လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

ဒုကၡသည္မ်ား ေနရပ္ ျပန္ပို႔ေရး လုပ္ေဆာင္ေနမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အျမင္သေဘာထားမ်ား

လက္ရွိ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲမ်ားႏွင့္ အတူ ထုိင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္ရွိ ျပည္တြင္းစစ္ေျပး ဒုကၡသည္မ်ား အား ေနရပ္ျပန္ပို႔ေရး လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားရွိေနသည္ကိုေတြ႔ရသည္။ ယင္းအေပၚ နယ္စပ္အေျခစိုက္ ကရင္လူမႈ အဖဲြ႔အစည္းမ်ား၏ အျမင္သေဘာထားမ်ားကို ဇြန္ ၂၀ ရက္တြင္က်ေရာက္သည့္ ကမၻာ့ဒုကၡသည္ေန႔တြင္ ေကအုိင္စီက ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းထားသည္မ်ားကို ေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။

ပဒိုေစာလားေစး ။ ။ ဌာနမႉး (KED -ကရင္ပညာေရးဌာန)


ဒုကၡသည္မ်ား ေနရပ္ကို ျပန္တယ္ဆိုတဲ့ေနရာမွာ သိ္ကၡာရွိရွိနဲ႔ ျပန္တယ္ဆိုရင္ အမ်ားစုက လက္ခံႏိုင္တယ္။ အခု အေျခအေနမွာက်ေတာ့ ျပန္ခ်င္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ မျပန္ခ်င္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ တစ္ဖက္တစ္လမ္းကေနၿပီးေတာ့ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ ဖိအားေပးလာတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒါတရားမွ်တမူ မရွိဘူးလို႔ က်ေနာ္ျမင္တယ္။ ဖိအားေပးတယ္ ဆိုတာက ျပန္ပါလို႔ မေျပာေပမယ့္ တစ္ဖက္က Funding (ရံပံုေငြ)ေတြ မရွိလို႔ စားနပ္ရိကၡာ၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး စတဲ့ ေထာက္ပံ့မူေတြကို ေလွ်ာ့ခ်တယ္ဆိုေပမယ့္လည္း တစ္ဖက္ကေန ျပန္ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ ေတာ့ ဒါဟာ ပညာရွိနည္းနဲ႔ ဖိအားေပးတာပဲ။ တကယ္လို႔ ဒုကၡသည္မ်ားဟာ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ကို ျပန္မယ္ဆိုရင္ သိကၡာရွိစြာနဲ႔ ျပန္ႏိုင္ဖို႔က အေရးအႀကီးဆံုးပဲ။ ဒါမွ ဖိအားအေနနဲ႔ ေပးတဲ့ပံုစံမ်ိဳးလည္း မျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ညင္သာၿပီး သိကၡာရွိမယ္၊ အမ်ားအျမင္မွာလည္း သင့္ေတာ္မယ္။

ဒုကၡသည္ေတြကို ေနရပ္ျပန္ပို႔ေပးခ်င္တယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ ျမန္မာျပည္အစိုးရလည္း လက္ခံရမယ္။ KNU အဖြဲ႔ အစည္းေတြ၊ ဒုကၡသည္စခန္းရဲ႕ တာဝန္ရွိသူေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာ UNHCR နဲ႔ ထိုင္းတို႕ကပါ အကုန္ပူးေပါင္း ပါဝင္ရင္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးေပါ့။

ေစာလယ္နယ္ ။ ။ ဥကၠဌ (ကရင္လူငယ္အစည္းအ႐ုံး-KYO)


ဒုကၡသည္ေတြကုိ အတင္းျပန္ခုိင္းတာမ်ဳိးက မေကာင္းပါဘူး။ သူတုိ႔က ႏုိင္ငံေရးမတည္ၿငိမ္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ စစ္ေရးပဋိပကၡေတြကေန ဖိႏွိပ္မႈအမ်ဳိးမ်ဳိးကုိ ခံစားရတာေၾကာင့္ မိမိေနရပ္ကုိစြန္႔ၿပီး ဒုကၡသည္ျဖစ္လာၾကတာပါ။ ဒီဒုကၡသည္ စခန္းမွာလည္း ဖိႏွိပ္ခံရမႈအမ်ဳိးမ်ဳိးရွိတာပဲ။ စခန္းထဲမွာ လုပ္ကုိင္စားေသာက္ရတာက အဆင္ မေျပ သလုိ အကူအညီ ေထာက္ပံ့မႈေတြလည္း ျပည့္ျပည့္စုံစုံမရႏုိင္ ဘူးေလ။ ဒါေၾကာင့္ ကုိယ့္ေနရပ္ကုိ ျပန္ဖုိ႔ဆို အာမခံခ်က္ ေသေသခ်ာခ်ာ ရွိရမယ္ေလ။

အခုက ျပန္ရမဲ့ေနရာ ေဒသတခ်ဳိ႕မွာဆုိရင္ စစ္တပ္က စခန္းထုိင္ေနတာမ်ဳိး၊ မုိင္းအႏၱရာယ္လုိမ်ဳိး လုံၿခဳံေရး အတြက္ ျပည့္ျပည့္ဝဝ မရွိေသးဘူး။ ဒီထက္မက ျပည္တြင္းထဲမွာလည္း အခုထိတုိက္ပြဲေတြက ရွိေနတုန္းပဲ။ ႏုိင္ငံေရးျပႆနာကုိ ေျဖရွင္းႏုိင္ဖုိ႔ကုိ ေခါင္းေဆာင္ေတြက ႀကဳိးစားလုပ္ေဆာင္ေနၾကလည္း လုိအပ္ခ်က္ ပန္းတုိင္ကုိ မေရာက္ႏုိင္ေသးဘူး။ စစ္မွန္တဲ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး မရေသးတာေၾကာင့္ ဒုကၡသည္ေတြျပန္ဖုိ႔ ေနရာခ်ဖုိ႔နဲ႔ လုပ္ကုိင္စားေသာက္ဖုိ႔ဆုိတာက လြယ္တဲ့ကိစၥ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ အာမခံခ်က္ဘာမွ မရွိေသးဘူးေလ။

ေစာေဟစုိး။ ပညာေရးတာဝန္ခံ (ကရင္ဒုကၡသည္ေကာ္မတီ-KRC)


ဒုကၡသည္ေတြအေပၚ ေနရပ္ျပန္ဖုိ႔ ကုိဖိအားေပးမႈေတြရွိတယ္ဆုိတာမ်ဳိး တခ်ဳိ႕ကျမင္ၾကေပမဲ့ က်ေနာ္ျမင္တာ ကေတာ့ ဒါကေျပာင္းလဲမႈအခ်ိန္တစ္ခုေပါ့။ ဆုိလုိတာက က်ေနာ္တုိ႔ကုိကူညီေထာက္ပံ့ေနတဲ့ NGOအဖြဲ႔အစည္း နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေန႔လုိ ေန႔မ်ဳိးမွာ ကရင္ဒုကၡသည္ေကာ္မတီရဲ႕ လမ္းညြန္မႈေအာက္မွာရွိ ေနတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြကုိ ဒီအခ်ိန္က ေျပာင္းလဲမႈအေျခအေနတစ္ခုအေနနဲ႔ ရွိေနတာကုိ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း အသိ ေပးဖုိ႔ ဆုိလုိတာက တစ္ေန႔ ဒီဒုကၡသည္စခန္းထဲမွာေနလုိ႔မရေတာ့ဘူးဆုိရင္ ဒုကၡသည္ေတြအတြက္ ျပင္ဆင္မႈ ရွိရမယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔စၿပီးစဥ္းစားရမယ္။

KRC အေနနဲ႔ကလည္း အကူအညီ ေပးေနတဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ႀကဳိးစားေတြ႔ဆုံၿပီးေတာ့ တကယ္လုိ႔ ျပန္သြားဖုိ႔ အေျခအေနေတြရွိလာၿပီးဆုိရင္ ဖိအားေပးမႈတစ္ခုအေနနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ မျမင္ေတြ႔ခ်င္ဘူး။ တိက်ေသခ်ာတဲ့ အစီ အစဥ္ ရွိရမယ္။ ဒုကၡသည္ေတြ သူတုိ႔ကုိယ္တုိင္ျပန္၊ မျပန္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ႏုိင္တဲ့ အခ်ိန္တစ္ခုကုိေပးရမယ္။ ျပန္ဖုိ႔အတြက္ကုိ ဖိအားတစ္ခု အေနနဲ႔ မျဖစ္ေစခ်င္ဘူး။ အခုကူညီေထာက္ပ့ံမႈေတြ ေလ်ာ႔နည္းလာတာေၾကာင့္ ေနရပ္ျပန္ဖုိ႔ိ ဖိအားတစ္ခုလုိ ျဖစ္ေနသလားဆုိတာမ်ဳိး ဒုကၡသည္ေတြမွာ ဝိေရာဓိျဖစ္ေစတယ္။ အစီအစဥ္က ဘယ္လုိလဲဆုိတာကုိ က်ေနာ္တုိ႔ နားမလည္းဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဖိအားတစ္ခုလုိ မျဖစ္ေစခ်င္တာ။ ဒါေပမဲ့ ကူညီ ေထာက္ပံ့မႈ ေလ်ာ႔နည္းလာမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေျပာင္းလဲမႈတစ္ခုခုရွိလာၿပီးဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ ေသေသ ခ်ာခ်ာ နားလည္ရမယ္။ အကူအညီ ရပ္စဲသြားတဲ့ သူေတြအေနနဲ႔ ထြက္သြားၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ကိုထားခဲ့တာမ်ဳိး မျဖစ္ေစခ်င္ဘူး။

သူတုိ႔ထြက္သြားတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ သူတုိ႔ရဲ႕အစီအစဥ္ေတြကုိ ဆက္ၿပီးကူညီေပးေနေသးတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြကုိ တာဝန္ေပးသြားဖုိ႔လုိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္ေျပာခ်င္တာက အစီအစဥ္ေတြက တိက်ေသခ်ာမႈရွိရမယ္။ တိတိ က်က်ရွိမွ ဒုကၡသည္ေတြ အေပၚဖိအားေပးတာမ်ဳိးမျဖစ္မွာ။ ဒါမွဒုကၡသည္ေတြ ဇေဝဇဝါျဖစ္မႈ၊ ေၾကာက္႐ြံ႕မႈ ေတြ ေလ်ာ႔နည္းသြားမွာ ျဖစ္တယ္။

ေနာ္လားအဲဒို႔ ။ ။ သုေတသနာလက္ေထာက္ ( Progressive Voice – ေရွ႕ေျပးအသံ )


အခုထိ ျမန္မာျပည္မွာ မၿငိမ္းခ်မ္းေသးဘူး။ အစိုးရသစ္ တက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းဆို ဒုကၡသည္ေတြ နည္းသြား ရမယ့္အစား ပိုၿပီးေတာ့ မ်ားလာတယ္။ ဥပမာ- ကခ်င္၊ ရွမ္းေျမာက္ပိုင္း ေဒသေတြမွာ စစ္ပြဲေတြမ်ား သထက္ မ်ားလာလို႔ IDP- ျပည္တြင္း ေနရပ္စြန္႔ခြာ သူေတြလည္း မ်ားလာတယ္။ ကရင္ဖက္မွာ ဆိုရင္လည္း ၿငိမ္းခ်မ္းမူ မရွိေသးလို႔ ဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ျပန္ဖို႔ကို စိုးရိမ္ေနၾကတုန္းပဲ။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရေရာ၊ UNHCR ေရာ၊ ဆက္စပ္တဲ့ သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းေတြ အားလံုးကို တစ္ခုေတာင္းဆိုခ်င္တာက ဒုကၡသည္ေတြနဲ႔ အတူတူ ပူးေပါင္းလုပ္ကိုင္ပါ။

သူတို႔ဘာျဖစ္ခ်င္တာလည္းဆိုတဲ့ အေပၚမွာမူတည္ၿပီး သူတို႔ရဲ႕ ဆႏၵကို ေမးပါ။ ျပန္ဖို႔ကိုေတာ့ ဖိအားမေပးနဲ႔ ေပါ့ေနာ္။ သူတို႔မွာ စိုးရိမ္မူေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနတဲ့ အတြက္ သူတို႔ဆႏၵေတြကို အေလးထားေပးပါ။ အစား အေသာက္ျဖတ္၊ အကူအညီျဖတ္တာမ်ိဳးေတြ မလုပ္ပဲ သူတို႔ ဘာျဖစ္ခ်င္တာလဲကို အရင္ေမးၿပီး လိုအပ္တဲ့ အကူအညီေတြ ဆက္လက္ေထာက္ပံ့သြားပါလို႔ သက္ဆိုင္ရာ အားလံုးကို ေတာင္းဆို ခ်င္ပါတယ္။

ေစာထူးထူးစတင္း ဥကၠဌ (ကရင္ေက်ာင္းသားမ်ားကြန္ရက္အဖြဲ႔ -KSNG)


အစိုးရ၊ KNUနဲ႔ ဒုကၡသည္စခန္းက တာဝန္ရွိသူ ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းေတြကလည္း လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိစၥကို သူတို႔ခ်ည္း သိတာမဟုတ္ပဲနဲ႔ ဒုကၡသည္ေတြကိုလည္း အခ်ိန္မီ အသိေပးသင့္တယ္။ ဒါမွ ျပန္သင့္ မျပန္သင့္ ဒုကၡသည္ေတြ ဆံုးျဖတ္လို႔ရမယ္။ တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ စစ္ပြဲေတြ မရွိေတာ့တဲ့အခ်ိန္၊ ခိုင္မာတ့ဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို တည္ေဆာက္ၿပီးခ်ိန္နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန ေကာင္းလာတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွ ဒုကၡသည္ေနရပ္ ျပန္ေရးကိစၥကို လုပ္ေဆာင္သင့္ တယ္လို႔ ထင္တယ္။