားအေနျဖင့္ ယဥ္ေက်းမႈ၊ အႏုသုခုမ၊ ဓေလ့ထံုးတမ္းဆုိင္ရာ ပြဲလမ္းသဘင္မ်ားကို အားတက္သေရာ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားရွိေသာ္လည္း စာေပ၊ စကားပိုင္းတြင္ အားနည္းေနသည္ကို ေတြ႔ႏုိင္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဥာဏ္ပညာ ဗဟုသုတျပည့္ဝသည့္ လူေတာ္လူေကာင္း ကရင္ေမာင္မယ္မ်ားေပၚထြက္လာေရးအတြက္ ကရင္လူငယ္ေလးမ်ား စာမ်ားမ်ားဖတ္ရန္ ကရင္သတင္းစဥ္က တုိက္တြန္းလုိသည္။