လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

ေကအိုင္စီ-ကရင္သတင္းဌာန ႏွစ္ ၂၀ ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့သူ ေကအဲန္ယူ ဒုဥကၠဌေဟာင္း ပဒို ေဒးဗစ္သာကေပါ၏ အမွတ္တရ အမွာစကား

အဲဒီအခ်ိန္ က်ေနာ္က ေကအဲန္ယူ သတင္းနဲ႔ ျပန္ၾကားေရး ဌာနကို ကိုင္ရတဲ့အခါမွာ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္မွာ Karen Information Center အ့ဲသလို သတင္းျဖန္႔ခ်ိေရးဌာနကို ထူေထာင္ခဲ့တယ္။ ထူေထာင္တာက ေတာ့ Independent News အေနနဲ႔ပဲ ေကအဲန္ယူအတြက္ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိ ေရးဆိုတာထက္ ဒီမိုကေရစီ လႈပ္ရွားမႈ ၈၈ ေနာက္ပိုင္းမွာ ေရာက္ရွိလာတဲ့ ဒီမိုကေရစီ အင္အားစုေတြရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈ၊ စစ္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္ လို႔ကေတာ့ မီးရႈိ႕ခံရတဲ့ရြာေတြ၊ ညဥ္းပမ္းႏွိပ္စက္ခံရတဲ့ဟာေတြ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံရတဲ့ သတင္းေတြ က်ေနာ္တို႔ ထုတ္ခဲ့ပါတယ္။

ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေကအဲန္ယူအေနနဲ႔ အဓိက ကေတာ့ ဒီမိုကေရစီအတြက္ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုေတြနဲ႔ ဘယ္လိုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ၊ လႈပ္ရွားမႈ စတဲ့သတင္းေတြကို က်ေနာ္တို႔ အမ်ားအျပား ျဖန္႔ေဝတယ္။ သတင္းေတြလည္းထုတ္ ျဖစ္တယ္။ တစ္လတစ္ခါ အဂၤလိပ္လုိလည္း ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း အဂၤလိပ္ လို မလုိေတာ့ ျဖဳတ္လိုက္တယ္။ ေနာက္ ဗမာစာနဲ႔ ကရင္စာ တစ္လတစ္ခါ ထုတ္တယ္။

အေနာက္တုိင္း သတင္းစာေတြလုိပဲ သတင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေနအထားအတိုင္းပဲ သတင္းဆိုတာ က အျဖစ္အပ်က္အမွန္ကို ေဖာ္ျပတယ္။ စာဖတ္ပရိႆတ္ အေနနဲ႔ ျပည္သူအေနနဲ႔ အမွားအမွန္ ေရြး ခ်ယ္ဖို႔ပဲ။ သတင္းမွာကေတာ့ လိုအပ္တာ ၃ မ်ိဳးရွိတာေပါ့ေလ။ အသိေပး၊ ပညာေပးနဲ႔ ေဖ်ာ္ေျဖေရး။ ေဖ်ာ္ေျဖ တယ္ဆိုတာက ကဗ်ာတို႔ လကၤာတို႔ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီမွာ ဖတ္စရာ၊ မွတ္စရာ အတိုအထြာ၊ ရယ္ စရာ ေမာစရာ ဟာသေလးေတြ အဲဒီအစိတ္အပိုင္းေတြလည္း သတင္းစာထဲမွာ တျဖည္းျဖည္းထည့္ လာတာေပါ့ေလ။

သတင္းအေနနဲ႔က လြတ္လပ္စြာ ေရးသား ေျပာဆိုခြင့္ အေျခခံအရ ပါတီစုံ ဒီမိုကေရစီ စနစ္မွန္ကဲ့သို႔ ပါပဲ။ အာဏာအလြဲ သုံးစားမႈ လုပ္တတ္တယ္။ အစိုးရဆိုတာ လူတစ္စု ေကာင္းစားေရးအတြက္ လုပ္ တတ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ သတင္းဌာနအေနနဲ႔က အဲဒါေတြကို ေထာက္ျပဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္။ ဒါက ဒီမိုက ေရစီမွာ Check and Balance ေပါ့ေလ။ အဲဒါေတြနဲ႔ မလုံေလာက္ေသးဘူး။ ျပည္သူလူထု ဘက္က ထိန္းေက်ာင္းတဲ့ သေဘာမ်ိဳး။ အဲဒီေတာ့ သတင္းဌာနဆိုတာ ျပည္သူဘက္က ရပ္တည္ရမယ္ ဆိုတဲ့ အေျခခံအရ ေကအိုင္စီကလည္း အဲဒီပုံစံမ်ိဳးပဲ။
သမၼတႀကီး ဦးသိန္းစိန္ ဒီမိုကေရစီ အေျပာင္းအလဲဆိုၿပီးေတာ့ တက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ ငန္းေတြ အေၾကာင္းကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေရးသားပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ျပည္သူေတြရဲ႕အသံ၊ အေျခအေန အေသးစိတ္ အစိုးရအေနနဲ႔ မေဆာင္ရြက္တာ၊ ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္တာေတြကို ေဖာ္ျပပါ တယ္။ ကရင္မီဒီယာ အေနနဲ႔က ဒီမိုကေရစီ စစ္စစ္ျဖစ္ေပၚေရးအတြက္ကို အမ်ားျပည္သူသိရွိေအာင္ အေျခအေန မွန္ေတြကို တင္ျပဖို႔ လိုပါတယ္။ အေျခအေန မွန္ဆိုတာ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပမွာ ရွိတဲ့ ကရင္ လူထုေတြ အားေကာင္းလာေအာင္ ကရင္မီဒီယာကေန ေကအိုင္စီအေနနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တယ္။ ေဆာင္ရြက္လည္းေဆာင္ရြက္သင့္တယ္။

ဒီ ၂၀ အတြင္း အမ်ားႀကီးတိုးတက္လာပါတယ္။ ဒီထက္ပိုအားေကာင္းေအာင္ ကၽြမ္းက်င္တဲ့ လူငယ္ ေတြ ေမြးထုတ္ရမယ္။ အဲ့ဒီအလုပ္လည္း ရွိတယ္။ အဲဒါအတြက္ အဓိက ေထာက္ပံ့ေၾကး ဆိုတာထက္ သတင္းအေနနဲ႔ ဝင္ေငြဟာ ကိုယ့္လည္ပတ္မႈအတြက္ အေရးႀကီးတယ္။ အဲဒီေတာ့ သတင္းကို ေရာင္း ၿပီး ဝင္တဲ့ဝင္ေငြဟာလည္း လူသစ္ေတြ၊ သတင္းသမားအသစ္ေတြ၊ ကရင္ လူငယ္ေတြထဲမွာ ေမြးထုတ္ သင္တန္းေပးႏိုင္ေအာင္ အဲဒါလုိအပ္တယ္။ ေကအဲန္ယူရဲ႕ ဝါဒျဖန္႔တဲ့ စာေစာင္တစ္ခုမျဖစ္ဖို႔ အဲဒါ ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ အမ်ားႀကီး သတိထားတယ္။ ျပည္သူလူထုအတြက္ ရပ္တည္ဖို႔ အဓိကျဖစ္တယ္။
တစ္ပတ္တစ္ခါ ဒီဗြီဘီမွာ ႐ုပ္သံ ထုတ္လႊင့္တာကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ ျဖစ္လာပါတယ္။ ႐ုပ္သံလႊင့္တယ္ ဆိုေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ က်ယ္ျပန္႔လာတာေပါ့။ ေကအိုင္စီအေနနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ကရင္တစ္မ်ိဳးသားလုံး အတိုင္းအတာနဲ႔ လႊမ္းၿခဳံတဲ့ သတင္းဌာနအျဖစ္ တျဖည္းျဖည္း ျဖစ္လာပါတယ္။ ေနာက္ကိုလည္း ဒီထက္ပိုၿပီး က်ယ္ျပန္႔လာမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ အဲဒါ ျပည္သူေတြရဲ့ ေထာက္ခံမႈလည္း လိုတယ္။

အဲဒီေတာ့ ထုတ္တဲ့သတင္းစာကို တန္ရာတန္ေၾကးေပါ့ေလ ဝယ္က်ဖို႔ လုိပါတယ္။ ဥပမာ.. တစ္ေယာက္ ဝယ္ရင္ ႏွစ္ေယာက္၊ သုံးေယာက္ဖတ္ႏိုင္တယ္ အစရွိသျဖင့္ အေယာက္တိုင္းဝယ္ဖို႔ဆိုတာထက္ တတ္ႏိုင္တဲ့ လူေတြအေနနဲ႔ ေကအိုင္စီက ထုတ္တဲ့ သတင္းစာေတြ ဝယ္ဖို႔လိုတယ္။ ေနာက္ဆုံးပုိၿပီး ေတာ့ အဆင့္ျမင့္လာတဲ့အခ်ိန္က်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ News Agency သတင္းဌာနအေနနဲ႔ အဲ့သလို ေကအိုင္စီက ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ ျဖစ္လာဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ သတင္းစာ၊ ဂ်ာနယ္ေတြ အဲဒါကို တဆင့္သတင္းျပန္ၿပီးေတာ့ ျဖန္႔ေဝတာေပါ့။ ျဖန္႔ေ၀တဲ့အခါမွာလည္း တန္ရာတန္ေၾကးဆုိင္ရာ အဖိုးအခနဲ႔ အဲဒီ ျဖန္႔ေဝတဲ့အထိေပါ့။

အဲဒီမွာ တစ္ျပည္လုံးအတိုင္းအတာနဲ႔ သတင္းယူတာ၊ သတင္းျဖန္႔ေဝတာမ်ိဳး ျဖစ္လာႏိုင္ဖို႔လည္း ရွိပါ တယ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ကရင္လူငယ္ထဲက သတင္းဌာနနဲ႔ ပတ္သက္တာ အေရးႀကီး တာေတြ သိျမင္လာလို႔ရွိရင္ သတင္းဌာနဆိုတာက ခံစား ခြင့္ေတာ့ သိပ္မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ ပါဝင္ၿပီး ေတာ့ သတင္းယူ၊ သတင္းျဖန္႔ခ်ိေရး လုပ္ငန္းေတြ ပိုမုိ ပါဝင္လာမယ္လို႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီသတင္းက ကရင္တစ္မ်ိဳးသားလုံး ေဘာင္ကို ေက်ာ္ၿပီးေတာ့ တစ္တိုင္းျပည္လုံး အတိုင္း အတာနဲ႔ အျဖစ္အပ်က္အေျခအေနေတြ အမ်ားျပည္သူ သိရွိေအာင္ တင္ျပဖို႔ေပါ့။
ေနာက္ၿပီးေတာ့ သတင္းအေနနဲ႔ကလည္း တဆင့္ဆင့္ အဆင့္ျမင့္လာတယ္ဆိုတဲ့အတိုင္း ေပါ့ေလ သတင္းေပးျခင္း၊ ပညာေပးျခင္းဆိုတာလည္းရွိပါတယ္။ ဥပမာ…က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ပညာေပး တာရွိမယ္။ အားကစားနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ပညာေပးတာရွိမယ္ အစရွိသျဖင့္ေပါ့။ အဲလိုပညာေပးတာ ဖတ္စရာ၊ မွတ္စရာေတြေပါ့။ အဲ့သလို ပညာေပးတာ ရွိသလို ေဖ်ာ္ေျဖေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း ဓာတ္ပုံ၊ ကာတြန္း၊ ရယ္စရာေမာစရာ၊ ဟာသ၊ စာတိုစာပိုဒ္ေတြ အဲဒါထည့္ၿပီးေတာ့ ျဖန္႔ေဝသြားမွ ဆုိရင္ေတာ့ ျဖန္႔ေဝသြားႏိုင္မယ့္အဆင့္ကို ေရာက္ရွိသြားမယ္ လုိ႔ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။