လူ႔အခြင့္အေရး  •  တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး  •  ဒီမိုကေရစီေရး

မြန္အမ်ဳိးသားေခါင္းေဆာင္ ႏုိင္ဟံသာ သေဘာထားအျမင္မ်ား

‘’AA, MNDA,TNLA)ကို သြားမတိုက္ဘူးဆိုရင္.၊ NCA ထိုးဖို႔မထိုးဖို႔ ကိစၥက အဲဒီ Framework ညိႇႏိႈင္းတဲ့ အေပၚမွာ မူတည္တယ္။ ဒီၾကားထဲမွာ Framework ညိႇႏိႈင္းမယ္။ တကယ္လို႔ Framework ညိႇႏိႈင္းလို႔ သေဘာက်ၿပီး လက္ခံႏိုင္ၿပီး အခ်ိန္မေရြးထိုးမယ္’’

စက္တင္ဘာ ၆ ရက္၊ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္။ ေကအိုင္စီ
၂၁ ရာစုပင္လံု ပထမအႀကိမ္အစည္းအေဝးကို ႏိုင္ငံေတာ္အတုိင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ၿပီး ေနျပည္ေတာ္ရွိ (MICC 2)ခန္းမတြင္ ၾသဂုတ္ ၃၁ရက္မွ စက္တင္ဘာ ၃ရက္ေန႔အထိ က်င္းပခဲ့သည္။ အဆိုပါ အစည္းအေဝးသို႔ အစုိးရ၊ တပ္မေတာ္၊ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔မ်ားအပါအဝင္ တိုင္းရင္းလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔ေပါင္း ၁၈ ဖြဲ႔က တက္ေရာက္ခဲ့ၾကသလို ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား၊ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာသံ႐ံုးမ်ားမွ တာ၀န္ရွိသူမ်ား ပါဝင္သင့္ ပါဝင္ထုိက္သူမ်ားႏွင့္ ဖိတ္ၾကားထားသူမ်ား အပါအဝင္ လူေပါင္း ၁၈၀၀ ခန္႔ တက္ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။

အစုိးရသစ္၏ ပထမဆံုးၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ ပထမအႀကိမ္အစည္းအေဝးႏွင့္ပတ္သက္၍ လည္းေကာင္း၊ NCA စာခ်ဳပ္တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုး၊ မထိုး၊ NCA လက္မွတ္မထိုးရသည့္ အေၾကာင္းအရင္းမ်ားႏွင့္ အစုိးရသစ္အေပၚ သေဘာထားမ်ားကို ညီညြတ္ေသာ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိး မ်ား ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီ (UNFC) ဒုတိယဥကၠ႒လည္း ျဖစ္သူ၊ တစ္ႏုိင္ငံလုံး ပစ္ခတ္ တုိက္ခတ္မႈဆုိင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (အန္စီေအ)ကုိ လက္မွတ္မေရးထုိးျခင္း မရွိေသးေသာ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ (NMSP) ဒုတိယဥကၠ႒ ႏုိင္ဟံသာ၏ သေဘာထားအျမင္ကို ေကာက္ႏုတ္ ေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။
—-
၂၁ ရာစုပင္လုံညီလာခံအေပၚ ဘယ္လိုသေဘာထားအျမင္ရွိပါသလဲ။
ဒီပြဲမွာေတာ့ သူ႔အျမင္သူတင္၊ ကိုယ့္အျမင္ကိုယ္တင္ အားလုံးတင္လိုက္ၾကတယ္ေပါ့။ တိုင္းရင္းသားေတြ ဘက္ကလည္း လြတ္လြတ္လပ္လပ္နဲ႔ ကိုယ့္အျမင္ကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းတင္ျပတယ္။ အစိုးရဘက္၊ ဟိုတပ္မေတာ္ဘက္ကလည္း သူတို႔အျမင္ကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းတင္ျပတယ္။ အေျခအေနကေတာ့ တစ္ခု ေကာင္းတာက ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ျပႆနာ ဘယ္လိုရွိေနလဲ။ အုပ္စုတစ္ခုနဲ႔ တစ္ခုၾကားမွာ အျမင္ဘယ္လိုရွိေနလဲဆိုတဲ့ဟာကိုေတာ့ ဒီပြဲမွာ ျမင္လိုက္ရတယ္။ ျပည္သူေတြလည္း သိလိုက္ရတယ္ေပါ့။ အဲဒီတက္ေနတဲ့ အဖြဲ႔ေတြအားလုံးလည္း သိသြားတယ္။

အဲဒီအေနအထားမ်ိဳးမွာ တစ္ခုေကာင္းတာက ေရာဂါတစ္ခုကို ကုခ်င္ရင္ ေရာဂါရဲ႕လကၡဏာ အခ်က္အလက္ေတြ အားလုံးကို သိရတယ္ေပါ့။ သိၿပီးေတာ့မွ အဲဒါကို ဆက္ကုႏိုင္ဖို႔အတြက္ကေတာ့ ဒါအေျခခံ နည္းလမ္းေတြ ရွာရမယ္ေပါ့ေလ။ အရင္က ဖုံးထားတဲ့ အေနအထားက လူေတြမသိဘူး။ အခုကေတာ့ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းနဲ႔ လူထုေတြပါ သိသြားၿပီ။ အဲဒါကို ဘယ္လို နည္းနဲ႔ ေျဖရွင္းမလဲ။ အမ်ားဘယ္လိုလက္ခံမလဲ။ ေနာက္ဆုံးကေတာ့ အမ်ားလက္ခံတဲ့ ပုံစံကို သြားမွာလား။ အဲဒီအေနအ ထားေတြလည္း ရွိပါတယ္။

NCA မွာ ဘာေၾကာင့္ လက္မွတ္မထုုိးခဲ့တာလဲ။
NCA ရရိွဖို႔က NCCT (တစ္နုိင္ငံလုံးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရးဆိုင္ရာညိႇႏိႈင္းေရးအဖြဲ႔)ကို ဖြဲ႔စည္းၿပီးေတာ့မွ ေဆြးေႏြးလာတာ တစ္ႏွစ္နဲ႔ ငါးလ ရိွသြားၿပီ။ အဲ့ဒီမွာ မူၾကမ္းတစ္ခ်ိဳ႕နားလည္မႈ ရတယ္။ ၂၀၁၅ မတ္လကုန္မွာ လက္မွတ္ေတြ ထိုးၾကတယ္။ မူၾကမ္းေတြမွာ အန္ကယ္တို႔ ပါဝင္လက္မွတ္ထိုးခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီမူၾကမ္းက အန္ကယ္တို႔ဘက္က ထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္ေတြကို တင္ျပၿပီးေတာ့ ဘယ္ဟာေတြကို ထပ္ျဖည့္ခ်င္လဲဆိုတာ တင္ျပၿပီးေတာ့မွ ျပန္ယူလာမွာမယ္။ ၿပီးရင္ ျပန္ညိႇမယ္ေပါ့။ သူတို႔ဘက္ကလည္း UPWC (ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္ခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္မွဳလုပ္ငန္းေကာ္မတီ) အေနနဲ႔က UPCC (ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္မႈ ဗဟိုေကာ္မတီ)ကို တင္ျပၿပီးေတာ့မွ ထပ္ျပင္လည္း သူတို႔ျပင္မယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ျပန္ညိႇမယ္ဆိုတဲ့ မူၾကမ္း ေတြနဲ႔ပဲ သေဘာတူထားၾကတယ္။ သေဘာတူထားၿပီးေတာ့ အန္ကယ္တို႔က အဲ့လိုပဲ ထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္ အစည္းအေဝးလုပ္လိုက္တယ္။ ေနာက္ျပင္ခ်င္တဲ့ အခ်က္အလက္ တစ္ခ်ိဳ႕ကို စုလိုက္တယ္။ ၿပီးေတာ့ တင္လိုက္တယ္။

အဲ့လိုတင္ျပဖို႔က အန္ကယ္တို႔ NCCTက ေဆြးေႏြးထားတယ္ သေဘာတူထားတယ္ ဆိုတဲ့အေန အထားမွာ အန္ကယ္တို႔ ထပ္ျပင္ရင္ နည္းနည္းေျပာရခက္မယ္။ အဲ့ေတာ့ အန္ကယ္တို႔က SD(Senior delecation) ဆိုၿပီးေတာ့မွ ဖြဲ႔စည္းၿပီးေတာ့ အဖြဲ႔သစ္အေနနဲ႔ ထပ္ၿပီးေတာ့ လာေဆြးေႏြးတယ္။ အဲ့ဒီေဆြးေႏြး တဲ့အခါၾကေတာ့ အဲ့ဒီျပင္ဆင္ခ်က္ေတြကို သူတို႔က အဲ့ဒီစာတမ္းမွာျပင္ခြင့္မေပးေတာ့ဘူး။ နွစ္ဘက္အစည္း အေဝးဆုံး ျဖတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ပဲထားပါ။ ဒါက သမၼတေရွ႕မွာ လက္မွတ္ထိုးထားတဲ့စာတမ္းျဖစ္တယ္။ ဒါကိုေတာ့ သူတို႔ အျပင္မခံခ်င္ေတာ့ဘူး ဆိုၿပီးေတာ့ အဲ့ဒါေတြေျပာလာတယ္။ အဲ့ဒါ မေက်နပ္ခ်က္က တစ္ခ်က္။

ေနာက္တစ္ခ်က္က ေနာက္ဆုံး အဲ့ဒီဆုံးျဖတ္ေပးရမယ့္ပြဲၾကေတာ့ ဒီNCCTထဲမွာ တေလွ်ာက္လုံး အန္ကယ္တုိ႔နဲ႔ အတူပါဝင္ေဆြးေႏြးလာတဲ့ ရခိုင္က AA(ရခုိင္တပ္မေတာ္)၊ ေနာက္ပေလာင္ TNLA (တေအာင္း အမ်ဳိးသား လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္)၊ ေနာက္ကိုးကန္႔ MNDAA (ျမန္မာအမ်ဳိးသား ဒီမုိကေရစီ မဟာမိတ္တပ္မတာ္)၊ အဲ့ဒီသုံးဖြဲ႔ကို အစိုးရဘက္က လက္မခံဘူး။ လက္မွတ္ထိုးရမယ္ထဲမွာ မပါရဘူးဆိုၿပီးေတာ့ အစိုးရက လက္မခံဘူး။ အဲ့လိုအေနအထားမ်ိဴးျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္အန္ဂယ္တို႔က အတန္တန္ ေတာင္းဆိုတယ္။ အဲ့အေပၚမွာ အစိုးရအဖြဲ႔က လက္မခံေတာ့ ေနာက္ဆုံးေတာ့လည္း အန္ကယ္ တို႔ ဒီအပစ္ရပ္စဲေရး လက္မွတ္ကို မထိုးေတာ့ဘူး။ စစ္မွန္တဲ့ျပည္တြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလိုလားတာမ်ဳိး မဟုတ္ဘူးဆိုေတာ့ လက္မွတ္မထိုးတာ။

အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးေတြပြဲမွာ အန္ကယ္တို႔လိုလားတဲ့ သံုးပြင့္ဆိုင္ဆိုတာ ဘယ္လိုမ်ဳိးလဲ။
အန္ကယ္တိို႔ အဓိကထားတာကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးမႈ မူေဘာင္။ အဲဒီ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးေရး မူေဘာင္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အန္ကယ္တို႔ NCCT ကာလတစ္ေလွ်ာက္လုံးက ေဆြးေႏြးလာတာကေတာ့ သံုးပြင့္ဆိုင္ စနစ္ကို လက္ခံဖို႔။ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲကို သံုးပြင့္ဆိုင္စနစ္နဲ႔ လုပ္မယ္။ သံုးပြင့္ဆိုင္ဆိုတာ အစိုးရ၊ လႊတ္ေတာ္၊ တပ္မေတာ္တစ္စု၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အင္အားစုက တစ္စု၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြက တစ္စု အဲဒီ သံုးစုနဲ႔ လုပ္သြားမယ္။ က်န္တဲ့ CSO( အရပ္ဖက္လူမႈအဖဲြ႔)၊ CBO(လူထုအ ေျချပဳအဖဲြ႔)၊ တျခားပညာရွင္ေတြကေတာ့ သူတို႔နဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ လုပ္ငန္းကိစၥရပ္ေတြမွာ သူတို႔ဆီက အႀကံဉာဏ္ေတြ ရယူၿပီးေတာ့(လုပ္မယ္)ေပါ့ေလ။

အခုက ငါးပြင့္လိုလို၊ ဒါမွမဟုတ္ ခုနစ္ပြင့္လား။ အဲဒါလည္း မေသခ်ာဘူး ျဖစ္ေနတယ္ေလ။ အနည္းဆုံးကေတာ့ ငါးပြင့္ဆိုင္ ျဖစ္သြားၿပီ။ အစိုးရကလည္းသပ္သပ္၊ လႊတ္ေတာ္က သပ္သပ္၊ တပ္မေတာ္က သပ္သပ္ဆိုၿပီးေတာ့မွ သူတို႔က သံုးစုယူလိုက္တယ္။ အဲဒီမွာ အန္ကယ္တို႔ကေတာ့ ဒါကို လက္မခံဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဒါ တရားမွ်တမႈ မရွိဘူးလို႔ အန္ကယ္တို႔ ျမင္တယ္။ တစ္ခုခု ဆုံးျဖတ္ရင္ သူတို႔ သံုးမဲရသြားတာေပါ့ေနာ္။ အန္ကယ္ တို႔က တစ္မဲ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီက တစ္မဲပဲျဖစ္သြားတယ္။ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္မွာ သူတို႔က အေပၚစီးရေအာင္ တမင္တကာကို ဖန္တီးယူလိုက္တဲ့သေဘာပဲ။ တြန္းအားနဲ႔ လုပ္လိုက္တဲ့သေဘာ။ အဲလိုတရားမွ်တမႈမရွိတဲ့ အေနအထားမ်ိဳးနဲ႔ က်ေနာ္တို႔က ဝင္ၿပီးယွဥ္ၿပိဳင္ရင္ က်ေနာ္တို႔ နာမွာပဲလို႔ က်ေနာ္တို႔ျမင္တယ္။ မွန္ကန္တဲ့ပုံစံနဲ႔ ျပႆနာတစ္ရပ္ကို မေျဖရွင္းဘူးဆိုရင္ မွန္ကန္တဲ့တရားသူႀကီးက မဆုံးျဖတ္ဘူးဆိုရင္ အဲဒီတရားသူႀကီးေတြရဲ႕ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြကလည္း တကယ့္မွန္ ကန္တဲ့ အေျဖမထြက္လာဘူး။ အန္ကယ္တို႔အေနနဲ႔ အဲဒီကိစၥကို အႀကီးအက်ယ္ ေဆြးေႏြးရဦးမယ္။ အန္ကယ္တို႔ ေဆြးေႏြး ရင္တစ္ဖက္က အဲ့ဒီ သံုးဖြဲ႔(AA,MNDA,TNLA) ကိုလည္း ပါဝင္ႏိုင္ေအာင္ ဆက္ေျပာရမွာပဲ။ တကယ္လို႔ မပါဘူးဆိုရင္ ဒီကိစၥက မၿပီးျပတ္ဘူး။

အမ်ိဳးသားအဆင့္ေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပါ၀င္ခြင့္မရရင္ ဘာဆက္လုပ္မလဲ။
NCA လက္မွတ္မထိုးရင္ ပါဝင္ခြင့္မေပးဘူးဆိုတဲ့ ကိစၥက လက္ေအာက္ခံျပႆနာလို႔ တြက္တယ္။ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲဆိုတာ အေျခခံအားျဖင့္ သုံးမ်ဳိးရိွတယ္။ ေဒသအလိုက္ရိွတယ္။ လူမ်ဳိးအလိုက္ ရွိတယ္။ ဘာသာရပ္အလိုက္ ရွိတယ္။ ဥပမာ-ေဒသအလိုက္ဆိုရင္ ညိႇႏိႈင္းေဆြးေႏြးတဲ့ ကိစၥ၊ ေနာက္ သူ႔လူမ်ိဳးအလိုက္ ေဆြးေႏြးတဲ့ကိစၥ ေဆြးေႏြးဖို႔ အဲ့လို သေဘာထားမ်ဳိးရိွတယ္။ အခုအေနအထားမ်ိဳးမွာ ကိစၥတစ္ခုကို ေဆြးေႏြးေတာ့မယ္ဆိုရင္ တစ္ကယ္လို႔ အမ်ဳိးသားအဆင့္မွာ ပါဝင္ခြင့္မရိွဘူးဆိုရင္ တစ္ဘက္က အန္ကယ္တို႔ အမ်ဳိးသားေရးကို လြတ္ေျမာက္တဲ့ဘက္မွာ သြားလုပ္မွာေပါ့။ ကိုယ့္လမ္းနဲ႔ ကိုယ္လုပ္မွာေပါ့။ လုပ္စရာရိွရင္ မထူးဘူး၊ ပါဝင္ခြင့္လည္း မရိွဘူး၊ ဒီကိစၥသပိတ္ေမွာက္လိုက္မယ္ဆိုတဲ့ ကိစၥရိွရင္လည္း ရိွမယ္။ ဒါကေတာ့ မေျပာနိုင္ဘူး အဓိကအားျဖင့္ framework (ႏုိင္ငံေရးမူေဘာင္)ကို ညိႇႏိႈင္းတဲ့ ကိစၥမွာ အန္ကယ္တို႔ ကိစၥကေတာ့ အေျဖေပးရမယ့္ ကိစၥျဖစ္တယ္။ အမွန္ကေတာ့ အန္ကယ္တို႔လည္း ျဖစ္ေစခ်င္တယ္။ ဒါေပမဲ့ တရားမွ်တမႈရိွတဲ့ Framework မ်ဳိးျဖစ္၊ မျဖစ္ဆိုတာကေတာ့ အမ်ားႀကီး ထည့္တြက္ရမယ့္ ကိစၥျဖစ္တယ္။

ေရွ႕ဆက္ အန္စီေအကုိ ထုိး၊ မထုိး သိခ်င္ပါတယ္။
အန္ကယ္တို႔ဘက္က လက္မွတ္ထိုးမယ္။ မထိုးဘူးဆိုတဲ့ ကိစၥက ခုနေျပာသလိုေပါ့ေလ။ အဓိကကေတာ့ အဲဒီ သံုးပြင့္ဆိုင္ က်မွ၊ က်ဆိုတဲ့ကိစၥေပၚမွာအမ်ားႀကီးမူတည္တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့မွ အန္ကယ္တို႔ အတတ္ႏိုင္ဆုံး ႀကိဳးစားမယ္။ ေနာက္ဆုံးေတာ့ သံုးပြင့္ဆိုင္ကို ခဏေလာက္ခ်န္ထား။ ေရွ႕တိုးၿပီးေတာ့မွ ေရွ႕မွာ ေျဖရွင္းလို႔ ရသြားႏိုင္တဲ့ အေနအထားမ်ိဳးရွိရင္၊ ဟိုသံုးဖြဲ႔(AA, MNDA,TNLA)ကို သြားမတိုက္ဘူးဆိုရင္ ဒါအန္ကယ္တို႔ လက္ခံသင့္ရင္လည္း လက္ခံသြားမယ္ေလ။

Framework (ႏိုင္ငံေရးမူေဘာင္)မွာ ျပင္ဖို႔က အဓိကကေတာ့ အဲဒီ ငါးပြင့္ဆိုင္၊ ခုနစ္ပြင့္ဆိုင္ကို ပယ္ဖ်က္ေပးဖို႔။ အဲဒါပါပဲ။ အဓိကကေတာ့ အဲဒီကိစၥပါဘဲ။ သံုးပြင့္ဆိုင္ကို လက္ခံရင္ အဲဒီမူေဘာင္ကို အန္ကယ္တို႔ လက္ခံႏိုင္တယ္။ NCA ထိုးဖို႔မထိုးဖို႔ ကိစၥက အဲဒီ Framework ညိႇႏိႈင္းတဲ့အေပၚမွာ မူတည္တယ္။ ဒီၾကားထဲမွာ Framework ညိႇႏိႈင္းမယ္။ တကယ္လို႔ Framework ညိႇႏိႈင္းလို႔ သေဘာက်ၿပီး လက္ခံႏိုင္ၿပီး အခ်ိန္မေရြးထိုးမယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ အစိုးရအေပၚ သေဘာထား
အစိုးရသစ္ရဲ႕အေနအထားက အမွန္ကေတာ့ သူတို႔လည္းတပ္ကို အမိန္႔မေပးႏိုင္ဘူး။ သူတို႔ကလည္း တပ္ကို မလႊမ္းမိုးႏိုင္ေသးေတာ့ အခ်ိန္ေတြယူၿပီးေတာ့မွ တျဖည္းျဖည္းခ်င္း လုပ္ေဆာင္ေနရတဲ့ပုံစံမ်ိဳးလို႔ အန္ကယ္တို႔ ျမင္တယ္ေနာ္။ အဲဒါေၾကာင့္ပဲ အခုအစိုးရက ဒီရက္(၁၀၀)အတြင္းမွာဘာမွ ထိထိေရာက္ေရာက္မလုပ္ႏုိင္ဘူး။ အဲဒီလို မလုပ္ႏုိင္တဲ့အေပၚ မွာလည္း ေ၀ဖန္ခံေနရတယ္။ သိကၡာက်ေနတယ္။အဲဒီအေပၚမွာ ဒါေၾကာင့္ တစ္ဖက္က (၂၁)ပင္လုံကို အျမန္လုပ္လိုက္ တာလည္း ပါေကာင္းပါႏိုင္တယ္။ အန္ကယ္တို႔ ျမင္တာေလ။ အစိုးရဆိုတာက သူ႔မွာတကယ့္ကို အေရးႀကဳံလာရင္ သူတို႔မွာ ခိုင္မာတဲ့အာဏာ မရွိဘူး။ အာဏာသိမ္းလိုက္မယ္ဆို လြယ္လြယ္ေလးပါပဲ။ သူတို႔ခံရသြားမွာ ေၾကာက္တယ္ေလ။

အခုလို ေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။