လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

ကရင္ျပည္နယ္၊ ဖားအံၿမိဳ႕တြင္ ဇန္န၀ါရီ ၁၈ရက္မွ ၂၀ရက္ေန႔အထိ က်င္းပသည့္ ကရင္တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ လူမ်ဳိးအလိုက္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲအေပၚ သေဘာထားအျမင္မ်ား

မန္းထိန္ဝင္းစိန္ (ကရင္အမ်ဳိးသားပါတီ-ဒုဥကၠ႒)


အခုေဆြးေႏြးသြားတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေျပာမယ္ဆိုရင္ အရင္က ဖဆပလ ပဏာမညီလာခံမွာ ေခါင္းေဆာင္ အားလုံးက လာမယ့္ ျပည္ေထာင္စုကို ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုလို႔ သေဘာသက္ဝင္တဲ့ ျပည္ေထာင္စုျဖစ္တယ္။ ျပည္ေထာင္စုစနစ္နဲ႔ သြားရမယ္။ ေနာက္ပိုင္း အေျခခံဥပေဒကို ေရးဆြဲတဲ့ အခါမွက်ေတာ့ ဖဆပလ ပဏာမ ညီလာခံမွာ ကတိကဝတ္ျပဳတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြ က်ဆုံးကုန္ၿပီ။ အဲလို က်ဆုံးကုန္ၿပီးမွ ျပန္လည္ေရးဆြဲခဲ့တဲ့ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ အေျခခံ ဥပေဒဟာ ျပည္ေထာင္စုက လြဲဖယ္ၿပီး တစ္ျပည္ေထာင္ဥပေဒကို ေရာက္သြားတယ္။ သို႔ေသာ္ အခန္း(၁၁)မွာ ေနာင္ကာလမ်ားမွာ ျပင္ခြင့္ရွိပါတယ္ဆိုတဲ့ ခၽြင္းခ်က္ ရွိတယ္။

ဖက္ဒရယ္မျဖစ္လို႔ တစ္ျပည္ေထာင္စနစ္ဘက္ကုိ ေရာက္သြားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ၁၉၄၉၊ ဇန္နဝါရီလ (၃၁) ကစၿပီး ကရင့္ေတာ္ လွန္ေရးက မလြဲမေသြ ႏိုင္ငံေရး ခုခံစစ္ပြဲကို ဆင္ႏႊဲလိုက္တယ္။ ကာလ (၁၄)ႏွစ္ၾကာတဲ့ ကာလ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မွာ တိုင္းရင္းသား အားလုံးပါ၀င္တဲ့ ရန္ကုန္ျပည္လမ္းကေန ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ညီလာခံကို က်င္းပခြင့္ရတယ္။ တိုင္းရင္းသားအားလုံး မိမိရဲ႕ ဆႏၵ ျပည္ေထာင္စုက လြဲဖယ္သြားၿပီး တစ္ျပည္ေထာင္ျဖစ္ေနတယ္။ သုိ႔ေသာ္ မလိုလားတဲ့ ျပည္တြင္းသတင္းစာ တခ်ဳိ႕ျဖစ္တဲ့ အေထာက္ေတာ္၊ ေနးရွင္း၊ (ဗမာ့ေခတ္)သတင္းစာေတြက တိုင္းရင္းသားေတြ ျပည္ေထာင္စုက ခြဲထြက္ေတာ့မယ္ဆိုၿပီး ေကာလ ဟလ သတင္းေရးတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္မ်ားျဖစ္တဲ့ စခြန္ခ်ိဳနဲ႔ စဝဏၰ တို႔ဟာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးႏုဆီ သြားတယ္။ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းရင္းသားခြဲထြက္မယ့္ စကားကို တစ္ႀကိမ္မွ မေျပာခဲ့ဘူး။ ၁၉၄၉ခုႏွစ္၊ ရန္ကုန္အစိုးရေလာက္ပဲ က်န္တဲ့အခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို႔ ခြဲမထြက္ခဲ့ပါဘူး။

ဗမာတပ္မေတာ္အင္အား တစ္ရင္းခြဲပဲ ရွိတဲ့ကာလမွာ ကခ်င္၊ ခ်င္း၊ ရွမ္း၊ ကယား တပ္ရင္း(၈)ခု တိုင္းျပည္အတြက္ ကယ္ခဲ့ပါ တယ္။ သို႔ေသာ္ အျပင္မွာ မလိုးလားအပ္တဲ့သူေတြက ျပည္ေထာင္စုက ခြဲထြက္မယ္ဆိုၿပီး က်ေနာ္တို႔ကို ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဒါကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး အာဏာရွင္တစ္စုက တပ္မေတာ္ကို အသုံးခ်ၿပီး အာဏာသိမ္းခဲ့တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး ဖက္ဒရယ္ျပည္ ေထာင္စုကို ႏွစ္ေပါင္း (၆၀)ေက်ာ္ ၾကားခြင့္ မရခဲ့ဘူး။ ကေန႔ကာလမွာ ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး (၂၁) ရာစုပင္ လုံမွာ ေျပာေနတာေတြ တီဗြီထဲျမင္ရၿပီး။ ထို႔နည္းတူ ဒီေန႔အစည္းအေဝးလို႔ အမ်ဳိးသားလိုက္အဆင့္ ကရင္အမ်ိဳးသားေတြ ေတြ႔ဆုံပြဲမွာ ရင္ထဲက ခံစားခ်က္ေတြ တင္ျပတာ ျဖစ္တယ္ ။ အင္မတန္မွ ႏိုင္ငံအတြက္ တိုင္းရင္းသားအားလုံးေမွ်ာ္မွန္းခဲ့တဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို ဖြင့္ဟေျပာဆိုလို႔ ရခဲ့ၿပီးလို႔ ခံစားရပါတယ္။

ေစာခင္ေမာင္ျမင့္ (ဖလံု-စေဝၚဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ ဥကၠဌ )


လူမ်ိဳးစုပိုင္းကေတာ့ အဓိကကေတာ့ လုပ္တာက ကရင္လူမ်ဳိးေပါ့ေလ။ ကရင္လူမ်ိဳးလုပ္တာက ဒါက ၂၁ ရာစု ပင္ လုံညီ လာခံအတြက္ ပထမဆုံးလုပ္တဲ့ပြဲလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာရရင္ေတာ့ လူမ်ိဳးစုအလိုက္ ကရင္လူမ်ိဳးမွာ ပထမဦးဆုံးစံျပ အ ေနနဲ႔ လုပ္တာလည္း အမ်ားႀကီး ၀မ္းေျမာက္မိတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ေဒသအစုံက ကရင္တစ္မ်ဳိး သားလုံး ပါ၀င္ႏိုင္ ေအာင္လုပ္တာလည္း ေတာ္ေတာ္ေလးကို အခ်ိန္ေတြလည္းကုန္၊ ေငြေတြလည္းကုန္၊ အပင္ပန္းခံၿပီးေတာ့မွ လုပ္ခဲ့ရပါ တယ္။ ဒီလိုလုပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ သက္ဆိုင္ရာလူႀကီးေတြရဲ႕ အပိုင္းမွာလည္း အမ်ားႀကီး ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ပါတယ္။ ႀကီးၾကပ္မႈေကာ္မတီအဖြဲ႔ေတြကလည္း ဦးေဆာင္ၿပီးေတာ့မွ ဒီအခမ္းအနားႀကီး ေတြ႔ဆုံပြဲၿပီးေျမာက္ေအာင္ အတြက္က အဖက္ဖက္က ၀ိုင္းၿပီး ကူညီေပးတဲ့အတြက္ အစစအရာရာအဆင္ေျပတယ္လို႔ပဲ ေျပာရမွာပါ။

ေျပာရရင္ေတာ့ လက္ရွိ အေနအထားထက္ အနာဂတ္ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုႀကီးတည္ေထာင္ဖို႔အတြက္ လာမယ့္ လူငယ္ေတြအတြက္ေကာ၊ မ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္ေတြအတြက္က အသက္တမွ် အေရးႀကီးတယ္လို႔ပဲ ေျပာရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တိုင္းရင္းသားအားလုံးက ေတာင္းဆိုေနတဲ့ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုႀကီး ထူေထာင္ဖို႔အတြက္က လက္ရွိအေနအထားအရ လိုအပ္ခ်က္တစ္ခုလို႔ ေျပာရမွာပါ။ လိုအပ္ခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းႏိုင္ဖို႔ အတြက္ကေတာ့ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုႀကီးကို ထူေထာင္ႏိုင္မွသာ ျပည္တြင္းစစ္ႀကီးဆိုတာ ေအးခ်မ္းသြားမယ္။ ေနာက္ဆုံးေျပာရရင္ တိုင္းရင္းသားအားလုံးက လိုလားေတာင္းတေနတဲ့ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ထူေထာင္ ႏိုင္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အလိုအေလ်ာက္ေအးခ်မ္းသြားမယ္လို႔ အန္ကယ္အေနနဲ႔ဒီလိုပဲ သုံးသပ္မိပါတယ္။

ဒီအစည္းအေ၀းႀကီးက ေျပာရရင္ေတာ့ လူမ်ဳိးစုတစ္ခုအတြက္ တစ္မ်ိဳးသားလုံးက လိုလားတဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေတြ႔ဆုံၿပီးေတာ့မွ ဒီႏို္င္ငံေရးအရ ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြးပြဲ ျဖစ္တာနဲ႔အညီ ကရင္တစ္မ်ိဳးသား လုံးအ တြက္ေပါ့ေလ။ ကရင္တစ္မ်ိဳးသားလုံးကေနၿပီးေတာ့မွ တိုင္းရင္းသားအက်ိဳးစီးပြားကို အနာဂတ္ခရီးကို အတူတကြ စည္းစည္းလုံးလုံး ညီညီၫြတ္ၫြတ္နဲ႔ ေဆာင္ရြက္ၿပီးေတာ့မွ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုႀကီး ထူေထာင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ အဲေလာက္အထိ အတိုင္းအတာႀကီးမားတဲ့အစည္းအေ၀းတစ္ခုလို႔ပဲ ယူဆမိပါတယ္။
ဒီ ကရင္လူမ်ိဳးစုအေနနဲ႔ ဒီလိုမ်ိဳးလုပ္ေဆာင္တဲ့အေပၚမွာ တစ္ျခားတိုင္းရင္းသားေတြလည္းပဲ အလားတူ သူတို႔ရဲ႕ လိုလားခ်က္ေတြကို တင္ျပေတာင္းဆိုၿပီးေတာ့မွ တူညီတဲ့အခ်က္ေလးေတြကို ေပါင္းစုၿပီး မတူတာေလးေတြကို ဆက္လက္ေဆြးေႏြးသြားမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ ဒါက အားလုံးက လိုလားေနတဲ့ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုႀကီးကို အခ်ိန္ကာလတစ္ခုမွာ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ တည္ေဆာက္ႏိုင္မယ္လို႔ ယုံၾကည္မိပါတယ္။

ေစာလွထြန္း (ကရင္ျပည္နယ္အစုိးရအဖဲြ႔ စာရင္းခ်ဳပ္)


ေကာင္းပါတယ္။ ေကာင္းတယ္ဆိုတာ ဘယ္လိုလဲဆိုေတာ့ ဒီ ၂၁ ရာစု ပင္လုံညီလာခံအတြက္ အမ်ိဳးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ ဒီလူမ်ဳိးအလိုက္ေပါ့ေနာ္။ ကရင္မွာကေတာ့ အခုအေနအထားၾကည့္ရတာကေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို ေရွ႕ေျပးအေနအထားေလး ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေတြ႔ရၿပီးေတာ့ ဒီကေန႔ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး ၊ သဘာ၀ သယံဇာတအလိုက္ ဆက္ၿပီးေတာ့ အေခ်ာသတ္တဲ့သေဘာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ၂၁ ရာစု ညီလာခံကို ရည္ရြယ္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္မို႔လို႔ အင္မတန္မွလည္း ေကာင္းတဲ့ ညီလာခံျဖစ္တယ္။

ေနာက္အခု ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား က႑စုံေပါ့ေလ။ အထူးသျဖင့္ ကရင္ေရးရာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေနၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပုဂၢိဳလ္ေတြ ၊ NGO ပုဂၢိဳလ္ေတြ၊ လူမႈေရး ပုဂၢိဳလ္ေတြ ၊ ဓေလ့၊ ထုံးထမ္း၊ စာေပ၊ ယဥ္ေက်းမႈလုပ္ငန္းေတြမွာထဲထဲ ၀င္၀င္ လုပ္ေဆာင္ေနၾကတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို ေတြ႔ရတယ္။ ေတြ႔ရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေတာ္ေတာ္ေလး အားရေက်နပ္မိတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲဟာ ၂၁ ရာစု ပင္လုံကို ဦးတည္သလို ၂၁ ရာစု ပင္လုံသည္လည္း လာမယ့္ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို လိုခ်င္တဲ့အတြက္ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံနဲ႔ ေလ်ာ္ညီတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေလးေတြကို အမ်ားႀကီး က်ေနာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔လည္း က်ေနာ္တို႔ ယုံၾကည္ပါတယ္။ စိန္ေခၚမႈေလးေတြ ၊ အခက္အခဲေလးေတြ အနည္းအက်ဥ္းရွိေပမယ့္ ဒါေလးေတြကို အမွန္တရားနဲ႔ အက်ိဳးတရားေပါ့။ အက်ိဳးရွိမယ့္ ကရင္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕အနာဂတ္ ဒါမွမဟုတ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕အနာဂတ္အတြက္ကို အမ်ားႀကီးအေထာက္အကူေပးတဲ့ အစည္းအေ၀းႀကီးလို႔ ဒီလိုပဲ မွတ္ခ်က္ေပးပါတယ္။

ဗုိလ္မႉးႀကီးေအာင္လြင္ (ကရင္ျပည္နယ္ အစုိးရအဖဲြ႔က လုံၿခံဳေရးႏွင့္ နယ္စပ္ေရးရာ၀န္ႀကီး )


က်ေနာ္အျမင္နဲ႔ သုံးသပ္ခ်က္ေလး ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါက ဒီေနျပည္ေတာ္မွာလုပ္မယ့္ ပင္လုံညီလာခံ အတြက္ကို အေျခခံတာေပါ့ေနာ္။ နဂုိကတည္းကလည္း ေနရာခ်ထားေပးတာ ရွိပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ကရင္ျပည္နယ္မွာေတာ့ လူမ်ိဳးကိုအေျခခံေသာ၊ ၿပီးေတာ့ ဒီတနသၤာရီေဒသမွာကေတာ့ ေဒသကိုအေျခခံေသာ၊ ဒီလိုခ်ေပးတဲ့ေနရာမွာ ပင္လုံညီလာခံကို မူတစ္ခုအေနနဲ႔ အေကာင္းဆုံးျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္တဲ့အေျခအေနျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြကလည္း အခု က်ေနာ္တို႔ ေျပာေျပာေနတဲ့ ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီေပါ့။

ဒါေတြအတြက္ကို ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္တဲ့အေျခအေနထဲကတစ္ခုလို႔ က်ေနာ္အဲလိုျမင္ပါတယ္။ အင္မတန္ေကာင္းပါတယ္။ ဒါကေတာ့ က်ေနာ့္အျမင္ေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တို႔ ဖက္ဒရယ္ဒီမုိကေရစီလို႔သာ ေျပာၾကတယ္။ အခ်ဳိ႕ကလည္း ဖက္ဒရယ္ဆို တာက ခြဲထြက္ေရးဆိုၿပီေတာ့ ျမင္ၾကတာ ရွိမွာေပါ့ေနာ္။ အဓိကကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ တပ္မေတာ္သားေတြ ေျပာေနတာရွိ တယ္။ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္ေတြ ေျပာေနတာ ရွိတယ္။ ဒို႔တာ၀န္အေရး ၃ ပါးေပါ့ေနာ္။
က်ေနာ္တို႔က ျပည္ေထာင္စုဆို ေတာ့ ေအးအတူပူအမွ်နဲ႔ ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးစြာေနထိုင္ၾကမယ္။ ျပည္ေထာင္စုသားခ်င္းေတြေပါ့။ ဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ၿငိမ္းခ်မ္း ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ရွိတယ္။ NCA ထိုးထားတဲ့တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြရွိတယ္။ မထိုးရေသးတဲ့ သူေတြလည္း ရွိတာေပါ့ေနာ္။ ဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္က ႏိုင္ငံက တည္ၿငိမ္မွ ဒီမိုကေရစီကို ေလွ်ာက္လို႔ရမွာကိုး။

ပထမ အစိုးရလက္ထက္တုန္းကလည္း ဒီလုိပါပဲ။ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းျပည္ေအးခ်မ္း သာယာမွပဲ ဒီမိုကေရစီကို ေလွ်ာက္ လွမ္းလို႔ရမယ္။ ေအးခ်မ္းသာယာမွပဲ က်ေနာ္တို႔ လူထုကိုေစာင့္ေရွာက္ေပးရမယ့္ က်ေနာ္တို႔ လူထုေတြကို လူထုေတြအေၾကာက္တရားက ကင္းေ၀းေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းသူျပည္သားေတြအားလုံး၊ ျပည္ေထာင္စုသားအား လုံးက ဘယ္ေနရာသြားသြား၊ ဘယ္ေနရာေနေန၊ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တဲ့စီးပြားေရးကုိ သမာအာဇီ၀နဲ႔ လုပ္လုပ္ ဒါေတြအားလုံးလုံၿခံဳရမယ္။ လူတစ္ဦးခ်င္း လုံၿခံဳေရးေပါ့။ ဒီအတြက္က ၿငိမ္းခ်မ္းဖို႔လိုတာပဲ။ ၿငိမ္းခ်မ္းဖို႔လိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဒါေတြကို အားလုံးေပါ့ေလ။ အားလုံးက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတဲ့ ဥစၥာက ေျပာေတာ့သာ ၿငိမ္းခ်မ္ေရး စကားလုံးအသုံးအႏႈံးေပါ့။ ဒါေတြကို က်ေနာ္တို႔က ႀကိဳးစားတည္ေဆာက္ၾကမယ္။ က်န္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြကလည္း ဒီသေဘာထားနဲ႔ ႐ိုး႐ိုးသားသား ၀ိုင္းၿပီးေဆာင္ရြက္ၾကမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေအာင္ျမင္မယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

ေနာ္ပြယ္ေစး (ပဲခူးတိုင္း ကရင္တိုင္းရင္းသားေရးရာ ၀န္ႀကီး)


မ်ိဳးႏြယ္စုအလိုက္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ က်မတို႔ ကရင္တိုင္းရင္းသားအေနနဲ႔ ဖားအံမွာ ပထမဆုံး က်င္းပခြင့္ ရရွိတဲ့ အတြက္ အားသာခ်က္ကို ေျပာမယ္ဆိုရင္ က်မတို႔ ကရင္လူမိ်ဳးသည္ ပထမဆုံးအႀကိမ္လုပ္ရတဲ့အတြက္ အားသာခ်က္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ အားနည္းခ်က္ကေတာ့ မရွိသေလာက္ကို ရွိပါတယ္။

ေဒသအလုိက္ လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ ဆိုလို႔ရွိရင္ က်မ ပဲခူးတိုင္း အေနနဲ႔ တင္ျပေတာင္းဆိုထားပါတယ္။ ပဲခူးတိုင္းမွာ တိုင္းကိုယ္စားျပဳ ပြဲတစ္ပြဲေလး က်င္းပေစခ်င္ပါတယ္။ က်မတို႔ ပဲခူးတိုင္းထဲမွာရွိတဲ့ ကရင္တိုင္းရင္းသားအားလုံးေကာ၊ တျခားတိုင္းရင္းသားေတြလည္း ေလ့လာခြင့္ရွိမယ္။ အဓိက ကေတာ့ က်မတို႔ ကရင္တိုင္းရင္းသားအားလုံးဟာ က်မနဲ႔အတူ ၂၅ ေယာက္လာခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ပဲခူးတိုင္းထဲမွာ ကရင္တိုင္းရင္းသားေတြအမ်ားႀကီးရွိတဲ့အတြက္ တိုင္းကိုယ္စားျပဳ လုပ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ က်မတို႔ ကရင္တိုင္းရင္းသားအားလုံးသည္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ အႏွစ္သာရေတြ ၊ ေရွ႕ဆက္ဘာလုပ္ မလဲ။ ေရွ႕ဆက္ၿပီးေတာ့ ဘာေတြ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ၾကမလဲ။ ၂၁ ရာစု ပင္လုံညီလာခံမွာ ဘာေတြ ေဆြးေႏြးၾကမလဲဆိုတာေတြကို တိတိက်က် သိသြားမယ္။ နားလည္သြားမယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ က်မတို႔ ေဒသအလုိက္ လုပ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ပိုၿပီးေတာ့ က်မတို႔ အက်ိဳးအျမတ္ရမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။
ကရင့္အနာဂတ္သည္ က်မတို႔ ျမန္မာျပည္ထဲမွာ ေနထိုင္တဲ့အတြက္ တိုင္းရင္းသားအားလုံးနဲ႔အတူတူပါပဲ။ အဲဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွသည္ က်မတို႔ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးကို ဒီမိုကေရစီ ဖက္ဒရယ္ျပည္ ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးျဖစ္ေအာင္ အတူတကြ ေအးအတူ ပူအမွ် အတူတကြ လက္တြဲၿပီး ႀကိဳးစားရင္ တစ္ေန႔က်မ တို႔ ေမွ်ာ္မွန္းတဲ့ ဒီမိုကေရစီဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ကို မလြဲမေသြက်မတို႔ ေရာက္ရွိမယ္လို႔ ေျပာၾကားလို ပါတယ္။

ေစာရွားေဖာင္အြာ (အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္)


ပထမဆုံးေျပာခ်င္တာက လူမ်ိဳးအလိုက္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ ကရင္ျပည္နယ္မွာ ကရင္အမ်ဳိးသားေတြ ကေနၿပီးေတာ့ ပထမဦးဆုံးေဆြးေႏြးခြင့္ရတဲ့အတြက္ က်ေနာ္တို႔ အတိုင္းထက္အလြန္ ၀မ္းသာမိပါတယ္။ ဒါက ေဆြးေႏြးပြဲရဲ႕ ရလဒ္ေပၚမွာလည္း မူတည္ေသးတယ္။ ေဆြးေႏြးပြဲ ဒုတိယရက္မွာ ေဆြးေႏြးပြဲရလဒ္ေတြကို ၿပီးျပည့္စုံတဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲမဟုတ္သည့္တိုင္ေအာင္ အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိေတာ့ အားရေက်နပ္မႈ ရွိပါတယ္။
စၿပီးစဥ္းစားမိတာက ၂၁ ပင္လုံမွာ တင္သြင္းႏိုင္ဖို႔အတြက္ ဒီအေျခခံမူေတြေပါ့။ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ အမ်ိဳးသားေဆြးေႏြးပြဲ ကေန အဲဒါထက္ မူ၀ါဒ မူၾကမ္းေလးေတြကို ဒီေဆြးေႏြးပြဲကေန ျပန္တင္မယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါကလည္း NCA ရဲ႕ ျဖစ္စဥ္အရ ႀကိဳတင္ရမယ့္ အခ်က္ေတြထဲမွာ ဒီေဆြးေႏြးတဲ့အခ်က္ေတြဟာ အရမ္းလည္းအေရးႀကီးတယ္။ အရမ္းအေရးႀကီးသလို တစ္မ်ိဳးသားလုံးရဲ႕အနာဂတ္လို႔လည္း ေျပာလို႔ရတယ္။ မူ၀ါဒဆိုတာက ဒီမူ၀ါဒအတိုင္း ျပည္ေထာင္စုကို တင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ အေရးႀကီးေနတာပဲ။ ဒါေၾကာင့္ မူ၀ါဒအေျခခံကေန စၿပီးေတာ့ တိက်ဖို႔အတြက္ အေျခခံမူ၀ါဒ တင္ျပမႈအားလုံးကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ အားရေက်နပ္မႈ ရွိပါတယ္။

ဒီလူမ်ဳိးအလိုက္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲကို ကရင္ကေန စၿပီးေတာ့ ဦးတည္လာခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသားအဆင့္ေဆြးေႏြးပြဲကေန ရရွိတဲ့ ရလဒ္နဲ႔အတူ လာမယ့္ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ တင္သြင္းတဲ့အခ်ိန္မွာ သက္ဆုိင္ရာလူမ်ိဳးစုေတြ အလိုက္ လူမ်ိဳးစုအလိုက္တင္သြင္းလာတဲ့အေျခခံမူအေပၚမွာ ႏုိင္ငံႀကီးအတြက္ ျဖစ္လာမယ့္ ဒီမိုကေရစီ ဖက္ဒရယ္ျပည္ ေထာင္စုႀကီးအတြက္ ေကာင္းမြန္တဲ့ မူ၀ါဒႀကီးတစ္ခုရဲ႕ အေျခခံျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီအေျခခံကေန အေကာင္းဆုံးျဖစ္ လာတဲ့အထိ ေမွ်ာ္လင့္တာေပါ့။ ဒီအေျခခံေကာင္းမွပဲ ေနာင္ျဖစ္လာမယ့္ ျပည္ေထာင္စု အဆင့္ အမ်ိဳးသား ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ ေအာင္ျမင္မွာပါ။ ဒါေၾကာင့္အေျခခံအဆင့္ကေန စနစ္တက်ျဖစ္ဖို႔ေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

ခြန္စိုးႏိုင္ (ပအို၀္းတုိင္းရင္းသား ကုိယ္စားလွယ္)


လူမ်ိဳးစုအလိုက္ ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြးပြဲမွာ ကရင္လူမ်ိဳးတို႔ရဲ႕ ဘုံသေဘာတူညီခ်က္ကို ရရွိၿပီးေတာ့ အဲဒီ သေဘာတူညီခ်က္ကို ၂၁ ရာစုပင္လုံညီလာခံကို သယ္သြားႏို္င္ဖို႔အတြက္ ျဖစ္ဖို႔ အဲလိုပဲ ျမင္ခဲ့တယ္။
စာတမ္းမူၾကမ္းကေန ေတြ႔ရတာက မွန္းထားတဲ့ဖက္ဒရယ္စစ္စစ္ ႏိုင္ငံေရးကို ထူေထာင္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ တိုင္း ရင္းသား လူနည္းစုအေနနဲ႔အခြင့္အေရးေတြ ရလာႏိုင္တယ္လို႔ ထင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဖက္ဒရယ္စစ္စစ္ ျပည္ေထာင္စုႀကီးကို သြားႏိုင္ဖို႔ ေကာင္းမြန္တဲ့ စာတမ္းေလးေတြ ေအာင္ျမင္ဖို႔ က်ေနာ္တို႔ ေမွ်ာ္မွန္းထားတယ္။ အားရစရာလည္း ေကာင္းပါတယ္။

ဆရာမ ခ်င္းခ်င္း (ခ်င္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး အက်ဳိးေဆာင္ကုိယ္စား )


ဒီလူမ်ိဳးအလိုက္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ NCA ရဲ႕ စာခ်ဳပ္ထဲမွာပါၿပီးၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ဒီအေကာင္ထည္ေဖာ္မွႈ မရွိတဲ့အခါမွာ က်မတို႔ တစ္နည္းအားျဖင့္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ေတာ္ေတာ္ေလးစိတ္ပူမိတာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ဘာပဲေျပာေျပာ ကရင္ျပည္နယ္မွာ စၿပီီး ေတာ့မွ ဒီကရင္လူမ်ိဳးအလုိက္ေပါ့ေနာ္။ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ေဆြးေႏြးပြဲကို စမယ္ဆိုေတာ့ ဝမ္းသာတယ္။ ေမွ်ာ္လည္းေမွ်ာ္ လင့္တယ္ဆိုေတာ့ ဒီအေပၚမွာ စာတမ္းေတြလည္း နားေထာင္လိုက္တဲ့အေပၚမွာ အားရေက်နပ္ပါတယ္။

ကရင္ျပည္နယ္ကေန အမ်ိဳးသားအဆင့္ကို စတင္လိုက္တယ္ဆိုတာက ဒါသမိုင္းဝင္တဲ့ေန႔လည္းျဖစ္တယ္။ အဲဒီအတြက္ ေၾကာင့္ က်မအမ်ားႀကီးပဲ ဂုဏ္ယူပါတယ္။ NCAရဲ႕ Road Map ထဲမွာ လည္းပါၿပီးၿပီး။ လက္မွတ္လည္း ထိုးတဲ့လူက ထိုးၾကၿပီးၿပီး ဆိုေတာ့ က်မတို႔ ခ်င္းအေနနဲ႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္လည္း အားလံုးအဆင္သင့္ျဖစ္ၿပီ။ ဒါေပမဲ့ မလုပ္ႏိုင္တဲ့ အေန အထားျဖစ္သြားတာကေတာ့ တစ္နည္းအားျဖင့္မေကာင္းဘူးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ဒီကရင္ကေနစၿပီးၿပီဆိုေတာ့ ဒါနဲ႔ အဆင္သင့္ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာလည္း လူမ်ဳိးအလိုက္ အမ်ဳိးသား ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲကိုေတာ့ စၿပီးလုပ္သင့္ၿပီးလို႔ က်မ ေျပာခ်င္ပါတယ္။
ေနာက္ၿပီး ဟန္ခ်က္ညီညီသြားတာေတာ့ဟုတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီမွာလက္မွတ္ထိုးတဲ့ေနရာရွိသလို မထိုးတဲ့အဖြဲေတြလည္း ရွိေနတဲ့အခါမွာ တစ္ခ်ိဳ႕ျပည္နယ္အတြက္ကေတာ့ နည္းနည္းအဆင္မေျပမွႈေတြရွိတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီအေပၚမွာ အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ၾကားမွာ ယံုၾကည္မွႈ ရွိႏိုင္ရင္ေတာ့ က်မတို႔ ဟန္ခ်က္ညီညီသြား ႏိုင္ဖို႔ကို လည္း စည္းလံုးညီညြတ္စြာနဲ႔ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ နားလည္မွႈနဲ႔ ယံုၾကည္မွႈ နဲ႔သြားရဖို႔အဓိကျဖစ္လို႔ က်မယံုၾကည္ပါ တယ္။

CNF (ခ်င္းအမ်ဳိးသားတပ္ဦး) ကေတာ့ ၂၀၁၂ ဇန္နဝါရီ ေနာက္ၿပီး ေမလမွာ ျပည္နယ္အဆင့္လက္မွတ္ထိုးတယ္။ ၂၀၁၂ ဒီဇင္ဘာမွာ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္လက္မွတ္ထိုးတယ္ဆိုေတာ့ ဒီ NCAမွာလည္း လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့တယ္။ ႏွစ္ပတ္လည္ လည္း က်င္းပခဲ့ၿပီးၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ဒီCNFရဲ႕ ceasefire agreement ထဲမွာပါတဲ့ သေဘာတူညီ ခ်က္ေတြက အေကာင္ထည္ ေဖာ္ႏိုင္ဖို႔က အားနည္းတယ္ဆိုေတာ့ ဒီသေဘာတူညီခ်က္ကိုလည္းအေကာင္ထည္ေဖာ္ ျမန္ႏိုင္ဖို႔ကိုေတာ့ က်မတို႔ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ လိုလားတာေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ၿပီး ဒီပြဲမွာ က်မလာေလ့လာတဲ့အခါမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးကိုေတာ့ အားရပါတယ္။ ကရင္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ စည္းလံုးညီညြတ္မွႈ လူမ်ိဳးအေပၚရပ္တည္ခ်က္ ခိုင္မွာမွႈေတြကိုေတာ့ ေတြ႔ရတဲ့အခါမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးအားရတယ္။ ဂုဏ္လည္း ဂုဏ္ယူတယ္။ က်န္တဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြကလည္း အတုယူၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕ လူမ်ဳိးေတြရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ကို ခိုင္ခိုင္မာမာ ရပ္တည္ ၿပီး စည္းလံုးစြာနဲ႔ သတၱရွိရွိနဲ႔ ေရွ႕ဆက္ဖို႔ အရမ္းပဲအေရးႀကီးပါတယ္လို႔ က်မကျမင္ပါတယ္။

မန္းေကာလင္း ( ဧရာ၀တီတိုင္းေဒသႀကီး ကိုယ္စားလွယ္)


ဒီအစည္းအေ၀းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဒီလိုျဖစ္လာတာ အင္မတန္ ၀မ္းသာတာေပါ့ေလ။ အခုက်င္းပတဲ့ လူႀကီး မင္းမ်ားအားလုံးကိုလည္း အထူးပဲ လႈိက္လႈိက္လွဲလွဲ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ အခု ကရင္ျပည္နယ္မွာ ရွိတဲ့ ကရင္ လူထုေတြကေတာ့ သိသင့္သေလာက္ေတာ့ သိၿပီးေပါ့ေလ။ ဧရာ၀တီတိုင္းမွာရွိတဲ့ ကရင္လူထုကလည္း ကရင္လူထုအမ်ားႀကီး ရွိေသးတာေပါ့ေလ။ အဲဒါေၾကာင့္ ကရင္လူထုေတြကိုလည္း ထပ္မံသိေစခ်င္တယ္ေပါ့ေလ။ အဲဒါေၾကာင့္ ဧရာ၀တီတိုင္းနဲဲ႔ တျခားတိုင္းေတြမွာလည္း လုပ္ႏိုင္ရင္ အင္မတန္ ေကာင္းပါတယ္။

ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဧရာ၀တီတိုင္းမွာရွိတဲ့ လူငယ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ အရမ္းကို ေနာက္က်ေနၿပီ။ က်ေနာ္တို႔ လူငယ္ေတြ ေနာက္က်တယ္။ ပညာတတ္ေသာ္ျငားလည္း သူတို႔အသိပညာက အသြားအလာနည္းတယ္။ ေတာ္တဲ့ကေလးေတြေတာ့ ေတာ္ၾကတယ္။ ေနာက္က်တဲ့ကေလးေတြအမ်ားႀကီးပဲ။ အဲဒါေၾကာင့္ ဒီလိုႏိုင္ငံေရးမွာ စိတ္ပါ၀င္စားလာေအာင္ က်ေနာ္တို႔ဘက္ကလည္း ၀ိုင္း၀န္းၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့လည္း ဒီလိုက်င္းပတဲ့ ပြဲမ်ိဳးကုိ မ်ားမ်ားက်င္းပႏိုင္ရင္ ေတာ္ေတာ္ေလး ေကာင္းမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။