လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

လက္ရွိ ႏုိင္ငံေရး ေရစီးေၾကာင္းနဲ႔ လူငယ္တပ္ေပါင္းစုအျမင္

ဆုမြန္ေအး(ရခုိင္ျပည္လုံးဆုိင္ရာေက်ာင္းသားႏွင့္လူငယ္မ်ားအစည္းအ႐ုံး-AASYC)

img_8113-sumonaye-rakhine
ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအရ က်မတို႔ တုိင္းရင္းသားလူငယ္ေတြက တကယ့္ကို အေရးႀကီးပါတယ္။ တုိင္းရင္းသားလူငယ္ေတြ ရဲ႕ အခန္းက႑ကို အစိုးရကလည္း ျမႇင့္တင္ေပးဖို႔ လိုတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တုိင္းရင္းသားလူငယ္ အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ net-work ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ေသာ္လည္းေကာင္း၊ သူတို႔ေဒသမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေၾကာင္းအရာေလးေတြကို အခ်င္းခ်င္း မွ်ေ၀ၿပီး ေတာ့ သိရွိလာေအာင္၊ ကြန္ယက္ ထပ္ခ်ိတ္ၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္သြားရင္ အစိုးရအတြက္လည္း ပိုၿပီး အေထာက္အကူျပဳမယ္။ ေနာက္ၿပီး အစိုးရကေန လူငယ္ေတြ ဘယ္လိုအခန္းက႑ကေန ၀ိုင္း၀န္းကူညီေပးပါလို႔ ေျပာျပရင္ ပိုၿပီးေတာ့ အဆင္ေျပမယ္လို႔ က်မ ထင္တယ္ေပါ့ေနာ္။
က်မတို႔က ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြျဖစ္ၾကေတာ့ အဓိကအားျဖင့္ ပညာေရးျဖစ္စဥ္ေတြမွာ ပိုၿပီးေတာ့ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ သင့္ တယ္။ ပညာေရးက႑ေတြ အခုျဖစ္ေနတဲ့ မူးယစ္ေဆး၀ါးက႑ေတြကို ၀ိုင္း၀န္းၿပီး ဒီေနရာ ဒီလိုျဖစ္ေနပါတယ္ဆိုတာကို ခ်ိတ္ ဆက္ေပးၿပီး အစိုးရကို တင္သြင္းတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အစိုးရကို မေရာက္ႏိုင္ရင္ issue အလိုက္ လုပ္ေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြကို ေျပာျပ ရင္ေတာ့ ပိုၿပီး အဆင္ေျပမယ္လို႔ က်မ ထင္တယ္။ ပညာေရးက က်မတို႔ တိုင္းရင္းသားလူငယ္ေတြအတြက္ တကယ့္ကို အေရး ႀကီးတဲ့အရာ ျဖစ္တယ္။ က်မတို႔လူငယ္ေတြဟာ အနာဂတ္ရဲ႕မ်ဳိးဆက္သစ္ေတြမို႔ ႏိုင္ငံရဲ႕ အခုလက္ရွိ အစိုးရတာ၀န္ကို တေန႔ေန႔ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ဒီလူငယ္ေတြလည္း တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရမွာ ျဖစ္တယ္။
မူးယစ္ေဆး၀ါးေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံအႏွ႔ံမွာ မတိုက္ဖ်က္လို႔ရွိရင္ လူငယ္ေတြရဲ႕အနာဂတ္ကို ႐ိုက္ခ်ဳိးပစ္သလိုပါပဲ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဗမာ အပါအ၀င္ တိုင္းရင္းသားေတြက ေနရာအႏွံ႔အျပားမွာ ရွိတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္လာ လို႔ရွိရင္ တိုင္းရင္းသားလူငယ္ေလးေတြက သူတို႔ျပည္နယ္မွာ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ရလာၿပီး တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရမွာ ျဖစ္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ လူငယ္တပ္ေပါင္းစုဆိုတာက တကယ့္လူငယ္ရဲ႕အသံေတြကို ပိုၿပီးျမႇင့္ တင္ေပးဖို႔အတြက္ ဖြဲ႔စည္းထားရတာ ျဖစ္ တယ္။ တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ တစုခ်င္းက ေပးပို႔လာတဲ့အသံထက္ တပ္ေပါင္းစုအေနနဲ႔ အစိုးရကိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ CSO ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံတကာပဲျဖစ္ျဖစ္ တုိင္းရင္းသားလူငယ္ေရးရာမွာ ဘာေတြျဖစ္ပ်က္ေနလဲဆိုတာ စုၿပီး အသံျဖန္႔ခ်ိတာပဲျဖစ္ ျဖစ္၊ အခ်က္အလက္ေတြေပးပို႔တာပဲျဖစ္ျဖစ္ ပိုၿပီးေတာ့ တြင္က်ယ္လာမယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ က်မက တပ္ေပါင္းစုတို႔ network တို႔ ဆိုတာပိုၿပီးေတာ့ အေရးႀကီးတယ္လို႔ က်မ ထင္တယ္။

မုိင္းဆါည္ရံက္ (တအာန္းေက်ာင္းသားႏွင့္လူငယ္မ်ားအဖြဲ႔- TSYU)

img_8128-%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%b9%e1%80%86%e1%80%ab%e1%80%8a%e1%80%b9%e1%80%9b%e1%80%80%e1%80%b9-%e1%80%90%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%b9%e1%80%b8
လက္ရွိမွာက ႏုိင္ငံတကာအသုိင္းအဝုိင္းကအစ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ႏုိင္ငံေရးရဲ႕အေရႊ႕အေျပာင္းက ဒီမုိကေရစီဘက္ကုိ ဦးတည္ေနပါၿပီးလုိ႔ တခ်ဳိ႕က ယုံၾကည္ၾကတယ္။ ေျပာင္းလဲတယ္ဆုိေပမဲ့ တကယ့္တုိင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ ဥပမာ ရွမ္းျပည္ နယ္ေျမာက္ပိုင္း က်ေနာ္တုိ႔ တအာင္းေဒသေတြ၊ ကခ်င္ေဒသေတြမွာ တုိက္ပြဲေတြ ေနာက္ၿပီး ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ အၾကမ္းဖက္မႈ ေတြ ဆက္ျဖစ္ေနတုန္းပဲ။ လက္ရွိအစုိးရက ျပည္သူေထာက္ခံမႈနဲ႔ အႏုိင္ရထားတယ္ဆုိေပမဲ့ အေျခအေနက အဲလုိေတြ ရွိေန ေသးတယ္။ ပါတီအေနနဲ႔ၾကည့္မယ္ဆုိလည္း တုိ္င္းရင္းသားပါတီေတြအေနနဲ႔ ညီညီညြတ္ညြတ္နဲ႔ ကုိယ့္ျပည္သူရဲ႕ဆႏၵနဲ႔ လုိအပ္ ခ်က္အမွန္ကုိ ကိုယ္တုိင္ပဲသိထားတဲ့အတြက္ တုိင္းရင္းသားေတြအေနနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၿပီးေတာ့ လႊတ္ေတာ္ေနရာေတြ၊ ျပည္နယ္အစုိးရေနရာမွာျဖစ္ေစ၊ ဥပေဒအပုိင္းကုိ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့အပုိင္းမွာျဖစ္ေစ၊ ေပၚလစီ(မူဝါဒ)ပုိင္းေတြကုိ ျပဳျပင္ေျပာင္း လဲအသစ္ေရးဆြဲတဲ့ေနရာမွာျဖစ္ေစ ကုိယ့္ရဲ႕ေဒသမွာ တကယ့္ျပည္သူေတြရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ေတြကုိ ေဖာ္ညြန္းၿပီးေတာ့မွ ေရးဆြဲႏုိင္ ဖုိ႔ရာမွာ အသံထြက္ႏုိင္ေအာင္ ႀကိဳးစားဖုိ႔ေတာ့လုိတယ္။
ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕အေရြ႕မွာ အေရးႀကီးတဲ့က႑က အခုသြားေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ေတြအေပၚ က်ေနာ္တုိ႔လူငယ္ေတြ ကိုယ္လာ ရာ အဖြဲ႔အစည္းေတြက တာဝန္ခံထားတဲ့ သူ႔ေဒသက ျပည္သူလူထုေတြရဲ႕အသံေတြ ထင္ဟပ္လာေအာင္ လူငယ္ေတြမွာလည္း ေဒသတစ္ခုနဲ႔တစ္ခု ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္ေစ၊ တျခားက႑ေတြမွာျဖစ္ေစ အျပန္အလွန္ exchange (ဖလွယ္)လုပ္ၿပီးေတာ့မွ တကယ့္တုိင္းရင္းသားေတြ ကုိယ္လာတဲ့အရပ္ကုိ ရည္ညြန္းၿပီးေတာ့မွ တုိင္းရင္းသားလူငယ္ တစ္ဖြဲ႔နဲ႔တစ္ဖြဲ႔ ပူးေပါင္းမႈေတြကုိ တုိးခ်ဲ႕ဖုိ႔လုိတယ္။ ျပန္ၿပီးေတာ့ တုိးျမႇင့္ဖုိ႔ စုစည္းဖုိ႔လုိတယ္။ လူငယ္ေတြက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ ေရာ၊ ပညာေရးေပၚလစီတုိ႔ ေရးဆြဲတဲ့အခါေတြမွာေကာ လူငယ္ေတြရဲ႕အသံနဲ႔ လူငယ္က႑ေတြ တစ္ေထာင့္တစ္ေနရာ ပါဝင္ဖုိ႔ လုိတယ္။
ျမန္မာႏုိ္င္ငံက တုိင္းရင္းသားေပါင္းစုံနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ႏုိင္ငံတစ္ခုျဖစ္တဲ့အတြက္ တုိင္းရင္းသားတစ္ခုခ်င္းက တန္းတူညီမွ်မႈရွိဖုိ႔ လုိတယ္။ ကုိယ့္ရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈေတြ၊ ဓေလ့ေတြကုိ အျပန္အလွန္ေလးစားဖုိ႔ လုိတယ္။ ပကတိအရ တုိင္းရင္းသားေတြနဲ႔ ဖြဲ႔စည္း ထားတဲ့ႏုိင္ငံျဖစ္တဲ့အေလ်ာက္ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးမွာ အျပန္အလွန္ေလးစားမႈမရွိဘူး၊ တန္းတူညီမွ်မႈမရွိဘူးဆုိရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံက ၿပိဳလဲသြားႏုိင္တယ္။ မညီညႊတ္မႈေတြ ျဖစ္ေစတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ တုိင္းရင္းသားေတြလူငယ္က႑မွာက ကုိယ္စီ ကုိယ္စီ လုိအပ္ေနတဲ့ တန္းတူညီမွ်မႈေတြ၊ ရွိေနတဲ့ လူမ်ဳိးတုိင္းရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာေတြကုိ ထိန္းသိမ္းႏုိင္ဖုိ႔ရယ္၊ ျမႇင့္တင္ႏုိင္ဖုိ႔ရယ္က တုိင္းရင္းသားလူငယ္ေတြကေနမွ တစ္ေထာင့္တစ္ေနရာကေန အလြန္ကုိအေရးပါတဲ့ အခန္းက႑ေတြမွာ ရွိေနတယ္။

ေစာဂ်က္ပစီ( ကရင္လူငယ္အစည္းအရုံး-KYO)

img_8102-gipsy-karen
ေက်ာင္းသားလူငယ္အဖြဲ႔အစည္းေတြကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕မိခင္အဖြဲ႔အစည္း ပတ္သက္တာရွိတယ္။ ဥပမာ ကရင္လူငယ္အဖြဲ႔အစည္း ဆိုရင္ ကရင္အမ်ိဳးသားအစည္းအ႐ုံးနဲ႔ တိုက္႐ိုက္ပတ္သက္ေနတယ္။ လူငယ္အဖြဲ႔အစည္းတဖြဲ႔ ရွိေနတဲ့အခါက်ေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္း ေရးျဖစ္စဥ္ထဲမွာ ပါ၀င္လာတဲ့အေပၚ မိခင္အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္အရ ကိုယ့္ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ပန္းတုိင္ေရာက္ေအာင္ သြားေနရမယ္။ အခု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ထဲမွာ လက္မွတ္ထိုးတဲ့အဖြဲ႔ရွိသလို မထိုးတဲ့အဖြဲ႔လည္း ရွိေနတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ က်ေနာ္တို႔ ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြက ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း၊ ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္၊ ႐ိုး႐ိုးသားသားနဲ႔ ဘာမွအေႏွာင္အဖြဲ႔မရွိဘဲ အဓိက မူးယစ္ေဆး၀ါးက႑တို႔၊ က်န္းမာေရးက႑တို႔၊ ပညာေရးက႑အခ်ဳိ႕က အမ်ားႀကီး ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေတြက က်ေနာ္တို႔ ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြအေနနဲ႔ တိုင္းရင္းသားလူငယ္ေတြအေနနဲ႔ ပိုၿပီးေတာ့ က်စ္လစ္တဲ့ စုစည္းမႈတခုနဲ႔ သြားဖို႔ က်ေနာ္တို႔ စဥ္းစားထားတာရွိတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ က်ေနာ္တို႔လိုခ်င္တာက ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကရက္တစ္ျပည္ေထာင္စုေပါ့။ အဲဒီကိုေရာက္ႏုိင္ဖို႔အတြက္ ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္ မႈ၊ ေျပာင္းလဲမႈေတြ အမ်ားႀကီးလုပ္သြားဖို႔ ရွိတယ္။ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ ပူးေပါင္းပါ၀င္လို႔ရတဲ့ က႑ေတြ အထူးသျဖင့္ လူမႈေရး၊ က်န္းမာေရး အခု စီးပြားေရး၊ အားကစား၊ ပညာေရး လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ရွိတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာလည္း သင့္ေတာ္တဲ့ က႑မ်ဳိးေတြ တဆင့္သြားဖု႔ိ ဒီႏိုင္ငံရဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ တဆင့္ဆင့္သြားဖို႔အတြက္ က႑တိုင္းမွာ တစ္ဖြဲ႔တစ္ ေယာက္စီနဲ႔ ပူးေပါင္းပါ၀င္ဖို႔အတြက္ လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ရွိပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းရင္းသားလူငယ္ေတြရဲ႕အေရးႀကီးမႈကေတာ့ မ်ဳိးဆက္တစ္ဆက္ဆက္အေနနဲ႔ သူ႔လူမ်ိဳးရဲ႕တာ၀န္ကိုထမ္းေဆာင္ဖို႔ တအားအေရးႀကီးပါတယ္။ လူငယ္ေတြရဲ့ မ်ိဳးဆက္သစ္ ဆက္စပ္မႈ၊ လူႀကီးေတြနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ အဲဒါ အရမ္းအေရးႀကီးပါတယ္လို႔။ ေနာက္တခုက က်ေနာ္တို႔ တပ္ေပါင္းစုက အရင္ ၅ႏွစ္ ၁၀ႏွစ္အတြင္းမွာ ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈအရ လူငယ္ေတြ၊ ေက်ာင္းသားေတြ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ ကြန္ယက္ဖြဲ႔ၾက၊ လုပ္ေဆာင္ၾက တယ္။ မတူကြဲျပားတဲ့ တိုင္းရင္းသားလူငယ္ေတြ စုစည္းထားတာေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔က ဒီတပ္ေပါင္းစုအေနနဲ႔ စုဖြဲ႔ၿပီးေတာ့ လုပ္ ေဆာင္တဲ့အခါက်ေတာ့ အားတစ္ခုရွိလာတယ္။ မတူကြဲျပားေသာ္ျငားလည္းပဲ စည္းလုံးညီညြတ္မႈတစ္ခုတည္းနဲ႔ ပါ၀င္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ လိုခ်င္တဲ့ ပန္းတိုင္ျဖစ္တဲ့ ဖက္ဒရယ္ ဒီမိုကရက္တစ္ ျပည္ေထာင္စုႀကီး သြားဖို႔အတြက္ လူငယ္ေတြ၊ ေက်ာင္းသား ေတြ ဘယ္အခန္းက႑ေတြ ပါ၀င္မလဲဆိုတဲ့ တပ္ေပါင္းစုရဲ႕အားပဲလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

နန္းအလင္း(ျမန္မာႏုိ္င္ငံလုံးဆုိင္ရာေက်ာင္းသားတပ္မေတာ္-ABSDF)

img_8098-nan-alin-shan
က်မတို႔တိုင္းရင္းသား လူငယ္အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ စည္းစည္းလံုးလံုးေတာ့ အရင္ဦးဆံုးရွိသင့္တယ္လို႔ျမင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ မတူညီတဲ့တိုင္းရင္းသားေတြ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုေတြ တခ်ိဳ႕ေတြက အရမ္းအတၱႀကီးတဲ့အခါမွာ လူငယ္ေတြ မစုစည္း ႏိုင္ဘူး။ လူငယ္ေတြ မစုစည္းႏိုင္ျခင္းက ဆိုးက်ဳိးေတြလည္း အမ်ားႀကီး ျဖစ္ေပၚေစတယ္။ ရလဒ္ေကာင္းေတြလည္း ရရွိႏိုင္ၾက တာလည္း ရွိပါတယ္။ က်မတို႔က ပြင့္လင္းျမင္သာမႈေတြလည္း မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ အခုလက္ရွိ က်မတို႔ရဲ႕ စိန္ေခၚမႈက ကမၻာစိန္ ေခၚမႈပဲ ေျပာမလား။ ျမန္မာ့စိန္ေခၚမႈပဲ ေျပာမလားေပ့ါ။ အမ်ိဳးသားလူငယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီမူးယစ္ေဆးဝါးေက်းကြ်န္ အမ်ားႀကီးရွိေန ေသးတယ္။ ၿပီးေတာ့အမ်ိဳးသမီးလူငယ္ေတြဆို ဒီလိင္ေက်းကြ်န္ကေန မတက္လာေသးတဲ့အခါက်ေတာ့ ေခါင္းေဆာင္းေကာင္း ေတြ မထြက္ေပၚလာဘူး။ က်မတို႔ တိုင္းျပည္အတြက္ အလုပ္လုပ္ဖို႔ အခ်ိန္ေတြအမ်ားႀကီးေႏွာင့္ေႏွး ၾကန္႔ၾကာသြားတယ္လို႔ ျမင္ ပါတယ္။ က်မတို႔ရဲ႕ျမန္မာႏိုင္ငံက ျပည္တြင္းစစ္နဲ႔ဘဲ ေတြ႔ႀကံဳေနခဲ့ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်မတို႔လူငယ္ေတြ အရင္ဦးဆံုး ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္သင့္တာက ဒီစစ္ရနံ႔၊ စစ္ေဘးေရွာင္ကေန က်မတို႔ ရုန္းမထြက္ႏိုင္ေသးဘူး။ ဒီစစ္ေတြ ၿငိမ္းႏိုင္ဖို႔အတြက္ က်မတို႔ၿငိမ္း ခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ ျပည္တြင္းစစ္ရပ္စဲဖို႔အတြက္ ဒီလူငယ္ေတြအားလံုး လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လို႔ျမင္တယ္။
ဒုတိယအခ်က္က က်မတို႔လူငယ္ေတြအားလံုးက ဒီျဖစ္လာခဲ့တဲ့ ျပည္တြင္းစစ္ေရွာင္ေတြကို က်မတို႔ျပန္ၾကည့္မယ္။ လူငယ္ေတြ က ၿမိဳ႕ေပၚမွာဆိုလို႔ ရွိရင္လည္း ႏိုင္ငံေရးလုပ္ေဆာင္ၾကၿပီးေတာ့မွ လွည့္ပတ္ေနရသလိုမ်ိဳး ဒီေတာတြင္းထဲမွာလည္း ရွိတဲ့စစ္ေျမ ျပင္မွာ တိုက္ပြဲေတြတိုက္ေနရတယ္။ အသက္ေတြေပးေနရတယ္။ ရလဒ္က မေကာင္းဘူး။ ဘယ္မွာပဲၾကည့္ၾကည့္ က်မတို႔လူ ငယ္ေတြက အမ်ားႀကီး ခၽြတ္ၿခံဳက်ေနရၾကတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အနာဂတ္မွာ လူငယ္ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းေတြ ေပၚထြက္လာႏိုင္ဖို႔ အတြက္ စစ္ပြဲေတြ ရပ္တန္႔ဖို႔ အဓိက ပူးေပါင္းပါဝင္လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လုိ႔ ျမင္တယ္။
တဖက္မွာလည္း က်မတို႔ေခါင္းေဆာင္ေတြက မင္းတို႔ေလးေတြ အနာဂတ္ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းေတြပါလို႔ အၿမဲတမ္းေျပာေပမဲ့ လူငယ္ေတြဟာ သံုးလုိ႔မရဘူး၊ အသံုးမဝင္ဘူးဆုိတဲ့ စကားသံေတြေၾကာင့္ က်မတို႔ လုပ္ရမဲ့လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ အရမ္းေႏွာင့္ေႏွးခဲ့ရ တယ္။ က်မတို႔ျမန္မာႏိုင္ငံက ျပည္တြင္းစစ္ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့တာလည္း ႏွစ္ေပါင္း ၆၀ေက်ာ္ကတည္းက အနစ္နာဆံုး၊ ခါးစည္းခံခဲ့ရ ဆုံးကေတာ့ က်မတို႔လူငယ္ေတြပါ။ က်မတို႔ ပညာတတ္ေတြနည္းပါးခဲ့တယ္။ ေက်ာင္းေတြ ေကာင္းေကာင္းမတက္ႏိုင္ဘူး။ ေတာေတာင္ထဲမွာ ေျပးလႊားတိမ္းေရွာင္ေနရတယ္။ တစ္ႏုိင္ငံလံုးမွာရွိတဲ့ ျပည္သူလူထုေတြ၊ ေခါင္းေဆာင္ေတြအားလံုးက က်မ တို႔လူငယ္ေတြက အရမ္းအေရးႀကီးပါတာကို သူတို႔အေနနဲ႔ လံုးဝ ထည့္စဥ္းစားေပးၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုမ်ိဳး လက္တြဲေခၚယူေပးႏိုင္ မလဲ၊ ဘယ္လုိမ်ိဳး ေနရာေပးႏိုင္မလဲ။ က်မတို႔လူငယ္ကလည္း ဘယ္အခန္းက႑ကုိ ဘယ္လိုမ်ဳိး တာဝန္ယူလုပ္ေဆာင္ႏိုင္မလဲ။ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မဲ့ဟာ စဥ္းစားေတြးေခၚၿပီးေတာ့မွ တိတိက်က် အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္တယ္။ အရမ္း အေရးႀကီးလာ ၿပီလို႔လည္း ျမင္ပါတယ္။

ရွရီအားနန္(All Kachin Students and Youth Union)

img_8117-shari-arnan-kachin
လက္ရွိ NLD အစိုးရ ဒီေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ႏုိင္ခ့ဲတယ္ဆိုေတာ့ အခုတစ္ႏွစ္ရွိၿပီးေပါ့။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ NLD အစိုးရဆိုေတာ့ က်မတို႔ မွာ အစုိးရပဲ ေျပာင္းသြားတယ္။ သူတို႔ေပၚလစီက မေျပာင္းလဲဘူးေပါ့ေနာ္။ ဒီလက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အေျခအေနက က်မတို႔ ဒီ ၂၀၀၈ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကုိ မျပင္ႏိုင္ေသးဘူး။ တိုင္းရင္းသားလူငယ္အခ်င္းခ်င္းထဲမွာ ဒီျပည္တြင္းစစ္ရပ္တန္႔ဖုိ႔၊ ထိုးစစ္ေတြ ကုိ ရပ္တန္႔ဖုိ႔ တကယ္ပဲ စစ္မွန္တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေတြကုိ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္က ဘယ္လိုလုပ္ငန္းမဆုိ က်မတို႔လူငယ္ေတြ အဲ့ဒီက႑ေတြမွာ အဓိက ပါဝင္သင့္တယ္လို႔ ယံုၾကည္တယ္။ ဘယ္လိုပူးေပါင္းပါဝင္ေဆာင္သင့္သလဲဆုိရင္ ျပည္တြင္းမွာရွိတဲ့ လူငယ္အဖြဲ႕အစည္းေတြရယ္၊ ျပည္ပမွာရွိတဲ့လူငယ္အဖြဲ႔အစည္းေတြရယ္ က်မတို႔ပိုၿပီးမွ ဒီ Network-ကြန္ရက္ခ်ိတ္ဆက္မႈအရပဲ ျဖစ္ျဖစ္ က်စ္က်စ္လစ္လစ္နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သင့္တယ္။
က်မတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ လူငယ္ေတြ အရမ္းအေရးႀကီးတယ္။ ဒီလက္ရွိႏိုင္ငံမွာ က်မတို႔ လူငယ္အခန္းက႑မွာ အမ်ားႀကီး ပါဝင္တာ သိပ္မရွိဘူး။ ဘယ္က႑မွာမဆို တကယ္ပဲ အေရးႀကီးတယ္။ လူငယ္ေတြ ဒီထက္ပိုၿပီးမွ အေတြးအေခၚပိုင္းေတြ၊ ၿပီး ရင္ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပါဝင္ႏိုင္ဖို႔ လူငယ္မွာ အရမ္းအေရးႀကီးတဲ့ က႑တခုျဖစ္တယ္။ က်မတို႔ ဒီတပ္ေပါင္းစုအေနနဲ႔ ဘယ္လိုပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္ရမလဲဆိုေတာ့ လက္ရွိအစိုးရကုိ လူငယ္အခန္းက႑အရပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုင္တဲ့ဟာပဲျဖစ္ျဖစ္ အရင္ကထက္ ပိုၿပီးမွ မီးေမာင္းထုိးေပးတဲ့ အေတြးအေခၚတခုခု ေနာက္ကေန သူတို႔ကို ပူးေပါင္းႏိုင္တဲ့ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ဳိး မ်ားမ်ားလုပ္ေဆာင္ေပး ဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ေနာက္ကေန က်မတို႔ေထာက္ပံ့ေပးဖို႔ လိုတယ္။ ၿပီးရင္ လူငယ္ေတြလည္း တကယ္ပဲ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပါဝင္ႏိုင္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။

ပူမုိးဇက္ (ဇုိမီးေက်ာင္းသားႏွင့္လူငယ္အဖြဲ႔-ZSYO) အဖြဲ႔တာဝန္ခံ

img_8106-pu-mozas-zomi
၂၀၁၅ခုႏွစ္ေနာက္ပုိင္း NLD ပါတီအႏုိင္ရလာၿပီးေနာက္ပုိင္းမွာ ပုိၿပီးေတာ့မွ အရင္တုန္းက က်ေနာ္တုိ႔ေတာင္းဆုိလာတဲ့ ဒီမုိက ေရစီႀကီးေပါ့ေနာ္။ လူထုကေရြးခ်ယ္တဲ့ အစုိးရတစ္ရပ္ေတာ့ ေပၚထြန္းလာတဲ့အေနအထားတစ္ရပ္ေတာ့ ေတ႔ြရၿပီးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ အားရေက်နပ္ရတဲ့အေျခအေနေတာ့ မေတြ႔ရေသးပါဘူး။ ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ ႐ုန္းကန္ေနရအုံးမွာပဲ။ အရင္နဲ႔ မတူတာကေတာ့ တုိင္းျပည္ထဲမွာ တစုံတရာ ပုိၿပီးေတာ့ လြတ္လြတ္လပ္လပ္နဲ႔ လႈပ္ရွားသြားလာႏုိင္ၾကတယ္။ ေဟာေျပာ ေျပာဆုိႏုိင္ၾကတယ္။ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့ ဥပေဒက ရွိေသးေပမဲ့ လူငယ္ေတြအခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ အျပန္အလွန္ေလးစားမႈနဲ႔ လက္တြဲပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ ႏုိင္စရာေတြ ပုိၿပီးေတာ့ က်ယ္ျပန႔္လာတာ ေတြ႔ရတယ္။
က်ေနာ္တုိ႔က အဓိကအေနနဲ႔ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ က႑ေတြမွာ လက္တြဲပူးေပါင္းႏုိင္စရာေတြရွိတယ္။ တုိင္းျပည္အႏွ႔ံ မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ေျမသိမ္းယာသိမ္းမႈေတြ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံရတာလည္း ျဖစ္ေနတုန္းပဲဆုိေတာ့ ဒီလုိက႑ေတြမွာ အျပန္ အလွန္ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏုိ္င္စရာ ရွိတယ္။ ေနာက္ၿပီး ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးဆုိင္ရာက သဘာဝပတ္ ဝန္းက်င္တစ္ခုပဲမဟုတ္ဘဲနဲ႔ အႀကီးစားစက္မႈလုပ္ငန္းေတြ၊ ဆည္၊ တာတမံ စီမံကိန္းေတြမွာပါ ဆက္သြယ္ပူးေပါင္းစရာရွိတယ္။ အထူးသျဖင့္ ၂၀၀၈ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးက႑ေတြမွာလည္း လူငယ္ေတြ စိတ္ဝင္တစားရွိသင့္တယ္။ ဒါက အေရးႀကီးတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔တုိင္းရင္းသား လူငယ္ေတြကလည္း လူငယ္ေတြပဲဆုိေတာ့ အားလုံးက လက္ရွိ တုိင္းျပည္အ တြက္ အရမ္းအေရးပါတဲ့ အခန္းက႑ရွိေနတုန္းပဲ။
ျမန္မာျပည္ေခတ္ဆက္ဆက္မွာ ၿဗိတိသွ်လက္ေအာက္က လြတ္ေျမာက္လာခဲ့တဲ့ေနာက္ပုိင္း တုိင္းျပည္ရဲ႕ သမုိင္းကုိၾကည့္ရင္ လူငယ္ေတြရဲ႕ အခန္းက႑က အရမ္းအေရးႀကီးတယ္။ တုိင္းရင္းသားလူငယ္ေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ ကုိယ့္ရဲ႕အမ်ဳိးသားေရးအတြက္ လည္း ဒါ တုိင္းရင္းသားလူငယ္ေတြမွာ တာဝန္ရွိတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကုိယ့္အမ်ဳိးသားတစ္ခုပဲ မဟုတ္ပဲနဲ႔ လူမ်ဳိးေပါင္းစုံ အတူတကြ ယွဥ္တြဲေနထုိင္တဲ့ႏုိင္ငံ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီျပည္ေထာင္စုႏုိင္ငံမွာ အျပန္အလွန္ေလးစားမႈ၊ အျပန္အလွန္ အသိအမွတ္ျပဳမႈနဲ႔ အနာ ဂတ္ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္တဲ့ေနရာမွာ လူငယ္ေတြရဲ႕အခန္းက႑က အမ်ဳိးသားေရးတစ္ခုပဲ မဟုတ္ဘဲ ဒီေျပာင္းလဲလာတဲ့အေျခအေနမွာ ေခတ္ေနာက္က်ေနရတဲ့ ျပည္သူေတြရဲ႕ၾကားထဲမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရဖုိ႔အတြက္ မ်ားစြာ လႈံ႔ေဆာ္ စည္း႐ုံးဖုိ႔ အေရးႀကီးတယ္။