လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

ေနာ္စူစန္နာလွလွစိုး (အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ – house of nationality)

“သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ မရွိဘူးဆိုရင္ သူတို႔ကို ဆင့္ေခၚ၊ ေခၚေတြ႔ဖို႔ ပါ၀ါရွိေပမယ့္ က်မတို႔ မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ က်မေျပာခ်င္တာက ေက်းဇူးျပဳၿပီး က်မတို႔ကို information ေပးပါ။ နာမည္ေဖာ္စရာမလိုဘူး။ သူတို႔ရဲ႕ လုံၿခံဳေရးကို က်မတို႔သိတယ္။ ဒါေပမယ့္ သတင္းအခ်က္အလက္အတြက္ က်မတို႔နဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ပါ”

ေကအိုင္စီ – ဦးဆံုးအေနနဲ႔ ဆရာမတို႔ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္၊ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေကာ္မတီရဲ႕ တႏွစ္အတြင္း လုပ္ေဆာင္ခ်က္ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ကို ေျပာျပေပးပါလား။
ေနာ္စူစန္နာလွလွစိုး – ပထမအေနနဲ႔ ေျပာခ်င္တာက အခုလက္ရွိ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေကာ္မတီ က ဒီႏွစ္မွာ စတင္တယ္။ အရင္တုန္းက ဒါေတြက လႊတ္ေတာ္မွာ မရွိခဲ့ဘူး။ အားလုံးက အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ ကေလးအခြင့္အေရးကို ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကတယ္။ အခု လႊတ္ေတာ္အသစ္ထဲမွာ က်မတို႔ေကာ္မီတီတဖြဲ႔ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့အေပၚ က်မတို႔ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ ကေလး ေတြအတြက္ ၀မ္းသာစရာ ျဖစ္တယ္။

ေကအိုင္စီ – ေကာ္မတီအေနနဲ႔ တႏွစ္အတြင္း အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးသူငယ္ဆိုင္ရာ ဥပေဒေတြ ျပင္ဆင္တာ၊ အသစ္ေရးဆြဲတာ ေတြ ဘယ္လိုရွိလဲကို ရွင္းျပေပးပါလား။
ေနာ္စူစန္နာ – ေကာ္မတီအေနနဲ႔ ဘာေတြလုပ္ျဖစ္သလဲဆိုေတာ့ က်မတုိ႔ရဲ႕ စည္းမ်ဥ္း၊စည္းကမ္း ၊ ဥပေဒေတြကို ျပန္သုံးသပ္ တယ္။ ကေလးသူငယ္ ဥပေဒကို သူတို႔လုပ္ထားတာၾကာၿပီ။ အခု က်မတို႔ ျပန္လည္မြမ္းမံရတယ္။ အရင္တုန္းက ကေလးေတြရဲ႕ အသက္ အပိုင္းအျခားကို ဆုံးျဖတ္ထားတာ မေတြ႔ရဘူး။ တခ်ဳိ႕ေနရာေတြမွာ ၁၄ႏွစ္ ဆုံးျဖတ္တယ္။ တခါတေလမွာ (၁၆)ႏွစ္ ဆုံးျဖတ္တယ္။ အလုပ္လုပ္တဲ့ ကေလးေတြရဲ႕ အသက္အပိုင္းအျခားကလည္း ကြာဟမႈရွိျပန္ေကာ။
အခု က်မတို႔ ျပန္လည္မြမ္းမံတဲ့ ကေလးဥပေဒ (Child Law)မွာ စံတစ္ခု ရွိတယ္။ ကေလးဆိုတဲ့အသက္က က်မတို႔ စဥ္းစားထား တာ (၁၈)ႏွစ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီထဲမွာမွ sub-chapter ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ protection of women law က ရွိၿပီးသားအေဟာင္း မဟုတ္ဘူး။ အသစ္ျဖစ္ေနတယ္။ အသစ္ဆိုတာက လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ႏွစ္အေတာအတြင္း လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကေပမယ့္ မျဖစ္ ေျမာက္ခဲ့ဘူး။ အခု က်မတို႔ စတင္လုပ္ေဆာင္တာက က်မတို႔အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ ၿပီးေတာ့ ကြန္ရက္အဖြဲ႔ေတြ ေတြ႔ဆုံ ေဆြးေႏြးခဲ့တာ ၂ခါ၊ ၃ခါ ရွိၿပီ။ department of social welfare နဲ႔လည္း က်မတို႔ေတြ႔ၾကတယ္။ အခု က်မတို႔ ေမွ်ာ္လင့္တာက ၂၀၁၇ခုႏွစ္မွာ က်မတို႔ ရပ္တည္ရမယ္။ Protection of violence against Women အမ်ိဳးသမီးအၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔ လုံၿခံဳေရးအ တြက္ က်မတို႔ တကယ္ ရပ္တည္ၾကရမယ္။

ေကအိုင္စီ – အခု အစိုးရလက္ထက္ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးေတြက ဘယ္လိုအပိုင္းေတြ တိုးတက္လာတာ ရွိ သလဲ။
ေနာ္စူစန္နာ – အရင္တုန္းက မလုပ္ႏိုင္တာေတြကို အခု လုပ္ႏိုင္တယ္။ စစ္သားတစ္ေယာက္က မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ကို မုဒိမ္းက်င့္တယ္။ ပစၥည္းေတြကိုယူတယ္။ ၿပီးေတာ့ မိန္းကေလးကို သတ္လုိက္တယ္။ အဲဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မိန္းကေလးရဲ႕ မိသားစုက သိခ်င္တယ္။ အဲဒီစစ္သားက ထြက္ေျပးသြားလား။ ဒါမွမဟုတ္ အျပစ္ေပးခံရလားဆိုတာ သူတို႔သိခ်င္တယ္။ က်မတို႔ ေကာ္မတီက ေပၚေအာင္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္။ အဲဒီစစ္သားကို ဖမ္းၿပီးၿပီ။ တရား႐ုံးကိုပဲ ပို႔ရေတာ့မယ္။ အဲဒါ သူတို႔မိသားစုကို ျပန္ေျပာျပေတာ့ သူတို႔ ေက်နပ္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အရင္တုန္းက စစ္သားေတြ လုပ္တာေတြ ဘာမွမသိဘူး။ အခု က်မတို႔ရဲ႕ေကာ္မတီ ေမးျမန္းတဲ့အေပၚမွာ သူတို႔ အေျဖျပန္ေျပာျပရတယ္။ တိုးတက္တာေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။

ေကအိုင္စီ – လက္ရွိ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပြားရာ ေဒသေတြမွာရွိတဲ့ ကေလးသူငယ္ေတြနဲ႔ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ အေျခအေနကိုေရာ ေကာ္မတီက ဘာေတြ ၾကားသိထားတာရွိသလဲ။ ဘာေတြေကာ ေဆာင္ရြက္ေပးေနပါသလဲ။
ေနာ္စူစန္နာ – အဲဒါေတြက ကြာတယ္။ တရား၀င္ Complaint letter အေနနဲ႔ စာတစ္ေစာင္မွ မလာဘူး။ ရွမ္းျပည္ဘက္ကပဲျဖစ္ ျဖစ္၊ ကခ်င္ျပည္နယ္ဘက္ကပဲျဖစ္ျဖစ္ က်မတို႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ က်မတို႔တစ္ေယာက္ခ်င္းစီ လုိက္ကူညီတယ္။ ေကာ္မတီကို စာမေရာက္တဲ့အတြက္ ေကာ္မတီအေနနဲ႔ ၀ိုင္း၀န္းလုပ္ေဆာင္လို႔ မတတ္ဘူး။ သူတို႔မသိတာလား မသိဘူးေပါ့ေနာ္။ သူတို႔ ေကာ္ မတီကို တင္ျပမယ္ဆိုရင္ က်မတို႔က ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ကူညီလို႔ရတာေပါ့ေနာ္။ တင္ျပလာခ်င္ရင္ေတာ့
သို႔
သဘာပတိ
အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ ကေလးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာေကာ္မတီ
အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္
အခန္းအမွတ္ (I-18)
ေနျပည္ေတာ္။
က်မတို႔ စာရရွိတယ္ဆိုရင္ စာရရွိေၾကာင္း အေၾကာင္္္းျပန္တယ္။ က်မတို႔ ေရွ႕ေနနဲ႔ ကူညီမယ္ဆိုရင္ ေရွ႕ေနဖုန္းနံပါတ္ေတြကို တစ္ခါတည္း ေပးတယ္။

ေကအိုင္စီ – ေကာ္မတီကို တိုင္ၾကားလာတဲ့ တိုင္ၾကားစာေတြအေပၚ ဘယ္လိုေျဖရွင္းသလဲ ေျပာျပေပးပါလား။
ေနာ္စူစန္နာ – က်မတို႔စာေတြ ရရွိတယ္။ အခက္အခဲေတြကို တင္ျပတယ္။ တခ်ိဳ႕အခက္အခဲေတြက ႐ိုး႐ုိးပဲ။ တခ်ိဳ႕ အခက္အခဲ ေတြက ၾကာၿပီး။ မၿပီးဆုံးေသးဘူး။ မလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေသးဘူး။ case ေတြက ၾကာၿပီ။ အစိုးရသစ္တက္လာတဲ့အေပၚမွာ သူတို႔ျပန္ တုိင္တာေတြ ရွိတယ္။ ၂၀၁၆ခုႏွစ္ထဲမွာ ကေလး၊ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ဆိုင္တဲ့ complain letter က အေစာင္ (၆၀)ေလာက္ ရွိတယ္။ ေနာက္တခုက က်မတို႔ ေရွ႕ေနေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးတာ ရွိတယ္။ court (တရားေရး) အခက္အခဲေတြကို ေဆြးေႏြးတယ္။
ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ က်မတို႔ စတင္ဖြဲ႔စည္းခဲ့တာက ေမလေပါ့။ တစ္ႏွစ္ေတာ့ မျပည့္ေသးဘူး။ စဖြဲ႔တုန္းက အမ်ားသိေအာင္ ေၾကညာတယ္။ အခက္အခဲေတြရွိရင္ တုိင္ၾကားႏိုင္တယ္။ စာေတြကို ဒီလိုဒီလို ပို႔ရမယ္။ က်မတို႔ ဒီလို ေဖာ္ျပေၾကညာတဲ့အ တြက္ စာေတြကို ရရွိတာပါ။ အဲဒီကြန္ပလိန္းစာေတြထဲမွာ မိန္းကေလးက မ်ားတယ္။ ကေလးနဲ႔ ပတ္သက္တာ (၂)မႈပဲ ရွိတယ္။

ေကအိုင္စီ – တိုင္းေဒသႀကီးနဲ႔ ျပည္နယ္ေဒသေတြမွာေကာ ဒီေကာ္မတီအေနနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းထားတာမ်ဳိး ဘယ္လိုရွိပါသလဲ။
ေနာ္စူစန္နာ – ေနျပည္ေတာ္မွာ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္မွာပဲ ရွိတယ္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာ မရွိဘူး။ မြန္ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွာ သူတို႔ဖြဲ႕မယ္လို႔ က်မၾကားတယ္။ တိုင္းနဲ႔ျပည္နယ္မွာ ေကာ္မတီမရွိေသးဘူး။ ေရွ႕ဆက္ ျပည္နယ္နဲ႔တုိင္းမွာ ေကာ္မတီရွိဖို႔က သဘာပတိ(စပီကာ)နဲ႔ ျပည္သူေတြအေပၚမွာပဲ မူတည္တယ္။ သူတို႔က ရွိသင့္တယ္လို႔ထင္ရင္ ဖြဲ႔စည္းျဖစ္မွာပါ။ သို႔ေသာ္ က်မ ႀကံဳရတဲ့ အမႈတစ္ခုမွာက ကရင္နဲ႔ဆိုင္တယ္။ က်ဴးလြန္သူက ကိုယ့္ကိုယ္ကို ကရင္လို႔ ေဖာ္တယ္။ တခ်ိဳ႕က ကရင္မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာတယ္။ သူ႔ကိုယ္သူ ေျပာတာက ေစာတာပလဲ။ သူ႔ရဲ႕အမႈက မႏၱေလးကို ေရာက္တယ္။ မိန္းကေလးကို အၾကမ္းဖက္တယ္။ တရား႐ုံးေရာက္တယ္။ က်မလည္းေရာက္ၿပီးေတာ့ ေတြ႔ခဲ့တယ္။ သူ႔ကိုယ္သူ ေကအဲန္ယူလို႔ ဆိုတယ္။ က်မ ေကအဲန္ယူကို ေမး တယ္။ သူတို႔လူမဟုတ္ဘူးဆိုတာကို သူတို႔စာထုတ္တယ္။ အဲဒီစာကို က်မ႐ုံးကို တင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒါက ေကအဲန္ယူနဲ႔ က်မတို႔ ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္ျခင္းရဲ႕ အားသာခ်က္ျဖစ္တာေပါ့ေနာ္။ သူတို႔လူမဟုတ္ေၾကာင္း သူတို႔တင္ျပႏိုင္တယ္။ ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ ျခင္းေတြက ေကာင္းတာေပါ့ေနာ္။

ေကအိုင္စီ – အခု လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာေတြမွာ ေကာလဟလ သတင္းေတြထြက္လာတယ္။ အဲဒါက အမ်ဳိးသမီးေတြ အိမ္ ေထာင္မျပဳ မေနရဆိုသလိုမ်ဳိး၊ သမီးရည္းစားေတြအတူေနၿပီး လက္မထပ္ရင္ အေရးယူမယ္ဆိုတာမ်ဳိး တရား၀င္ မဟုတ္ဘဲ ေျပာဆိုေနမႈေတြရွိတဲ့အေပၚမွာ ဘယ္လိုေျပာဆိုခ်င္ပါသလဲ။
ေနာ္စူစန္နာ – အဲဒါေတြက မဟုတ္ဘူး။ က်မထင္တာက တခ်ိဳ႕က သူတို႔ရဲ႕သတင္းေတြကို ေရာင္းရဖို႕အတြက္ ထူးျခားေအာင္ လုပ္တာေပါ့ေနာ္။ အင္တာဗ်ဴးမွာဆိုရင္ အေရွ႕ က မထည့္ဘဲနဲ႔ ျဖတ္ထည့္တာေတြေၾကာင့္ အမ်ားက အမွန္လို႔ ထင္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ မီဒီယာတခ်ိဳ႕ကလည္း မီဒီယာအက္သစ္(က်င့္၀တ္)ကို လုိက္နာသင့္တာေပါ့ေနာ္။ လႊတ္ေတာ္မွာ က်မတို႔ မေဆြး ေႏြးဘူး။ က်မတို႔ မဆုံးျဖတ္ဘူး။ မီဒီယာတခ်ိဳ႕ရဲ႕ အက္သစ္နဲ႔မညီတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

ေကအိုင္စီ – ရန္ကုန္ အပါအ၀င္ ၿမိဳ႕ေတြအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အႏွိပ္ခန္းလို၊ ကာရာအိုေကဆိုင္လိုမ်ဳိးေတြမွာ ေက်းလက္ေန အမ်ဳိး သမီးေတြ လာေရာက္လုပ္ကိုင္ေနၾကတာရွိတယ္။ သူတို႔ေတြကို အဖက္ဖက္က ကာကြယ္ေပးႏိုင္ဖို႔ ေကာ္မတီအေနနဲ႔ ဘယ္လို ျပင္ဆင္ေပးထားလဲ။
ေနာ္စူစန္နာ – sex worker နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းရွိတယ္။ ျပည့္တန္ဆာ ႏွိပ္ကြပ္ေရးဥပေဒကို အမ်ားက သေဘာမတူဘူး။ အဲဒါကို ျပန္ျပင္ရမယ္ဆိုတာ က်မတို႔က လက္ခံတာေပါ့ေနာ္။ သူတို႔အတြက္ က်မတို႔ ျပန္ျပင္ဆင္ရမယ္။ ကာရာအိုေကတို႔၊ ဘာတို႔ ဆိုၿပီးေတာ့ သီးသန္႔မရွိဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔အလုပ္လုပ္မယ့္ အခ်ိန္ကေတာ့ အခြင့္အေရး ရွိရမွာေပါ့။ လစာေတြကလည္း အမ်ားနည္းတူ သူတို႔အခြင့္အေရး ရွိရမယ္။
Complain letter (တိုင္စာ) ၆၀မွာ အမ်ားအားျဖင့္ ေျဖရွင္းလို႔ရတယ္။ စစ္နဲ႔ပတ္သက္တာေတာင္ က်မတို႔ ေျဖရွင္းႏိုင္ေသးတာ ပဲ။ ဒါေပမယ့္ အခက္အခဲရွိတာက ေစာတာပလဲအမႈမွာ သူက ႐ုံးေတာ္က ေခၚတယ္။ မလာဘူး။ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္တယ္။ က်မ ၾကားတာက peace-council မွာ သြား၀င္တယ္။ ေကအဲန္ယူ လူမဟုတ္ဘူး။ က်မ အႀကံျပဳခ်င္တာက Peace-council က လက္မခံသင့္ဘူး။ ဒီအမႈကို သူတို႔ အရင္ဆုံး ေျဖရွင္းသင့္တယ္။ မေျဖရွင္းဘဲနဲ႔ လက္ခံတာက အခက္အခဲ ႀကီးႀကီးမားမား ျဖစ္ တယ္။ ဒီလိုအမႈေတြက မျပတ္ေသးဘူး။

ေကအိုင္စီ – ေကာ္မတီရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈေတြမွာ အားနည္းခ်က္ အားသာခ်က္ေတြက ဘယ္လိုရွိတယ္လို႔ ေျပာႏိုင္မလဲ ဆရာမ။
ေနာ္စူစန္နာ – က်မတို႔ ေကာ္မတီက အဖြဲ႕၀င္ (၁၅)ေယာက္ရွိတယ္။ က်မတို႔ သဘာပတိက ဆရာ၀န္ႀကီးေပါ့ေနာ္။ က်မက အတြင္းေရးမွဴး တျခားလူေတြက အဖြဲ႔၀င္ေတြေပါ့ေနာ္။ တခ်ဳိ႕က သူတို႔နဲ႔ဆိုင္တဲ့ Gender တို႔၊ women right, child right တို႔ ကို သိပ္မသိဘူး။ ဒါက သူတို႔ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ခ်ည္းပဲ မဟုတ္ဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ NLD ရဲ႕ ပါလီမန္(MP) က အမ်ား အားျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေပါ့ေနာ္။ ေထာင္က်တဲ့အတြက္ သိပ္မသိဘူးေပါ့ေနာ္။ Gender ဆိုတာ သိပ္မၾကားဘူးၾကဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔ technical အခက္အခဲ ရွိတယ္။ တဖက္ကလည္း commitment ရွိတယ္။ က်မတို႔ အေကာင္းဆုံးလုပ္မယ္။ အား နည္းခ်က္ကို ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ knowledge တို႔၊ skills ေတြ အားနည္းခ်က္ရွိတာေပါ့။

ေကအိုင္စီ – အရင္က ဆရာမအေနနဲ႔ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးဆိုင္ရာကို တက္တက္ႂကြႂကြ၊ ထိထိေရာက္ ေရာက္ လုပ္ေဆာင္ခ့ဲတာ ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရတယ္။ အခု လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္သြားေတာ့ လုပ္ေဆာင္ရတာေတြက ကြာျခားမႈ ဘာေတြရွိသလဲ။
ေနာ္စူစန္နာ – ေျပာရမယ္ဆိုရင္ က်မတို႔ (MP)နဲ႔ ေကာ္မတီရဲ႕အတြင္းေရးမွဴး ျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ ပါ၀ါေတာ့ ရွိမွာေပါ့ေနာ္။ စစ္သား ေတြ၊ စစ္ဗုိလ္ေတြ ေခၚယူေမးျမန္းႏိုင္တယ္။ တရားသူႀကီးေတြ မဟုတ္မမွန္တာေတြလုပ္ရင္ က်မတို႔ ေခၚယူေမးျမန္းႏိုင္တယ္။ ဥပေဒေတြကို က်မတို႔ လုပ္ႏိုင္တယ္။ တဖက္ကလည္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာဆိုဖို႔က activate (အက္ထီဘိတ္)လို ေျပာလို႔မရ ဘူး။ က်မ KWEG မွာလုပ္တုန္းက က်မ မႀကိဳက္တာကို မႀကိဳက္ေၾကာင္း ေျပာတယ္။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာလို႔ရတယ္။ ဒါေပ မယ့္ အခု က်မ MP ျဖစ္ေနၿပီ။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာလို႔မရဘူး။ ဒါက ကြာျခားခ်က္တစ္ခု ျဖစ္တာေပါ့ေနာ္။

ေကအိုင္စီ – အျခားဘယ္လို အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ေကာ ေကာ္မတီက ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မႈေတြ ရွိပါေသးလဲ။
ေနာ္စူစန္နာ – အခုက်မတို႔ women organization network ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္တယ္။ Gender equality network ေတြနဲ႔လည္း ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္တယ္။ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္းစီကလည္း လုပ္ေဆာင္တာေပါ့ေနာ္။ UN Women, UN organization, UNICEF နဲ႔လည္း ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ တခါတေလ လိုအပ္တဲ့ information ေတြအတြက္ က်မတို႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ၾကတယ္။

ေကအိုင္စီ – ဆရာမတို႔ ေကာ္မတီက အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးေတြအတြက္ ဆိုေပမယ့္ ေကာ္မတီဥကၠဌက်ေတာ့ အမ်ဳိးသားျဖစ္ေန တာကို ေ၀ဖန္မႈေတြ ရွိေနတဲ့အေပၚ ဘယ္လိုေျပာခ်င္ပါသလဲ။
ေနာ္စူစန္နာ – အမ်ိဳးသမီးဆိုင္ရာ ေကာ္မတီျဖစ္တဲ့အတြက္ သဘာပတိက အမ်ိဳးသမီးျဖစ္သင့္တာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ပထမဦး ဆုံးအေနနဲ႔ မရည္ရြယ္ဘဲ အေတြ႔အႀကဳံ၊ အသက္အရြယ္အရ ၾကည့္ၿပီး သူတို႔ထားတာ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ အမ်ား အေျပာ မ်ားတဲ့အတြက္ ေနာက္တစ္သုတ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာမွာပါ။

ေကအိုင္စီ – ေမးျမန္းတဲ့အထဲမွာ မပါ၀င္ေသးတာ သို႔မဟုတ္ ထပ္မံျဖည့္စြက္ေျပာလိုတာရွိရင္ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ ဘာေတြ ေျပာ ဆိုခ်င္ပါသလဲ။
ေနာ္စူစန္နာ – က်မတို႔ ေကာ္မတီက technical နဲ႔ skills ပိုင္းမွာ အားနည္းခ်က္ရွိတယ္ဆိုတာကို က်မေျပာထားၿပီးသားပဲ။ က်မ ကိုကူတဲ့သူေတြလည္း ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ (information) သတင္းအခ်က္အလက္ မ်ားမ်ားလိုတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ လြန္ခဲ့တဲ့လမွာ က်မ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔၊ လူငယ္အဖြဲ႔ေတြကို ေခၚယူေတြ႔ဆုံတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အရင္တုန္းက သက္ငယ္မုဒိမ္းေတြက မ်ားတယ္။ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တိုင္ၾကားမႈေတြ ရွိလာတယ္။ ေထာင္ခ်တာေတြက ၁ႏွစ္ပဲ ရွိတယ္။ ၂ႏွစ္ပဲ ရွိတယ္။
မသင့္ေတာ္ဘူး။ ဘယ္သူေတြ လုပ္တာလဲ။ တရားသူႀကီးနာမည္။ တရား႐ုံးအမည္၊ ၿမိဳ႕နာမည္ေတြ ေပးပါ။ က်မေမးျမန္းပါ့မယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒါေတြ မေပၚလာဘူး။ ဘယ္ၿမိဳ႕မွာ အဲဒီအမႈေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။ တရား႐ုံးၾကာျမင့္မႈ ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။ က်မတို႔ ဥပေဒေတြ ဆြဲရင္ ပါေအာင္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ Complain ေတြပဲ တက္လာတယ္။ က်မလိုခ်င္တဲ့ information ေတြ မတက္လာဘူး။
က်မ CSOေတြကို ေျပာခ်င္တာက က်မတုိ႔နဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ပါ။ သူတို႔ရဲ႕ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြက ground မွာ လာ တဲ့အတြက္ အဲဒါေတြကို ကိုင္စြဲၿပီး တာ၀န္ရွိတဲ့သူေတြ ရဲလား။ စစ္တပ္လား။ က်မတို႔ ကိုင္လို႔ရတယ္။ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္လား။ က်မတို႔ ေျပာဆိုလို႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ မရွိဘူးဆိုရင္ သူတို႔ကို ဆင့္ေခၚ၊ ေခၚေတြ႔ဖို႔ ပါ၀ါ ရွိေပမယ့္ က်မတို႔ မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ က်မေျပာခ်င္တာက ေက်းဇူးျပဳၿပီး က်မတို႔ကို information ေပးပါ။ နာမည္ေဖာ္စရာမလိုဘူး။ သူတို႔ရဲ႕ လုံၿခံဳေရးကို က်မတို႔သိတယ္။ ဒါေပမယ့္ သတင္းအခ်က္အလက္အတြက္ က်မတို႔နဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ပါဆိုတာကို ေျပာခ်င္ပါ တယ္။

# ေနာ္စူစန္နာလွလွစိုးသည္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ အေျခစိုက္ ကရင္အမ်ဳိးသမီးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအဖြဲ႕(Karen Women Endowment Group – KWEG)ကို စတင္ ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ခဲ့သူျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅ခုႏွစ္၊ ႏို၀င္ဘာလ ၈ရက္ေန႔က က်င္းပခဲ့သည့္ ပါတီစံု အေထြ ေထြ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးရွိ အင္းစိန္ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ မဂၤလာဒံုၿမိဳ႕နယ္ မဲဆႏၵနယ္မ်ားတြင္ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD)ပါတီ၏ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ ၀င္ေရာက္အေရြးခံရာမွ မဲအႏိုင္ရရွိခဲ့သူျဖစ္သည္။