လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

ဖားအံအလင္းတန္းကုမၸဏီ မန္းေနးဂ်င္းဒါ႐ိုက္တာ ေစာေက်ာ္မိုးႏွင့္ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းျခင္း။

“ေဒသခံေတြဆိုတဲ့ စကားကို သံုးသံုးၿပီးေတာ့ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ေဒသခံေတြ အလုပ္အကိုင္ရ၊ မရဆိုတာက လက္ရွိ အာဏာရအစိုးရမွ ျပန္သံုးသပ္ဖို႔သင့္တယ္။”

< <<<<<>>>>>>>>>>
ေစာေက်ာ္မိုးသည္ အသက္ ၃၈ ႏွစ္ရွိ ကရင္လူငယ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္တြင္ ကရင္ျပည္ နယ္၊ ဖားအံၿမိဳ႕ အ.ထ.က(၃)ေက်ာင္းတြင္ ၁၀ တန္းေအာင္ျမင္ၿပီး ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ အေရးအခင္းျဖစ္ၿပီးေနာက္ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွာ ႐ုကၡေဗဒ(Botany) ဘြဲ႔ကုိ ရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွာ စီးပြားေလာကတြင္ စတင္၀င္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ လွ်ပ္စစ္နဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့လုပ္ငန္းကိုသာ တစိုက္မတ္မတ္ လုပ္ကိုင္လာသူျဖစ္ၿပီး ဖားအံ အလင္းတန္း ကုမၸဏီကို စတင္တည္ေထာင္သူအနက္ တစ္ဦးအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။
NLD အစိုးရသစ္တက္လာၿပီးေနာက္ ကရင္ျပည္နယ္တြင္ ေဒသခံမ်ားအတြက္ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း တိုးတက္မႈ အေျခအေနႏွင့္ တိုင္းရင္းသားေဒသခံကုမၸဏီတို႔၏ အခန္းက႑ အေျခအေနကို သိရွိရန္အတြက္ ကရင္ျပည္နယ္၊ ဖားအံအလင္းတန္းကုမၸဏီ မန္းေနးဂ်င္းဒါ႐ိုက္တာျဖစ္သူ ေစာေက်ာ္မိုးအား ေကအိုင္စီမွ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းထားသည္မ်ားကုိ ေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။
< <<<<<<<<<>>>>>>>>>>>>

ေမး။ ။ အစ္ကိုတို႔ ကုမၸဏီအေၾကာင္း ေျပာျပေပးပါဦး။

အစ္ကိုတို႔ရဲ႕ ကုမၸဏီအေၾကာင္းေျပာရရင္ေတာ့ ပထမေတာ့ အစ္ကိုက သူမ်ားေနာက္လိုက္ပဲျဖစ္တယ္။ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ အစ္ကိုရဲ႕သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးက အခက္အခဲေလးတစ္ခုျဖစ္သြားတယ္။ သူလုပ္တဲ့ ၀မ္းဆဲဗင္း မီးဓါတ္တိုင္ေတြ တစ္တိုင္မွ မေရာင္းရဘူး။ ေဒသခံလည္းျဖစ္ရဲ႕သားနဲ႔ေပါ့။ အဲေတာ့ အစ္ကိုတို႔လည္း နည္းနည္းေလးေတာ့ ခံစားရတယ္။ ဒီေဒသမွာ ဓါတ္တိုင္အရည္အေသြးျပည့္မီရဲ႕သားနဲ႔ ဘယ္သူမွမသံုးၾကဘူး။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ အစ္ကိုတို႔ ခံစားခ်က္ျဖစ္ၿပီး ေတာ့ ဒီ ကုမၸဏီ စတင္ေထာင္ဖို႔ အစ္ကိုတို႔ဖြဲ႔စည္းျဖစ္သြားတယ္။ ဖားအံအလင္းတန္း ကုမၸဏီကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္၊ ၉ လပိုင္းမွာ စတင္ တည္ေထာင္ျဖစ္တယ္။

ေမး။ ။ ျပည္နယ္အစိုးရသစ္လက္ထဲမွာ လွ်ပ္စစ္လုပ္ငန္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ျပည္နယ္အစိုးရက တင္တာ(ေစ်းၿပိဳင္ကမ္းလွမ္းသည္)ေခၚယူတဲ့အခါ အစ္ကိုတို႔ ကုမၸဏီက တင္တာတင္ျဖစ္လား။

စတင္တည္ေထာင္ၿပီးခ်ိန္မွာ ျပည္နယ္အစုိးရမွ ေခၚယူတဲ့ လွ်ပ္စစ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့တင္တာ တစ္ခုလြတ္သြားပါတယ္။ ဒီ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ၆ လပိုင္းမွာေတာ့ ျပည္နယ္အစိုးရေခၚယူတဲ့ လွ်ပ္စစ္တင္တာကို အစ္ကိုတို႔ ၀င္ဆြဲခြင့္ရတယ္။ အစ္ကိုတို႔ ကုမၸဏီက ပဏာမ ၃ ေလာက္ေအာင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ အကုန္လံုးျပန္ျပဳတ္သြားတယ္ေပါ့ေနာ္။

ေမး။ ။ ကရင္ျပည္နယ္မွာ ေဒသခံ တိုင္းရင္းသားကုမၸဏီ ဘယ္ေလာက္ရွိပါသလဲ။

ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ အစ္ကိုတို႔ သိထားသေလာက္ေတာ့ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားကုမၸဏီက စုစုေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္ ေလာက္ရွိမယ္ထင္တယ္။

ေမး။ ။ NLD အစိုးသစ္ တက္လာတဲ့ေနာက္ပိုင္း ကရင္ျပည္နယ္မွာ ျပည္နယ္အစိုးရမွ ေဒသခံေတြအတြက္ အလုပ္ အကိုင္အခြင့္အလမ္းေတြကို ဘယ္ေလာက္ဖန္တီးေပးႏိုင္သလဲဆိုတာ သံုးသပ္ေပးပါ။

အစ္ကိုတို႔ လူမ်ိဳးေတြက စာဖတ္ဖို႔လိုတယ္။ အရာရာကို သူမ်ားပါးစပ္ဖ်ားမွာပဲ လမ္းမဆံုးဖို႔ေတာ့လိုတယ္။ သူမ်ားေတြက ေဒသခံေတြ အလုပ္အကိုင္ရရွိေရးဆိုၿပီး ခဏခဏသံုးၿပီးေတာ့ တကယ္ရ၊ မရဆိုတာကို အစ္ကိုတို႔ တိုင္းရင္းသားအ ေနနဲ႔ျပန္ၿပီးသံုးသပ္ရမယ္။ တိုင္းရင္းသားကုမၸဏီအေနနဲ႔လည္း သံုးသပ္ရမယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ လွ်ပ္စစ္ တင္တာကိုၾကည့္ လိုက္…အေ၀းက ကုမၸဏီေတြပဲ ေအာင္သြားတယ္။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားကုမၸဏီေတြက အနည္းငယ္ပဲေအာင္ၾကတယ္။ ဒီႏွစ္ ၂၀၁၇၊ ၆ လပိုင္းမွာ ဖြင့္ခဲ့တဲ့ လွ်ပ္စစ္တင္တာမွာလည္း ေဒသခံေတြ ကုမၸဏီေတြက အနည္းစုေလာက္ပဲရၿပီးေတာ့ အေ၀းက အျခားကုမၸဏီေတြကေတာ့ ၃၀ ေက်ာ္ ေလာက္ေအာင္သြားၾကတယ္။ ေဒသခံေတြဆိုတဲ့ စကားကို သံုးသံုးၿပီးေတာ့ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ဒီေဒသခံေတြ အလုပ္အကိုင္ရ၊ မရဆိုတာက လက္ရွိအာဏာရအစိုးရမွ လူႀကီးပိုင္းေတြျပန္သံုးသပ္ဖို႔သင့္တယ္။ ဥပမာ…ေမာ္လၿမိဳင္တို႔ဘက္ကဆိုရင္ တိုင္းရင္းသားေဒသခံကုမၸဏီေတြ ဦးစားေပးၿပီး အားလံုးယူၿပီးမွ က်န္တာေတြကို အေ၀းက အျခားကုမၸဏီေတြကို ျပန္ေပးလုပ္ၾကတယ္။ အခုက်ေတာ့ ကရင္ျပည္နယ္က အဲလိုမဟုတ္ဘူး။ အေ၀းကုမၸဏီေတြယူလို႔ မကုန္ေတာ့မွ ေဒသခံကုမၸဏီေတြကို မစို႔မပို႔ေလး ျပန္ေပးတဲ့ပံုစံလိုျဖစ္ေနတယ္။
လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ျပည္နယ္အစုိးရက အဲဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘာေတြလုပ္ေဆာင္ေနလဲဆိုတာ မသိဘူး။ အျခား အလုပ္အကိုင္ေတြလည္း သိပ္မသိဘူး။ အစ္ကိုတို႔လုပ္ငန္းနဲ႔ဆိုင္တဲ့က႑ေတြမွာေတာ့ ေဒသခံေတြ အတြက္ ပိုၿပီး အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းနည္းလာတယ္။ အေ၀းက လူေတြပဲ လာလုပ္သြားတာပဲ ျမင္တယ္။ လက္ရွိ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ တင္တာကိုပဲၾကည့္လိုက္ အေ၀းက ကုမၸဏီေတြပဲ ျပည္နယ္အစိုးရေပးၿပီးေတာ့ အေ၀းက ကုမၸဏီပဲလာ လုပ္ဖို႔ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေဒသခံအလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းေတြ ပိုနည္းသြားတယ္လို႔ပဲ ျမင္တယ္။

ေမး။ ။ ကရင္ျပည္နယ္အစိုးရက ေဒသခံတိုင္းရင္းသားကုမၸဏီေတြ ဦးစားမေပးမႈအေပၚမွာ အစ္ကိုတို႔အေနနဲ႔ ဘာေတြေျပာခ်င္ပါသလဲ။

အစ္ကိုတို႔လည္း ခံစားရတယ္။ တစ္ခ်ိန္က စစ္ေဘးစစ္ဒဏ္ေတြ၊ ေပၚတာဆြဲခံရတဲ့ဒဏ္ေတြ၊ မဖြ႔ံၿဖိဳးမတိုးတက္တဲ့ ဒဏ္ေတြ၊ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းမရွိခဲ့တဲ့ဒဏ္ေတြဟာ အစ္ကိုတို႔ေတြ အလူးအလဲခံစားခဲ့ရတယ္။ ကိုယ့္လူမ်ိဳးေတြ တစ္ဘက္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ေရာက္ကုန္သြားၾကတယ္။ နည္းနည္းၿငိမ္းခ်မ္းလာၿပီးဖြံ႔ၿဖိဳးလာတဲ့အခါ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရဲ႕ အသီးအပြင့္ေတြကိုေတာ့ ကိုယ့္လူမ်ိဳးေတြက မခံစားၾကရဘူး။

ေမး။ ။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသား အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းရရွိေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျပည္နယ္အစိုးရအေနနဲ႔ ဘယ္လိုလုပ္ ေပးေစခ်င္ပါသလဲ။

ကရင္ျပည္နယ္ အစိုးရအေနနဲ႔ၾကေတာ့ သူတို႔ေျပာတဲ့စကားလံုးအတိုင္း ေဒသခံေတြအလုပ္အကိုင္ရရွိေရး စကားကို သံုးသံုးၿပီးေတာ့ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဥပမာ…လွ်ပ္စစ္တင္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အျခားတင္တာ ပဲျဖစ္ျဖစ္ ကုမၸဏီ ေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္ရွိရင္ ေဒသခံေတြကို ၂၀ ေက်ာ္ေလာက္ေပးခဲ့ရင္ ေဒသခံလူငယ္ေတြလည္း အလုပ္အကိုင္အခြင့္ အလမ္းေတြရလာမယ္။ ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာ ျပည္နယ္အတြက္ ဒီေဒသခံကုမၸဏီေတြကပဲ ေဒသဖြံ႔ၿဖိဳးေရးေတြ ျပည္နယ္ဖြံ႔ၿဖိဳး ေရး ၀င္ေရာက္ကူညီလုပ္ေဆာင္ႏိုင္တယ္။ အေ၀းက အျခားကုမၸဏီေတြ ျပည္နယ္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ေတြကို အကူညီေတာင္းခံဖို႔ မလြယ္ဘူး။ ေဒသခံကုမၸဏီဆိုရင္ေတာ့ သူ႔ေဒသခံျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းကို သူ႔ေဒသမွာပဲ သူလုပ္ ေဆာင္မွာေပါ့။ ကူညီႏိုင္မွာေပါ့။ ျပည္နယ္အစိုးရ အေနနဲ႔ ဒီေဒသခံကုမၸဏီေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။ ေဒသခံကုမၸဏီေတြကို ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္လာေအာင္ ကူညီအားေပးသင့္တယ္။

ေမး။ ။ ကရင္ျပည္နယ္မွာ ရွိေနၾကတဲ့ ေဒသခံကုမၸဏီေတြကို ဘာေတြေျပာၾကားခ်င္လဲ။

ဒီေဒသ အတြင္းမွာရွိေနၾကတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကုမၸဏီရွင္ေတြလည္းေကာင္း အားလံုး ကြန္ယက္ေလးေတြဖြဲ႔ၿပီးေတာ့ ပူးေပါင္းသင့္ၿပီးလို႔ထင္တယ္။ ၿပီးေတာ့မွ အေျခအေနအရပ္ရပ္ကို ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဆီ တင္ျပဖို႔ေတာ့လိုလာၿပီးလို႔ ထင္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္လို႔ဆိုရင္ေတာ့ အစ္ကိုတို႔ ပြင့္ပြင့္လင္း လင္းေျပာရရင္ တစ္ခ်ိန္က မဖြံ႔ၿဖိဳးတဲ့ေဒသကေန နည္းနည္းေလးဖြံ႔ၿဖိဳးလာတဲ့ကုမၸဏီေတြဆိုေတာ့ အေ၀းကကုမၸဏီေတြကို ယွဥ္လို႔ မႏိုင္ဘူးေပါ့ေနာ္။ သူတို႔မွာက အစစအရာရာျပည့္စံုေနၿပီး။ ဒီေဒသမွာ အရင္က ဒုကၡေတြကို ဘာမွ သူတို႔ မခံစားခဲ့ရဘူး။ ဘယ္ေဒသေတြမွာ ဘယ္လိုသြားႏုိက္စားရမလဲဆိုတာကို သူတို႔ကေတာ့ ႀကိဳျမင္ၾကတယ္ေပါ့ေနာ္။ တိုင္းရင္းသားအေနနဲ႔ ဒါေတြကို မလုပ္ဘူး။ တိုင္းရင္းသားကုမၸဏီေတြ ေရရွည္ရပ္တည္ႏိုင္ဖို႔ အခ်င္းခ်င္းပူးေပါင္းၿပီး စစ္မွန္တဲ့ေစတနာနဲ႔ ဒီကရွိေနၾကတဲ့ တိုင္းရင္းသားလူငယ္ေတြကို အလုပ္အကိုင္ရရွိဖို႔အတြက္ ေဖာ္ထုတ္သင့္တယ္လို႔ အစ္ကိုတို႔ျမင္တယ္။

ေမး။ ။ နိဂံုးခ်ဳပ္အေနနဲ႔ ဘာေတြျဖည့္စြက္ ေျပာၾကားခ်င္ပါေသးသလဲ။

ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ သြားေရာက္လုပ္ကိုင္ၾကတဲ့ အစ္ကိုတို႔ တိုင္းရင္းသားေတြ စာရင္းအရ အစ္ကိုစိတ္ထင္ စုစုေပါင္း ၃.၈ သန္းခန္႔ရွိတယ္။ သူတို႔ျပန္လာႏိုင္ဖို႔အတြက္ အဓိကလိုအပ္ေနတာကေတာ့ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္း ပဲျဖစ္တယ္။ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းရွိလို႔ကေတာ့ လူေတြက ကိုယ့္ေျမကိုယ့္ေရမွာ ကိုယ့္ဘာသာ ကိုယ့္ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ကိုယ့္ မိဘရင္ခြင္ေအာက္မွာ အားလံုးက ေႏြးေႏြးေထြးေထြးေနခ်င္ၾကတာခ်ည္းပဲ။ အခုေတာ့ အလုပ္အကိုင္အခြင့္ အလမ္းမရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ တိုင္းတစ္ပါးကို အခက္အခဲေတြနဲ႔သြားၿပီး အလုပ္သြားရွာၾကရတယ္။ တစ္ခါက်ရင္ ခႏၶာရင္းရတယ္။ အခန္႔မသင့္ရင္ အသက္ပါ ရင္းရတဲ့အေနအထားရွိတယ္။ ဒါမ်ိဳးေတြ လည္းရွိခဲ့တယ္။
ကိုယ့္တိုင္းရင္းသားေတြအေနနဲ႔ တစ္ေခတ္တစ္ခါတုန္းက သူရဲေကာင္းဆိုတာ ကိုယ့္ေျမကိုယ့္ေရ ဘာသာတရား၊ ကိုယ့္လူမ်ိဳးကိုထိပါးလာရင္ တိုက္ပြဲ၀င္တယ္။ အဲဒါကို အရင္တုန္းက သူရဲေကာင္းလို႔ ေခၚၾက တယ္။ အခုနည္း ပညာေခတ္ႀကီးေရာက္လာေတာ့ အစ္ကိုဘယ္လိုျမင္မိလဲဆိုေတာ့ အခုေခတ္သူရဲေကာင္းဆိုတာက ကိုယ့္ေျမကိုယ့္ ေရမွာပဲ ကိုယ္တတ္တဲ့ပညာေလးနဲ႔ ကိုယ့္လူမ်ိဳးကိုအလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းကိုေပးႏိုင္တဲ့သူကသာလွ်င္ အဲဒီလူက သူရဲေကာင္းပဲလို႔ အစ္ကိုျမင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ့္လူမ်ိဳးေတြကိုေျပာခ်င္တာက ဘယ္သူက လိမ္ညာေနလဲ၊ ဘယ္သူက အမွန္တကယ္လဲ သိဖို႔က စာမ်ားမ်ားဖတ္ၾကပါ။ စာမဖတ္ၾကရင္ အႀကိမ္ႀကိမ္က်ရံႈးလိမ့္မယ္လို႔ ေစတနာ အရင္းခံနဲ႔ေျပာပါရေစ။