လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

အင္တာဗ်ဴးက႑

အဂၤလန္ႏိုင္ငံ အေျခစိုက္ (Karen Community Association-UK) အဖြဲ႔၀င္ ေနာ္ထူးခူဆာေစးကို မတ္လ ၂၉ရက္ေန႔က ထိုင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္တစ္ေနရာတြင္ ေကအုိင္စီ-ကရင္သတင္းဌာနက ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းထားျခင္း ျဖစ္သည္။

ေမး – ပထမဦးဆံုး သရာမူ(ဆရာမ)မိတ္ဆက္မႈေလး လုပ္ေပးေစခ်င္ပါတယ္။
က်မ နာမည္က ေနာ္ထူးခူဆာေစးပါ။ က်မအေနနဲ႔ UK မွာရွိတဲ့ ကရင္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမွာ ပါဝင္ကူညီလုပ္ေဆာင္ေန တယ္။ UK မွာ ေရာက္ရွိေနတဲ့ က်မတို႔ႏုိင္ငံက လူဦးေရက ကရင္သီးသန္႔ပဲဆုိရင္ ၃၅၀ေက်ာ္ေလာက္ရွိမယ္။ ျမန္မာျပည္ကေန ပတ္စ္ပုိ႔နဲ႔လာတဲ့သူ အေရအတြက္ေတာ့ တိတိက်က် မသိဘူး။ ဒါေပမဲ့ ပတ္စ္ပုိ႔နဲ႔လာတဲ့သူနဲ႔ ဒုကၡသည္စခန္းကေနလာတဲ့သူ စုေပါင္းလုိက္ရင္ ၅၀၀ေက်ာ္ေလာက္ရွိမယ္။

ေမး – KCA-UK ရဲ႕ ဦးတည္ခ်က္၊ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြက ဘာေတြျဖစ္မလဲ အနည္းငယ္ ရွင္းျပေပးပါလား။
KCA-UK အဖြဲ႔အစည္းကုိ က်မတုိ႔ဖြဲ႔စည္းရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္က နာမည္မွာပါတဲ့အတုိင္း တတိယႏုိင္ငံေတြမွာ ျပန္႔ႏွံ႔ကြဲ ျပားစြာ ေရာက္ေနတဲ့ က်မတုိ႔ UK မွာလုိပဲ ကရင္ေတြကုိ ျပန္လည္စုစည္းဖုိ႔အတြက္ျဖစ္တယ္။ သူတုိ႔တတ္ႏုိင္တဲ့ဘက္က တစ္ဦး နဲ႔တစ္ဦး အျပန္အလွန္ႀကိဳးစားၿပီး ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး အလုပ္အကိုင္စတဲ့အဘက္ဘက္မွာ ကူညီႏုိင္ဖုိ႔၊ စုစည္းႏုိင္ဖုိ႔ က်မတုိ႔ ရည္ရြယ္တာ ျဖစ္တယ္။ အႀကီးမားဆုံး ရည္ရြယ္တာက ျပည္တြင္းမွာက်န္ေနခဲ့တဲ့ က်မတုိ႔ကရင္လူမ်ဳိးေတြကုိ မေမ့ၾကဖုိ႔ ျဖစ္ တယ္။ ေနာက္ၿပီး က်မတုိ႔ရဲ႕ မ်ဳိးဆက္သစ္ သား၊သမီးငယ္ေလးေတြကုိ သူတုိ႔အခ်င္းခ်င္း သူတုိ႔ရဲ႕တတ္ကြ်မ္းမႈကုိယ္စီနဲ႔ လက္ တြဲၿပီးေတာ့ ကုိယ့္လူမ်ဳိးကုိ ျပန္အက်ဳိးျပဳႏုိင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္တာေပါ့။

ေမး – ဒီႏုိင္ငံကို ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ဳိးေတြနဲ႔ ေရာက္ရွိလာၾကတာပါလဲ။
က်မတုိ႔ UK ကုိ အမ်ားစုေရာက္လာတာက UNHCR ရဲ႕ ဒုကၡသည္အစီအစဥ္အရ တတိယႏုိင္ငံေတြကုိ ေရာက္လာၾက တာ အမ်ားစုျဖစ္တယ္။ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ လာေရာက္စီးပြားရွာတာနဲ႔ အဆင့္ျမင့္ပညာေတြ လာေရာက္သင္ယူသူတခ်ဳိ႕လည္း ရွိၾက တာေပါ့။

– UK မွာေရာက္ေနတဲ့ ကရင္လူမ်ဳိးေတြရဲ႕ လုပ္ကုိင္စားေသာက္မႈန႔ဲ ကေလးသူငယ္ေတြရဲ႕ပညာေရးက အေျခအေနက ဘယ္လုိရွိ သလဲ။
UK မွာဆုိရင္ ကေလးေတြရဲ႕ပညာေရးအတြက္ အစုိးရက တန္းတူရည္တူ အခြင့္အေရးပဲ ေပးတယ္။ ကေလးေတြ သင္ ယူေလ့လာၾကရတာက လူမ်ဳိးတုိင္း တန္းတူရည္တူပဲ သင္ယူၾကရတယ္။ အရင္ ၾကားမိတာက UK ကုိ စေရာက္လာတုန္းကဆုိ ရင္ ဘာသာစကား ခ်က္ခ်င္းမတတ္ကြ်မ္းၾကေတာ့ အဲ့အတြက္ကုိ အစုိးရက သီးသန္႔ စီစဥ္ေပးထားတာမ်ဳိး ရွိတယ္။ ကေလးငယ္ ေတြအတြက္ အခက္အခဲမ်ားစြာေတာ့ မေတြ႔ရဘူး။ ဒါေပမဲ့ လူငယ္ပုိင္းနဲ႔ ေရာက္လာတဲ့သူေတြက်ေတာ့ အတန္းျမင့္ပညာေရးနဲ႔ တက္ရေတာ့ ဘာသာစကားနဲ႔ စာေတြအမ်ားႀကီး လုိက္ယူမွတ္သားၾကရတဲ့အခါ သူတုိ႔အတြက္ အခက္အခဲျဖစ္ေစတယ္။
ဒါေပမဲ့ UK ႏုိင္ငံက ပညာေရးကုိ ဦးစားေပးတဲ့ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံျဖစ္တာနဲ႔အညီ သူတုိ႔အေနနဲ႔ လူငယ္ေတြ အဆင့္ျမင့္ ပညာေရးကုိ သင္ယူႏုိင္ဖုိ႔ နည္းလမ္းေတြက သူတုိ႔မွာကရွိေနၿပီးသား။ လူငယ္ေတြအတြက္ အတန္းပညာျမင့္ျမင့္ သင္ၾကားၿပီး တာနဲ႔ သူတု႔ိကုိ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း လက္မႈအတတ္ပညာေတြကုိပါ သင္ၾကားေပးၿပီး ပညာေရးႏွင့္ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ပညာကုိ တြဲၿပီးေတာ့မွ သင္ၾကားေပးတာမ်ဳိးလုပ္ေပးတယ္။
က်မတုိ႔ လူလတ္လူႀကီးပုိင္းေတြအတြက္က်ေတာ့ ကြဲျပားျခားနားပါ တယ္။ ဘာျဖစ္လဲဆုိေတာ့ တခ်ဳိ႕က ေကာ္သူးေလ နယ္ေျမကေန လာၾကရၿပီး ေက်ာင္းမေနၾကရတဲ့သူေတြမ်ားပါတယ္။ ေက်ာင္းမေနရတဲ့ အဲ့လုိလူလတ္လူႀကီးပုိင္းေတြအတြက္ကုိ အဂၤလန္အစုိးရက အဂၤလိပ္စာ၊စကားကုိ ျပန္သင္ေပးတာမ်ဳိး လုပ္ေပးတယ္။ လုပ္ကုိင္စားေသာက္ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ကုိ ဒီလုိမ်ဳိး ဘာ သာစကားကုိ သင္ၾကားေပးတာမ်ဳိး ရွိတယ္။ ဒီမိဘ လူႀကီးပုိင္းေတြအတြက္ အဲ့လုိမ်ဳိးဘာသာ စကားတတ္ကြ်မ္းဖုိ႔အတြက္က အခက္အခဲရွိၾကတယ္။ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့ ေကာ္သူးေလမွာရွိကတည္းက အဂၤလိပ္စာကုိ အေျခခံအားျဖင့္ တတ္ကြ်မ္းထားၾကေတာ့ ဆက္ၿပီးေတာ့ သင္ယူေလ့လာၾကတာမ်ဳိး ရွိတယ္။ အဲ့လုိလူေတြၾကေတာ့ သူနာျပဳတုိ႔၊ ေဆးဆရာမ အဆင့္အထိ အလုပ္အကုိင္ ရၾကတာမ်ဳိး ရွိတယ္။

ေမး – မတူညီတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈေတြအၾကားမွာ ရင္ဆိုင္ႀကဳံေတြ႔ရတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈေရာယွက္သြားတဲ့ အေျခအေနမ်ား ရွိေသးလား။
ယဥ္ေက်းမႈ မတူညီတာေတာ့ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိင္ရတဲ့ က်မတုိ႔လုိ သက္ႀကီးရြယ္အုိ လူလတ္ပုိင္း ေတြအတြက္ လက္ခံလုိ႔မရတဲ့ယဥ္ေက်းမႈတခ်ဳိ႕ေတာ့ ႀကံဳေတြ႔ရတာမ်ဳိး ရွိတာေပါ့။ ဒါက က်မတုိ႔ ကရင္လူမ်ဳိးတစ္ခုထဲ မဟုတ္ပါ ဘူး။ တျခားႏုိင္ငံေဒသကလာတဲ့ လူမ်ဳိးစုေတြၾကားမွာလည္း ဒီလုိယဥ္ေက်းမႈ မတူညီမႈေတြၾကားမွာ အခက္အခဲျဖစ္တာမ်ဳိး ရွိပါ တယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ က်မတုိ႔ရဲ႕ လူငယ္ေလးေတြက တန္းတူရည္တူ အခြင့္အေရးရတာနဲ႔တင္ လူငယ္တခ်ဳိ႕ လူငယ္ ေတြရဲ႕ သဘာဝအတုိင္း လုိက္တုၿပီး လုပ္ခ်င္တာမ်ဳိးရွိၾကတာေပါ့။ အကုန္လုံး ဆုိးတာမ်ဳိးေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ က်မတုိ႔လုိ လူႀကီးပုိင္းေတြအတြက္က ဒီလုိ တုိးတက္ဖြံ႔ၿဖဳိးမႈမ်ဳိးကုိ တစ္ခါမွမေတြ႔ဖူးတဲ့အခါက်ေတာ့ အျမင္မေတာ္တာမ်ဳိးရွိၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလုိအျမင္မေတာ္မႈမ်ဳိးေတြ ေလ်ာ့နည္းသြားေအာင္ က်မတုိ႔ အမ်ဳိးသမီးအဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ မိခင္အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေစ၊ ေနာက္ၿပီး တျခားလူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြက ႀကဳိးစားၿပီးေတာ့ နားလည္ေအာင္ေတာ့ ေျပာဆုိဆုံးမတာမ်ဳိး ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔အခြင့္အေရး လုံးဝ တားျမစ္တာမ်ဳိးကုိေတာ့ လုပ္လုိ႔ မရဘူး။

ေမး – လူငယ္ေလးေတြ၊ ခေလးသူငယ္ေတြက အဂၤလိပ္စကားကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ေျပာဆိုသြားတတ္ၿပီး တဖက္ကလည္း မိမိရဲ႕ ကရင္စကား၊ ကရင္စာေတြကို ေျပာဆုိတတ္ကြ်မ္းမႈ အေျခအေနက ဘယ္လုိရွိေနသလဲေပါ့။
ဒါက်ေတာ့ က်မအေနနဲ႔ ႏွစ္မ်ဳိး ျမင္မိတယ္။ က်မတုိ႔ကရင္လူမ်ဳိးကုိ ျပန္ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ဗမာေတာထဲမွာ ႀကီးလာရင္ ဗမာစကားပဲ ေျပာတာမ်ဳိး။ ဒါေပမဲ့ အိမ္မွာေနရင္ ကရင္လုိေျပာတတ္တာမ်ဳိးလည္း ရွိတယ္။ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့ မိဘေတြက ဗမာလုိ ပဲ ေျပာေပးတာမ်ားေတာ့ ဗမာစကားကုိပဲ ေျပာတာမ်ဳိးရွိတယ္။ ထုိင္းမွာေရာက္လာတဲ့သူေတြလည္း ထုိင္းလုိပဲေျပာတာမ်ဳိး။ ဒါေပ မဲ့ ႏွစ္မ်ဳိးစလုံးေျပာတာမ်ဳိး ရွိတာေပါ့ေနာ္။ ဒီလုိပဲ UK ကုိေရာက္လာတဲ့ က်မတုိ႔ ကေလးငယ္ေလးေတြက်ေတာ့ ေက်ာင္းမွာ အၿမဲ တမ္းရွိေနရတဲ့အခါက်ေတာ့ သူတုိ႔သူငယ္ခ်င္း အေပါင္းအသင္းနဲ႔ ဆရာသမားေတြက အဂၤလိပ္လုိပ ဲေျပာေျပာေနတဲ့အခါ အဂၤလိပ္လုိပဲ ေျပာၾကတာမ်ဳိး ရွိတာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ အိမ္ကုိျပန္ေရာက္လာရင္ေတာ့ သူတုိ႔ေတြ ကုိယ့္မိခင္ဘာသာစကားကုိပဲ ေျပာ ဆုိၾကတာမ်ဳိးလည္း ရွိတယ္။ ဒီအေပၚမွာ မိဘေတြလည္း ႀကိဳးစားၿပီးေတာ့ ေျပာေပးၾကတာေပါ့။ ဒါ့အျပင္ က်မတုိ႔ လူမႈအဖြဲ႔အ စည္းေတြအေနနဲ႔လည္း ကရင္စာေပသင္ၾကားေပးတယ္။ ကရင္စာေပမွာဆုိရင္ စာေပစကားတစ္ခုထဲ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ကရင့္သမုိင္း၊ ကရင့္ႏုိင္ငံေရး၊ က်မတုိ႔ရဲ႕ ေန႔ႀကီးရက္ႀကီးေတြကုိ ေလးစားတန္ဖုိးထားတတ္ဖုိ႔၊ အာဇာနည္ေန႔အေၾကာင္း၊ ေတာ္လွန္ေရးသမုိင္း ေတြကုိ ေန႔တုိင္း သင္ေပးတာမ်ဳိးရွိတယ္။
ဒီကရင္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြမကဘူး ဘာသာေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြမွာလည္း ဘာသာတရားအရ ဝတ္ျပဳဆုေတာင္းတဲ့ ေန႔ေတြမွာလည္း ကရင္စာ၊ စကားကုိ ေျပာဆုိသင္ၾကားေပးတာမ်ဳိးရွိတယ္။ ေနာက္ၿပီး ရက္သတၱပတ္ အလုပ္ပိတ္ရက္၊ ႐ုံးပိတ္ ရက္ေတြမွာလည္း သင္တန္းေလးေတြဖြင့္ၿပီး သင္ေပးတာမ်ဳိး လုပ္ေပးတယ္။ က်မတုိ႔အတြက္ အခက္အခဲျဖစ္ေစတာက UK မွာ ေမြးဖြားလာတဲ့သူေတြက် ကရင္စကားကုိပဲေျပာဖုိ႔က်ေတာ့ အခက္အခဲျဖစ္ေစတာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔ေလးေတြလည္း ႀကိဳးစားၿပီး ေတာ့မွ ေျပာဆုိၾကတာမ်ဳိး ေတြ႔ရတယ္။

ေမး – UK ႏုိင္ငံရဲ႕ဘယ္ေနရာေတြမွာ ကရင္လူမ်ဳိးေတြ အေနမ်ားၿပီး ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မႈက ဘယ္လုိရွိေနသလဲ။
ကရင္ေတြအေနမ်ားတဲ့ေနရာက ၿမဳိ႕ေလးၿမဳိ႕ရွိတယ္။ ၿမဳိ႕ေတာ္လန္ဒန္မွာလည္း တခ်ဳိ႕ရွိတယ္။ ဘယ္ရီ၊ ေဘာ္လ္တြန္ မွာ တစ္ခ်ဳိ႕ရွိတယ္။ အမ်ားဆုံးေနတဲ့ၿမဳိ႕ကေတာ့ ရွဲေဖးၿမဳိ႕မွာအေနမ်ားတယ္။ ဥေရာပဘက္က ကရင္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းနဲ႔လည္း က်မတုိ႔ UK က ကရင္ေတြ ဆက္စပ္လုပ္ေဆာင္တာမ်ဳိးရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မႈက အခ်ိန္တုိင္းေတာ့ အားမ ေကာင္းဘူး။ ဘာျဖစ္လဲဆုိေတာ့ သူမ်ားႏုိင္ငံမွာ သြားေရာက္ေနထုိင္ လုပ္ကိုင္စားေသာက္ရတာလည္း က်မတုိ႔အတြက္ စိန္ေခၚ မႈေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနလုိ႔ပါပဲ။ ဒီအေပၚမွာ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈက သိပ္အမ်ားႀကီးမလုပ္ႏုိင္ဘူး။ အမ်ားဆုံးလုပ္ႏုိင္တာကေတာ့ လူငယ္ေတြကုိ စုစည္းၿပီးေတာ့မွ က်မတုိ႔လူမ်ဳိးရဲ႕ အရင္းအျမစ္သမုိင္းနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈေတြကုိပဲ အသိေပးႏုိင္တာမ်ဳိးေတာ့ လႈပ္ရွား ေဆာင္ရြက္ႏုိင္တာေပါ့။ ကုိယ့္လူမ်ဳိးကုိခ်စ္ဖုိ႔နဲ႔ ျပန္လည္ေဖးမကူညီတတ္တဲ့ စိတ္ဓါတ္ေတြရွိလာဖုိ႔အတြက္ ကရင္ကြန္ယက္အဖြဲ႔ ကုိ ဖြဲ႔စည္းတာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒီထက္မက တတိယႏုိင္ငံေရာက္ေနတဲ့ ကရင္လူမ်ဳိးေတြအခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ နားလည္မႈနဲ႔ ပူးေပါင္း ကူညီ ဆက္သြယ္လုပ္ေဆာင္မႈ ပုိမ်ားလာဖုိ႔အတြက္ သူတို႔ကုိ ရည္ရြယ္ခ်ိတ္ဆက္ေပးတာ ျဖစ္တယ္။

ေမး – UK က ဥေရာပသမဂၢထဲကေန ထြက္သြားတဲ့အေပၚမွာ ဥေရာပမွာရွိတဲ့ ကရင္လူမႈအဖဲ႔ြအစည္းနဲ႔ ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္မႈ အေပၚ ႐ိုက္ခတ္မႈ တစံုတရာမ်ား ရွိလာႏိုင္လား တခ်က္ေလာက္ ေျပာျပပါလား။
UK အေနနဲ႔ ဥေရာပသမဂၢ (European Union)ရဲ႕ ႏုိင္ငံေပါင္း ၂၇ႏုိင္ငံကေန ထြက္တာက UK က အေျခခံ ျပည္သူလူ ထုေတြကေန ဒီမုိကေရစီနည္းလမ္းအတုိင္း ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္တဲ့ အစုိးရက အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အခါက်ေတာ့ အမ်ားစုရဲ႕ဆႏၵကုိ အစုိးရက လုိက္ေလ်ာေပးရတာပဲ။ ႏုိင္ငံသားအမ်ားစုက ဥေရာပသမဂၢကေနထြက္ဖုိ႔ ေတာင္းဆုိလာၾကတဲ့အေပၚမွာ အစုိးရအ ေနနဲ႔ လုိက္ေလ်ာေပးရတာပဲ။ ဒါေပမဲ့ က်မတုိ႔ ကရင္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းကြန္ယက္ ခ်ိတ္ဆက္မႈအေပၚမွာေတာ့ ထိခုိက္မႈရွိလာမွာ ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ လက္ရွိ ကရင္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းကြန္ယက္ရဲ႕လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈအေပၚမွာေတာ့ သက္ေရာက္မႈမရွိေသးဘူး။ ျဖစ္ႏုိင္ေျခတစ္ခုပဲ ရွိတာက တကယ္လို႔မ်ား ယူေကမွာရွိေနသူေတြ ဥေရာပႏိုင္ငံကို သြားေရာက္အလုပ္လုပ္ကိုင္ခ်င္ရင္ေတာ့ အဲဒါ အခက္အခဲျဖစ္လာႏိုင္မယ္လိ႔ုေတာ့ ထင္ပါတယ္။

ေမး – သိထားရသေလာက္က ယူေကမွာလည္း ေကအဲန္ယူ အစည္းအ႐ုံးရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ရွိတယ္။ အလားတူ ကရင္လူမႈအဖြဲ႔အ စည္းလည္း ရွိေနတဲ့အေပၚ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မႈအေျခအေနေလးက ဘယ္လိုပါလဲ။
က်မတုိ႔ တတိယႏုိင္ငံေတြမွာ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိင္ၾကတဲ့ ကရင္ေတြက ကရင္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြ ရွိလာတဲ့အခါမွာ KNU ေခါင္းေဆာင္ေတြက လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြကုိ အရည္အခ်င္းရွိၿပီး ကရင္အမ်ဳိးသားထုတစ္ရပ္လုံးအေပၚမွာ ရပ္တည္မဲ့သူ ကုိ ေရြးခ်ယ္ဖုိ႔ အခြင့္အေရးေပးတဲ့အေပၚမွာ က်မတုိ႔လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြအေနနဲ႔ ဘယ္သူက အရည္အခ်င္းရွိၿပီး သင့္ေတာ္သ လဲဆုိတာကုိ ေရြးခ်ယ္ၿပီးေတာ့မွ မိခင္အဖြဲ႔အစည္းအ႐ုံးဆီပုိ႔ၿပီး မိခင္အစည္းအ႐ုံးက အသိအမွတ္ျပဳေပးတာေပါ့။
ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ုံးက ကရင္တစ္မ်ဳိးသားလုံးကုိ ကုိယ္စားမျပဳႏုိင္ဘူးဆုိရင္ ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ုံးလုိ႔ ေခၚလုိ႔မရဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ကုိယ္စားလွယ္တစ္ဦးအေနနဲ႔ ကရင္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ေထာက္ခံခ်က္မပါဘဲနဲ႔ေတာ့ သြားလုိ႔မျဖစ္ႏုိင္ ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ႏွစ္ဖက္လုံးနဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္တယ္။ က်မတုိ႔ ေအာက္ေျခကရတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ ကုိယ္စားလွယ္ကုိ တင္ျပေပးၿပီးေတာ့မွ ကုိယ္စားလွယ္က ေဆြးေႏြးတင္ျပေပးရတယ္။ ကုိယ္စားလွယ္အေနနဲ႔ သြားေရာက္ေျပာဆုိ ေဆြးေႏြးႏုိင္ဖုိ႔ က က်မတုိ႔ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းနဲ႔လာေရာက္ေတြ႔ဆုံၿပီး စကားေျပာဆုိရတယ္။

ေမး – အခုကလည္း ျမန္မာျပည္က ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေနခ်ိန္၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြလည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ေန ခ်ိန္မို႔ KCA – UK အေနနဲ႔ ျမန္မာျပည္ထဲက အရပ္ဖက္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ေကာ ဆက္သြယ္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ဖို႔ေတြ ဘယ္လို ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိထားလဲ။
တစ္ေန႔ က်မတုိ႔ႏုိင္ငံကုိ ျပန္ၿပီးေတာ့မွ တုိးတက္ဖြံ႔ၿဖဳိးေအာင္လုပ္ဖုိ႔ က်မတုိ႔ အၿမဲတမ္း ရည္ရြယ္ထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ UK မွာ ေရာက္ေနတဲ့ က်မတုိ႔ကရင္ေတြအေနနဲ႔ လက္ရွိသြားေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ကုိ အကုန္ လက္ခံလုိ႔ မရေသးဘူး။ ျမန္ မာအစုိးရနဲ႔ ျပန္လည္ပူးေပါင္းၿပီး လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔က လက္ရွိ က်မတုိ႔ေဒသေတြမွာ သူတုိ႔ရဲ႕စစ္စခန္းေတြ ျပန္႐ုပ္သိမ္းတာမ်ဳိး မရွိဘဲ နဲ႔ တုိးခ်ဲ႕တာ၊ အခုိင္အမာ တည္ေဆာက္ေနတာကုိ ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ဒီအစုိးရအေပၚမွာေတာ့ အယုံအၾကည္ မရွိေသးပါဘူး။ ဒီလုိအယုံအၾကည္မရွိတဲ့အေပၚမွာ ျပန္ၿပီး ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ဖုိ႔အတြက္လည္း ျပင္ဆင္ထားတာမ်ဳိး မရွိေသးဘူး။ ဒါေပမဲ့ က်မ တုိ႔ မိခင္အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ ျပန္လည္ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ဖုိ႔က သူတုိ႔အခြင့္အေရးေပးတဲ့အေပၚမွာ စိတ္အားထက္သန္းၿပီးသားပါ။

ေမး – အမ်ဳိးသားေရးအျမင္ေလးေကာ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ ထည့္သြင္းေျပာေပးပါလား။
အမ်ဳိးသားေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တစ္ခုေျပာခ်င္တာက က်မတုိ႔ ကရင္ေတြက UK ကုိ သြားေရာက္ေနထိုင္တာ ၅ႏွစ္ၾကာ ရင္ UK ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ အစုိးရက အသိအမွတ္ျပဳေပးတယ္။ ပညာေရးတန္းတူညီမွ်မႈ က်ား/မတန္းတူေရးကုိ က်မတို႔ ရၾကတာ ေပါ့။ တကယ္လုိ႔ အခက္အခဲတစ္ခုခုရွိလာရင္ အစုိးရဆီကုိ စာတင္ျပေတာင္းဆုိလုိ႔ ရတယ္။ ဆုိေတာ့ တင္ျပေတာင္းဆုိမႈနဲ႔ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆုိမႈအတြက္ ဘာမွေၾကာက္ရြံ႕စုိးရိမ္စရာမရွိဘူး။ ဒါေပမဲ့ က်မတုိ႔မိခင္အစည္းအ႐ုံး(ေကအဲန္ယူ)မွာက ေခါင္း ေဆာင္မႈအပုိင္းေတြမွာ အမ်ဳိးသမီးပါဝင္မႈ က်ား/မတန္းတူညီမွ်မႈမရွိတာေတာ့ ေတြ႔ရတယ္။ ေနာက္ၿပီး တခ်ဳိ႕ေခါင္းေဆာင္ေတြ မွာ ျပည္တြင္း၊ျပည္ပ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မႈအေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံခံရတာမ်ဳိးလည္း ွေတြ႔ရတယ္။ ဒီအေပၚမွာ ေရွ႕ဆက္ လာမဲ့ အနာဂတ္ေတြမွာ ေခါင္းေဆာင္မႈအပုိင္းေတြ အမ်ဳိးသမီးပါဝင္မႈမ်ားလာဖုိ႔နဲ႔ ျပည္တြင္း၊ နယ္စပ္၊ ျပည္ပေရာက္ေနတဲ့ ကရင္ေတြ အၾကား ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မႈ တန္းတူရည္တူရွိဖုိ႔ က်မတုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

ေမး – ေစာေစာက ေျပာဆိုမႈအေပၚ အေျခခံၿပီး ေနာက္ဆံုး ေမးခ်င္တာကေတာ့ ကရင္လူမ်ဳိးအသိုင္းအ၀ိုင္းထဲမွာ အခန္းက႑အ လိုက္ က်ား/မတန္းတူညီမွ်မႈ အေနအထားေလးကို သံုးသပ္ေျပာဆိုေပးပါလား။
က်မတုိ႔လက္ေခ်ာင္းေတြ အတုိအရွည္မညီသလုိဘဲ က်မတုိ႔ကရင္အမ်ဳိးသမီးေတြၾကားမွာ အရည္အခ်င္းကြာျခားမႈ ေတာ့ ရွိေနမွာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ေခါင္းေဆာင္မႈ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ ေခတ္အဆက္ဆက္မွာ က်မတုိ႔အမ်ဳိးသမီးေတြက ယဥ္ ေက်းမႈအရ အိမ္မွာေနၿပီး ကေလးထိန္းရတာလုိ႔ပဲ ျမင္ၾကတယ္။ ဒီလုိမ်ဳိးက ရွိေနတာ ၾကာခဲ့ၿပီး။ ဒီအေပၚမွာ က်မတုိ႔ မိခင္အ စည္းအ႐ုံး(ေကအဲန္ယူ)မွာ ေခါင္းေဆာင္မႈနဲ႔ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်တဲ့ေနရာမွာ အမ်ဳိးသမီးပါဝင္မႈက နည္းေနေသးတာ ျမင္ေတြ႔ရ တယ္။ ဒီအေပၚမွာေတာ့ က်မအေနနဲ႔ စိတ္မေကာင္းဘူး။ ေခါင္းေဆာင္တခ်ဳိ႕မွာလည္း ပါဝင္ဖုိ႔ မသင့္ေတာ္ေသးဘူးလုိ႔ ဒီလုိျမင္ တဲ့သူလည္း ရွိေနတုန္းပဲ။ က်မတုိ႔အမ်ဳိးသမီးေတြကို အမ်ဳိးသားေတြနဲ႔ အဆင့္အတန္း မတူဘူး။ အဲဒါ သူတုိ႔ ဘယ္လုိတုိင္းတာ လဲေတာ့ က်မ နားမလည္ဘူး။
က်မ နားလည္းထားတာေတာ့ အမ်ဳိးသမီးထဲမွာ အမ်ဳိးသားနဲ႔ တန္းတူ လုပ္ႏုိင္ကုိင္ႏုိင္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြနဲ႔ အမ်ဳိး သားထက္ ပုိလုပ္ႏုိင္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြရွိတယ္။ အလားတူပဲ အမ်ဳိးသားေတြမွာလည္း အမ်ဳိးသမီးေတြထက္ ပုိလုပ္ႏုိင္တာ လည္း ရွိပါတယ္။ ဒီအေပၚမွာ အတူတကြ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မယ္၊ ေနရာေပးမယ္၊ မိခင္အစည္းအ႐ုံးအေနနဲ႔ တန္းတူညီတူနဲ႔ ဒီမုိကေရစီကုိ ေလးစားလုိက္နာမယ္ဆုိရင္ က်မတုိ႔အမ်ဳိးသမီးေတြကုိ ေထာက္ခံအားေပးမႈေတြ အခြင့္အေရးေတြကုိ ေနရာတုိင္း၊ အဆင့္တုိင္းမွာ ေပးသင့္တယ္။ အဲ့ဒီလုိအားေပးေထာက္ခံမႈမရွိဘူးဆုိရင္ ရည္မွန္းခ်က္ကုိ တစ္ၿပဳိင္နက္ေရာက္ႏုိင္ဖုိ႔ မလြယ္ဘူး။ ဒီအတြက္ အခ်ိန္တစ္ခု လုိတယ္။ ေရွ႕လာမဲ့အနာဂတ္မွာ တန္းတူရည္တူနဲ႔ ဒီမုိကေရစီကုိ ေလးစားလုိက္နာမယ္ဆုိရင္ ဒါေတြကုိ ေကာင္းေအာင္ ျပန္လုပ္ႏုိင္မယ္လုိ႔ က်မ ယုံၾကည္ပါတယ္။