လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

၂၁ ပင္လံုအၿပီး တုိင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ ပဋိပကၡပိုမ်ားလာဟု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး စစ္တမ္းတြင္ေထာက္ျပ

ဇန္နဝါရီ ၂၈ရက္၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္။ ေစာထြန္းလင္း

အစိုးရသစ္ လက္ထက္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၃၁ ရက္ေန႔တြင္ စတင္က်င္းပခဲ့သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ (၂၁ ရာစုပင္လံု) အခမ္းအနားအၿပီး တုိင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ ပဋိပကၡပိုမိုမ်ားျပားလာသည္ဟု ႏုိင္ငံတကာ ျမန္မာ့ သတင္းအဖြဲ႔-BNI ကျပဳစုထုတ္ေဝသည့္ ၂၀၁၆ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အကိုးအကားလမ္းၫႊန္စာအုပ္ မိတ္ဆက္ပြဲ အ ခမ္းအနားတြင္ BNI ဒါ႐ိုက္တာ တစ္ဦးျဖစ္သူ ႏုိင္ကဆုမြန္က ေျပာသည္။

အဆိုပါ စာအုပ္မိတ္ဆက္ပြဲ အခမ္းအနားကို ဇန္နဝါရီ ၂၇ ရက္ေန႔၊ နံနက္ ၁၀နာရီမွ ၁၂ နာရီထိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ ေက်ာက္တံတားၿမိဳ႕နယ္၊ မဟာဗႏၶဳလ ပန္းၿခံလမ္းရွိ စီးတီးစတားဟိုတယ္၌ ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး အခမ္းအနား၌ ျပည္တြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္တြင္ ၂၀၁၆ ေနာက္ပုိင္း အက်ဘက္ကို ေရာက္ရွိလာသလို ၂၁ ပင္လံုအၿပီးတြင္ တုိင္းရင္း သားေဒသမ်ား၌ ပဋိပကၡပိုမိုမ်ားျပားလာသည္ကိုေတြ႔ရသည္ဟု ယခုလိုေျပာဆိုခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ႏုိင္ကဆုမြန္က “ ၂၁ ပင္လံုက ႏွစ္ဖက္သေဘာမတူတဲ့ကိစၥကို ခ်ျပလုိက္တ့ဲပံုစံျဖစ္သြားတယ္။ တပ္မေတာ္က လုိခ်င္တာ ၂၀၀၈နဲ႔ ဖက္ဒရယ္ကိုသြားမယ္။ တုိင္းရင္းသားေတြဘက္က လိုခ်င္တာ ၂၀၀၈ နဲ႔ဖက္ဒရယ္ကို သြားလို ့မရဘူး။ မတူညီတဲ့ သေဘာထားေတြကို ၂၁ ပင္လံုမွာ ေပၚလာတာေတြ႔ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၂၁ ပင္လံု ၿပီးတဲ့ေနာက္ပုိင္းမွာ ပဋိပကၡေတြ၊ စစ္ပြဲေတြ ျဖစ္လာတယ္။ တပ္မေတာ္ဘက္ကလည္း ကခ်င္တပ္တည္ေနရာ ေတြကို သြားသိမ္းတယ္။ တိုင္းရင္းသားေတြဘက္ကလည္း ေျမာက္ပုိင္းမဟာမိတ္အဖြဲ႔ေတြက မူဆယ္ကိုသြားတုိက္ တာေတြ စသျဖင့္ပဋိပကၡေတြ ၂၁ ပင္လံုေနာက္ပုိင္းမွာ ပိုၿပီးေတာ့ ေတြ႔လာရတယ္” ေျပာသည္။

အဆိုပါ ၂၀၁၆ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လမ္းၫႊန္အကိုးအကား စာအုပ္တြင္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း တုိင္းရင္းသားေဒသမ်ား၌ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ တုိက္ပြဲအႀကိမ္အေရအတြက္၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ့မႈမ်ား၊ ျပည္တြင္းႏွင့္ ျပည္ပ ဒုကၡ သည္အေျခအေန၊ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖဲြ႕အစည္းမ်ား အေၾကာင္း၊ အစိုးရသစ္လက္ထက္ ၿငိမ္းခ်မ္း ေရးေဆာင္ရြက္ခဲ့မႈအေျခအေနမ်ားကို အခ်က္အလက္အကိုးအကားမ်ားျဖင့္ ေဖာ္ျပထားသည္။

အလားတူ စာအုပ္မိတ္ဆက္ပြဲတြင္ ဦးေဆာင္ရွင္းလင္းေဆြးေႏြးခဲ့သူ လူ႔အခြင့္အေရး ဦးေဆာင္လႈပ္ရွားသူ တစ္ဦး ျဖစ္သည့္ မိုင္ခ်ယ္ရီဇာေဟာင္က “၂၀၁၆ အစုိးရသစ္ တက္လာၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာ ဘာကိုေတြ႔ရလဲဆိုရင္၊ ၂၀၁၄ ေလာက္မွာေတြ႔ရတဲ့ သူပုန္ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈန္းကို မသံုးေတာ့ပဲ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္လို႔ပဲ သံုးေတာ့ တယ္။ အခု ေနာက္ျပန္ဆုတ္လာတာ ေတြ႔ရတယ္။ အခုေနာက္ပုိင္းမွာ ေသာင္းၾကမ္းသူ သူပုန္လို႔ သံုးတာ ခဏခဏေတြ႔ရတယ္။ ဆိုေတာ့ အဖက္ဖက္က ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ တုိင္းရင္းသားေတြဘက္က ရပ္တည္ေပးမဲ့ ဟာေတြမရွိေတာ့တာ ေတြ႔ရတယ္” ဟု ေျပာသည္။

ထို႔အျပင္ တစ္ႏုိင္ငံလံုးအပစ္ရပ္စာခ်ဳပ္ လက္မွတ္ထိုးထားသည့္ ေကအဲန္ယူအေျခစိုက္ရာ ကရင္ျပည္နယ္ႏွင့္ ဆက္စပ္ နယ္ေျမမ်ားတြင္လည္း ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း တုိက္ပြဲမ်ားျဖစ္ခဲ့သလို ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအေၾကာင္းျပ စီးပြားေရး စီမံကိန္းႀကီးမ်ားကိစၥ၊ ဒုကၡသည္မ်ား မေရမရာ ျဖစ္ေနမႈ စသည့္ အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရသည္ကို ေတြ႔ရ ၿပီး တုိင္းရင္းသား ေဒသအေျခစိုက္ သတင္းသမားမ်ားအေနျဖင့္ လံုၿခံဳေရးဆုိင္ရာ မည္သည့္ အဖဲြ႔အစည္းမွ် အာ မခံခ်က္မေပးႏုိင္သလို သတင္းမ်ားေရးသားရာတြင္ မိမိကိုယ္မိမိ ဆင္ဆာ ျဖတ္ေနရမႈမ်ားကို ရင္ဆုိင္ေနရ သည္ဟု ေကအိုင္စီ (ကရင္သတင္းဌာန) အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ နန္းေဖာ့ေဂက အခမ္းအနားတြင္ ရွင္းလင္းေျပာဆိုခဲ့သည္။

BNI ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာေရးအဖြဲ႔ အေနျဖင့္ ျပည္ပအလႉရွင္မ်ား၏ အကူအညီျဖင့္ ယင္းစာအုပ္ ကို ျပဳစုျခင္းျဖစ္ကာ ျပဳစုရာတြင္ မည္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္၏ ၾသဇာလႊမ္းမုိးမႈမရွိဘဲ သီးျခားလြတ္လပ္စြာ ျပဳစုခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ဦးေဆာင္ျပဳစုသူ ကိုထက္ေအာင္က ေျပာသည္။
တုိင္းရင္းသတင္းဌာန အမ်ားစုျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည့္ BNI အေနျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းၫႊန္အကိုးအကား စာ အုပ္ကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္မွ စတင္ထုတ္ေဝျခင္းျဖစ္ကာ ယခု ၄ အုပ္ေျမာက္ ထုတ္ေဝျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း BNI တာဝန္ရွိ သူမ်ားထံမွ သိရသည္။